Кіріспе

Метопиялық тігістің ерте жабылуының туа біткен жағдайы. Тригоноцефалия – метопиялық тігістің (грекше “маңдай”) ерте жабылуынан туындайтын туа біткен жағдай, нәтижесінде маңдай үшбұрышты болады. Екі маңдай сүйегінің ерте бірігуі көлденең бағытта өсудің шектелуіне және қатарлап кеңеюге әкеледі. Бұл синдромның бір бөлігі ретінде, басқа аномалиялармен бірге немесе жеке жағдайда кездесуі мүмкін. Бұл термин грек тілінен аударғанда “үшбұрыш” және “бас” деген мағынаны білдіреді.

Себеп

Тригоноцефалия синдроммен қатар немесе жеке, өзінен пайда болуы мүмкін. Тригоноцефалия келесі синдромдармен байланысты: Боринг-Опиц синдромы, Мюнке синдромы, Якобсен синдромы, Баллер-Жерольд синдромы және Сей-Мейер синдромы. Тригоноцефалияның этиологиясы көбінесе белгісіз, бірақ үш негізгі теория бар. (9p22–24, 11q23, 22q11, FGFR1 мутациясы), метаболизмдік (гипотиреоз кезінде TSH толықтыруы) немесе фармацевтикалық (эпилепсия кезінде вальпроат).

Ұрықтың бас-басының байланысы

Екінші теория бойынша, сүйек тігізгіштік (синостоз) ұрықтың басы туған кезде кіші жамбас шығу тесігінде тоқтағанда басталады.

Мидың ішкі ақаулығы

Үшінші теория бойынша, екі маңдай сүйек бөлігінің қалыптасуындағы бұзылыс синостоздың басты мәселесі болып табылады. Маңдай сүйек бөліктерінің шектеулі өсуі бас сүйегінің өсуіне қажетті күштің болмауына алып келеді, соның салдарынан маңдай тігісі ерте жабылады.

Емдеу

Емдеу хирургиялық жолмен жүргізіледі, формасы мен көлеміне назар аударылады. Әдетте, операция бір жасқа толғанға дейін жасалады, себебі зиякерлік даму көрсеткіштері жақсы болады деп хабарланған.

Фронто-супраорбитальды алға жылжу және қайта құру

Операцияның бір түрі – фронто-супраорбитальды жылжыту және қайта құру. Біріншіден, supraorbital жолақты түзу үшін сыммен жасалған жасыл талқанша арқылы қайта өңдейді. Екіншіден, supraorbital жолақ 2 см-ге алға жылжытылып, тек қана шеке сүйегінің алдыңғы өскіріне бекітіледі, бас сүйегіне бекітілмейді. Соңында, маңдай сүйегі екіге бөлініп, бұрылып, supraorbital жолаққа бекітіледі, бұл париетталды және маңдай сүйектері арасында жалаңаш аймақ (кранектомия) тудырады. Сүйек уақыт өте келе қайта өседі, себебі қатты қабық (қатты қабықтың остеогендік қабілеті бар) оның астында жатыр. Нәтижесінде маңдай алға жылжып, түзу болады.

"Басқалардың бетін көтеру техникасы"

"Мәйекті маңдай техникасы" деп аталатын әдіспен маңдай сүйегі екі бөлікке бөлінеді. Фронто-супраорбитальді жылжыту және қайта қалыптастыру сияқты жағдайларда екі бөлікті пайдаланудың орнына, тек бір бөлігі айналдырылып, супраорбитальді жолаққа бекітіледі. Бұл техника сонымен қатар краниектомияны да қалдырады.

Эстетикалық

Метопиялық синостоз операциясының эстетикалық нәтижесі тұрақты түрде жақсы, қайта операция жасау қаупі 20%-дан төмен. 1981 жылы Андерсон метопиялық және корональды синостоздың 107 жағдайын зерттегеннен кейін, синостозға байланысты бас-бет сүйектеріне жасалатын операциялар қажетті деңгейде кең болуы керек екенін айтты.

Нейрологиялық

Бір тігіс синостозының ең жоғары неврологиялық проблемалары тригоноцефалиясы бар науқастарда кездеседі. Тригоноцефалия еркектерде әйелдерге қарағанда жиірек байқалады, арақатысы 2:1-ден 6.5:1-ге дейін ауыспалы. Метопиялық синостоздың тұқым қуалайтын байланыстары анықталды, олардың 5,5% жақсы анықталған синдромдық жағдайлар. Бұл деректер бағалауларға негізделген және нақты ақпаратты қамтамасыз етпейді. Нидерландыдағы метопиялық синостоздың кездесу жиілігі туралы құнды және сенімді ақпаратты тек бір ғана мақала береді. Нидерландыдағы көрсеткіш әр 10 000 тірі туған балаға 0,6 (1997) көрсеткіштен 1,9 (2007) көрсеткішіне дейін өсті.

Тарих

Бұрын, жаңқасы қалыптан тыс дамыған адамдар сыртқы түріне қарай қабылдамайтын. Әлемнің түрлі аймақтарында мұндай жағдай әлі де кездеседі, тіпті олардың ақыл-ой дамуы қалыпты болса да. Австриялық дәрігер Франц Иозеф Галл 19 ғасырдың басында "Жүйке жүйесінің жалпы анатомиясы және физиологиясы" және "Мидың анатомиясы және физиологиясы" еңбегі арқылы френология ғылымын ұсынды. Гиппократ тригоноцефалияны былай сипаттады: Адамдардың бас пішіні әртүрлі, сондай-ақ бас сүйектерінің тігістері де бірдей болмайды. Егер бас алдыңғы бөлігінде дөңгелек шығыңқылық болса (яғни, сүйектің қалған бөлігінен ілгері шығып тұрған бөлігі), онда бас тігістері грек әрпі "тауға" (τ) ұқсайды. Герман Велкер 1862 жылы тригоноцефалия терминін енгізді. Ол V пішіндес бас сүйегі және жарық ерінді (қоянжақ) бар баланың сипаттамасын берді.

Танымал мәдениет

Facebook әлеуметтік желісіндегі бір сурет арқылы бұл жағдай бұрын анықталған баланың анасы аурудың белгілерін танып, соның салдарынан осы отбасыға хабарласты. Осының нәтижесінде, бұрынғы барлық консультацияларда медицина мамандары байқамаған диагноз қойылды.