Кіріспе

Гидраэнцефалия – мидың екі жартышарының көбінесе жоқ болатын және қалған бас сүйек қуысының ми-жұлын сұйықтығымен толатын жағдайы. "Сефаликалық" термині "бас" немесе "дененің бас бөлігін" білдіреді. Гидраэнцефалия – бас бұзылысының бір түрі. Бұл бұзылыстар – ұрықтың дамуының ең алғашқы кезеңдерінде оның жүйке жүйесінің зақымдануынан немесе қалыпты емес дамуынан туындайтын туа біткен жағдайлар. Бұл жағдайлардың нақты анықталатын себептік факторы жоқ. Олар көбінесе тұқым қуалау немесе генетикалық жағдайлармен байланысты, сондай-ақ аналық инфекция, дәрілік препараттар қабылдау немесе тіпті жоғары деңгейдегі сәулелену сияқты қоршаған орта факторларымен де байланысты болуы мүмкін. Гидраэнцефалияны гидроцефалиямен шатастырмау керек, ол – ми қарыншаларында ми-жұлын сұйықтығының артық жиналуы. Гемигидраэнцефалияда бас сүйегінің жартысы ғана зақымдалады.

Белгілері мен симптомдары

Гидроэнцефалиясы бар нәресте туғанда қалыпты көрінуі мүмкін немесе бас сүйегінің ішіндегі сұйықтық қысымынан бас сүйегі мен бет-әлпеттің жоғарғы бөлігінің кейбір деформациясы болуы мүмкін. Нәрестенің басының мөлшері және рефлекстері, мысалы, емгені, жұтқаны, жылауы, қол-аяқтарын қимылдатуы – жағдайдың ауырлығына қарай қалыпты сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ бірнеше аптадан кейін нәресте кейде ызалана бастайды және бұлшық ет тонусы жоғарылайды (гипертония). Егер туғанда болмаған болса, бірнеше айдан кейін құрысулар мен гидроцефалия дамуы мүмкін. Басқа симптомдарға көру қабілетінің нашарлауы, өсудің тежелуі, есту қабілетінің жоғалтуы, соқырлық, спастикалық төрт мүшелік паралич (паралич) және зиякерлік жетіспеушілік жатуы мүмкін. Кейбір нәрестелерде туғанда қосымша аномалиялар болуы мүмкін, оның ішінде құрысулар, миоклонус (ерікті емес кенеттен, жылдам сілкіністер), терморегуляция қабілетінің шектелуі және тыныс алу проблемалары. Ал кейбіреулерінде туғанда ешқандай айқын белгілер байқалмай, бірнеше ай бойы гидроэнцефалия диагнозы қойылмайды. Кей жағдайларда ауыр гидроцефалия немесе басқа бас ауруы қате диагноз қойылуы мүмкін.

Себептер

Гидроэнцефалия – поренцефалияның өте ауыр түрі, ми шарының жартыларындағы киста немесе қуыспен сипатталатын жағдай. Гидроэнцефалияның нақты себебі көп жағдайда анықталмағанмен, жүктіліктің бірінші триместрінен кейін болатын инсульт, жарақат, жатыр ішіндегі инфекциялар немесе травмалық жағдайлар сияқты қан тамырларының зақымдануы ең мүмкін себеп болып саналады. Жатыр ішіндегі инфекцияның себепкер фактор болып табылған жағдайларда көбінесе токсоплазмоз және энтеровирус, аденовирус, парвовирус, цитомегаловирус, жай герпес, Эпштейн-Барр және синцитиалды вирустар сияқты вирустық инфекциялар кездеседі. Тағы бір себеп – монохорионды егіздік жүктілік, онда жүктіліктің екінші триместрінде бір егіздің өліміне байланысты, тірі қалған егізге плацента арқылы қан алмасу арқылы тамырлардың зақымдануына алып келеді, нәтижесінде тірі қалған ұрықта гидроэнцефалия дамиды. Бір медициналық журнал гидроэнцефалияны белгісіз берілу жолы бар аутосомдық мұрагерлік ауру ретінде сипаттайды, ол бас сүйегіне кіретін каротид артериясының бітелуіне әкеледі, бұл ми қабығының бітелуіне және зақымдануына себеп болады.

Диагностика

Дұрыс, расталған диагнозды туғаннан кейін ғана қою мүмкін, бірақ ұрықтың ультрадыбыстық тексеруі (УДТ) арқылы ерекше дене аномалияларын анықтауға болады. Туғаннан кейін, нәрестенің бастапқы мінез-құлқы салыстырмалы түрде қалыпты көрінетіндіктен, диагноз бірнеше айға кешігуі мүмкін. Ең дәл диагностикалық әдістер – мұқият клиникалық бағалау (физикалық белгілерді және егжей-тегжейлі науқастың анамнезін ескере отырып); ангиография, компьютерлік томография (КТ сканилеу) және магниттік-резонанстық томография (МРТ) сияқты кеңейтілген бейнелеу техникалары; және (сирек жағдайларда) трансиллюминация. Гидранэнцефалиямен ауыратын балалардың болжамы көбінесе нашар. Өлім көбінесе өмірдің бірінші жылында болады, бірақ көптеген балалар бірнеше жыл, тіпті ересек жасқа дейін өмір сүреді; бір жағдайда гидранэнцефалиямен ауырған әйел 32 жасында қаралыпты.

Пайда болуы

Бұл жағдай әлем бойынша 10 000 туған баланың біреуінен кемде табылады.