Кіріспе
XVIII-XIX ғасырдағы шотланд ақыны Томас Кэмпбелл (1777 жылдың 27 шілдесі – 1844 жылдың 15 маусымы) – шотланд ақыны. Ол Кларенс клубының негізін қалаушысы және тұңғыш президенті, Польша достар қоғамының бірлескен негізін қалаушысы болды; сонымен қатар, Лондон университетінің колледжіне айналған жобаны құру идеясын қолдаушылардың бірі еді. 1799 жылы ол "Үміт рақаты" атты дәстүрлі XVIII ғасырлық нұсқаулық өлеңін жазды. Ол бірнеше патриоттық соғыс әндерін де шығарды – "Англия теңізшілері", "Сабалақтың арманы", "Хоэнлинден" және 1801 жылы "Балтық теңізі шайқасы", бірақ "Махаббаттың бастауында" сияқты лирикалық туындыларда да өзін жайлы сезінді.
the Scottish poet
Thomas Campbell (27 July 1777 – 15 June 1844) was a Scottish poet. He was a founder and the first President of the Clarence Club and a co founder of the Literary Association of the Friends of Poland; he was also one of the initiators of a plan to found what became University College London. In 1799 he wrote Pleasures of Hope, a traditional 18th century didactic poem in heroic couplets. He also produced several patriotic war songs— "Ye Mariners of England", "The Soldier's Dream", "Hohenlinden" and, in 1801, The Battle of the Baltic, but was no less at home in delicate lyrics such as "At Love's Beginning".
Ерте өмір
1777 жылы Глазгодағы Хай-стритте дүниеге келген ол Александр Кэмпбеллдің (1710–1801) он бір баласының ең кішісі болды. Ол Кирнанның 6-шы және соңғы лаирдінің ұлы, Аргилл аймағынан шыққан МакИвер Кэмпбелл әулетінен тараған. Оның анасы Маргарет (1736 жылы туған), Джон Кэмпбелл Крейништің қызы және Мэри, Роберт Симпсонның қызы, ол "атақты корольдік қаругер" болған. Шамамен 1737 жылы оның әкесі әйелінің інісі Дэниел Кэмпбеллмен бірге сауда жасау үшін Вирджиния штатының Фалмут қаласына барды, содан кейін Глазгоға дейін темекі саудасымен айналысты, ол "Темекі Лорды" атанды. Олар ұзақ жылдар бойы гүлденді, бірақ ол мүлігін жоғалтып, олардың ескі және беделді фирмасы Америка революциялық соғысының салдарынан құлдырады. Жеке өзіне шамамен 20 000 фунт стерлинг шығын келгендіктен, Кэмпбеллдің әкесі дерлік қиын жағдайға түсті. Томасқа бірнеше ағасы Вирджинияда қалды, олардың бірі Патрик Генридің қызына үйленді. Оның екеуі де зиялылыққа бейім болды, оның әкесі Томас Ридтің (Кэмпбелл оның құрметіне осылай аталған) жақын досы болды, ал анасы мәдениетке және музыкаға деген сүйіспеншілігімен және жоғары талғаммен танымал болды. Томас Кэмпбелл Глазго жоғары мектебінде және Глазго университетінде білім алды, онда классика және поэзия жазу бойынша жүлделер жеңіп алды. Ол демалыс күндерін Батыс таулы аймақта ұстаздық қызметпен өткізді, ал "Гленара" және "Лорд Уллин қызының балладасы" өлеңдері Мулл аралына сапар барысында жазылды. 1797 жылы Кэмпбелл заң лекцияларын тыңдау үшін Эдинбург университетіне сапар шекті. Ол өзін ұстаздық қызметпен және жазу арқылы асырады, сонымен қатар "Британ ақындарының" редакторы Роберт Андерсонның көмегін алды. Эдинбургтегі замандастарының арасында сэр Уолтер Скотт, Генри Броугхэм, Фрэнсис Джеффри, Томас Браун, Джон Лейден және Джеймс Грэхэм болды. Эдинбургтегі осы алғашқы күндер "Жараланған гусар", "Уоллесқа айтылған жоқтау" және "Үш ханымға хат" сияқты туындыларға әсер етті.
Мансап
1799 жылы Вордсворт пен Колридждің «Лирикалық балладалары» жарық көргеннен кейін алты ай өткен соң «Үміт рахаты» жарияланды. Бұл – заманасының талғамына сай, риторикалық және дидактикалық өлең. Оның көп бөлігі адамдардың жүрегіне жақын тақырыптарға, атап айтқанда француз революциясына, Польшаның бөлінуіне және негр құлдығына байланысты болды. Ол бірден сәттілікке ие болды, бірақ Кэмпбеллде энергия мен жігер жетіспеді, сондықтан ол оны дамыта алмады. 1800 жылдың маусымында ол ешқандай нақты мақсатсыз шетелге кетіп, Гамбургте Готтлиб Фридрих Клопстокты, ал содан кейін француз әскері келгеннен үш күн өткен соң Регенсбургті аралады. Ол шотланд монастырінде паналады. Оның ең жақсы лирикалық өлеңдері, «Хоэнлинден», «Англия теңізшілері» және «Сабалақтың арманы» (кейін Бетховен нотаға түсірген) – оның Германия сапарына жатады. Ол қыстың суына Алтонада өткізді, онда Ирландиядан жер аударылған Энтони Макканнмен танысты, оның тарихы «Эриннің жер аударылуы» тудырды. Ол сол кезде Эдинбургқа арналған «Солтүстік патшайымы» атты эпос жазуды жоспарлаған. Дания мен Англия арасындағы соғыс басталғанда ол дереу үйге қайтып келді, содан кейін «Балтық шайқасы» жазылды. Эдинбургте ол бірінші лорд Минтомен танысты, ол оны келесі жылы Лондонға жабық хатшы ретінде алып келді. 1803 жылдың маусымында «Үміт рахатының» жаңа басылымы жарық көрді, оған бірнеше лирикалық өлеңдер қосылды. 1803 жылы Кэмпбелл екінші туысы Матильда Синклерге үйленді және Лондонда қоныстанды. Ол виггерлік қоғамда, әсіресе Голланд үйінде жақсы қабылдады. Бірақ 1805 жылы 200 фунт стерлингтік үкіметтік зейнетақы алғанға дейін оның болашағы күңгірт болды. Сол жылы Кэмпбеллдер Сиденхэмге көшті. Кэмпбелл сол кезде «Star» газетінде тұрақты жұмыс істеді, ол үшін шетелдік жаңалықтарды аударды. 1809 жылы ол Спенсер стилінде «Вайомингтің Гертрудасы» атты повесть өлеңін жариялады, ол Пенсильванияның Вайоминг аңғары мен Вайоминг аңғарындағы қырғынды еске түсіреді, сонымен қатар оның ең жақсы лирикалық өлеңдері де жарық көрді. Ол өте жайғанақ және талғампаз болды, сондықтан өлең шамадан тыс өңдеуден зардап шекті. Фрэнсис Джеффри авторға былай деп жазды: «Сіздің тартымдылығыңыз немесе талғампаздығыңыз немесе басқа да жаман қасиеттеріңіз сіздің ойларыңызды жарқын, батыл және күшті етіп көрсетуге мүмкіндік бермейді, керісінше, сіз оларды жазалап, тазартып, жұмсартасыз, тіпті олардың табиғаты мен ұлылығының жартысы жойылғанша. Сеніңіз, әлем сіздің шынымен ұлы және түпнұсқа ақын екеніңізді сіздің қиялыңыздың кейбір жарық маржандарын көрсетуге батылыңыз жеткенше білмейді». 1812 жылы ол Лондондағы Корольдік институтта поэзия туралы лекциялар сериясын оқыды, сондай-ақ сэр Уолтер Скотт оны Эдинбург университетінің әдебиет кафедрасына үміткер болуға шақырды. 1814 жылы ол Парижге барды, онда аға Шлегельмен, барон Кювьемен және басқалармен танысты. 1815 жылы 4000 фунт стерлинг мұра алғаннан кейін оның қаржылық қиындықтары жеңілдеді. Ол «Британ ақындарының үлгілері» атты еңбегімен айналысуын жалғастырды, оның жобасы бірнеше жыл бұрын жасалған. Бұл еңбек 1819 жылы жарық көрді. Онда ақындардың қысқа өмірбаяндары мен поэзияға қатысты сындық эсселер бар. 1820 жылы ол «Жаңа айлық журналдың» редакторы болып тағайындалды және сол жылы Германияға тағы бір сапар жасады. Төрт жылдан кейін оның «Теодрикс» поэмасы жарық көрді, ол отбасылық өмір туралы өте сәтті болмаған өлең.
"Your timidity or fastidiousness, or some other knavish quality, will not let you give your conceptions glowing, and bold, and powerful, as they present themselves; but you must chasten, and refine, and soften them, forsooth, till half their nature and grandeur is chiselled away from them. Believe me, the world will never know how truly you are a great and original poet till you venture to cast before it some of the rough pearls of your fancy." In 1812 he delivered a series of lectures on poetry in London at the Royal Institution; and he was urged by Sir Walter Scott to become a candidate for the chair of literature at Edinburgh University. In 1814 he went to Paris, making there the acquaintance of the elder Schlegel, of Baron Cuvier and others. His pecuniary anxieties were relieved in 1815 by a legacy of £4000. He continued to occupy himself with his Specimens of the British Poets, the design of which had been projected years before. The work was published in 1819. It contains a selection with short lives of the poets, and prefixed to it a critical essay on poetry. In 1820 he accepted the editorship of the New Monthly Magazine, and in the same year made another tour in Germany. Four years later appeared his "Theodric", a not very successful poem of domestic life.
Кейінгі өмірі
Кемпбелл Лондон университетінің (алғашқыда Лондон университеті деп аталған) құрылуына белсенді қатысып, неміс білім беру жүйесін зерттеу үшін Берлинге сапар шекті және Лорд Брогам қабылдаған ұсыныстар жасады. Ол 1826–1829 жылдары Глазго университетінің Лорд-ректоры болып сайланды, бұл үшін ол сэр Уолтер Скоттпен бәсекелесті. Кемпбелл 1830 жылы «Жаңа айлық журналдың» редакторы қызметінен зейнетке шықты, ал бір жылдан кейін «Метрополитен» журналымен сәтсіз кәсіп ашты. «Үміт рақатында» ол поляктардың мүддесін қорғады, ал 1831 жылы Варшаваның орыстар тарапынан басып алынуы туралы жаңалық оған аса ауыр қайғы секілді әсер етті. «Польша менің жүрегімді күні-түні мазалап жүреді», - деп жазды ол бір хатында, және оның көңілжағдайын Польшаның достастарының Лондондағы әдеби бірлестігін құру арқылы іс жүзінде білдірді. 1834 жылы ол Париж бен Алжирге сапар шегіп, онда «Оңтүстіктен хаттар» (1837 жылы жарияланған) атты еңбегін жазды. Оның әйелі 1828 жылы қайтыс болды. Оның екі ұлының бірі нәресте кезінде, ал екіншісі ақыл-есінен айырылды. Оның денсаулығы нашарлап, ол бірте-бірте қоғамдық өмірден шеттеді. Ол 1844 жылдың 15 маусымында Булоньде қайтыс болды және 1844 жылдың 3 шілдесінде Вестминстер аббаттығында Ақындар бұрышына жерленді. Кемпбеллдің басқа да еңбектеріне «Миссис Сидонстың өмірі» (1834) және «Гленко саяхатшысы» (1842) поэмасы кіреді. «Томас Кэмпбеллдің өмірі мен хаттары» (3 том, 1849), Уильям Битти (М.Д.) редакциялаған; Сайрус Реддингтің «Томас Кэмпбелл туралы әдеби естеліктері мен естеліктері» (1860); «Томас Кэмпбеллдің толық поэзиялық шығармалары» (1860); британдық ақындардың Алдин басылымындағы «Томас Кэмпбеллдің поэзиялық шығармалары» (1875), Рев. V. Альфред Хилл редакциялаған, Уильям Аллингэмнің ақын өмірінің очеркімен; және Ж. Логи Робертсон редакциялаған «Томас Кэмпбеллдің толық шығармаларының Оксфорд басылымы» (1908) қараңыз. Сондай-ақ, J. Cuthbert Hadden жазған «Томас Кэмпбелл» (Эдинбург: Олифант, Андерсон және Ферриер, 1899, Famous Scots Series) және Льюис Кэмпбеллдің (1904) Golden Treasury сериясы үшін жасаған таңдауларын қараңыз.