Наташа Рамбова: Голливудтық суретші, костюмдер шебері және египтолог.

Кіріспе

20 ғасырдағы американдық кино тұлғасы және сәндік дизайнер (1897–1966)

Наташа Рамбова (туған кезде Винифред Кимболл Шонесси; 19 қаңтар 1897 – 5 маусым 1966) – 1920 жылдары Голливудта жұмыс істеген американдық кино костюмдерін, декорацияларын жасаушы және эпизодтық актриса. Өмірінің соңғы жылдары ол дизайн саласын тастап, египеттану сияқты басқа қызығушылықтарға бет бұрды және 1950 жылдары осы салада жарияланған ғалым атанды. Рамбова Солт-Лейк-Ситидегі Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің мүшесі болған көрнекті отбасында дүниеге келді. Ол Сан-Францискода өсіп, Англияда білім алғаннан кейін Нью-Йоркте орыс балетінің хореографы Теодор Кослоффтың жетекшілігімен биші ретінде мансап бастады. 19 жасында ол Лос-Анджелеске көшіп, Голливуд фильмдері үшін костюм жасаушы ретінде танылды. Сол жерде ол актер Рудольф Валентиномен танысып, 1923 жылдан 1925 жылға дейін екі жыл некеде тұрды. Рамбованың Валентиномен байланысы актерлерге берілетін кең танымалдылықты оған сыйлады. Олар өнер, поэзия және спиритизм сияқты көптеген ортақ қызығушылықтарға ие болғанымен, оның әріптестері оның жұмысына тым көп араласып, бірнеше қымбат жобаның сәтсіз аяқталуына кінәлады. 1925 жылы Валентинодан ажырасқаннан кейін Рамбова Манхэттенде жеке киім дүкенін ашты, содан кейін 1932 жылы Еуропаға көшіп, Альваро де Урзаизбен үйленді. Осы кезеңде ол Египетке сапар шегіп, өмірінің соңына дейін осы елге деген қызығушылығын сақтап қалды. Рамбова египеттануды зерттеумен шұғылданды және египеттік символдар мен сенім жүйелерін зерттеу үшін Египетке баруға екі рет Меллон грантын жеңіп алды. Ол Александр Пьянковтың «Мысырлық діни мәтіндер мен бейнелеулері» (1954–1957) атты алғашқы үш томның редакторы болды және үшінші томға символизм туралы тарау жазды. 1966 жылы Калифорнияда Юнас пирамидасындағы мәтіндердегі үлгілерді зерттейтін қолжазбасымен жұмыс істеп жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Сән және өнер тарихшылары Рамбованы оның ерекше костюмдері үшін, олар әртүрлі ықпалдарды біріктіріп, тарихи дәлдікке ұмтылғаны үшін ерекше атап көрсетті. Академиктер оның египтология саласына қосқан түсіндірмелерінің маңыздылығын да мойындады. Халық арасында Рамбова бірнеше фильмдерде және телесериалдарда бейнеленді, оның ішінде Валентиноның өмірбаянына арналған «Валентиноның аңызы» (1975) фильмінде оны Иветта Мимие, ал Кен Расселдің «Валентино» (1977) фильмінде Мишель Филлипс сомдады. Ол сондай-ақ «American Horror Story: Hotel» (2015) желілік сериалындағы ойдан шығарылған сюжетте Александра Даддарио рөлінде ойнады.

Natacha Rambova (born Winifred Kimball Shaughnessy; January 19, 1897 – June 5, 1966) was an American film costume designer, set designer, and occasional actress who was active in Hollywood in the 1920s. In her later life, she abandoned design to pursue other interests, specifically Egyptology, a subject on which she became a published scholar in the 1950s. Rambova was born into a prominent family in Salt Lake City who were members of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints. She was raised in San Francisco and educated in England before beginning her career as a dancer, performing under Russian ballet choreographer Theodore Kosloff in New York City. She relocated to Los Angeles at age 19, where she became an established costume designer for Hollywood film productions. It was there she became acquainted with actor Rudolph Valentino, with whom she had a two year marriage from 1923 to 1925. Rambova's association with Valentino afforded her a widespread celebrity typically afforded to actors. Although they shared many interests such as art, poetry and spiritualism, his colleagues felt that she exercised too much control over his work and blamed her for several expensive career flops. After divorcing Valentino in 1925, Rambova operated her own clothing store in Manhattan before moving to Europe and marrying the aristocrat Álvaro de Urzáiz in 1932. It was during this time that she visited Egypt and developed a fascination with the country that remained for the rest of her life. Rambova spent her later years studying Egyptology and earned two Mellon Grants to travel there and study Egyptian symbols and belief systems. She served as the editor of the first three volumes of Egyptian Religious Texts and Representations (1954–7) by Alexandre Piankoff, also contributing a chapter on symbology in the third volume. She died in 1966 in California of a heart attack while working on a manuscript examining patterns within the texts in the Pyramid of Unas. Rambova has been noted by fashion and art historians for her unique costume designs that drew on and synthesized a variety of influences, as well as her dedication to historical accuracy in crafting them. Academics have also cited her interpretive contributions to the field of Egyptology as significant. In popular culture, Rambova has been depicted in several films and television series, figuring significantly in the Valentino biopics The Legend of Valentino (1975), in which she was portrayed by Yvette Mimieux, and Ken Russell's Valentino (1977) by Michelle Phillips. She was also featured in a fictionalized narrative in the network series American Horror Story: Hotel (2015), portrayed by Alexandra Daddario.

Ерте өмір

Рэмбова 1897 жылғы 19 қаңтарда Уинфрид Кимболл Шонесси (Winifred Kimball Shaughnessy) Солт-Лейк-Ситиде (Юта штаты) дүниеге келді. Оның әкесі Майкл Шонесси Нью-Йорк қаласынан шыққан ирландтық католик еді, ол Америка Азамат соғысы кезінде Одақ үшін соғысып, кейін тау-кен өнеркәсібінде жұмыс істеді. Оның анасы, Винифред Шонесси (туған аты Кимболл) – Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің бірінші президенті Хебер К. Кимболдың немересі, және ол Солт-Лейк-Ситидегі көрнекті отбасында өсті. Сонымен қатар, ол балетке ерекше қабілетті екенін көрсетті. Париждегі «Лебедінің көлі» қойылымын көргеннен кейін, бұрынғы әпкесі Элсимен бірге, Рэмбова балерина мансабын құруды шешті. Оның отбасы балетті әлеуметтік қалыптасу үшін оқуға ынталандырды, бірақ ол оны мансап ретінде таңдағанда қатты наразылық білдірді. Алайда, оның тәтесі Тереза оны қолдап, Рэмбованы Нью-Йоркке алып барды, онда ол орыс балет бишісі және хореографы Теодор Козлоффтың Императорлық орыс балет компаниясында оқыды. Козлоффтың жетекшілігімен билеген кезде ол орыс тілінен шабыттанған Наташа Рэмбова деген сахналық есімді қабылдады. 1 метр 83 см (2 метр) бойы бар Рэмбова классикалық балерина болу үшін тым биік болды, бірақ сол кезде 32 жастағы Козлофф оған басты рөлдерді берді, ол көп ұзамай оның сүйіктісіне айналды. Рэмбованың анасы бұл оқиғаны білгенде ашуға іш толды, өйткені Рэмбова сол кезде 17 жаста болды және ол Козлоффты жасөспірімге қарсы қылмыс бойынша депортациялауға тырысты. Рэмбова анасына қарсы шетелге қашып кетті, ал анасы ақырында оның компанияда өнер көрсетуін жалғастыруына келісті.

Пленкадағы дизайн

1917 жылы Кослофф Сесил Б. Демиллдің Голливуд фильмдеріне орындаушы және костюм дизайнері болып жұмысқа алынды, содан кейін ол және Рамбова Нью-Йорктан Лос-Анджелеске көшіп келді. Рамбова Кослофтың көптеген шығармашылық жұмыстарын, сондай-ақ тарихи зерттеулерді жүргізді, ал ол оның эскиздерін ұрлап, оларды өзі жасаған деп мәлімдеді. 1919 жылы Кослофф Metro Pictures Corporation (кейін MGM) компаниясында ресейлік кино өндірушісі Алла Назимова үшін жұмыс істей бастағанда, ол Рамбованы бірнеше эскиздерді көрсетуге жіберді. Назимова кейбір түзетулер сұрады және Рамбова оларды дереу өз қолымен орындай алғанына қатты таң қалды. Назимова Рамбоваға өзінің өндірістік тобында арт-директор және костюм дизайнері лауазымын ұсынды, бір сурет үшін 5000 АҚШ долларына дейін жалақы төлеуге уәде берді (1920 жылғы 5000 доллар қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең). Рамбова бірден Назимованың «Миллиардтар» (1920) комедиялық фильміне жұмысқа кірісіп, костюмдерді жасады және арт-директор болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол 1920 жылы Сесил ДеМиллдің екі фильміне костюмдерді жасады: «Неге әйеліңді ауыстырасың?» және «Ойлануға арналған нәрсе». Келесі жылы ол Демиллдің «Тыйым салынған жеміс» (1921) фильмінің көркемдік директоры болып тағайындалды, онда ол Митчелл Лейзенмен бірлесіп, «Күлшегіз» атты фантастикалық сахна үшін әсем костюмді жасады. Назимованың екінші жобасы – «Афродита» есімді фильм ешқашан түсірілмеді. Рамбова Кослоффқа оны тастап кетуді жоспарлап отырғанын айтқанда, олар арасында дау болды, ол оны өлтіруге тырысты. Ол Рамбоваға мылтықпен атты. Оқ Рамбованың аяғына тиіп, тізесінен жоғары орналасты. Рамбова Кослоффпен бірге тұрған Голливудтағы пәтерінен «Афродита» түсірілім алаңына қашып, оператор оған аяғынан қанатын алып тастауға көмектесті. Оқиғаның ауырлығына қарамастан, ол біраз уақыт Кослоффпен бірге өмір сүруді жалғастырды. Стильдік тұрғыдан алғанда, Рамбова Пол Пуаре, Леон Бакст және Обри Бердсли сияқты дизайнерлерді ұнатты. Ол костюмдер мен декорациялар жасауда «экзотикалық» және «шетелдік» эффекттерге маманданған. Костюмдер үшін ол жарқын түстерді, әшекейлерді, білезіктерді, жылтыраған маталарды, жылтырларды және қауырсындарды жақсы көретін. Ол сондай-ақ костюмдері мен декорацияларында тарихи дәлдікке ұмтылды. 1917 жылы түсірілген «Құдай ұмытқан әйел» (Рамбованың алғашқы кино жобасы) туралы «The Moving Picture Worlds» журналында былай делінген: «Тарихты зерттеушілер үшін [фильмнің] сыртқы және ішкі көріністері, костюмдері мен аксессуарларының дәлдігі үлкен қызығушылық тудырады».

Around 1917, Kosloff was hired by Cecil B. DeMille as a performer and costume designer for DeMille's Hollywood films, after which he and Rambova relocated from New York to Los Angeles. Rambova carried out much of the creative work as well as the historical research for Kosloff, and he then stole her sketches and claimed credit for these as his own. When Kosloff started work for fellow Russian film producer Alla Nazimova at Metro Pictures Corporation (later MGM) in 1919, he sent Rambova to present some designs. Nazimova requested some alterations, and was impressed when Rambova was able to make these changes immediately in her own hand. Nazimova offered Rambova a position on her production staff as an art director and costume designer, proposing a wage of up to USD$5,000 per picture (5000.0 in 1920 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). Rambova immediately began working for Nazimova on the comedy film Billions (1920), for which she supplied the costumes and served as art director. She also designed the costumes for two Cecil DeMille films in 1920: Why Change Your Wife? and Something to Think About. The following year, she served as the art director on the DeMille production Forbidden Fruit (1921), in which she designed (with Mitchell Leisen) an elaborate costume for a Cinderella inspired fantasy sequence. While working on her second project for Nazimova—Aphrodite, which never was filmed—Rambova revealed to Kosloff that she planned on leaving him. During the ensuing argument, he attempted to kill her, shooting at her with a shotgun. The gun fired into Rambova's leg, and the bullet lodged above her knee. Rambova fled the Hollywood apartment she shared with Kosloff to the set of Aphrodite, where a cameraman helped her remove the birdshot from her leg. Despite the nature of the incident, she continued to live with Kosloff for some time. Stylistically, Rambova favored designers such as Paul Poiret, Léon Bakst, and Aubrey Beardsley. She specialized in "exotic" and "foreign" effects in both costume and stage design. For costumes she favored bright colors, baubles, bangles, shimmering draped fabrics, sparkles, and feathers. She also strived for historical accuracy in her costume and set designs. As noted in The Moving Picture Worlds review of 1917's The Woman God Forgot (Rambova's first film project): "To the student of history the accuracy of the exteriors, interiors, costumes, and accessories [the film] will make strong appeal."

Рудольф Валентиномен қарым-қатынасы

1921 жылы Рамбова актер Рудольф Валентиномен Назимованың «Белгісіз теңіздер» (1921) фильмінің түсірілім алаңында танысты. Кейіннен ол Валентиномен бірге «Камилла» (1921) фильмінде жұмыс істеді, бұл фильм қаржылық сәтсіздікке ұшырады және «Метро Пикчерс» Назимовамен жасасқан келісімшартты бұзды. Алайда, фильм түсірілімі кезінде Рамбова мен Валентино арасында романтикалық қарым-қатынас туды. Валентино әлі де американдық киноактриса Жан Акерге үйленген болса да, олар бір жыл ішінде бірге тұрып, эмоционалдық немесе кәсіби байланысқа қарағанда достық пен ортақ қызығушылықтарға негізделген қарым-қатынас құрды. Содан кейін Валентиноның ажырасуы аяқталғанға дейін олар жеке-жеке тұрды және 1922 жылдың 13 мамырында Мексиканың Мехикали қаласында үйленді. Рамбова бұл оқиғаны «кейіннен көптеген уайымдар мен жүрек ауыртпалықтарын тудырғанмен, керемет» деп сипаттады. Алайда, заң бойынша, қайтадан үйленуге бір жыл уақыт керек еді. Сондықтан, Валентино 1923 жылдың 14 наурызында Индиана штатының Краун-Пойнт қаласында қайтадан заңды түрде үйленді. Рамбова да, Валентино да спиритизмге сенетін болды. Валентино «Күнгі түстер» атты поэзия кітабын жазды, онда Рамбова туралы көптеген өлеңдер бар. Үй-тұрмыстық өмірге келгенде, Валентино мен Рамбованың көзқарастары мүлдем басқаша екені анықталды. Валентино әйелдің үй шаруасындағы әйел және ана болу туралы ескіше көзқарасты ұстанды, ал Рамбова мансабын сақтауға ниеттенді және үй шаруасындағы әйел болуды қаламады. Валентино тамаша аспазшы ретінде танымал болған, ал актриса Пэтси Рут Миллер Рамбованың «жарылған фуджиді қалай жасау керектігін» білмейтініне күдіктенді, бірақ шындығында ол кейде пісіріп, керемет тігінші болды. Валентино балалы болуды қалады, бірақ Рамбова қаламады. Валентиномен арадағы қарым-қатынасы Рамбоваға актерлерге әдеттегідей танымалдық сыйлады, бірақ олардың кәсіби ынтымақтастығы олардың ұқсастығынан гөрі айырмашылықтарын көрсетті және ол менеджері ретінде қызмет етсе де, оның сәтті фильмдерінің ешқайсысына үлес қоспады. «Жас раджа» (1922) фильмінде ол өзінің латындық сүйіктісінің бейнесін бұзуға бейім түпнұсқалық үнді костюмдерін жасады, ал фильм үлкен сәтсіздікке ұшырады. Ол сондай-ақ оның «Famous Players–Lasky» компаниясына қарсы бір адамдық ереуілін қолдады, бұл оны уақытша кино жұмысынан шеттетті. Аралықта олар оның есімін назарда ұстау үшін «Mineralava Beauty Products» өнімдері үшін жарнамалық би турнесін өткізді, бірақ олар оның туған қаласы Солт-Лейк-Ситиге жеткенде, оны «Шоунессидің кішкентай қыз» деп атағанда, Рамбова қатты қорланды. 1923 жылы Рамбова досы Алла Назимованың «Саломе» фильміндегі костюмдерін жасауға көмектесті, ол Обри Бердслидің жұмысынан шабыт алды. 1924 жылдың ақпан айынан бастап ол Валентиномен бірге шетелге сапарға шықты, ол алты ай бойы «Movie Weekly» журналында жарияланған жиырма алты бөлімде баяндалды. Рамбованың Валентиномен кейінгі жұмысы фильмдерге арналған күрделі және қымбат дайындықтармен сипатталды, олар сәтсіз аяқталды немесе ешқашан іске аспады. Бұлардың ішінде «Мосье Бокаир», «Сантированный шайтан» және «Худталған соколь» (Рамбованың бірігіп жазған, бірақ ешқашан түсірілмеген фильмі) бар. Осы уақытқа қарай сыншылар мен баспасөз бұл сәтсіздіктер үшін Рамбованың шамадан тыс бақылауын кінәлай бастады. «United Artists» Валентиноға Рамбованың келіссөз жүргізу қабілеті болмауы және оның фильмдерінің түсірілімін де көре алмайтынына байланысты эксклюзивті келісімшарт ұсынды. Осыдан кейін Рамбоваға өз таңдауы бойынша фильм түсіру үшін 30 000 доллар ұсынды, нәтижесінде ол «Қарапайым сұлулық» атты драманы түсірді. 1925 жылы Рамбова мен Валентино бөлек тұрды, содан кейін олар ажырасып кетті. Ажырасу ісі басталғаннан кейін Рамбова басқа кәсіптерге көшті: 1926 жылдың 2 наурызында ол «қосылған жамылғы»мен жасаған қуыршағын патенттеді, сондай-ақ өзінің «Киім әйелді жасайды ма?» атты фильмінде ойнады, онда Клайв Брукпен түсті (қазір жоғалып кетті). Алайда дистрибьютор оны «Миссис Валентино» деп атап, «When Love Grows Cold» деп өзгертілді; Рамбова атау өзгеруінен қорқып қалды. Фильм Рамбованың алғашқы экрандық кредиті болғандықтан, баспасөзді жинады. Орегонның бір газетінде фильмнің көрсетілімі алдында: «Наташа Рамбова (Рудольф Валентино ханым) Ұлы Валентиноның жүрегін жеңіп, жоғалтқан осы ерекше әйел туралы көп нәрсе жазылды, сондықтан бәрі оны көргісі келеді. Бүгін сіздерге солай етудің мүмкіндігі бар». Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылдамады; «Picture Play» журналында фильм «айдың немесе кез-келген айдың ең нашар суреті» деп танылды, сондай-ақ: «Интерьерлер нашар, костюмдер қорқынышты. Мисс Рамбова жақсы киінбеген, фильмде де жақсы көрінбейді». Осыдан кейін Рамбова ешқашан фильмде, экранда немесе одан тыс, жұмыс істемеді. Үш айдан кейін Валентино күтпеген жерден перитониттен қайтыс болды, Рамбованы терең қайғыға қалдырды, ол үш күнге өзінің жатын бөлмесіне жабылды. Ол оның жерлеу рәсіміне қатыспады, бірақ Валентиноның іскерлік басқарушысы Джордж Уллманға, оны Бронкстағы Вудлоун зиратындағы отбасылық мазарға жерлеуді сұрап телеграмма жіберді (Уллман бас тартқан сұраныс).

In 1921, Rambova was introduced to actor Rudolph Valentino on the set of Nazimova's Uncharted Seas (1921). She and Valentino subsequently worked together on Camille (1921), a film which was a financial failure and resulted in Metro Pictures terminating their contract with Nazimova. While making the film, however, Rambova and Valentino became romantically involved. Although Valentino was still married to American film actress Jean Acker, he and Rambova moved in together within a year, having formed a relationship based more on friendship and shared interests than on emotional or professional rapport. They then had to pretend to separate until Valentino's divorce was finalized, and married on May 13, 1922, in Mexicali, Mexico, an event described by Rambova as "wonderful even though it did cause many worries and heartaches later." However, the law required a year to pass before remarriage, and Valentino was jailed for bigamy, having to be bailed out by friends. They legally remarried on March 14, 1923, in Crown Point, Indiana. Both Rambova and Valentino were spiritualists, and they frequently visited psychics and took part in séances and automatic writing. Valentino wrote a book of poetry, entitled Daydreams, with many poems about Rambova. When it came to domestic life, Valentino and Rambova turned out to hold very different views. Valentino cherished Old World ideals of a woman being a housewife and mother, while Rambova was intent on maintaining a career and had no intention of being a housewife. Valentino was known as an excellent cook, while actress Patsy Ruth Miller suspected Rambova didn't know "how to make burnt fudge," although the truth was she did occasionally bake and was an excellent seamstress. Valentino wanted children, but Rambova did not. While her association with Valentino lent Rambova a celebrity typically afforded to actors, their professional collaborations showed up their differences more than their similarities, and she did not contribute to any of his successful films in spite of serving as his manager. In The Young Rajah (1922) she designed authentic Indian costumes that tended to compromise his Latin lover image, and the film was a major flop. She also supported his one man strike against Famous Players–Lasky, which left him temporarily banned from movie work. In the interval, they performed a promotional dance tour for Mineralava Beauty Products, to keep his name in the spotlight, though when they reached her hometown of Salt Lake City, and she was billed as "The Little Pigtailed Shaughnessy Girl", Rambova was deeply insulted. In 1923, Rambova helped design the costumes for friend Alla Nazimova in Salomé, inspired by the work of Aubrey Beardsley. Beginning in February 1924, she accompanied Valentino on a trip abroad that was profiled in twenty six installments published in Movie Weekly over the course of six months. Rambova's later work with Valentino was characterised by elaborate and costly preparations for films that either flopped or never manifested. These included Monsieur Beaucaire, The Sainted Devil, and The Hooded Falcon (a film that Rambova co wrote, but was never realized). By this time, critics and the press were beginning to blame Rambova's excessive control for these failures. United Artists went so far as to offer Valentino an exclusive contract with the stipulation that Rambova had no negotiating power, and was disallowed from even visiting the sets of his films. After this, Rambova was offered $30,000 to create a film of her choosing, which resulted in the production of What Price Beauty?, a drama which she co produced and co wrote. In 1925, Rambova and Valentino separated, and an acrimonious divorce ensued. After the divorce proceedings began, Rambova moved on to other ventures: On March 2, 1926, she patented a doll she had designed with a "combined coverlet", and also produced and starred in her own picture, Do Clothes Make the Woman? with Clive Brook (now lost). However, the distributor took the opportunity to bill her as 'Mrs. Valentino' and changed the title to When Love Grows Cold; Rambova was horrified by the title change. The film did garner press due to it being Rambova's first screen credit, however. An Oregon newspaper teased before a screening: "Natacha Rambova (Mrs. Rudolph Valentino) So much has been written of this remarkable lady who won and lost the heart of the great Valentino that everyone wants to see her. Tonight is your opportunity to do so." The film, however, was not well received by critics; a review in Picture Play deemed the film "the poorest picture of the month, or of almost any month, for that matter," adding: "The interiors are bad, the costumes atrocious. Miss Rambova is not well dressed, nor does she film well, in the slightest degree." After its release, Rambova never worked in film, on or offscreen, again. Three months later, Valentino died unexpectedly of peritonitis, leaving Rambova inconsolable, and she purportedly locked herself in her bedroom for three days. Though she did not attend his funeral, she sent a telegram to Valentino's business manager George Ullman, requesting he be buried in her family crypt at Woodlawn Cemetery in the Bronx (a request Ullman denied).

Жазу және сән дизайны

Валентино қайтыс болғаннан кейін Рамбова Нью-Йоркке көшіп келді. Ол жерде ол бірнеше іске қатысты, Palace Theatre-дегі водевильде өнер көрсетті және «All that Glitters» атты жартылай фантастикалық пьеса жазды, онда Валентиномен арадағы қарым-қатынасы егжей-тегжейлі сипатталған, ал пьеса ойдан шығарылған бақытты келісіммен аяқталады. Ол 1926 жылы «Руди: Оның әйелі Наташа Рамбованың жақын портреті» атты естеліктер жинағын жариялады, онда оның өмірінен естеліктер орын алған. Келесі жылы «Рудольф Валентино естеліктері» ( «Руди: Жақын портрет» нұсқасы) атты екінші мемуары жарық көрді, онда ол соңғы тарауды «тек ақиқатты қабылдауға дайын» адамдар оқуын өтінеді; одан кейін Валентиноның рухы астралдық жазықтықтан жіберген деген хат келтірілген, Рамбова бұл хатты автоматты жазу сеансы кезінде алғанын мәлімдеді. Нью-Йоркте тұрғанда ол медиум Джордж Венермен жиі сеанстар ұйымдастырып, бірнеше рет Валентиноның рухымен байланысқа түскенін айтты. Рамбова 1927 жылы Бродвейдегі екі қойылымда да қосалқы рөлдерде ойнады: Эдвард Э. Парамор, Жр. жазған «Set a Thief» драмасы және Кеннет Перкинс пен Сэмюэл Шипман жазған «Creoles» комедиясы. 1928 жылдың маусым айында Манхэттендегі Бесінші даңғыл мен Батыс 55-ші көшеде элиталық кутюр дүкенін ашты, онда Рамбованың өзі жасаған ресейлік стильдегі киімдер сатылды. Оның клиенттерінің арасында Бродвей мен Голливуд актрисалары Беула Бонди мен Мэй Мюррей болды. Дүкенін ашқанда ол: «Мен ақшаға мұқтаж болғандықтан емес, өнерге деген құштарлығымды қанағаттандыру үшін бизнеске кірістім», - деді. Киімнен басқа дүкенде зергерлік бұйымдар да сатылды, бірақ олар Рамбованың өзі жасаған ба, әлде импортталған ба белгісіз. 1931 жылдың соңында Рамбова Ұлы депрессия кезінде АҚШ-тың экономикалық жағдайына алаңдап, елде күрт революция болады деп қорқыды. Бұл оны дүкенін жабыстырып, коммерциялық сән дизайнынан ресми түрде зейнеткерлікке шығуға мәжбүр етті, 1932 жылы АҚШ-ты тастап Францияның Хуан-ле-Пинс қаласына көшіп кетті. Балеар аралдарына яхтамен саяхаттағанда ол екінші күйеуі Альваро де Урзаизбен танысты, ол британдық білім алған испан аристократы еді, оған 1932 жылы үйленді. Олар Майорка аралында бірге тұрып, туристер үшін тасталған испан виллаларын қалпына келтірді, бұл Рамбованың әкесінен қалған мұрасымен қаржыландырылды. 1936 жылдың қаңтарында Рамбова алғаш рет Мысырға сапар шегіп, Мемфис, Луксор және Фива қалаларындағы ежелгі ескерткіштерді көрді. Ол жерде археолог Ховард Картермен кездесіп, ел мен оның тарихына қызығушылық танытты, бұл оған терең әсер етті. «Мен соңғы рет үйге оралғандай сезіндім», - деді ол. «Онда алғашқы бірнеше күн бойы көз жасымды тоқтаталмадым. Бұл қайғы емес, өткеннен қалған күшті эмоциялық сезім, ұзақ уақыттан кейін сүйікті жерге оралу». Испанияға оралғаннан кейін Урзаиз Испания азамат соғысы кезінде фашистік ұлтшыл жақтағы әскери-теңіз күштерінің командирі болды. Рамбова елден Ниццадағы туған туыстарының қамалына қашып кетті, онда ол қырық жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Одан кейін ол Урзаизбен ажырасып кетті. 1940 жылдың маусым айында нацистердің басып кіруіне дейін Рамбова Францияда тұрды, содан кейін ол Нью-Йоркке оралды.

After Valentino's death, Rambova relocated to New York City. There, she immersed herself in several endeavors, appearing in vaudeville at the Palace Theatre and writing a semi fictional play entitled All that Glitters, which detailed her relationship with Valentino, and concluded in a fictionalized happy reconciliation. She also published the 1926 memoir, Rudy: An Intimate Portrait by His Wife Natacha Rambova, which contains memories of her life with him. The following year, a second memoir was published entitled Rudolph Valentino Recollections (a variation of Rudy: An Intimate Portrait), in which she prefaces an addended final chapter by asking that only those "ready to accept the truth" read on; what follows is a detailed letter supposedly communicated by Valentino's spirit from an astral plane, which Rambova claimed to have received during an automatic writing session. While residing in New York, she frequently arranged séances with medium George Wehner, and claimed to have made contact with Valentino's spirit on several occasions. Rambova also appeared in supporting parts in two original 1927 Broadway productions: Set a Thief, a drama written by Edward E. Paramore, Jr., and Creoles, a comedy written by Kenneth Perkins and Samuel Shipman. In June 1928, she opened an elite couture shop on Fifth Avenue and West 55th street in Manhattan, which sold Russian inspired clothing that Rambova herself designed. Her clientele included Broadway and Hollywood actresses such as Beulah Bondi and Mae Murray. On opening the shop, she commented: "I'm in business, not exactly because I need the money, but because it enables me to give vent to an artistic urge." In addition to clothing, the shop also carried jewelry, although it is unknown if it was designed by Rambova or imported. By late 1931, Rambova had grown uneasy about the economic situation of the United States during the Great Depression, and feared the country would experience a drastic revolution. This led her to close her shop and formally retire from commercial fashion design, leaving the United States to live in Juan les Pins, France in 1932. On a yacht cruise to the Balearic Islands, she met her second husband Álvaro de Urzáiz, a British educated Spanish aristocrat, whom she married in 1932. They lived together on the island of Mallorca and restored abandoned Spanish villas for tourists, a venture financed by Rambova's inheritance from her stepfather. It was during her marriage to Urzáiz that Rambova first toured Egypt in January 1936, visiting the ancient monuments in Memphis, Luxor, and Thebes. While there, she met archeologist Howard Carter, and became fascinated by the country and its history, which had a profound effect on her. "I felt as if I had at last returned home," she said. "The first few days I was there I couldn't stop the tears streaming from my eyes. It was not sadness, but some emotional impact from the past – a returning to a place once loved after too long a time." Upon returning to Spain, Urzáiz became a naval commander for the pro fascist nationalist side during the Spanish Civil War. Rambova fled the country to a familial château in Nice, where she suffered a heart attack at age forty. Soon after, she and Urzáiz separated. Rambova remained in France until the Nazi invasion in June 1940, upon which she returned to New York.

Египет танымдары мен ғылыми еңбектер

1940 жылдары Рамбованың метафизикаға деген қызығушылығы күрт өсті және ол Болинген қорының белсенді қолдаушысы болды, осы арқылы ол Мысырдағы бұрынғы өмірін көре алатынына сенді. Рамбова сондай-ақ Хелена Блаватская мен Джордж Гурджиевтің жақтасы болды және Манхэттендегі пәтерінде мифтер, символизм және салыстырмалы діндер туралы лекциялар оқыды. Ол сонымен қатар емдеу, астрология, йога, соғыстан кейінгі қалпына келтіру және тағы да көптеген тақырыптар бойынша мақалалар жариялай бастады, олардың кейбіреулері American Astrology және Harper's Bazaar журналдарында жарық көрді. Ол Коннектикут штатының Нью-Милфорд қаласына қоныстанды, онда келесі бірнеше жыл Пьянокфтың "Египеттік мәтіндер және діни бейнелер" сериясының алғашқы үш томын редакциялаумен айналысты. Рамбова алпыс жасқа дейін қарқынды түрде жазып, зерттеу жұмыстарын жүргізе берді, көбінесе күніне он екі сағат жұмыс істеді.

Кейінгі өмір және өлім

1950 жылдардың басында Рамбова склеродермиямен ауырды, бұл оның тамағына күшті әсер етіп, жұту және сөйлеу қабілетін қиындатты. 1957 жылы Рамбова Нью-Милфордқа (Коннектикут штаты) көшті және өзінің уақытын ежелгі діни символизмді салыстыра зерттеуге арнады, осы зерттеуді өліміне дейін дерлік тоқтатпай жалғастырды. Ол өзіне у беріліп жатыр деп ойлап, тамақ ішпей қалды, соның салдарынан денесінде тамақтанбаушылық пайда болды. 1965 жылдың 29 қыркүйегінде ол Манхэттендегі қонақүй лифтісінде ашуға берілгендей күйде табылған. Рамбова Ленокс Хилл ауруханасына түсті, онда оған нашар тамақтанудың салдарынан туған параноидтық психоз диагнозы қойылды. Денсаулығы күрт нашарлағандықтан, Рамбованың туысы, Энн Воллен, оны күту үшін Коннектикуттағы үйінен Калифорнияға көшірді. Сол жерде Рамбова Аркадиядағы методист ауруханасына жатқызылды. 1966 жылдың 19 қаңтарында (оның 69 жасқа толған күні) ол Пасаденадағы Лас-Энсинас ауруханасының қарттар үйіне көшірілді. Ол сол жерде 1966 жылдың 5 маусымында 69 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның өтініші бойынша Рамбованың денесі кремацияланды, ал күлі Аризонаның солтүстігіндегі орманға шашылды.

Жеке өмірге қатысты талаптар

Рамбованың бисексуал немесе гомосексуал болғаны туралы айғақтар кем дегенде 1975 жылға дейін барып жетеді, олар Кеннет Ангердің әйгілі жала жабушылығымен танымал "Голливуд Вавилонында" пайда болды, онда Рамбова Рудольф Валентиномен некесін толыққанды өткізбегенін мәлімдегені айтылады. Бұл кейбір тарихшыларды олардың одағын "көктемгі неке" деп атауға итермеледі, сондай-ақ Делл Ричардстың "Лесбияндық тізімдері: Лесбияндық мәдениет, тарих және тұлғаларға шолу" (1990) еңбегінде де сөз болды. Бұл талаптың негізі – Рамбованың кино саласындағы мансабын бастаған кезде оның досы және құрдасы болған Алла Назимовамен болған қарым-қатынасы. Д. Майкл Куинн Рамбованың бисексуалдығы және Алла Назимовамен романтикалық қарым-қатынаста болғаны туралы айыптаулардың күмәнділігіне назар салады. Ол Валентиномен қарым-қатынасы кезінде достарына "лесбияндықтарды жек көретінін" айтқан, бұл шындыққа жақын және оның өзіне деген жек көрушілік сезімі мен сексуалдық бағытынан психологиялық бас тартуын көрсетеді деп түсіндіріледі. Кейбір дереккөздер тек Назимовамен болған қарым-қатынасын айтады, ал басқалары оны Валентиноның "лесбиян әйелі" деп атайды. Биограф Моррис бұл пікірге қарсы шығып, "Мадам Валентино" кітабының эпилогында "Рамбованың лесбиян болғаны туралы ыңғайлы айыптама фактілерді мұқият зерттегенде күшін жояды" деп жазады. Сонымен қатар, жазушы Мерседес де Акостаның жақын досы (сонымен қатар Назимованың сүйіктісі болған) Морриске Рамбова мен Назимованың қарым-қатынасы платондықтан аспағанын айтты. Рамбованың досы Дороти Норман да Рамбованың Де Акостаның 1960 жылғы даулы автобиографиясына наразы болғанын айтты, себебі ол оның бисексуал немесе гомосексуал екенін білдірген, өйткені бұл оны "жарамсыз жарықта көрсеткен". Энтони Слайд 1996 жылы жарық көрген "Үнсіз феминистер" кітабында "Рамбованы білгендердің барлығы оның гей екенін жоққа шығарады" деп мәлімдеді.

Ғылыми ықпал

Рэмбованың ғылыми еңбегі Египтология және тарих саласындағы заманауи ғалымдар тарапынан маңызды деп есептеледі: археолог Барбара Леско оның Пьянковтың мифологиялық папирустарына қосқан үлесі "оның ұйымдастыру қабілеттерін және шындықты табуға деген адалдығын көрсетеді, сондай-ақ негізсіз теорияларға немесе ерекшелікке ұрынбайды" деп белгілеген.

Сурет және кинодағы бейнелеу

Рамбова бейнелеу өнері, кино және теледидар сияқты әртүрлі форматтарда бейнеленген: ол серб суретшісі Пая Йовановичтің 1925 жылғы суретінің нысаны болды (оның анасы 1949 жылы оны UMFA-ға сыйлады). 1975 жылы Мелвилл Шавелсонның «Валентино туралы аңыз» (1975) телефильмінде оны Иветт Мимие сомдады, ал Кен Расселдің «Валентино» (1977) көркем фильмінде Мишель Филлипс қайтадан осы рөлді ойнады. Ксения Ярова кейіннен оны американдық нұсқаусыз фильм «Тыныш өмір» (2016) фильмде бейнеледі, сондай-ақ ол «Американдық қорқыныш әңгімесі: Қонақүй» (2015) желілік сериалындағы ойдан шығарылған оқиғада да пайда болды, оны Александра Даддарио сомдады.

Этаптық кредиттер

Жыл Атауы Рөл Ойналған күндері Орналасқан жері Көрермендер саны Ескертулер Сілтеме 1927 «Көшпенді ұры» Энн Даулинг 21 ақпан – 1 мамыр Империя театры 80 Бродвей 1927 «Креолдар» Голондрина 22 қыркүйек – 16 қазан Клау театры 28 Бродвей

Авторлық шығармалары

Рамбова, Наташа (1942 жылдың ақпаны – 1943 жылдың маусымы). "Астрологиялық психохимия". American Astrology журналы.