Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Яһудиліктегі өсиеттер мен қағидалар, Яһудиліктегі сенімдер
Precepts and commandments in Judaism
beliefs in Judaism
Еврей тіліндегі «мицва» ( /m//ɪ//t//s//v//ə/; , mīṣvā, көпше түрі מִצְווֹת mīṣvōt; "қағида") сөзі Құдайдан діни міндет ретінде орындалуға тиіс нұсқауды білдіреді. Яһуди заңдарының көп бөлігі осы қағидаларды талқылаудан тұрады. Дін дәстүрі бойынша, осындай 613 қағида бар. Екінші мағынасында, «мицва» сөзі осындай қағиданы орындау мақсатымен жасалған амалды білдіреді. Осылайша, «мицва» термині заңға сәйкес адамның жеке мейірімділік ісін де білдіреді. Бұл тіркесте "жақыныңды өзіңдей сүй" (Леуіліктер 19:18) дегендей, жай ғана заңдық міндеттен асып, шын жүректен туған сезімді білдіреді. Кейбір мицвоттардың мақсаты Торада нақты көрсетілген; алайда, Талмуд раввиндерінің пікірлері мицвоттардың мақсатын іздеушілер мен оларды сұраққа салушылар арасында екіге бөлінеді. Біріншілері, егер адамдар әр мицваның себебін, мақсатын түсінсе, бұл оларға мицваларды сақтауға және орындауға көмектеседі деп санайды. Екіншілері, егер әр мицваның мақсатын анықтау мүмкін болса, адамдар мицваның мақсатына жетуге тырысып, бірақ мицваның өзін қабылдамауы мүмкін деп есептейді.
In its primary meaning, the Hebrew word ('/m//ɪ//t//s//v//ə/; , mīṣvā , plural מִצְווֹת mīṣvōt ; "commandment") refers to a commandment from God to be performed as a religious duty. Jewish law in large part consists of discussion of these commandments. According to religious tradition, there are 613 such commandments. In its secondary meaning, the word mitzvah refers to a deed performed in order to fulfill such a commandment. As such, the term mitzvah has also come to express an individual act of human kindness in keeping with the law. The expression includes a sense of heartfelt sentiment beyond mere legal duty, as "you shall love your neighbor as yourself" (Leviticus 19:18). For some mitzvot, the purpose is specified in the Torah; though, the opinions of the Talmudic rabbis are divided between those who seek the purpose of the mitzvot and those who do not question them. The former believe that if people were to understand the reason the purpose for each mitzvah, it would help them to observe and perform the mitzvah. The latter argue that if the purpose for each mitzvah could be determined, people might try to achieve what they see as the purpose of the mitzvah, while rejecting the mitzvah itself.
Еврей Киелі кітап
Еврей Киелі кітаптарының масорет мәтінінде әйел зат есім (מִצְוָה) 180-нен астам рет кездеседі. Алғаш рет ол Жаратылыс кітабында қолданылады, онда Құдай Ыбырайымның "Менің даусыма бағынып, менің міндеттемелерімді, бұйрықтарымды (מִצְוֹתַי), ережелерімді және заңдарымды сақтағанын" айтады. Септуагинтада бұл сөз көбінесе энтоле (ἐντολή) деп аударылады. Екінші храм кезеңіндегі жерлеу жазбаларында кейде яһудилердің қабірлеріне "заңды жақсы көретін" (phil entolos) деген сипаттама жазылған. Еврей тілінде бұйрықтар мен ережелерді білдіру үшін басқа да сөздер қолданылады; мысалы, Он қазына (עשרת הדיברות) – "Он сөз".
The feminine noun (מִצְוָה) occurs over 180 times in the Masoretic Text of the Hebrew Bible. The first use is in Genesis where God says that Abraham has "obeyed my voice, and kept my charge, my commandments (מִצְוֹתַי ), my statutes, and my laws". In the Septuagint the word is usually translated with entolē (ἐντολή). In Second Temple period funeral inscriptions the epithet phil entolos, "lover of the commandments", was sometimes inscribed on Jewish tombs. Other words are also used in Hebrew for commands and statutes; the Ten Commandments (עשרת הדיברות), for example, are the "Ten Words".
Санақ
Яһуди дәстүрінде 613 өсиет бар екендігі айтылады. Бұл сан Еврей кітаптарында кездеспейді. 613 саны туралы дәстүр алғаш рет 3-ші ғасырда жазылған, онда рабби Симлай уағызында оны айтқан, мүмкін, адам Тораны күн сайын денесінің барлық бөлігімен сақтау керектігін көрсету үшін. Дегенмен, бұл пікір баршаға қабылданбады. Ыбырайым ибн Езраның сөзіне қарағанда, Киелі кітапта мыңнан астам Құдайдың өсиеттері бар, бірақ олардың 300-ден азы ғана оның заманында қолданылған. Нахманидтің пікірінше, раббилік мицвоттарды орындау міндеті туралы Киелі кітапта ешқандай мәлімет жоқ. Сонымен қатар, Киелі кітаптағы мицвоттардың көптеген егжей-тегжейлі мәліметтері тек ауызша Таураттың (Мишна/Гемара) раввиндік түсіндіруі арқылы алынған; мысалы, кез келген тілде үш күнделікті дұға, Шеманы (Заңды қайталау 6:4-7) кез келген тілде күніне екі рет оқу, тефилинді байлау, мезузаны орнату (Заңды қайталау 6:8-9) және тамақтан кейін шүкірлік айту (Заңды қайталау 8:10).
Jewish tradition states that there exist 613 commandments. This number does not appear in the Hebrew Bible. The tradition that the number is 613 is first recorded in the 3rd century CE, when Rabbi Simlai claimed it in a sermon, perhaps to make the point that a person should observe the Torah every day with his whole body. However, this opinion was not universally accepted. Abraham ibn Ezra observed that there were over a thousand divine commandments in the Bible, but fewer than 300 applied to his time. According to Nahmanides, there is no biblical source for the obligation to keep rabbinic mitzvot. In addition, many of the specific details of the Biblical mitzvot are only derived via rabbinical application of the Oral Torah (Mishna/Gemarah); for example, the three daily prayers in any language and the recitation of the Shema (Deuteronomy 6:4 7) twice a day in any language, the binding of the tefillin and the fixing of the mezuzah (Deuteronomy 6:8 9), and the saying of Grace After Meals (Deuteronomy 8:10).
Мицвоттардың түрлері
Бұйрықтар үш жалпы санатқа бөлінген: мишпатим, эдот және чуким. Мишпатим («заңдар») деп қарастырылатын өсиеттер, мысалы, кісі өлтірмеу және ұрлық жасамау сияқты, өзінен-өзі түсінікті деп есептеледі. Эдот («куәліктер») яһуди тарихындағы маңызды оқиғаларды еске түсіреді. Мысалы, Шаббат Хашемнің әлемді алты күнде жаратқанын, жетінші күні демалып, оны қасиетті деп жариялағанын куәландырады. Чуким («ережелер») – түсіндірілмейтін өсиеттер, олар Құдайдың еркінің таза көрінісі ретінде қарастырылады. Бұйрықтар оң («сен істеуге тиіссің») және теріс («сен істемеуге тиіссің») деп екіге бөлінеді. Яһуди дәстүрі бойынша, 613 бұйрықтың 365-і теріс, ал 248-і оң бұйрықтардан тұрады. Көптеген бұйрықтар патшалар, Коханимдер (руханияттар), леуіліктер немесе назирлер сияқты белгілі бір топтарға ғана қатысты, немесе еврей халқының жергілікті немесе уақытша жағдайларына байланысты, мысалы, ауыл шаруашылығы, құрбандық және леуілік заңдары. Кейбіреулері жынысқа байланысты: мысалы, әйелдер кейбір уақыттық бұйрықтардан босатылады (мысалы, шофар, сукка, лулав, цицит және тефилин). Үш түрлі теріс бұйрық өзін-өзі құрбан ету қағидасына, яғни yehareg ve'al ya'avor («өзі өлтіруге дайын болу, бірақ оны бұзбау») жатады. Олар: кісі өлтіру, бейіштену және тыйым салынған жыныстық қатынас. Басқа барлық бұйрықтар үшін, егер өлімнен басқа амал болмаса, бұйрықты бұзу қажет. Раввин Исмаилдің айтуынша, тек негізгі бұйрықтар ғана Синай тауында берілген, ал қалғандары Кездесу шатырында берілген. Раввин Акиваның пікірінше, олардың барлығы Синай тауында берілген, Кездесу шатырында қайталанған және Мұса өлер алдында үшінші рет жариялаған. Мидрашқа сәйкес, барлық Құдай бұйрықтары Синай тауында берілген, ал ешбір пайғамбар жаңа бұйрықтар қоса алмады.
The commandments have been divided also into three general categories: mishpatim; edot; and chukim. Mishpatim ("laws") include commandments that are deemed to be self evident, such as not to murder and not to steal. Edot ("testimonies") commemorate important events in Jewish history. For example, the Shabbat is said to testify to the story that Hashem created the world in six days and rested on the seventh day and declared it holy. Chukim ("decrees") are commandments with no known rationale, and are perceived as pure manifestations of the Divine will. The commandments are divided into positive ("thou shalt") and negative ("thou shalt not") commandments. According to Jewish tradition, the 613 commandments contain 365 negative commandments and 248 positive commandments. Many commandments concern only special classes of peoplesuch as kings, Kohanim (the priesthood), Levites, or Nazaritesor are conditioned by local or temporary circumstances of the Jewish nation, as, for instance, the agricultural, sacrificial, and Levitical laws. Some are sex dependent: for example, women are exempt from certain time related commandments (such as shofar, sukkah, lulav, tzitzit and tefillin). Three types of negative commandments fall under the self sacrificial principle yehareg ve'al ya'avor, meaning "One should let oneself be killed rather than violate it". These are murder, idolatry, and forbidden sexual relations. For all other commandments, one must violate the commandment if the only alternative is to be killed. According to Rabbi Ishmael, only the principal commandments were given on Mount Sinai, the remainder having been given in the Tent of Meeting. Rabbi Akiva, on the other hand, was of the opinion that they were all given on Mount Sinai, repeated in the Tent of Meeting, and declared a third time by Moses before his death. According to the Midrash, all divine commandments were given on Mount Sinai, and no prophet could add any new ones.
Мицвоттар мен яһуди заңы
Раббилік ойда өсиеттер әдетте екі негізгі топқа бөлінеді: оң өсиеттер (міндеттер) – мицвот асех [מצות עשה] және теріс өсиеттер (тыйымдар) – мицвот ло таасех [מצות לא תעשה]. Өсиеттерді іс жүзінде қолдануды сипаттайтын жүйе халаха деп аталады. Халаха – Жазба заңда (Торада) қамтылған мицвоттардың, ауызша заңдағы талқылаулар мен пікірталастар арқылы дамуы, бұл классикалық дәуірдің раввиндік әдебиеттерінде, әсіресе Мишна мен Талмудта жазылған. Халаха дәстүрлі яһудилердің кең ауқымды мінез-құлқына бағыт береді және оған әсер етеді.
In rabbinic thought, the commandments are usually divided into two major groups, positive commandments (obligations) – mitzvot aseh [מצות עשה] and negative commandments (prohibitions) – mitzvot lo ta'aseh [מצות לא תעשה]. The system describing the practical application of the commandments is known as Halakha. Halakha is the development of the mitzvot as contained in the Written Law (Torah), via discussion and debate in the Oral Law, as recorded in the rabbinic literature of the classical era, especially the Mishnah and the Talmud. The halakha dictates and influences a wide variety of behavior of traditionalist Jews.