Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір адамның өліміне себеп болған қателік.
Wrong that causes another's death
Өлімге байланысты талап – өлімге жауапты болатын адамға қарсы қойылатын талап. Бұл талап әдетте заңда көрсетілген жақын туыстары тарапынан азаматтық іс ретінде қозғалады. Өлімге байланысты істерде, туғандарына келген зиян мен шығын өтемақымен өндіріледі.
Wrongful death claim is a claim against a person who can be held liable for a death. The claim is brought in a civil action, usually by close relatives, as enumerated by statute. In wrongful death cases, survivors are compensated for the harm and losses they have suffered after losing a loved one.
Өлім жазасының түрлері
Басқа адамның заңбұзушылық әрекеттерінен туындаған кез келген өлім, заңсыз өлімге байланысты талапқа әкелуі мүмкін. Заңсыз өлім туралы талаптар көбінесе салдарынан туындаған өлімге негізделген, мысалы, басқа жүргізушінің кінәсінен болған автокөлік апаты, қауіпті жол жағдайы, кемшілікті көлік құралы, өнімге жауапкершілік және медициналық қателік. Қауіпті жолдарға қатысты талаптар жолдың жағдайынан толық немесе ішінара туындаған өлім жағдайларынан туындайды.
Any fatality caused by the wrongful acts of another may result in a wrongful death claim. Wrongful death claims are often based upon death resulting from negligence, for example following a motor vehicle accident caused by another driver, a dangerous roadway or defective vehicle, product liability, and medical malpractice. Dangerous roadway claims result from deaths caused in whole or in part by the condition of the roadway.
Жалпы құқық юрисдикциялары
Көптеген жалпы құқық юрисдикцияларында адамның қасақана өлімі үшін азаматтық залапты өндіруге арналған жалпы құқық болған жоқ. Жалпы құқық бойынша, қайтыс болған адам сотқа шағымдана алмайды (actio personalis moritur cum persona), және бұл аномалия тудырды: адамның жарақаттануына әкеп соққан әрекеттер азаматтық жазаға тартылса, адамның өліміне әкеп соққан әрекеттерге жаза болмайтын. Кейбір юрисдикциялар "қасақана өлім үшін өндіріп алуға қарсы қоғамдық саясат жоқ" деген негізде қасақана өлімге байланысты өндіріп алуға жалпы құқық бар екенін мойындады. Басқа юрисдикцияларда мұндай өндіріп алу құқығы қасақана өлім туралы заң қабылдағанға дейін болған жоқ. Қасақана өлімге байланысты өндіріп алу құқығын жалпы құқықпен таныған юрисдикциялар осы құқықты заңдардағы кемшіліктерді толтыру үшін немесе шешімдерге жалпы құқық принциптерін қолдану үшін пайдаланды. Көптеген юрисдикциялар мұндай өндіріп алу құқығын құру үшін заңдар қабылдады. Жауапкершілік мәселесі берілген мемлекеттің немесе елдің заңдарымен анықталады. Әдетте, қылмыстық қудалауға қарағанда, азаматтық іс арқылы отбасы мүшесін өлтірген немесе өлтірген деп айыпталған адамға қарсы өтемалдама іздеуге мүмкіндік бар, себебі қылмыстық істе дәлелдеу жүгі ауыр. Дегенмен, екі шара өзара байланыссыз емес: адамның өліміне себеп болғандығы үшін (қазалау, адам өлтіру, салдарынан болған адам өлтіру немесе басқа да негіздер бойынша) қылмыстық қудалауға түсуі мүмкін, сонымен қатар ол адам қасақана өлімге байланысты азаматтық іс бойынша сотқа шақырылуы мүмкін (мысалы, О.Дж. Симпсонның ісі сияқты).
In most common law jurisdictions, there was no common law right to recover civil damages for the wrongful death of a person. Under common law, a dead person cannot bring a suit (under the maxim actio personalis moritur cum persona), and this created an anomaly in which activities that resulted in a person's injury would result in civil sanction, but activities that resulted in a person's death would not. Some jurisdictions recognized a common law right of recovery for wrongful death, reasoning that "there is no present public policy against allowing recovery for wrongful death." In other jurisdictions the cause of action did not exist until the passage of a wrongful death statute. Jurisdictions that recognize the common law right to recovery for wrongful death have used the right to fill in gaps in statutes or to apply common law principles to decisions. Many jurisdictions enacted statutes to create a right to such recovery. The issue of liability will be determined by the tort law of a given state or nation. It may be possible for a family to seek retribution against someone who kills or is accused of killing a family member through tort rather than a criminal prosecution, which has a higher burden of proof. However, the two actions are not mutually exclusive; a person may be prosecuted criminally for causing a person's death (whether in the form of murder, manslaughter, criminally negligent homicide, or some other theory) and that person can also be sued civilly in a wrongful death action (as in the O. J. Simpson murder case).
Австралия
Австралияда, қателіктің салдарынан туған өлім туралы істе дәлелдеу стандарты "ықтималдықтардың тепе-теңдігі" болып табылады. Бір жақтың қатысушылары бас тартуға қол қою арқылы, белгілі бір деңгейде, өздерін қателіктің салдарынан туған өлімге байланысты сот процестерінен қорғай алады.
In Australia, the standard of proof in a wrongful death action is 'on the balance of probabilities'. To an extent, people can protect themselves from wrongful death lawsuits by having the participants sign a waiver.
Америка Құрама Штаттары
"Кінәлі өлім" – бұл бір адамның немесе ұйымның кінәсінен басқа біреудің өліміне себеп болған жағдайдағы сотқа талап ету құқығы немесе талап түрі. Бұл сотқа шағымдануға мүмкіндік береді, тіпті зиян шеккен адам тірі болмаса да. Әр штаттың кінәлі өлім туралы өзінің заңдары бар, және заңдардың егжей-тегжейлері штаттар бойынша айтарлықтай өзгеше болғанымен, көптеген заңдардың бастауы 1846 жылы Ұлыбритания Парламенті қабылдаған Лорд Кэмпбелл заңына дейін жетеді. Кейбір штаттарда марқұмның отбасы екі түрлі талап беруі керек: марқұмның "өмірінің толық құнын" өтеу үшін "кінәлі өлім" талабы және марқұмның мүлігі атынан жерлеу шығындарын, ауырсыну мен азапты немесе залапкерлік өтеуді алу үшін "өмір сүру" талабы. АҚШ-та дәлелдеу стандарты әдетте, "нақты және сенімді" немесе "құптауға орай ықпал ететін күмәннен тыс" емес, дәлелдердің басымдылығы болып табылады. Әр штаттың кінәлі өлім туралы талаптарға қатысты заңдары әртүрлі. Көптеген штаттарда талап беру мерзімі (іс тіркеуге берілу мерзімі) өлімнің қалай болғанына байланысты өзгереді. Мысалы, Орегон штатында көптеген кінәлі өлім туралы талаптар үш жылдық талап беру мерзіміне жатады, бірақ көптеген ерекшеліктер бар, мысалы: алкогольдің қатысуы, мемлекеттік органның қатысуы немесе өнімге жауапкершілік туралы талаптар. Кінәлі өлім мәселесінің ең қиын тұсы – және кінәлі өлімнің жалпы құқықта қол жетімді болғаннан гөрі жауапкершілікті кеңейтуін көрсететін айқын мысал – кінәлі өлім талабын қасақана эмоционалдық күйзеліс тудыру арқылы марқұмның өзін-өзі өлтіруіне себеп болған жағдайға негіздеуге бола ма. Мұндай талапқа алғаш рет 1960 жылы Калифорния рұқсат берді, одан кейін Миссисипи, Нью-Гэмпшир және Вайоминг штаттары да рұқсат берді.
"Wrongful death" is a cause of action, or type of claim, that can be brought when one person or entity wrongfully causes someone's death. It allows a lawsuit to be filed even though the person who was harmed is no longer alive to bring the case. Each state has its own wrongful death statute and, although the details of the statutes vary significantly from state to state, the roots of most can be traced back to Lord Campbell's Act, passed by the United Kingdom's Parliament in 1846. In some states, the family of the decedent must bring two different types of claims: a "wrongful death" claim to recover the "full value of the life" of the deceased, and a survival claim on behalf of the decedent's estate to recover for funeral expenses, pain and suffering, or punitive damages. The standard of proof in the United States is typically preponderance of the evidence as opposed to clear and convincing or beyond a reasonable doubt. Each state has different laws regarding wrongful death claims. In most states, the statute of limitations (time limit to file a case) varies according to how the death occurred. For example, in Oregon, many wrongful death claims are subject to a three year statute of limitations but there are many exceptions, including: when alcohol is involved, when a public body is involved, or in product liability claims. One of the most difficult wrongful death issues — and a particularly poignant illustration of how wrongful death expands liability beyond what was available at common law — is whether a wrongful death claim can be founded upon intentional infliction of emotional distress that caused the decedent to commit suicide. The first jurisdiction to allow such a claim was California in 1960, followed by Mississippi, New Hampshire, and Wyoming.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда қасақана өлімге себеп болған жауапкершілік алғаш рет 1846 жылғы "Өлімге әкеп соққан оқиғалар туралы" заңмен (Лорд Кэмпбелл заңы) заң жүзінде бекітілді. Қасақана өлімге байланысты іс бойынша дәлелдеу жүгі "ықтималдықтардың салмағы" бойынша жүзеге асырылады.
In the United Kingdom, liability for causing a wrongful death was initially codified into legislation by the Fatal Accidents Act 1846 (Lord Campbell's Act). The burden of proof in a wrongful death action is 'on the balance of probabilities'.