Кіріспе

Шотландия халық биі мен музыкасының түрі

Ролик – халық биінің түрі, сонымен қатар осы биге сүйемелдейтін музыканың түрі. Шотландияда пайда болған роликтер Ұлыбритания, Ирландия және Солтүстік Американың скрипкашылар дәстүрінің репертуарындағы маңызды бөлік болып табылады. Шотландия ел биінде ролик – төрт дәстүрлі бидің бірі, қалғандары – джиг, стратспей және вальс. Ирландия биінде ролик – ролик темпімен орындалатын кез келген би (төменде қараңыз). Ирландия қадам биінде ролик жұмсақ аяқ киіммен биленеді және ол студенттерге үйретілетін алғашқы билердің бірі болып табылады. Сонымен қатар, қатты аяқ киіммен ролик музыкасымен билейтін роликтер де бар.

Тарих

Шолпан Шотландияға тән. Ең алғашқы дерек 1590 жылғы сотта айтылған, онда күдікті "осы шұңқыр биді немесе қысқа биді орындаған" деп хабарланған. Дегенмен, оның түрі Орта ғасырларға дейін жетеді. Атауы, "айналу" деген мағынаны білдіретін ежескі скандинав тіліндегі суио готикалық "рулла" сөзімен байланысты болуы мүмкін. Бұл ағылшын тіліндегі "hreol" және гэль тіліндегі "ruidhle" немесе "ruidhleadh" сөздеріне айналды, осы сөздер қазіргі сөздің бастауы. Кейіннен оны Солтүстік Америкаға ағылшын, шотланд және ирланд отарлаушылары мен көшпенділері әкелді. АҚШ-та шұңқырлар ағылшын және афроамерикандық халық музыкасы мен шаршы би дәстүрінде маңызды орын алады, сондай-ақ каджун және зайдеко музыкасында да қолданылады. Канадада олар Кейп-Бретон, Акадия, Квебек және метис репертуарларының маңызды бөлігі болып табылады. Уақыт өте келе, олар ағылшын, валлий, шотланд және ирланд скрипка күйлеріне енді, ноталардың ұзақтығы өзгеріссіз қалды. Барлық шұңқырлар негізінен сегіздік ноталардан тұрады, және тактың бірінші және үшінші соққыларына басымдық беріледі. Шұңқыр, рогпен салыстырғанда екі ерекшелігі бар. Біріншіден, олар тегіс ырғақта орындалады, үтірлі ырғақ жоқ. Екіншіден, олар уақыт өлшемімен көрсетілгендей, екі есе жылдам орындалады. Британ аралдарында туған би музыкасының көп бөлігі сияқты, шұңқырлар әдетте екі бөліктен (A және B) тұрады; көбінесе әр бөлік қайталанады (AABB), бірақ кейбіреулерінде (ABAB) қайталанбайды. Әр бөлік (A және B) әдетте сегіз тактіден тұрады, олар өз кезегінде төрт тактілік және екі тактілік фразаларға бөлінеді. (Шетландтың "ескі шұңқыры" бұл ережені бұзушылық жасайды, ол жүйесіз құрылымға ие және норвегиялық халлинг әсеріне ұшыраған болуы мүмкін.) Шұңқыр әдетте 32 тактіден тұрады (AABB құрылымымен), бірақ 40 тактілік шұңқырлар (көбінесе Eightsome Reel-дің кіріспесі үшін орындалады) және 64 тактілік шұңқырлар (AABBCCDD құрылымымен) сияқты басқа да кең таралған құрылымдар бар. Шұңқырлар Оңтүстік-Батыс Англияның халық музыкасында танымал. Олар ирланд және британдық көші-қонмен Атлант мұхитын кесіп өтіп, Атлант және француз тілді Канаданың музыкалық дәстүріне, соның ішінде Квебек пен Акадияның дәстүріне енді. Шұңқырлар Квебек әншілері мен топтарының көптеген шығармаларында кездеседі, мысалы, La Bolduc, La Bottine Souriante және тіпті нео-трейд тобы Les Cowboys Fringants.