Кіріспе

Кәсіп; француз тілінде жолаушылар автокөлігін жүргізуге жұмысқа алынған адамды білдіретін термин, француз қылмыскерінің түрі. Шофер (ʃofœʁ) – жолаушылар автокөлігін, әсіресе үлкен седан немесе лимузин сияқты сәнді көліктерді жүргізу үшін жұмыс істейтін адам. Алғашқыда мұндай жүргізушілер көлік иесінің жеке қызметкерлері болған, бірақ қазір бұл өзгеріп, шоферлік қызметтерді мамандандырылған компаниялар немесе жеке жүргізушілер ұсынады, олар жүргізушіні де, көлікті де жалдауға мүмкіндік береді. Кейбір компаниялар тек жүргізушіні ғана ұсынады.

Тарих

Шофер деген термин француз тіліндегі "отыншы" деген сөзден шыққан, себебі алғашқы автомобильдер, теміржол мен теңіз кемелері сияқты, бумен жұмыс істеді және жүргізушіге қозғалтқышты отынмен қамтамасыз ету қажет болды. Шофер сонымен қатар машинаны күтіп-ұстауды, оның ішінде күнделікті техникалық қызмет көрсетуді және тазалауды жүзеге асырды, сондай-ақ автомобильдің алғашқы жылдарында жиі болатын бұзылулар мен дөңгелек тесілуін жою үшін білікті механик болуы керек еді. Алғашқы автомобильдерді тек өте бай адамдар ғана алуға шамасы келді, және олар көбінесе өздері жүргізудің орнына шоферлерді жалдады. 1906 жылы «The New York Times» газетінде «шофер мәселесі бүгінде автомобиль иелерінің ең қиын мәселесінің бірі» деп хабарланды, және «аптасына 10-12 доллар табатын, ешқандай қабілеті жоқ жас жігіттер кенеттен күніне 25-50 доллар төленетін жалақылы қызметке көтеріліп жатыр» деп шағымданып, бұрынғы керуеншілерді қайта оқытуды ұсынды.

Қолданылу аясы

Бұл термин кез келген ақы төлемелі жүргізушіге қатысты болуы мүмкін, бірақ көбінесе ол жылқымен тартылатын карета, сәнді седан, моторлы автобус немесе әсіресе лимузин сияқты жолаушыларға арналған сәнді көлікті жүргізетін адамды білдіреді; автобустарды немесе жолаушы тасымайтын көліктерді басқаратындар әдетте "жүргізушілер" деп аталады. Кейбір елдерде, әсіресе дамып келе жатқан елдерде, еңбек ресурстарының көп болуының арқасында тіпті орта таптың да үй шаруашылығына қызметкерлер алуға мүмкіндігі бар, ал байлар үшін бұл таксиге қарағанда әлдеқайда сәндірек. Шоферлерді пайдаланудың көптеген артықшылықтары бар, олар: ыңғайлылық, өнімділік, уақытты үнемдеу, сондай-ақ бизнесмендер мен егде саяхатшылар үшін қауіпсіздік. Егер көлікке тағайындалған жүргізуші шофер болса, сәнді көліктерді сақтандыру құны көбінесе төмендеу болады. Шофер болуға қойылатын заң талаптары жергілікті заңнамаға және көліктің класына байланысты өзгереді. Кейде қарапайым рұқсат жеткілікті, ал кейбір жағдайларда жас, денсаулық, жүргізу тәжірибесі, соттылықтары, жергілікті географиялық білім немесе оқу сияқты талаптарға сәйкес келетін қосымша кәсіби лицензия қажет болады.

Оқыту

Заңмен белгіленген ең төменгі талаптардан өзге, лимузин компаниялары көбінесе жүргізушілерінен қосымша арнайы оқудан өтуді талап етеді. Мұндай курстарда қауіпсіздікпен жүргізу немесе қорғаныс тактикасы, нашар ауа-райы, жоғары жылдамдықта доңгелек жарылуы сияқты төтенше жағдайларда қауіпсіздікті қамтамасыз етудің дұрыс тәсілдері қарастырылуы мүмкін. Көптеген компаниялар жүргізушілерден қандай талаптарды күтетінін үйрететін курстар ұйымдастырады. Жүргізушілер клиенттерінің қасында қалай дұрыс әдеппен мінез-құлық таныту керектігін білуі керек. Олар клиентке көлік қызметінен бөлек, жеке көмекші немесе күзетші сияқты қызметтер көрсетуге де дайындалады. Көптеген компаниялар мен жергілікті лицензиялау органдары қазіргі уақытта кездейсоқ есірткіге тексеру жүргізеді. АҚШ-та бұл, әсіресе кәсіби хоккейші Владимир Константиновтың жарақат алып, мансабын аяқтауынан кейін күшейді, оның жаңадан жұмысқа алынған жүргізушісі Ричард Гнида лимузиннің бақылауын жоғалтып, апатқа ұшырағаннан кейін.