Кіріспе

Католиктік консультативтік орган

Пасторалдық кеңес – католик шіркеуінің дін аудандары мен приходтарында пасторлық мәселелер бойынша діни қызметкерге немесе епископқа кеңес беру үшін құрылған консультативтік орган. Кеңестің басты мақсаты – пасторлық мәселелерді зерттеп, талқылап, олар бойынша қорытынды жасау және қажет болған жағдайда діни қызметкерге немесе епископқа ұсыныстар беру болып табылады.

Саны

2003 жылы АҚШ Католик епископтар конференциясы жүргізген сауалнамада АҚШ-тың жартылай епархиясы және үштен екі бөлігі приходтарында кеңестер бар екені анықталды. Кеңес ережелері кеңестің мөлшері туралы әртүрлі ұсыныстар ұсынады. Орташа алғанда, кеңесте 15 мүше болады.

Қолданылу аясы

Епископтар мен ділдарлар практикалық мәселелер бойынша өз кеңестерімен ақылдасуы мүмкін. Діоцез деңгейінде бұл «диоцез ішіндегі миссионерлік, катехизистік және апостолдық бастамалар, доктриналық білім беруді және сенушілердің рухани өмірін дамытуға қатысты; ділдарларға диоцездің әртүрлі әлеуметтік және аумақтық аймақтарында көмектесу мақсатындағы пастырлық қызметтер; қазіргі заманда оңтайлы дами алатын шіркеуге қатысты мәселелер бойынша қоғамдық пікірді қалыптастыру және т.б.» қамтиды. ("Пасторальдық кеңестер туралы" (Omnes Christifideles) айналым хаты, 1973 ж. Діни қызметкерлер жөніндегі қасиетті Конгрегация жариялаған, № 9).

Қасиетті кітаптар

1983 жылғы Канондық заң кодексінің 511-каноны епархиялық пастырлық кеңестер туралы былай дейді: "Әрбір епархияда, пастырлық жағдайларға байланысты, епископтың басшылығымен пастырлық жұмыстарға қатысты барлық мәселелерді зерттеу, оларды қарастыру және олар бойынша практикалық қорытындылар ұсыну міндетімен пастырлық кеңес құрылуы тиіс". Бұл, ІІ Ватикан соборының Епископтар туралы Декретінің 27-тармағында алғаш рет сипатталған пастырлық кеңестің үш мақсатын көрсетеді. 1983 жылғы Кодекстің 536-каноны еншілес пастырлық кеңестер туралы заңдар белгілейді. Онда "§1. Епархиялық епископ діни қызметкерлер кеңесін тыңдағаннан кейін, осыны орынды деп тапса, әрбір приходта пастырлық кеңес құрылады, оған пастор төрағалық етеді және оның құрамында христиандар, сондай-ақ приходтағы қызметі арқылы пастырлық қамқорлыққа атсалысатын адамдар пастырлық қызметті дамытуға көмектеседі. §2. Пастырлық кеңестің дауысы тек кеңес беру мақсатында ғана есептеледі және ол епархиялық епископ белгілеген нормалармен басқарылады". Осылайша, еншілес пастырлық кеңестерді құру епархиялық епископтың шешіміне байланысты, алдымен ол өзінің діни қызметкерлер кеңесімен кеңескеннен кейін. Егер ол қажет деп тапса, өзінің епархиясының әрбір приходында пастырлық кеңес құрылады.

Жақында жасалған құжаттар

Қасиетті діни жораның 536-бабында сипатталғандай, приходтық пасторальдық кеңестің мақсаты – приходтағы «пасторальдық қызметті» «дамыту». Пастор – приходтың толық құқықты басшысы болғандықтан, оның пасторальдық кеңесі тек консультативтік дауысқа ие. Шындығында, 1997 жылғы «Дінге бағышталмаған адалдардың қасиетті діни қызметтегі ынтымақтастығына қатысты белгілі бір сұрақтар туралы нұсқаулықта» былай делінген: «Паршиялық кеңестерде төрағалық ету – приходтық діни қызметкердің міндеті. Приходтық кеңесте (немесе қабылданған шешімдерде) оның төрағалығы болмаған немесе оның тілегіне қайшы келген кез келген мәжіліс жарамсыз, демек, күшін жойған болып есептеледі» (5-бап, § 3). «Преподобный, пастор және приход қауымының жетекшісі» деп аталатын, Діни қызметкерлердің қасиетті қауымының 2002 жылғы нұсқаулығында: «Мұндай кеңестің негізгі міндеті – институционалдық деңгейде адалдардың діни қызметкерлерге тән пасторальдық қызметті дамытудағы тәртіпті ынтымақтастығына қызмет ету. Осылайша, пасторальдық кеңес – консультативтік орган, онда адалдар, өздерінің крещениелік жауапкершілігін білдіре отырып, пасторлық мәселелер бойынша кеңес беру арқылы кеңеске төрағалық ететін приходтық діни қызметкерге көмектесе алады. Адалдар өздерінің апостолдық міндетінің ерекше мағынасына көз жеткізуі керек; сондықтан «приходтық пасторальдық кеңестерге» көбірек сенім, кең ауқымды және қатаң баға беру қажет. Бұған нақты себептер бар: қазіргі жағдайда адалдар көп нәрсе істей алады және, демек, миссионерлік құлшынысты ояту үшін, сенімінен айырылған немесе христиандық өмірінде әлсіреген сенушілерге және сенбеушілерге өздерінің шіркеулік қауымдастығын дамытуға көп нәрсе істеуі керек». «Барлық адалдардың шіркеудің игілігіне қатысты мәселелерде өз пікірлерін білдіруге құқығы, кейде тіпті міндеті бар. Бұл мақсатқа жету үшін құрылған институттар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін: [ ]пасторальдық кеңес миссионерлік, катехизистік және апостолдық бастамаларға қатысты ұсыныстар мен кеңестер беру арқылы өте пайдалы көмек бола алады [ ], сондай-ақ адалдардың ілімдік білімін және құрметті өмірін дамыту; діни қызметкерлердің пастырлық жұмысына әртүрлі әлеуметтік және аумақтық жағдайларда көмек көрсету; қоғамдық пікірге қалай жақсы әсер ету керектігі және т.б. Пасторальдық кеңес приходтық діни қызметкер мен оның адалдары арасындағы өзара қызмет көрсету қарым-қатынасының аясында қарастырылуы керек. Сондықтан пасторальдық кеңесті приходтық діни қызметкердің приходты басқаруында оны алмастыратын орган ретінде немесе көпшілік дауыс негізінде приходтық діни қызметкерді приходты басқаруда материалдық түрде шектеу ретінде қарастырудың мәні жоқ».

Америка Құрама Штаттары

Америкалық Рим-католик шіркеулерінде шіркеу кеңесі ІІ Ватикан соборынан кейін, шіркеу басқаруына мирянның қатысуы жаңа дәуірінде пайда болды. Бұл, Ватикан ІІ соборының «Мирян апостолаты туралы» жарғысына (Apostolicam actuositatem, 26-параграф) жауап болды. 1965 жылы жарияланған бұл жарлық, Католик шіркеуінің барлық деңгейлерінде (соның ішінде шіркеулерде) кеңестер құруды ұсынды, мақсаты – шіркеудің «апостолаты» немесе миссиясына көмектесу. Жарлықта сондай-ақ, мұндай апостолдық кеңестер, егер олар басқа бастамалардың тәуелсіздігіне кедергі келтірмесе, «мирян бастамаларын үйлестіре алады» делінген. Әлемдегі көптеген католиктер бұл жарлықты шіркеу комитеттері мен комиссияларын үйлестіретін шіркеу кеңестерін құруға шақыру деп түсіндірді. Осылайша «шіркеу кеңесі» пайда болды.

Пасторальдық кеңестерге айналу

1983 жылы қайта қаралып жаңартылған Канондық құқық кодексі жарияланды. Ол, «Лейктер туралы» жарлықтың 26-тармағына сілтеме жасамады, сондай-ақ «апостолдық» кеңестер немесе тікелей «парихиялық кеңестер» туралы да ештеңе айтпады. Оның орнына, 536-канонында, «пасторалдық» кеңестерді (бірақ міндетті емес) парихия деңгейінде ұсыну ұйғарылды [«пасторалдық» кеңестер туралы мақаланы қараңыз]. «Пасторалдық» кеңес идеясы 1965 жылғы Ватикан II-нің Епископтар туралы жарлығында (Christus Dominus, 27-тармақ) пайда болды. Бұл жарлық епархия деңгейіндегі (бірақ парихия деңгейінде емес) «пасторалдық» кеңестерді ұсынды. 536-канон «пасторалдық» кеңес идеясын парихияларға қатысты қолданды. «Пасторалдық» кеңес (жарлыққа сәйкес) үш мақсатты қамтиды: ол (1) пасторлық мәселелерді зерттейді, (2) олар туралы ой жүгіртеді немесе тереңінен қарастырады және (3) пасторға ұсынылатын қорытындыларға келеді. Жаңа кодекс жарияланғанда, бұрын «парихиялық» кеңестер деп аталған ұйымдардың мәні нақтыланды. Бұл кеңестер енді тек кеңес беру құқығы бар «парихиялық пасторалдық» кеңестер болып саналды.

Үш мақсатты

536-шы канон (паришалық пасторальдық кеңестерді ұсынады) кеңестердің мақсатын өте қысқаша түсіндіреді. Онда олар «қауымдық қызметті дамытуға көмектеседі» делінген. 536-шы канон пасторлық кеңестің зерттеу, терең ойлау және қорытынды жасау – үш негізгі міндетін атап көрсетпейді, бірақ 511-ші канон (епархиялық пасторлық кеңестер туралы айта отырып) осы міндеттерді атайды. Ватиканның тағы төрт құжаты осы үш міндет арқылы «пасторлық» кеңестерді анықтайды (Пауль VI, «Ecclesiae Sanctae I», № 16; 1971 жылғы Епископтар Синодының «Қызметші діни қызмет», 2-бап, II, 3-тармақ; 1973 жылғы «Епископтардың пасторлық қызметі жөніндегі нұсқаулық», № 204; және 1973 жылғы «Пасторлық кеңестер туралы» діни қызметкерлер жөніндегі қасиетті жиналыстың айналыс хаты, № 9). Егер біреу 536-шы канонды ғана оқып, «пасторлық» кеңес туралы айтатын басқа Ватикан құжаттарына жүгінбесе, онда зерттеу, терең ойлау және қорытынды жасаудың пасторлық кеңестің ең маңызды белгісі екенін түсінбеуі мүмкін.

"Пасторальдық" кеңестермен шатасу

Кейде, шіркеу кеңестері пасторальдық шіркеу кеңестерінен жаңылысып ажыратылады, олар екі бөлек шіркеулік құрылым екендігі сезімі тудырады. Алғашқы шіркеу кеңестері, дұрысырақ айтқанда, Лаиктер жөніндегі Декретте 26-параграфта ұсынылған сияқты "апостольдық" кеңестер болды. Канондық құқық кодексі жаңартылғанда, ол апостольдық кеңестерге сіңіп, пасторальдық кеңестерді талап етті. Ватиканның 1971, 1973 және 1984 жылдардағы құжаттарындағы "пасторальдық" кеңес идеясының қалыптасуын білмейтіндер, Ватикан II-ден кейін пайда болған "пархиялық" кеңестер пасторальдық кеңестерден бөлек деп жаңылысуы мүмкін. Олар "пархиялық" кеңестер пастордан тәуелсіз, бюрократиялық шешім қабылдайтын органдар екенін, жылдық жоспар, кесте және бюджет, капиталдық жөндеулер және басқа да шіркеу мәселелерін қадағалайтынын дұрыс емес түсінуі мүмкін. Бірақ кеңестер пастордан тәуелсіз шешім қабылдамайды және тек кеңес беруге құқылы.