Кіріспе
Адам денсаулығы мен ауруларын, денсаулық сақтау жүйелерін және биомәдени бейімделуді зерттеу. Медициналық антропология "адам денсаулығы мен ауруларын, денсаулық сақтау жүйелерін және биомәдени бейімделуді" зерттейді. Оның пікірінше, медициналық социология антропологияның кейбір әдістемелерін, мысалы, сапалық зерттеулерді қабылдап, науқасқа көбірек назар аудара бастады, ал медициналық антропология батыс медицинасын зерттеуге көшті. Ол екі саланың де аралық дисциплиналық байланысты дамыту арқылы жақсаратынын айтты. Халықтық медицина тұжырымын кәсіби антропологтар ХХ ғасырдың бірінші жартысында сиқырлы амалдар, медицина және дін арасындағы айырманы анықтау және халықтық емшілердің рөлі мен маңызын, сондай-ақ олардың өзін-өзі емдеу тәжірибесін зерттеу үшін қолданды. Олар үшін халықтық медицина – биомедицинаның жалпы практикасынан ерекшеленетін, кейбір адамдар тобының мәдени ерекшелігі болды. Егер әрбір мәдениетте өзінің жалпы мәдени ерекшеліктеріне негізделген халықтық медицинасы болса, онда мәдениеттер санына тең медициналық жүйелердің бар екенін айтуға және осы жүйелерді салыстырмалы түрде зерттеуге болады. Еуропалық халықтық медицинаның синкретизмі жоқ медициналық жүйелер, олар қазіргі заманғы аборигендік мәдениеттерге немесе Классикалық Грекияға дейінгі мәдениеттерге қатысты болса, алғашқы немесе техникалық емес медицина деп аталды. Тибет, дәстүрлі қытай немесе аюрведалық мәдениеттер сияқты жазба мұрағаты бар мәдениеттер кейде жүйелі медицина деп аталды. Медициналық жүйелерді салыстырмалы зерттеу этномедицина деп аталады, ол бір мәдениетте ауруды немесе сырқатты емдеу тәсілі, ал зерттеу нысаны психопатология болса, этнопсихиатрия (Бенедус 2007, 2008), трансмәдени психиатрия (Бибо, 1997) және психикалық аурулар антропологиясы (Лезэ, 2014) болып табылады. Осы тұжырымдама бойынша медициналық жүйелер әрбір этностың мәдени тарихының нақты өнімі ретінде қарастырылады. Ғылыми биомедицина да бір медициналық жүйеге айналады, сондықтан оны мәдени форма ретінде зерттеуге болады. Мәдени антропология ұстанатын мәдени релятивизмнен туындаған бұл көзқарас медицина және психиатриямен пікірсайыстың келесідей негізгі сұрақтар айналасында жүруіне мүмкіндік берді:
Medical anthropology studies "human health and disease, health care systems, and biocultural adaptation". He argues that there was some convergence between the disciplines, as medical sociology started to adopt some of the methodologies of anthropology such as qualitative research and began to focus more on the patient, and medical anthropology started to focus on western medicine. He argued that more interdisciplinary communication could improve both disciplines. The concept of folk medicine was taken up by professional anthropologists in the first half of the twentieth century to demarcate between magical practices, medicine and religion and to explore the role and the significance of popular healers and their self medicating practices. For them, popular medicine was a specific cultural feature of some groups of humans which was distinct from the universal practices of biomedicine. If every culture had its own specific popular medicine based on its general cultural features, it would be possible to propose the existence of as many medical systems as there were cultures and, therefore, develop the comparative study of these systems. Those medical systems which showed none of the syncretic features of European popular medicine were called primitive or pretechnical medicine according to whether they referred to contemporary aboriginal cultures or to cultures predating Classical Greece. Those cultures with a documentary corpus, such as the Tibetan, traditional Chinese or Ayurvedic cultures, were sometimes called systematic medicines. The comparative study of medical systems is known as ethnomedicine, which is the way an illness or disease is treated in one's culture, or, if psychopathology is the object of study, ethnopsychiatry (Beneduce 2007, 2008), transcultural psychiatry (Bibeau, 1997) and anthropology of mental illness (Lézé, 2014). Under this concept, medical systems would be seen as the specific product of each ethnic group's cultural history. Scientific biomedicine would become another medical system and therefore a cultural form that could be studied as such. This position, which originated in the cultural relativism maintained by cultural anthropology, allowed the debate with medicine and psychiatry to revolve around some fundamental questions:
The relative influence of genotypical and phenotypical factors in relation to personality and certain forms of pathology, especially psychiatric and psychosomatic pathologies. The influence of culture on what a society considers to be normal, pathological or abnormal. The verification in different cultures of the universality of the nosological categories of biomedicine and psychiatry. The identification and description of diseases belonging to specific cultures that have not been previously described by clinical medicine. These are known as ethnic disorders and, more recently, as culture bound syndromes, and include the evil eye and tarantism among European peasants, being possessed or in a state of trance in many cultures, and nervous anorexia, nerves and premenstrual syndrome in Western societies. Since the end of the 20th century, medical anthropologists have had a much more sophisticated understanding of the problem of cultural representations and social practices related to health, disease and medical care and attention. These have been understood as being universal with very diverse local forms articulated in transactional processes. The link at the end of this page is included to offer a wide panorama of current positions in medical anthropology.
Жеке тұлға мен патологияның, әсіресе психиатриялық және психосоматикалық патологиялардың белгілі бір түрлеріне генотиптік және фенотиптік факторлардың салыстырмалы ықпалы. Мәдениеттің қоғамның қандай нәрсені қалыпты, патологиялық немесе бұрмаланған деп санайтынына әсері. Биомедицина мен психиатрияның нозологиялық санаттарының әмбебаптығын әртүрлі мәдениеттерде тексеру. Клиникалық медицинада бұрын сипатталмаған, белгілі бір мәдениеттерге тән ауруларды анықтау және сипаттау. Бұл этностық бұзылыстар деп белгілі, және соңғы кезде мәдениетке байланысты синдромдар деп аталады, және еуропалық шаруалар арасындағы зұлым көз және тарантизм, көптеген мәдениеттерде иелену немесе трансқа түсу, батыс қоғамдарында нервтік анорексия, нервтер және етеккір алды синдромы сияқты жағдайларды қамтиды. ХХ ғасырдың соңынан бері медициналық антропологтар денсаулық, аурулар және медициналық көмекке қатысты мәдени бейнелер мен әлеуметтік тәжірибелер мәселесін әлдеқайда күрделі түсінуде. Бұл тұжырымдар транзакциялық процестерде әртүрлі жергілікті формалармен әмбебап деп түсіндіріледі. Осы беттің соңында медициналық антропологиядағы қазіргі жағдайдың кең панорамасын ұсыну үшін сілтеме қосылған.
Medical anthropology studies "human health and disease, health care systems, and biocultural adaptation". He argues that there was some convergence between the disciplines, as medical sociology started to adopt some of the methodologies of anthropology such as qualitative research and began to focus more on the patient, and medical anthropology started to focus on western medicine. He argued that more interdisciplinary communication could improve both disciplines. The concept of folk medicine was taken up by professional anthropologists in the first half of the twentieth century to demarcate between magical practices, medicine and religion and to explore the role and the significance of popular healers and their self medicating practices. For them, popular medicine was a specific cultural feature of some groups of humans which was distinct from the universal practices of biomedicine. If every culture had its own specific popular medicine based on its general cultural features, it would be possible to propose the existence of as many medical systems as there were cultures and, therefore, develop the comparative study of these systems. Those medical systems which showed none of the syncretic features of European popular medicine were called primitive or pretechnical medicine according to whether they referred to contemporary aboriginal cultures or to cultures predating Classical Greece. Those cultures with a documentary corpus, such as the Tibetan, traditional Chinese or Ayurvedic cultures, were sometimes called systematic medicines. The comparative study of medical systems is known as ethnomedicine, which is the way an illness or disease is treated in one's culture, or, if psychopathology is the object of study, ethnopsychiatry (Beneduce 2007, 2008), transcultural psychiatry (Bibeau, 1997) and anthropology of mental illness (Lézé, 2014). Under this concept, medical systems would be seen as the specific product of each ethnic group's cultural history. Scientific biomedicine would become another medical system and therefore a cultural form that could be studied as such. This position, which originated in the cultural relativism maintained by cultural anthropology, allowed the debate with medicine and psychiatry to revolve around some fundamental questions:
The relative influence of genotypical and phenotypical factors in relation to personality and certain forms of pathology, especially psychiatric and psychosomatic pathologies. The influence of culture on what a society considers to be normal, pathological or abnormal. The verification in different cultures of the universality of the nosological categories of biomedicine and psychiatry. The identification and description of diseases belonging to specific cultures that have not been previously described by clinical medicine. These are known as ethnic disorders and, more recently, as culture bound syndromes, and include the evil eye and tarantism among European peasants, being possessed or in a state of trance in many cultures, and nervous anorexia, nerves and premenstrual syndrome in Western societies. Since the end of the 20th century, medical anthropologists have had a much more sophisticated understanding of the problem of cultural representations and social practices related to health, disease and medical care and attention. These have been understood as being universal with very diverse local forms articulated in transactional processes. The link at the end of this page is included to offer a wide panorama of current positions in medical anthropology.
Қолданбалы медициналық антропология
АҚШ, Канада, Мексика және Бразилияда антропология мен медицина арасындағы ынтымақтастық бастапқыда этникалық және мәдени азшылықтар арасында қоғамдық денсаулық сақтау бағдарламаларын іске асырумен, сондай-ақ денсаулық сақтау мекемелерінің (ауруханалар мен психиатриялық ауруханалар) және алғашқы медициналық көмек қызметтерінің сапалық және этнографиялық бағалауымен айналысты. Қоғамдық денсаулық сақтау бағдарламаларына қатысты мақсат – этностық топтардың алуан түрі үшін осы қызметтерді ұйымдастыру мәселелерін шешу болды. Этнографиялық бағалау институттар ішіндегі топтар арасындағы қақтығыстарды талдауды қамтыды, бұл олардың әкімшілік реорганизациясына және институционалдық мақсаттарына, әсіресе дәрігерлер, медбикелер, қосымша персонал мен әкімшілік қызметкерлер арасындағы қақтығыстарға кері әсер етті. Этнографиялық есептерде топтық дағдарыстар емдеу критерийлеріне және науқастарға күтім көрсетуге тікелей әсер ететіні көрсетілген. Олар сонымен қатар реформалар нәтижесінде құрылған жаңа мекемелерді бағалау үшін жаңа әдістемелік өлшемдерді, сондай-ақ терапиялық қауымдастықтар сияқты жаңа күтім әдістерін ұсынды. Этнографиялық деректер институционалдық күтімге қатысты сынды қолдады және психиатриялық және әлеуметтік көмекті деинституционализациялау саясатына маңызды үлес қосты, ал Италия сияқты елдерде білім беру және денсаулықты нығайту бойынша нұсқауларды қайта қарауға себеп болды. Осы мәселелерге алынған эмпирикалық жауаптар антропологтардың көптеген салаларға қатысуына әкелді. Оларға: дамып келе жатқан елдерде халықаралық және қоғамдық денсаулық сақтау бағдарламаларын әзірлеу; психиатриялық аурулардың кейбір түрлерінің эпидемиологиясында әлеуметтік және мәдени факторлардың ықпалын бағалау (трансмәдени психиатрия); терапиялық және күтім практикаларындағы жаңалықтарға қарсы мәдени кедергілерді зерттеу; иммигранттарға қатысты емдеу практикаларын талдау; дәстүрлі емшілерді, халық емшілерін және тәжірибелі акушерлерді зерттеу, олар денсаулық сақтау қызметкерлері ретінде қайта құрылуы мүмкін (сонымен қатар «жалаң аяқ дәрігерлер» деп те аталады). Сонымен қатар, 1960 жылдан бері дамыған елдердегі биомедицина, алдын-ала анықталатын әлеуметтік немесе мәдени факторларды зерттеуді талап ететін бірқатар мәселелерге тап болды, олар сандық хаттамаларда айнымалыларға дейін азайтылып, себептік биологиялық немесе генетикалық түсіндірмелерге бағындырылды. Олардың ішінде келесілері ерекше атап өтуге лайық: а) жедел жұқпалы патологияға бағытталған басым жүйеден ешқандай арнайы этиологиялық терапиясыз созылмалы дегенеративтік патологияға бағытталған жүйеге өту. b) емдеудің ұзақ мерзімді механизмдерін және стратегияларын әзірлеу қажеттілігінің туындауы, бұл күшті терапиялық емдеуге қарама-қарсы. c) классикалық биомедициналық терапиялық критерийлерге «өмір сапасы» сияқты ұғымдардың ықпалы. Бұған қоса, қоғамдық денсаулық сақтау механизмдерін іске асырумен байланысты мәселелер де бар. Бұл мәселелер бастапқыда денсаулық сақтау қызметтеріне тең қолжетімділікті қамтамасыз ету құралы ретінде қарастырылды. Алайда, қызметтер халыққа толыққанды түрде қолжетімді болғаннан кейін, этникалық, мәдени немесе діни айырмашылықтар, сондай-ақ жас топтары, гендерлік ерекшеліктер немесе әлеуметтік топтар арасындағы айырмашылықтардан туындаған жаңа мәселелер пайда болады. Егер қоғамдық күтім механизмдерін іске асыру бір түрлі мәселелерді тудырса, осы механизмдерді тарату және олардың бұрын мойындаған жауапкершіліктерін қоғамның жекелеген мүшелеріне қайта жүктеу жаңа мәселелердің толық жиынтығын тудырады. Осы барлық салаларда пациенттер мен олардың әлеуметтік желілері денсаулық және ауру туралы білімді қалай қабылдайтынын түсіну үшін жергілікті және сапалық этнографиялық зерттеулер маңызды. Бұл қабылдау күрделі мәдени факторларға байланысты болады, ал олар дамыған қоғамдардағы әлеуметтік қатынастардың сипатынан және әсіресе аудиовизуалды құралдар мен жарнама сияқты әлеуметтік коммуникация құралдарының ықпалынан туындайды.
a) The transition between a dominant system designed for acute infectious pathology to a system designed for chronic degenerative pathology without any specific etiological therapy. b) The emergence of the need to develop long term treatment mechanisms and strategies, as opposed to incisive therapeutic treatments. c) The influence of concepts such as quality of life in relation to classic biomedical therapeutic criteria. Added to these are the problems associated with implementing community health mechanisms. These problems are perceived initially as tools for fighting against unequal access to health services. However, once a comprehensive service is available to the public, new problems emerge from ethnic, cultural or religious differences, or from differences between age groups, genders or social classes. If implementing community care mechanisms gives rise to one set of problems, then a whole new set of problems also arises when these same mechanisms are dismantled and the responsibilities which they once assumed are placed back on the shoulders of individual members of society. In all these fields, local and qualitative ethnographic research is indispensable for understanding the way patients and their social networks incorporate knowledge on health and illness when their experience is nuanced by complex cultural influences. These influences result from the nature of social relations in advanced societies and from the influence of social communication media, especially audiovisual media and advertising.
Оқыту
Барлық медициналық антропологтар антропологияны негізгі мамандық ретінде оқытады. Көптегендер медицина немесе медбикелік сияқты денсаулық сақтау салаларынан келеді, ал қалғандары психология, әлеуметтік жұмыс, әлеуметтік педагогика немесе әлеуметтану сияқты басқа салалардан түскендер. Мәдени және трансмәдени психиатрлар антрополог ретінде оқытылады және, әрине, психиатриялық клиникалық тәжірибеден өтеді. Медициналық антропология бойынша білім көбінесе магистратура (M.A. немесе M.Sc.) және докторантура деңгейінде алынады. Латын Америкасы елдерінде, мысалы, Мексикада, Бразилияда және Испанияда медициналық антропология бойынша арнайы магистрлік бағдарламалар бар, ал АҚШ-та Браун университеті, Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті, Оңтүстік Флорида университеті, Беркли университеті, Сан-Франциско университеті, Коннектикут университеті, Джонс Хопкинс университеті, Аризона университеті, Алабама университеті, Вашингтон университеті, Юта университеті және Оңтүстік методистік университеті осы тақырыпқа бағытталған PhD бағдарламаларын ұсынады. Азияда Филиппин университеті Манила қаласында Медициналық антропология магистрі және ғылым магистрі дәрежелерін ұсынады. Оңтүстік Флорида университеті, Аризона университеті, Коннектикут университеті, Вашингтон университеті және басқалары қолданбалы антропология және MPH (халық денсаулығы магистрі) бойынша бірдей (MA/PhD) дәрежелі бағдарламаларды ұсынады. Канадада Британ Колумбиясы, Торонто және Макгилл университеттері медициналық антропология бойынша магистратура (MA және MSc) және докторантура бағдарламаларын ұсынады. Еуропада Ұлыбританиядағы Лондон университетінің колледжі, Оксфорд университеті, Эдинбург және Дарем университеттерінде ғылым магистрі және докторлық бағдарламалар ұсынылады, ал Амстердам университеті Медициналық антропология және социология магистрі дәрежесін ұсынады. Африкада Угандадағы Гулу университеті Медициналық антропология магистрі дәрежесін ұсынады. Әртүрлі елдердегі аспирантуралық оқу бағдарламалары туралы толық ақпаратты Америка антропологиялық қауымдастығының Медициналық антропология қоғамының веб-сайтынан табуға болады.