Кіріспе

Сұйықтықты бочкада қадақтау процесі

Солера – шарап, сыра, сірке су, бренді сияқты сұйықтықтарды фракциялық араластыру арқылы қадақтау процесі. Дайын өнім – әртүрлі жастағы араластың қоспасы, және процесс жылдар бойы жалғасқанда орташа жасы біртіндеп артады. Бұл еңбекті қажет ететін процестің мақсаты – сусынның стилі мен сапасын уақыт өте келе тұрақты ұстау. "Солера" испан тілінде "жерде" деген мағынаны білдіреді және процесте қолданылатын бочкалар немесе басқа ыдыстар жиынтығының ең төменгі қабатын көрсетеді. Сұйықтық дәстүрлі түрде бочкадан бочкаға, жоғарыдан төменге ауыстырылады, ең ескі қоспалар тікелей "жерде" тұрған бочкада болады. Бүгінгі күні ыдыстар міндетті түрде осылай үйіліп қойылмайды, тек мұқият белгіленеді. Солера әдісімен көбінесе шери, Мадейра, Лиллет, порт шараптары, Марсала, Мавродафни, Мускат және Мускаделль шараптары, бальзамик сірке суы, Командария, кейбір Vins doux naturels, шери сіркелері, Бранди де Херес, сыра, ром және виски жасалады. Бұл процесс Иберия түбегінде пайда болғандықтан, дәстүрлі терминологияның көп бөлігі испан және португал тілдерінде.

Солера процесі

Солера процесінде өнім бір-бірінен кейін контейнерлерге бірдей уақыт аралықтарында (әдетте бір жыл) толтырылады. Әрбір аралық үшін бір немесе бірнеше контейнерден тұратын шкалалар, криадералар ("жайлаулар") немесе кластар толықтырылады. Аралықтың соңында, соңғы шкала толтырылғаннан кейін, солераның ең ескі шкаласы қолданылады. "Солера" сөзі соңғы шкала үшін де қолданылады. Ешбір контейнер толығымен босатылмайды, сондықтан әр контейнерде бұрынғы өнімнің қалдығы әрқашан қалады. Бұл қалдық өте аз мөлшерге дейін азаяды, бірақ трансфер фракциясына байланысты орташа жастан әлдеқайда ескі өнімнің маңызды іздері болуы мүмкін. Теория бойынша, солераға салынған өнімнің алғашқы іздері 50 және одан да көп циклдардан кейін де сақталуы мүмкін. Испанияның Андалусия айманындағы соңғы талаптар этикеттеуді және жазбаларды сақтауды, әдетте компьютерлік жүйе арқылы талап етеді, бұл шарап өндірушіге немесе реттеушіге әр контейнердің орташа жасын оңай анықтауға мүмкіндік береді, бұл жаңарту аралығы мен шкалалар санына ғана емес, сонымен қатар жаңарту процесі үшін таңдалған салыстырмалы көлемдерге де байланысты. Жаңарту көлемі үлкен болғанда және бөтелкеге құю үшін соңғы алу жүргізілгенде орташа жас кішірек болады (Қартаю бөлімін қараңыз). Этикеттеу жүйесінің жоғары сапа деңгейлері бөтелкедегі шараптың жасы нормативтік талаптардан жоғары болуын талап етеді.

Қартаю

Өнімнің алғашқы бөтелкеге құйылғаннан бергі жасы – контейнерлер санына көбейтілген уақыт аралығымен өлшенді. Солера пісіп жетілген сайын өнімнің орташа жасы асимптотикалық түрде 1 + таразылар саны (жоғарғы таразыны есептемегенде) (K), бөлінген немесе бөтелкеге құйылған таразының үлесіне (α) қатынасын қосып есептелетін мәнге жақындайды, яғни 1 = (1 + K/α). Мысалы, солера үш бөшкеден тұрады делік, және әр бөшкенің жартысы жылына бір рет ауыстырылады. Үшінші жылдың соңында (және одан кейінгі әр жыл сайын) үшінші бөшкенің жартысы бөтелкеге құйылады. Бұл бірінші бөтелкеге құйылған өнім үш жылға дейін піседі. Содан кейін үшінші бөшке екінші бөшкеден алынған шараптың жартысымен қайта толтырылады. Екінші бөшкеден ауыстырылған шараптың орташа жасы 2,5 жылды құрайды (екінші жылдың соңында, бөшкелер ауыстырылғаннан кейін, ол жартылай 2 жылдық, жартылай 1 жылдық шараптан тұрды, орташа жасы 1,5 жыл; үшінші жылдың соңында, бөшкелер ауыстырылғанға дейін, орташа жасы 2,5 жылға жететін тағы бір жылға толығады). Екінші бөтелкеге құйылған шараптың жартысы 3,5 жылдық, жартысы 4 жылдық болады (бұл өткен циклдегі соңғы бөшкеде қалған шарап), орташа жасы 3,75 жылды құрайды. Үшінші бөтелкеге құйылған шараптың орташа жасы 4,25 жылды құрайды (екінші бөтелкеге құйылғаннан қалған шараптың жартысы – орташа жасы 4,75 жыл, екінші бөтелкеге құйылғаннан кейін екінші бөшкеден ауыстырылған шараптың жартысы – орташа жасы 3,75 жыл). 20 жылдан кейін солерадан шығатын өнім 3 жылдан 20 жылға дейінгі шараптардың қоспасынан тұрады, орташа жасы бес жылдан аздап кем. Солера пісіп жетілуіне қарай орташа жас бес жылға асимптотикалық түрде жақындай береді.

Солера өндірісі

Солераның шығымы – әр циклде бөтелкеге құю үшін алынған соңғы қабаттың үлесі. Солераға жұмсалған өнімнің көлемі әдетте өндірістен бірнеше есе артық. Бұл солера шарапшы үшін өте ірі капиталдық инвестиция екенін білдіреді. Егер нақты шарап шелектерімен жасалса, өндірушіде бірнеше солера параллель түрде жұмыс істеуі мүмкін. Шағын өндіруші үшін солера ең ірі капиталдық инвестиция болып табылады және ұрпақтан ұрпаққа берілетін құнды актив болуы мүмкін. Андалусиялық шарап индустриясының экономикалық серігі – Almacenistas («қоймашылар», солерадан алынған материалды сатып алып, оны көп жылдар бойы сақтайтын, ал бодегалар нарыққа араластыру үшін қажеттіліктеріне қарай сатып алуға болатын шағын немесе ірі инвесторлар). Солерадан жасалған шарапқа ресми түрде жылды көрсетуге болмайды, себебі ол көп жылдар бойы әртүрлі жылдардың шараптарынан құралған қоспа. Дегенмен, кейбір бөтелкелерге маркетингтік мақсаттармен жасы көрсетіледі, ол солераның құрылған күні болуы мүмкін. Көп жағдайларда, мұндай жас көрсеткіштері орташа жасты немесе ең ескі партияның жасын білдіретіні белгісіз. Андалусияда әртүрлі орташа жас санаттары, қазіргі уақытта 30 жылға дейін, реттеуші органға және бөтелкелерге жазылатын мәліметтер бұрынғыдан гөрі жақсы құжатталған.

Тарих

Солера туралы алғашқы жазба дерек 1849 жылғы Гарви үйінің тізімінде кездеседі, бірақ бұл термин одан бұрын да қолданылған болуы мүмкін.

Солера әртүрлі елдерде

Бұл процесс испан тілінде солера деп аталады және оны шери өндірушілер әзірлеген. Испан шериінің солерасында шарапшы жылына әр бөшкеден шамамен үштен бір бөлігін ауыстыра алады. Солера шериі бөтелкеге құйылған кезде кем дегенде үш жылға толуы керек. Францияның Жерорта теңізі аймақтарында күшті шараптар өндіру үшін қолданылатын осыған ұқсас процесс сострара деп аталады. Сицилияда марсала шарабы жасалады. Солера әдісі Мавродафни ("Қара лавр") шарабын жасау үшін қолданылады, ол Грекияның Солтүстік Пелопоннес аймағында жасалатын күшті қызыл десерт шарабы. Мавродафнидің ерекше жылдары 20-30 жылда бір рет шығарылады: олар өте сирек кездеседі және қымбатқа бағаланады. Австралияның Ратгерглен қаласындағы шарапшылар солера процесін қолдана отырып, күшті мускат және Токай стиліндегі шараптарды өндіреді. Оңтүстік Австралияда кейбір күшті шараптар (тауни портқа ұқсас) Шираз, Гренаш және Мурведр қоспасынан жасалады. Шотландияның Спейсайд аймағындағы Гленфиддик дистилляция зауыты 15 жылдық вискиін солераға ұқсас араластыру процесі арқылы шығарады. Виски "15 жылдық бір сортты шотланд вискиі" деп аталады. Шотланд вискиінің жасы көрсетілгенде, ол вискидің ең жас компонентіне қатысты болады. Бөшкелер солера ыдысына құйылып, араластырылады. Содан кейін виски ыдыстан бөтелкеге құйылады, ыдыс жартысынан артық бос қалмайды. 1998 жылы басталғаннан бері ыдыс ешқашан толық босатылмаған. Францияда кейбір өндірушілер "perpétuelle" әдісін қолданады, мысалы, Франсис Булард Cuvée Petraea сияқты жылдық емес шампан үшін негізгі шараптарды жылдар бойы араластыру үшін. Америкадағы ең көне порт шарабы өндірушісі, Фиклиндегі Old Vine Tinta Solera, 1948 жылдан бері солера қолданысын жүзеге асырып келеді. Жапонияның Окинава аймағында авамори жасалатын болса, солераға ұқсас дәстүрлі жүйе шицуги деп аталады. Солера процесі Швецияда 17 ғасырдан бері қышқыл эль жасау үшін қолданылады, ол "hundraårig öl" (жүз жылдық сыра) деп белгілі. Сыра көбінесе коммерциялық түрде қолжетімді емес, оның орнына ірі поместьелерде жеке тұтыну үшін жасалады. АҚШ-тағы крафтық сыра қайнатушылар бөшкелерді ішінара босатып, қайта толтыру процесін жүзеге асырады.