Кіріспе

Орта Еуропадан шыққан жеңіл ат әскерінің түрі, Канададағы ауыл.

Гусар (/h//ə/'/z//ɑr/ həZAR, /h//ʊ/'/z//ɑr/ huuzAR; huszár ; husarz ; / хусар) – 15-16 ғасырларда Орталық Еуропадан (Мажарстан) шыққан жеңіл ат әскері класының мүшесі. Осы аттылардың атағы мен ерекше киімі кейіннен 17 және 18 ғасырлардың соңында Еуропа армияларының жеңіл ат әскері полктерінде кеңінен қабылданып, қолданылды. 19 ғасырда гусарлар өрнектелген тоқумен безендірілген жакеттер, сондай-ақ шапқа немесе бусби түрлі түк бас киімдер киеді, және олардың шалқар әрі ер жүрек болуы романтикалық бейнесі қалыптасты. Көптеген қазіргі заманғы армиялар бронетехникалық (танк) бөлімшелері үшін гусар атауын сақтап келеді. Сонымен қатар, парадтарда немесе салтанатты шараларда тарихи гусар формасын киетін бірнеше атты бөлімшелер әлі де бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл термин Матиас Корвиннің басшылығымен, негізінен серб әскерлерінен құралған, ортағасырлық Венгрияның атты әскерінен шыққан.

Этимология

Этимологтар гусар сөзінің шығу тегі туралы келіспеушілікте. Төменде бірнеше баламалы теориялар келтірілген:

Вебстер сөздігінде айтылғандай, гусар сөзі мажар тіліндегі гузар сөзінен шыққан, ал ол өз кезегінде орта ғасырлық серб тіліндегі гусар сөзінен (кириллицада: хусар, немесе гусар, кириллицада: гусар) туындаған. Бұл сөздің мағынасы – қарақшы (ертедегі гусарлардың Осман әскеріне қарсы қолданған шабуылдық тактикасы қарақшыларға ұқсас болған; қазіргі серб тілінде гусар сөзі теңіз қарақшысымен ғана байланысты). Тағы бір теория бойынша, бұл термин түпнұсқа мажар сөзі болып табылады және серб гусарымен ешқандай байланысы жоқ. Гусарлардың тактикасы мен атқа міну шеберлігі ертедегі мажар жауынгерлеріне тән болған және ежелгі және ерте орта ғасырларда Еуразия даласында ғұндар, авалар, печенегтер, кумандар және кейіннен моңғолдар мен татарлар сияқты көптеген этностар қолданған. Бұл жеңіл ат әскері ең алдымен мажар әскерлеріне тән болды, олар садақ, жебе, найза және семсермен жабдықталған, кейіннен олар мылтық пен карабинмен алмастырылды. Гусарондар сөзінің алғашқы жазбада қолданылуы 1432 жылға дейінгі Оңтүстік Мажарстандағы (сол кезде Осман империясымен шектес Венгрия Корольдігінің аймағы) құжаттарда кездеседі. XV ғасырға қарай, Орта ғасырлық Мажарстанда ауыр атты әскерлердің белгілі бір түрі қалыптасқан. Византиялық ғалымдар бұл терминнің римдік әскери тәжірибеден шыққандығын, нақтырақ айтқанда cursarii (бірлікте – cursarius) сөзінен туындағанын айтады. 10 ғасырға жататын византиялық әскери нұсқаулықтарда Балқанда, әсіресе сербтерден, "барлау және шабуылға өте қолайлы" деп есептелген chonsarioi, жеңіл ат әскері туралы айтылады. Бұл сөз кейіннен Батыс Еуропаның әскери тәжірибесіне қайта енгізілді, ал Римнің құлауынан кейін бастапқы мағынасы жоғалған. Тағы бір болжам бойынша, húsz мажар тілінде "жиырма" дегенді білдіреді, ал ár – жер өлшемінің бірлігі, яғни акр. Осыған сәйкес, гусарлар 1458 жылдан кейін енгізілген әскери жиынның бір түрі болғандықтан осылай аталған болуы мүмкін. Бұл жиынға сәйкес, жиырма акр жері бар кез келген жер иесі патша әскеріне өзінің қаражатында атпен және қару-жарақпен (шаруа тегінен) сарбаз беруге міндетті болған.

Венгрияның алғашқы гусарлары

Гусарлар 14 ғасырдың соңында Осман империясы Сербияны жаулап алғаннан кейін оңтүстік Венгрияға өткен серб әскерлерінің топтарынан шыққан деп есептеледі. Регент-губернатор Джон Хуняди Осман үлгісінде атты әскерлер құрды. Оның ұлы, кейін Венгрия патшасы болған Матиас Корвин, осы әскерлерді құрған адам деп саналады, олар көбінесе Рац (сербтердің венгр тіліндегі атауы) деп аталды. Бастапқыда олар шағын топтарда соғысқан, бірақ король Матиас Корвин тұсында ірі, жаттықтырылған құрылымдарға біріктірілді. Орта ғасырлық венгр жазбалары жеңіл атты әскер мен гусарлар туралы осырақы және жеңілтектеп айтқан, ал шайқастарда мәтіндерде тек рыцарьлардың ізгілігі, төзімділігі, батылдығы, дайындығы және ерліктері жөнінде мақтаулар айтылған. Бұл таңқаларлық емес, өйткені орта ғасырларда венгр ақсүйектері тек ауыр қаруланған атты әскер ретінде қызмет еткен. Алғашқы гусар полктері Венгрияның Қара әскерінің жеңіл атты әскерінен құралды. Корвиннің басшылығымен гусарлар 1485 жылы Осман империясына қарсы соғысқа қатысып, сипахилерге (осман атты әскеріне), сондай-ақ богемиялықтар мен поляктарға қарсы сәтті күресті. 1490 жылы король қайтыс болғаннан кейін гусарлар Венгриядағы ауыр атты әскермен қатар, стандартты атты әскер түріне айналды. Олардың міндеттері ретсіз соғыс жүргізу, шабуыл жасау, күзету, жабу және негізгі әскерлерді барлаумен шектелді. Антонио Бонфинидің сөзіне сүйенсек, бұл жеңіл қаруланған атты әскерге (expeditissimus equitatus) тұрақты әскер құрамына кіруге рұқсат берілмеген, бірақ соғыс реті қалыптасқанда, олар одан бөлек топтарға орналастырылып, тұрақты әскер алдында жүріп, азаматтарды қорқытып, өртеуге, өлтіруге және жоюға пайдаланылған. 16-17 ғасырларда маңызды өзгерістер болды және Отыз жылдық соғыс кезінде олар жеңіл атты әскер ретінде соғысып, садақ пен найза сияқты дәстүрлі қарулардың орнына көбірек отты қару қолданды. Габсбург императорлары венгр гусарларын Осман империясына қарсы және Батыс Еуропаның әртүрлі майдандарында қызмет ету үшін жалдаған. Ертедегі гусарлар, кейінірек поляк гусарлары сияқты, мүмкіндігі болғанда броня киген. Венгр гусарлары қалқандарды, ал кейінірек броняны қолданудан бас тартып, 17 ғасырдың бірінші жартысында толыққандай жеңіл атты әскерге айналды.

Польша гусарлары

Алғашқыда Польша Корольдігінде поляк гусарларының алғашқы бөлімдері 1500 жыл шамасында құрылды. Польша-Литва одағының поляк ауыр гусарлары бұрын қолданылған, ауыр қаруланған найзагерлерге қарағанда әлдеқайда маневрлі болды. Гусарлар Орша (1514), Обертын (1531) және Вена шайқасында (1683) поляк-литвалықтардың жеңіске жетуіне маңызды үлес қосты. 16 ғасыр бойында Трансильвания мен Венгриядағы гусарлар ауырланып, ағаш қалқандарды тастап, толық металлдан жасалған қару-жарақ кие бастады. 1576 жылы Польша королі болып сайланған Трансильваниялық венгр князі Стефан Баторий өзінің Корольдік гвардиясындағы поляк-литвалық гусарларын венгр үлгісінде қайта ұйымдастырып, оларды ұзын найзасы негізгі қаруы бар ауыр әскерге айналдырды. Оның билігі тұсында гусарлар поляк-литвалық армиядағы ортағасырлық найзагерлерді ығыстырып, поляк атты әскерінің басым бөлігін құрады. 1590 жылдарға қарай, көптеген поляк-литвалық гусар бөлімдері сол "ауыр", венгр үлгісінде реформаланды. Осы ұқсастықтан туындаған, поляк ауыр гусарлары өзінің ерекше стилін қалыптастырды – поляк қанатты гусарлары немесе Польша-Литва одағының қанатты гусариясы. 1577 жылы Любешов шайқасында гусарияның "Алтын ғасыры" басталды. 1683 жылы Вена шайқасына дейін поляк-литвалық гусарлар түрлі жауларға қарсы көптеген шайқастарда күш сынасты. Бычина (1588), Кокенхузен (1601), Кирхольм (1605), Клушин (1610), Тржцяна (1629), Хоцим (1673) және Львов (1675) шайқастарында поляк-литвалық гусарлар шешуші күшке айналып, көбінесе басым күштерге қарсы тұрды. 18 ғасырға дейін олар Одақтың қарулы күштерінің элитасы саналды.

Хорватиялық гусарлар

Хорват гусарлары, көбінесе жай ғана "хорваттар" деп аталды, Венгрия Корольдігінің әскери шекарасынан, Хорват Славониясы және Далмация, Хорватия және Славония Корольдігінен құрылды. Гусарлардың белгілі капитаны және бас офицері Петар Кеглевич болды. 1578 жылы Карл II Хорватия және Славония әскери шекарасының басшылығын қабылдап, серб-хорват тілінде жаяу әскерге (харамилерге) және атты әскерге (гусарларға) арналған жазбаша бұйрықтар мен қызмет ережесін дайындады. Хорватиядағы Хусар тегінің ең ерте жазбаша белгісі 1507 жылы Виницада кездеседі, онда Петрус Хвзар (Петр Хусар) есімді адам тілге алынған. 1598 жылғы "Регестум" атты құжатта "гусар" туралы айтылады ("Castrum Lobor cum suis pertinentiis portiones magnificorum dominorum Joannis et Petri Keglyewich “Blasius Hwszar, Inq(uilinus)”. "Гусар" сөзіне екінші сілтеме 1613 жылы Крапинадан келген ("desertum Joannes Huszar de vinea cb – qr j”). Хорват гусарлары – Габсбург-Осман шекара аймағына тән, жүйріп шабуға дайын жеңіл атты әскерлер болды. Хорват бөлімдері міндетті түрде "хорваттар" деп атала бермейтін, бірақ бұл ең көп қолданылатын атау еді. Отыз жылдық соғыста қолданылған басқа атаулар: Валахиялықтар, Ускоктар, Райтцендер, Граничарлар, Инсуланерлер, Вендерлер, Поляктар, Түріктер және Цығандар. Хорват гусарларының арасында венгрлер, сербтер, албандар, румындар, поляктар, влахтар және казактар сияқты басқа этносаяси топтар да кездесетін. Хорват гусарлары Иоганн Церклас басқарған Магдебургтің қоршауына, сондай-ақ Гейдельберг, Франкенталь, Мангейм, Брайтенфельд, Лютцен, Нердлинген, Виттшток және Брайтенфельдтің қоршауына қатысты. 1746 және 1750 жылдар аралығында төрт Гренц-гусар (шекара) полкі құрылды: Карловац, Вараждин, Славония және Сирмия полктері. Хорват Славония Гренц гусарлары 1793-94 жылдары Революциялық Францияға қарсы науқандарға қатысты. 1751 жылы Мария Тереза ерекше гусар формасын бекітті.

18 ғасырда

Польша Корольдігіне жатпайтын гусарлар басқаша даму жолына түсті. 17 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Венгрия гусарлары металл дене бронясын киюді тоқтатты, ал 1640 жылға қарай көпшілігі жеңіл атты әскерге айналды. Кейіннен, Польшаның ауыр гусарлары емес, осы "жеңіл" үлгідегі гусарлар Еуропа бойынша көшірілді. Бұл жеңіл гусарлар әскердің алдында азық-түлік пен жем-шөп іздеуге, сондай-ақ шабуылдар жасауға өте қолайлы болды. Соғыста олар жеңіл атты әскер рөлінде қолданылды: жаудың шабуылдарын қиындату, артиллерия позицияларын басып алу және қашқан әскерді қуу. Көптеген елдерде гусарлар мен босниялықтар өздерінің бастапқы азиялық киімдерін сақтап қалды. 17-18 ғасырлардың соңында көптеген венгр гусарлары Орталық және Батыс Еуропа елдерінде жұмыс іздеді және сол жерде құрылған ұқсас жеңіл атты әскерлердің ядросын құрады. Олардың үлгісімен 1800 жылға қарай кемінде он екі еуропалық армияға гусар полктері енгізілді. Бавария алғашқы гусар полкін 1688 жылы, ал екіншісін шамамен 1700 жылы құрды. Пруссия да 1721 жылы осы қадамды жасады, Фридрих Ұлы Австрия мұрагерлік соғысы кезінде гусар бөлімдерін кеңінен пайдаланды. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: күні=2015 жылдың қыркүйегі.

Франция 1692 жылдан бастап бірнеше гусар полкін құрды, бастапқыда Венгрия мен Германиядан, кейін Францияның өзіндегі неміс тілді шекаралық аймақтардан сарбаздар алды. Француз армиясындағы алғашқы гусар полкі – 1692 жылы венгр дезертирлерінен құрылған Royal Hussars (Корольдік гусарлар). Испания 1747 жылы алғашқы гусарларын таратып, 1795 жылы жаңа Húsares (гусарлар) жасақтарын құрды. Húsares de Pavía (Павия гусарлары) 1684 жылы Мельгар графы Италиядағы испан иеліктерінде қызмет ету үшін құрды және испандықтардың Италиядағы Милан қаласының оңтүстігіндегі Павия шайқасында француз армиясын жеңгеніне орай осылай аталды. Шайқас кезінде Франция королі Франциск I испан атты әскеріне тұтқынға алынды. Húsares de Pavía Тоғыз жылдық соғыс (1692–1695) және Испания мұрагерлік соғысы кезінде Италияда соғысты, содан кейін Испанияға қайтарылды. 1719 жылы полк қайтадан Италияға жіберілді және 1746 жылға дейін сонда болды. Содан кейін ол алжирлік қарақшыларға қарсы науқандарда және Оран мен Алжирді қоршауда қатысты. Наполеонға қарсы испандық Тәуелсіздік соғысы (1808–1814) кезінде бөлім Байлен, Тудела, Велес, Талавера және Оканья шайқастарында, сондай-ақ База, Куэлар, Мурвиедро және Алакуас шайқастарында күш көрсетті. Húsares de Pavía полкі Кубадағы Он жылдық соғысқа, испан-американ соғысына (1898), испан азаматтық соғысына (1936–1939) және Ифни соғысына (1958) қатысты. Ифни – Солтүстік Африкадағы испан колониясы, оған Мароккодан келген жалдамалы әскерлер шабуыл жасады. Қазіргі уақытта бұл полк Regimiento Acorazado de Caballería Pavía nr 4 (Павия No 4 атты бронеполкі) деп аталады және Сарагосада (Испания) орналасқан. Швецияда 1756 жылдан бері гусарлар бар, ал Дания 1762 жылы осы атты әскер класын енгізді. Ұлыбритания 19 ғасырдың басында бірнеше жеңіл драгун полктерін гусарларға айналдырды. Голландия Республикасы 1745 жылы Бавария полкін (Regiment Frangipani) қызметке алды. 1747 және 1748 жылдары бірнеше жаңа полк пен жасақ құрылды, бірақ олар көбінесе тек қағаз жүзінде болды. Бір полк, Statenhuzaren ('Мемлекеттік гусарлар') сақталды, бірақ 1752 жылы таратылды. 1784 жылы гусарлардың екі еркін ротасы құрылды, олар 1787 жылдан кейін қызметке қабылданды және екі толық полкке айналды. Олар 1795 жылы бір полкке біріктірілді, ол 1806 жылы Голландия Корольдігінің 2-ші полкі болды, сондай-ақ сол жылы 3-ші гусарлар және Гвардиялық гусарлар полкі құрылды. Гвардиялық гусарлар 1810 жылдан кейін Император гвардиясының 2-ші полкі Chevaux Legeres Lanciers (Қызыл лансерлер) атанды; 3-ші полк таратылды; 2-ші полк француз армиясына 11-ші полк ретінде қосылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, жаңа Корольдік Нидерланд армиясы екі гусар полкін (nrs. 6 және 8) құрды. Олар таратылды (No. 8 – 1830 жылы) немесе найзагерлерге айналдырылды (No. 6 – 1841 жылы). 1867 жылы барлық қалған атты әскер полктері гусар полктеріне айналдырылды. Бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін сақталып келеді, соңғы аман қалған гусар полкі (Борельдің 103-ші және 104-ші барлау эскадрильялары) барлық голландтық атты әскерінің дәстүрін жалғастыруда.

Ресей империясы

Ресей 18 ғасырдың ортасына дейін өз туған казактарына, калмыктар мен басқа көшпелілерге сүйенді, олар жеңіл атқыштар жасағын ұйымдастырды. 1707 жылы Ресей императоры Ұлы Петрге қызмет ететін валахиялық дворян Апостол Кигечке 300 адамнан тұратын хоругв ("ту" немесе "эскадрилья") құру міндеті тапсырылды. Бұл эскадрилья Венгрия, Сербия, Молдавия және Валахиядан келген христиандардан құралды. 1711 жылы Прут жорығына дейін 6 полк (әрқайсысы 4 хоругв) гусар құрылды, олар негізінен Валахиядан болды. Османдық түріктермен күресу үшін тағы екі хоругв, біреуі поляк, біреуі серб партизандық соғыс үшін құрылды. 1723 жылы Ұлы Петр австрия армиясында қызмет ететін серб жеңіл атқышыларынан ғана құралған гусар полкін құрды. 1741 жылдың 14 қазанында, Ұлы герцогиня Анна Леопольдовнаның регенттігі кезінде, төрт гусар полкіне рұхсат берілді: серб (Сербский), молдаван (Молдавский), венгр (Венгерский) және грузин (Грузинский). 1759-60 жылдары тағы үш гусар полкі құрылды: Сары (Желтый), Македониялық (Македонский) және Болгар (Болгарский).

Ұлы Фридрихтің гусарлары

Ракоццидің Тәуелсіздік соғысы кезінде және одан кейін көптеген венгрлер Габсбург армиясында қызмет етті. Венгриядан алыс орналасқан гарнизондардағы кейбіреулері австрия армиясынан дезертирлік жасап, пруссия армиясына қосылды. Венгр гусарларының жеңіл атты әскер ретіндегі құндылығы мойындалды және 1721 жылы пруссия армиясында екі гусар корпусы құрылды. Фридрих II (кейін "Ұлы" аталған) гусарлардың жеңіл атты әскер ретіндегі маңыздылығын түсінді және оларды қатарға алуға ынталанды. 1741 жылы ол негізінен поляк дезертирлерінен құралған тағы бес полк құрды. 1744 жылы пруссиялық қызметке тағы үш полк, ал 1758 жылы тағы бір полк қосылды. Гусарлар көбінесе пруссиялық және басқа неміс атты әскерлерінен алынса да, олар дәстүрлі венгр формасын кие берді, ол өрнекті тігістермен және алтынмен әшекейленген. Мүмкін, венгр генералы Андраш Хадик басқаруымен гусарлардың Берлин қаласына жасаған батыл және қайратты шабуылынан кейін Фридрих өзінің венгр сарбаздарының ұлттық ерекшеліктерін мойындады және 1759 жылы пруссия офицерлеріне гусарларының қадір-қасиетін қорлауға және оларды сөзбен келемеждеуге тыйым салатын патшалық жарлық шығарды. Сонымен қатар, ол гусарларды пруссия армиясының әдеттегі тәртіптік шараларынан, мысалы, дене жазаларынан, оның ішінде сауыштармен ұрудан босатты. Фридрих гусарларын барлау және жаудың қанаттары мен артқы бөлігіне күтпеген шабуылдар жасау үшін пайдаланды. Полковник Зигмунд Дабаси Халасс басқаруымен гусар полкі 1745 жылғы 4 мамырда Штригаудағы Хоэнфридберг шайқасында жеңіске жетуге көмектесті, жаудың қанатын шауып, барлық артиллериясын басып алды. Фридрих армиясындағы гусарлардың тиімділігі олардың офицерлеріне берілген жоғарылаулар мен наградалар санынан көрінеді. Награда алғандардың арасында венгр генералдары Пал Вернер мен Ференц Кёзеги, олар ең жоғары пруссиялық әскери орденді – «Pour le Mérite» орденін алды; генерал Тивадар Руеш барон атағын алды; Михайло Секели қызмет еткеніне он бес жылтан аз уақыт өткен соң капитаннан генерал шеніне көтерілді. Венгр гусарлары Фридрих пен Мария Терезияның қарсыластар армияларында қызмет еткенімен, олардың арасында бауырластық қақтығыстар тіркелген жоқ.

Гусарлық вербункалар

Вербункос (; басқаша жазылулары – Вербунко, Вербункас, Вербункос, Вербункош, Вербункоче) – 18 ғасырдағы венгр биі және музыка жанры. Атауы неміс тіліндегі "werben" сөзінен шыққан, ол әсіресе "әскерге қабылдау" деген мағынаны білдіреді; "verbunkos" – әскерге шақырушы. Осыған сәйкес музыка мен би осы кезеңде жиі болатын әскери рекрутинг кезінде орындалған, сондықтан музыканың мінезі сондай. Вербункос венгр гусарларының дәстүрінің маңызды бөлігі болды. Әскерге шақырылуға үміткерлер гусар формасының элементтерін киіп, шарап ішіп, осы музыка астында билеуге шақырылатын.

Революциялық және Наполеон соғыстарының гусарлары

Гусарлар Революциялық соғыстарда (1792–1802) және Наполеон соғыстарында (1803–15) ат әскері ретінде маңызды рөл атқарды. Жеңіл ат әскері, жылдам аттарға мінгендіктен, шайқастарда және барлауда қолданылды. Еуропаның көптеген ірі державалары гусар полктерін құрды. Франция, Австрия, Пруссия және Ресей әскерлері 18-ші ғасырдың ортасынан бері гусар полктерін қамтыды. Ұлыбританияда 1806–1807 жылдары төрт жеңіл драгун полкі гусарларға айналдырылды. Сол кездегі гусарлар шампан бөтелкесін сабырмен ашу дәстүрін қалыптастырды. Наполеон дәуіріндегі гусарлардың барлығы мұрт тастаған, ал британдық гусарлар британдық армияда мұрт тастаған жалғыз әскер болды, осы себепті оларды кейде «шетелдіктер» деп мазақтаған. Француз гусарлары да кейде «каденет» киген, ол екі жақ бетінен төгілген шаш өрімдері болатын және пистолет доптарымен бекітілген. Бұл әдет қысқа шаштың кең таралған кезде ресми түрде тыйым салынғанға дейін сақталды. Наполеон гусарларының киім-кешегіне пелиссе кірді – қысқа жүнмен жиектелген, көбінесе бір иықтан жамылғы ретінде ілінетін және баумен бекітілетін шапаны. Бұл киімге өте көп мөлдір (әсіресе офицерлер үшін алтын немесе күміс) және бірнеше қатар түймелермен әшекейленген. Оның астында дольман немесе киім киілген, ол да мөлдірмен безендірілген. Гусардың жабдықтарына венгр стиліндегі құзғын кірді, ол шабракпен жабылған: ұзын, үшкір бұрыштармен және қой терісімен жабылған сәнді құзғын. Жауынгерлік міндеттерді орындағанда гусарлар көбінесе күшейтілген шалбар киетін, олардың аяқтарының ішкі жағы былғарымен жабылған, себебі олар ұзақ уақыт үстінде отырудан тозудан қорғалды. Мұндай шалбардың сыртында, әр жағында түймелер қатары және кейде басқа түсті жолақтар болды. Бас киім ретінде шако немесе түкті колпак (бусби) киілген. Дольманның, пелистің және шалбардың түстері полк бойынша, тіпті бір әскерде де әртүрлі болды. Наполеон дәуіріндегі француз гусарлары мыс тұтқалы сабырмен, карабинмен және кейде тапанша жұбымен қаруланды, бірақ олар көбінесе қол жетімді болмады. Бонапарт армиясының белгілі әскери қолбасшысы, әскери мансабын гусар ретінде бастаған маршал Ней, 1787 жылы темір зауытында кеңсе қызметкері болып жұмыс істегеннен кейін 5-ші гусарлар полкіне қосылды. Ол Бельгия және Рейн соғыстарында (1794–1798) гусарлар қатарында өсті, Австрия және Пруссия күштеріне қарсы күресті, содан кейін 1804 жылы император Наполеонның тәж киюінен кейін маршалдық таяққа ие болды. Британ армиясында гусарлық ат әскері басқа еуропалық армияларға қарағанда кейінірек енгізілді. 18-ші ғасырдың соңында британдық жеңіл драгун полктері гусар стиліндегі киім-кешекті, мысалы, мөлдірленген жакеттерді, пелиссаларды және сабрактерді қабылдай бастады. 1805 жылы төрт жеңіл драгун полкіне «гусар» атауын пайдалануға рұқсат берілді, бастапқыда олардың полк атауынан кейін жақшаларда, содан кейін толық гусарлық киімді қабылдады. Британ гусарлары атыс қаруынан басқа, 1796 жылғы үлгідегі жеңіл атты әскердің сабырымен қаруланды. Наполеон соғыстары кезінде бірнеше ресейлік гусар полктері болды және олар кеңінен қолданылды.

Шығыс Еуропа

Румындық ат әскері ресми түрде гусар деп аталмаса да, 1915 жылға дейінгі формалары классикалық гусар үлгісінде болған. Бұл полктер 19 ғасырдың екінші жартысында, Молдавия мен Валахияны біріктіру арқылы Румынияны құрған Александру Иоан Кузаның билігі тұсында құрылды. Румыния сол кезде Австрия-Мажарстанмен – румын княздықтарының дәстүрлі қарсыласымен байланысты болғандықтан, «гусар» деген сөзді дипломатиялық тұрғыдан қолданудан жалтарды. Сондықтан, бұл ат әскерлері полкі Молдавияда «Călărași» деп, ал кейін Валахияда «Roșiori» деп аталды. («Călăraș» сөзі «атты әскер» дегенді, ал «roșior» сөзі «қызыл түсті» дегенді білдіреді, бұл олардың формасының түсінен шыққан.) Үш (кейін онға дейін ұлғайтылған) Roșiori полкі – тұрақты бөлімдер болды, ал Călărași өздерімен жылқыларын камтамасыз еткен аумақтық резервтік ат әскері болды. Бұл әскерлер 1877 жылғы Румынияның тәуелсіздік соғысында, орыс-түрік майданында маңызды рөл атқарды. Roșiori, олардың румынша атынан көрініп тұрғандай, қара өрмекпен тігілген қызыл дольман киген, ал Călărași қызыл иықтары бар қою көк дольман киген. Екеуі де жүнді бас киім (busbies) және ақ қауырсын таққан. Roșiori полктері бас киімдерінің маталық сөмкелерінің әртүрлі түстерімен (сары, ақ, жасыл, ашық көк, ашық жасыл, қою көк, ашық қоңыр, лила, қызғылт және ашық сұр түсті полктерге қарай) ерекшеленді. 1-ші Roșiori полкі «General de armată Alexandru Averescu» 1871 жылы, ал 4-ші Roșiori полкі «Regina Maria» 1893 жылы құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін румын атты әскерінің екі тармағы арасындағы айырмашылықтар жойылды, бірақ Roșiori және Călărași атаулары сақталды. Екі ат әскер түрі де Екінші дүниежүзілік соғыста Ресей майданында атты және механикаландырылған бөлімдер ретінде қызмет етті.

Латын Америкасы

Аргентинада 1806 жылы «Рехименто де Усарес дель Рей» полкі 1806-1807 жылдардағы британдық экспедициялардан Буэнос-Айресті қорғау үшін құрылды. 1810 жылғы революциядан кейін ол өзінің негізін қалаушы және бірінші полковнигі Хуан Мартин де Пуэрредонның есімімен «Рехименто Усарес де Пуэрредон» болып аталды. Бүгінде оның дәстүрлері, тарихи аты және формасы Аргентина армиясының 8-ші танк полкінде сақталуда. Чилиде Хосе Мигель Каррера «Рехименто де Усарес де ла Гран Гардиа Насьональ» (Ұлы Ұлттық гвардия гусарлар полкі) полкін құрды, ол бұрын испан армиясында гусар болған. 1813 жылы, жаңадан тәуелсіз Чили армиясының құрамында, полк Ранкагуа шайқасында жеңіліске ұшырағанға дейін испан армиясына қарсы күресті. Жозе де Сан Мартин чили армиясы Аргентинаға қашқаннан кейін оны таратып жіберді. Сонымен қатар, Мануэль Родригес 1818 жылғы 26 наурызда «Десастре де Канча Раяда» (Канча Раяда апаты) оқиғасынан кейін «Усарес де ла Муэрте» немесе «Өлім гусарлары» жарымәскери корпусын құрды, бұл «Патрия Вьеха» (Ескі Отан) кезеңі болды. Перуде 1821 жылы генерал Хосе де Сан Мартин Перу гвардиясы легионының гусар эскадрильяларын құрды, олар «Генералдың сүйемелдеуші гусарлары» эскадрильясының офицерлері мен сарбаздарынан, бұрынғы Анд тауларының ат шабуылшылары эскадрильясынан құралды, олар Перудің жаңа тәуелсіз республикасының жаңа армиясына қосылды. Перу гвардиясы легионының гусарларының 4-ші эскадрильясы Перу полковнигі Антонио Гутьеррес де ла Фуэнте басшылығымен Трухильода ұйымдастырылды. 1823 жылы «Куирасьерлер» деп аталған ол 1824 жылы «Перу гусарлары» эскадрильясына айналды. 1824 жылы Испанияның Перу шайқастарында Испанияның отаршылдық үстемдігінің соңғы жеңілісін шешкен «Жунин гусарлары» деп аталды. Жунин гусарлары 1824 жылғы 9 желтоқсанда Антонио де Сукре басқаратын азат етуші күштер құрамында вице-король Хосе де ла Серна басқаратын испан королінің күштеріне қарсы Аякучо шайқасында шайқасты. Генерал Хосе Мария Кордова басқаратын жеңіл атқыштар құрамындағы Жунин гусарларының батыл әрекеті жемісті болды, шайқас испан күштерінің капитуляциясына әкелді, бұл Перудің тәуелсіздігін бекітті. Осы батыл әрекеті үшін «Жунин гусарлары» жеңіл ат әскері полкі Перудің азат етушісі деп жарияланды және полк туына жазу енгізілді.

Солтүстік Америка

АҚШ-та Джорджия гусарлары – Америка революциясынан бұрын құрылған, қазіргі күні Джорджия Ұлттық гвардиясының құрамындағы атты әскер полкі. Гусарлар АҚШ Азамат соғысы кезінде Конфедеративтік Штаттар армиясының құрамында Джорджия штатына қызмет етті, ал соғыстан кейін Мексикада, Бірінші дүниежүзілік соғыста, Екінші дүниежүзілік соғыста, Кореяда, Вьетнамда, «Шөл даулында», Босния мен Герцеговинада және «Терроризмге қарсы соғыста» қызмет етті. Конфедерацияның тағы бір танымал полкі – гусарлар аталатын 1-ші Вирджиния кавалериясы, ол «Қара атты әскер» деп белгілі. Олардың сұр түсті формаларында қара жиектері болған, ал кеуделері ерекше өрнектермен тоқылған. Одақ армиясы Азамат соғысы кезінде екі гусар полкіне ие болды. 3-ші Нью-Джерси кавалериясы, «Көбелектер» деген лақап атымен белгілі, сары тоқылған қара көк пелистер, қызыл ішкі жағы бар қысқа көк плащтар және британ армиясына ұқсас биіксіз бас киім киген. Бентон гусарлары деп аталған 5-ші Миссури кавалериясы аспан көк түсті форма киіп, қара көк жиектері және кеудесі тоқылған. Жарыс кезінде олар дәстүрлі тері бас киімнің орнына кепи киетін. Бентон гусарлары генерал Чарльз С. Гамильтонның элиталық күзетшілері ретінде қызмет етті және 1862 жылы Пи-Ридж шайқасы мен Иука шайқасында көзге түсті.

ХХ ғасырдың басындағы гусарлар

Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында британдық, канадалық, француз, испан, неміс, орыс, голланд, даниялық, швед, румын және австро-венгр әскерлерінде әлі де гусар полктері болды. Көп жағдайда олар енді тұрақты жеңіл атты әскерге айналған, тек өз елдерінен таңдалған және басқа атты әскерлер сияқты жаттықтырылған және жабдықталған. Бірақ гусарлар әлі де әртүрлі түсті және күрделі парадтық киімдерімен ерекшеленді, олардың ең әсемдері – Húsares de Pavía және Húsares de la Princesa есімді екі испан полкі киген киімдері болды. Императорлық неміс және орыс гусарларының айрықша ерекшелігі – формаларындағы түрлі-түстілік болды. Олардың ішінде қызыл, қара, жасыл, қою және ашық көк, қоңыр, тіпті қызғылт (орыс 15-гусарларының) дольмандары бар еді. Көптеген орыс гусар полктері, сондай-ақ 1914 жылғы барлық австро-венгр гусарлары қызыл шалбар киген. Бұл түрлі-түсті әсер гусар полктерінің осы әскерлердегі 18 ғасырдағы тарихына оралып, шайқас немесе шабуылдан кейін қайта топтасуға көмектесетін. Француз гусар полктерінің он төрт полкі осы ережеден ерекшеленді – олар француз жеңіл атты әскерінің басқа бөлімдері сияқты салыстырмалы түрде қарапайым киім киген. Бұл киімге шако, ашық көк түсті жең және қызыл шалбар кірді. Британдық он екі гусар полкі әртүрлі түсті бас киімдерімен және 20-шы полктің сары түймелері, 13-ші полктің көк жағалары және 11-ші гусарлардың қызыл шалбарлары сияқты басқа да ерекшеліктерімен ерекшеленді. Гусарлардың ықпалы гусар полктерін ресми түрде қамтымаған әскерлерде де байқалды. Мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Бельгиялық жетекшілері және 1930-жылдардағы Ирландия қорғаныс күштерінің «көк гусарлар» деп аталған атты сүйемелдеушілері гусар стиліндегі киім киген.

Бейне және киім үлгісі

Гусарлардың 1700 жылдан бастап киген түрлі-түсті әскери киімдері сол кездегі мажар модасынан шабыт алды. Әдетте, бұл киім дольман деп аталатын қысқа жакеттен немесе кейіннен орташа ұзындықтағы аттила жакеттен тұратын. Екеуінің де көкірегінде ауыр, көлденең алтын тоқыма (sujtás) және жеңдерінде сары тоқыма немесе алтын австриялық түйіндер (vitézkötés) болар еді. Киімге сәйкес пелисс (белді қысқа жакет, көбінесе бір иықтан асылып киілетін), түрлі-түсті шалбар, ал кейде алдыңғы бөлігінде сары тоқыма немесе алтын австриялық түйіндері бар, бас киім (kucsma) – бір жағынан мата сөмкесі ілінген биік жүн шапан (кейбір полктер әртүрлі үлгідегі шако (csákó) киетін) және биік етік (көбінесе гессендік етік) жататын. Белден ілінген сәнді қалта (сабреташ) киімді толықтыратын. Еуропалық гусарлар дәстүрлі түрде ұзын мұрт (бірақ сақалсыз) және ұзын шаш тастаған, құлақтарының алдында екі өрім, ал артында үлкен кезек болар еді, бұл стиль каденет деп аталады. Олар басқа полктер қысқа шашқа көшкеннен кейін де, барлық сарбаздарға ортақ болған кезекті сақтап қалды. Гусарлар әскердегі батыл, бірақ тәртіпсіз ойыншылдар ретінде танымал болды. Гусардың дәстүрлі бейнесі – ойсыз, көп ішетін, әйелдерге құмар, мұртты және қарулы батыр. Жалпы гусар офицерінің үлгісі болған Лассаль генералы: «Отыз жасқа дейін өлмеген гусар қарақшы», – деген сөзімен осы көзқарасты бейнелеген. Ол Ваграм шайқасында 34 жасында қаза тапты. Артур Конан Дойлдің «Француз гусарларының Конфлан полкінен» Этьен Жерар бригадалық полковнигі кейіпкері, халық арасындағы гусар бейнесін – батыл, мақтаншақ, ғашық, шебер атты және (Наполеонның айтуынша) аса зиялы емес, деп бейнелейді. Бригадир Жерардың «Конфлан гусарлары» (нақты полк) бүкіл халықты қозғалысқа көтере алады, ерлер олардан қашады, ал әйелдер оларға қарай жүгіреді» деген мақтанышы осы кавалерияның рухын көрсетеді. 18 ғасырғы гусарлар романтикалық бейнеден тыс, жергілікті азаматтарға жаман қарым-қатынас жасағаны үшін де танымал болды (және қорқынышты). Гусарлар әскерге жергілікті азық-түлік қорын тартып алумен қатар, жеке тонау мен қарақшылыққа да мүмкіндік жасайтын. 1930 жылғы «Виктория және оның гусары» (Viktoria und ihr Husar) операсы бірнеше рет фильмге түсірілді.

Қару-жарақ пен тактика

Гусар қару-жарағы уақыт өте келе өзгерді. 17 ғасырға дейін оған ат сабыры, найза, ұзын ағаш қалқан және, мүмкін болса, жеңіл металл броня немесе қарапайым былғары жилет кірді. Олардың шабуылдаудың әдеттегі түрі – жаудың жаяу әскері мен атты әскеріне қарсы тығыз құрамда жылдам шабуыл жасау. Егер алғашқы шабуыл сәтсіз болса, олар қолдау көрсеткен әскерлеріне қайта оралып, жаңа найзалармен жабдықталғаннан кейін қайтадан шабуылдайтын. Польша гусарлары, поляк семсері мен найзасынан басқа, әдетте екі немесе одан да көп ат пістолетімен, кішкентай дөңгелек қалқанмен және концерцпен (ұзын соққылы семсер, найза сынып немесе жоғалған кезде қолданылатын) қаруланған, ал кейбіреулері тіпті соққы, атшы жеңгелі немесе соғыс балғасын алып жүретін. Польша гусарлары 1590 жылдары «Балқан» қалқанын (асимметриялық пішінді үлкен қалқан) қолданудан бас тарды, және олардың көпшілігі енді металл кеуделік бронямен жабдықталды. Жеңіл әскерден айырмашылығы, поляк гусарлары жаудың жаяу әскеріне немесе атты әскеріне қарсы сызықты бұзу үшін қолданылатын ауыр атты әскер ретінде пайдаланылды. Атақты төмен шығындар ерекше кеш шоғырлану тактикасының арқасында жетістікке ие болды. Жау жаяу әскерінің алғашқы мылтық атысына дейін гусарлар салыстырмалы түрде баяу, кеңінен тарап жақындады. Әр атты әскер өз әріптесінен кем дегенде 5 қадам қашықтықта болды, ал жаяу әскер, дамымаған мылтықтарымен, ешбір атты әскерге тие бермейтін. Сондай-ақ, егер гусардың аты жараланса, келесі қатарлар одан қашықтауға үлкерді. Мылтық атысынан кейін атты әскер жылдамдықпен қозғалып, қатарларын жиыстырды. Шабуылдаған атты әскер мен қорғаушылардың қақтығысқан сәтінде гусарлар тізе-тізе болып шабуылдайтын. Польша-Литва одақтастығының гусарлары арқаларына немесе жылқыларының семіргіштеріне бекітілген үлкен қанаттарымен де танымал болды. Қанаттардың мағынасын түсіндіруге бірнеше теория бар. Бір теория бойынша, олар татар лассосының шабуылын тойтару үшін жасалған. Тағы бір теория бойынша, қанаттарға бекітілген қауырсындардың дыбысы шабуыл кезінде жау жылқыларын қорқытатын. Алайда, 2001 жылы поляк тарихшылары жүргізген соңғы тәжірибелер бұл теориялардың ешқайсысын растамады және құбылыс түсіндірілмей қалды. Олар жай ғана ерекше белгі ретінде жасалған болуы мүмкін. Қанаттар, мүмкін, тек парадтар кезінде киілген, бірақ шайқаста емес, бірақ бұл түсінік те даулы. Польшада көптеген католиктер болғандықтан, қанаттар мен форма Архангел Михаилға ұқсауы мүмкін. 18 және 19 ғасырларда Орталық және Батыс Еуропаның гусарлары семсерді қолдануды жалғастырды. Кейбір атты әскерлер, мысалы, шассёрлер, сондай-ақ атыс қаруларымен, негізінен пистолеттермен немесе карабиндермен қаруланды.

Қарулы құрам

Атты әскерлер қолданудан шыққаннан кейін, гусар бөлімшелері көбінесе бронетехникалық бөлімшелерге түрлендірілді, бірақ олар өздерінің дәстүрлі атауларын сақтап қалды. Гусар полктері бүгінге дейін бар, ал кейде аттар рәсімдік мақсаттар үшін пайдаланылады. Ұлыбритания армиясында (бірігулер олардың санын екіге дейін азайтса да), Франция армиясында, Швеция армиясында (Livregementets husarer, Life Regiment Hussars), Нидерланд армиясында және Канада Құралды Күштерінде олар көбінесе танк әскерлері немесе жеңіл механикаландырылған жаяу әскер болып табылады. Дания гвардиясының гусарлары рәсімдік атты эскадрильямен қамтамасыз етеді, ол пелиссаны иығынан асып киетін соңғы бөлім болып табылады.

Германиядағы полиция гусарлары

Кейбір неміс мемлекеттерінде, әсіресе Рейнпфальц, Мекленбург-Шверин және Мекленбург-Штрелиц аймақтарында, гусарлар кейде атты полиция күші ретінде немесе жандармерия қызметінде қолданылды. Неміс полициясының қалыпты үлгісінен сирек кездесетін ерекшелік – Мекленбург-Штрелиц округтерінің гусарлары. Бұл жандармерия корпусы 1905 жылға дейін 19 ғасыр стиліндегі киім-кешектерін сақтап келді.

Аргентина

"Regimiento es" (10-шы танк Пуэрредон гусарлары полкі) қазір Аргентина армиясының бронетанкілік полкі (Regimiento de Caballería de Tanques 10 "Husares de Pueyrredón") ретінде қызмет етеді, ресми шерулерде киедін революция дәуірінің толық әскери киімдерін пайдаланады.

Болгария

Болгарияның Ұлттық гвардиясы 1879 жылы гусар полкі ретінде құрылды және Болгарияның Александр I патшасының жеке күзетшілері болып қызмет етті. Қазіргі заманда олар президенттің салтанатты күзеті мен қауіпсіздік қызметін атқарады, алқышқыштардың орнына AK-47 және SKS тасымалдайды, оларды тек аталған бөлімшеге бекітілген офицерлер ғана киеді.

Чили

Чили армиясындағы жалғыз қалған гусар бөлімі – Анголдағы "Гусарлар" атымен белгілі 3-ші атты әскер полкі. Ол 3-ші армияның таулы дивизиясының құрамына кіреді және президенттік атты гренадерлерден басқа, әскердегі жалғыз атты полк болып табылады. Полк құрамында атты әскер тобы және атты әскер оркестрі бар. Ол елдің негізін қалаушы әкелерінің бірі Хосе Мигель де Каррераның құрметіне аталған, ал Мануэль Родригестің сол аттас атты әскерінің жалғасы ретінде бейресми түрде "Өлім гусарлары" деп аталады. Қазіргі полктің таңбасы – Тотенкопф, ол полк лагерінің туында да бейнеленген.

Дания

Гардехусар полкі (ағылшын тілінде: The Guard Hussar Regiment) 1762 жылы құрылған. Қазіргі уақытта төрт батальоннан тұратын бөлім: броньды жаяу әскер батальоны, жеңіл (моторландырылған) барлау батальоны және екі оқу батальоны. Оперативтік міндеттерінен басқа, Гардехусар полкі Дания армиясындағы екі полкінің бірі (Den Kongelige Livgarde-мен бірге) "Гвардия" санатында болып табылады; осы ретте, Атты эскадрилья британ армиясындағы Корольдік атты әскері сияқты міндеттерді атқарады. Салтанатты атты түрінде Гардехусар полкі – бұл кавалерия класына бұрын тән болған, ілгішпен және өрнекті пелиссаны әлі күнге дейін киетін жалғыз гусарлар.

Франция

1-ші парашют-гусар полкі (i=белгіленбеген). 1720 жылы құрылған бұл полк қазіргі уақытта Тарбсте, Жоғарғы Пиренейлер, Францияда орналасқан. Бұрын олар негізін қалаушы, венгр дворяны граф Берчены есімімен "i=белгіленбеген" деп аталған. i=жұмыс істемейді (2-гусарлық полк). 1735 жылы құрылған, қазіргі уақытта Францияның Бас-Ринде орналасқан. Дәстүрлі түрде "Шамборант" деп аталады. i=белгіленбеген (3-гусарлық полк). 1764 жылы құрылған, қазіргі уақытта Франциядағы Метс қаласында орналасқан. Франко-неміс бригадасының бір бөлігі. Бұрынғы "i=белгіленбеген". Француз революциясы мен 1815 жылғы Реставрация сияқты саяси дүрбелеңдердің салдарынан француз гусар полктары басқа армиялардағы әріптестеріне қарағанда тарихи байланыстылыққа ие емес. Hussard noir ("қара гусар") – Үшінші республика кезінде бастауыш сынып мұғалімдеріне берілген лақап ат, олардың қара пальтоларымен байланысты. Алғаш рет эссеші Шарль Пегуй 1913 жылы жазған "hussard noir de la République" ("Республиканың қара рыцарлары") сөз тіркесінің әскери мәні бар: Ол Франциядағы 19-шы ғасырдың соңындағы шиеленіскен атмосфераны бейнелеуге арналған, себебі мектеп мұғалімдері республикалық және секулярлық құндылықтарды белсенді түрде насихаттауға жүктелген жоғары миссияны сезінді, көбінесе сауатсыз халықтың арасында әлі де роялистік немесе католик күштерінің ықпалы күшті болды. Бұл сөз тіркесі әлі күнге дейін қоғамдық пікірталасқа кеңінен қолданылады, мектеп мұғалімдерінің (немесе кейде журналистердің және т.б.) азаматтарды білім берудегі моральдық және азаматтық рөлін көрсету үшін пайдаланылады.

Ирландия

Атты сүйемелдеушілер, көпшілікке көк гусарлар деп белгілі, ирланд армиясының мемлекеттік және салтанатты шараларда қолданылған әскерлік бөлімі болды және жарқын көк гусар стиліндегі форма киді. Олар 1932 жылы құрылып, 1948 жылы таратылды. Кейде бұл атау олардың ізбасарларына, яғни сол кезден бері президентті сүйемелдеуші мотоцикл бөлімшесіне қатысты қолданылады.

Литва

Король Миндаугас атты гусар батальоны Темір қасқыр механикаландырылған жаяу әскер бригадасының құрамындағы Литва құрлық әскерлерінің бөлімшесі болып табылады. Ол Литваның королі Миндаугастың (шамамен 1203–1263 жылдар) құрметіне аталған.

Перу

1-ші жеңіл ат әскері полкі, "Джуниннің даңқты гусарлары" 2012 жылға дейін Перу армиясының атты күзетшілері болып табылды, оның тарихы шамамен екі ғасырды қамтиды. 1821 жылдың 18 тамызында Жозе де Сан Мартин Перу гвардиясы легионының атты бөлігі ретінде полк құрылды. Полк Латын Америкасының тәуелсіздік соғыстарының соңғы шайқастарында – Джунин мен Аякучода, Ұлы Колумбия-Перу соғысында, Конфедерация соғысында және Тынық мұхиты соғысында қызмет етті. Армияның Білім беру басқармасы құрамында ұзақ уақыт болғаннан кейін, 1987 жылы полк Президенттік атты күзетші полкіне айналды. Бірақ, 2012 жылғы 2 ақпандағы № 139 2012/DE/EP Министрлік қаулысымен, президент Оланта Хумала Тассо басшылығымен, Фельдмаршал Доминго Нието атты полкі ресми президенттік сүйемелдеуші полк ретінде қайта құрылды, оның басты міндеті – Республика Президентінің және Лимадағы Перу Үкімет сарайының қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Джунин гусарлары 1824 жылғы Джунин шайқасында киген үлгідегі көк және қызыл шапқа, қызыл пальто және көк шалбардан тұратын әсем киім киеді. Бұл киім Аргентинаның атты гранадирлер полкі генерал Сан Мартин киген киіммен ұқсас дизайнға ие, бірақ түстері мен өрнектері басқа, және олардың құрылуына және алғашқы сарбаздарын даярлауға көмектескен. Джунин гусарлары парадтарда найза мен қылыш алып жүреді және маршал Нието драгун гвардиясымен және Перу Қарулы Күштерінің және Перу Ұлттық Полициясының басқа да салтанатты бөлімшелерімен бірге салтанатты күзетшілер ретінде өнер көрсетеді. Жоғарыда айтылғандай, Джунин гусарлары енді президенттік сүйемелдеуші полк ретінде қызмет етпейді, бірақ қазір Перу армиясының Білім беру басқармасында орналасқан және Перу армиясын бейнелейтін рәсімдер мен шерулерге қатысады. Полк сонымен қатар құрметті күзетшілер мен сүйемелдеушілерді маңызды ұлттық шаралар мен салтанаттарға ұсынады. Мұндай шаралардың мысалы – 1929 жылы Тачна аймағының Перуға қайта қосылуын еске алудың жылдық рәсімі.

Швеция

Livregementets husarer (ағылшынша: "Өмірге арналған полк гусарлары"). Еуропа тарихындағы ең көрнекті гусар полктерінің бірі, тамыры 1536 жылға дейін жетеді. Бүгінде Livregementets husarer, сондай-ақ K 3 деп белгілі, Швециядағы соңғы әрекет ететін гусар полкі болып табылады және әуе шабуылы батальоны мен барлау батальонына оқыту жүргізеді, сонымен қатар швед армиясының Парашютші-разведчиктер мектебі мен Қарулы күштердің өмірге бейімделу мектебіне үй иесі болып табылады.

Венесуэла

Венесуэланың Президенттік құрметті гвардиясы гусар стиліндегі толық мерекелік форма киеді, осылайша Симон Боливардың гусар жасағының дәстүрі мен мұрасын сақтайды. Бұл бөлім 1815 жылы құрылған, Венесуэланың тәуелсіздік соғысы мен испандық-американдық тәуелсіздік соғыстары кезінде Боливардың басшылығымен қызмет етті. Қазіргі заманғы бригада Мирафлорес сарайында Венесуэла Президентіне салтанатты сүйемелдеу қызметін атқарады және онда өткізілетін барлық мемлекеттік келу рәсімдеріне қатысады, сондай-ақ сарай кешенінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Бригада сонымен қатар (i) Карабобо алаңындағы Белгісіз сарбаздың мазарында, Карабобо шайқасында қаза тапқан ұлттық батырлар мен қаза тапқандардың естелігін сақтау үшін; (ii) Каракастағы Монтана казармасында марқұм Уго Чавестің естелігіне; және (iii) Каракастағы Ұлттық пантеонда Боливар мен басқа да ұлттық батырлардың естелігіне арналған құрмет қарауылдарын қояды. Бригада қажет болған жағдайда қоғамдық қызметтерді де атқарады. Бригада құрамына Венесуэланың Ұлттық Боливар Қарулы Күштерінің барлық түрлерінен және қоғамдық қауіпсіздік органдарынан қызметкерлер кіреді. Бригаданы генерал немесе жоғары шенді офицер басқарады және взвод көлеміндегі Президенттік атты эскорт кіреді.