Кіріспе

Жылқылардың түсіне қарай тіркелетін топтары – бұл жылқылардың тоқымы немесе тоқымдық типіне қарамастан, түсіне негізделген тіркеуге ие жылқылардың топтары. Түсті тоқым дегеніміз – жылқының нақты тоқымы немесе тоқымдық типіне қарамастан, түсіне негізделген тіркеуге ие жылқылардың топтары. Кейбір түсті тоқымдар тек қана белгілі бір тұқымдық талаптарға сай келсе, ғана тілеген түстегі жылқыларды тіркейді, ал басқалары – ата-анасына қарамастан, жануарларды тек түсіне қарай тіркейді. Тұқымдық негіздегі бірнеше түсті тоқымдар, атап айтқанда американдық бояулы жылқы және Аппалуза, екі тіркелген ата-анасы болса да, дұрыс түсі жоқ жылқылардың көптеп тууымен байланысты, дұрыс түсі болмаса да, дұрыс тоқымы бар жануарларды тіркеуге рұқсат беру үшін ережелерін өзгертті. Мысалы, американдық кварталдық жылқылар, Теннессидегі жүріп бара жатқан жылқылар және американдық Saddlebred сияқты негізгі тоқымдар паломино түсіне немесе пинто өрнегіне ие жеке тұлғаларды, сондай-ақ басқа да көптеген түстерді қамтиды. Алайда, Palomino Horse Breeders Association немесе Pinto Horse Association of America сияқты түсті тоқымдардың тізілімі тек әрбір нақты түс немесе түс өрнегіне ие жылқыларды, олардың нақты тоқымына қарамастан қабылдайды. Ақ жылқылардың өздерінің түс тізілімі болған, оған кремлло жылқылары кірген, бірақ сұр емес. Өз тоқымымен тіркеуге құқылы және түсті тоқым тіркеуіне мүмкіндік беретін түске ие көптеген жылқылар екі ұйымда да "қос тіркелген", бұл олардың сату құнын арттырады. Бұқалардың қос тіркелуі олардың асыл тұқымдық құнын арттырады, себебі қызығушылық танытқан бие иелерінің санын арттырады.

Басқа мағынасы

Норвегиялық фьордтық жылқы, Аппалуза, американдық бояулы жылқы, фризиандық және Хафлингер сияқты кейбір тұқымдар ерекше физикалық ерекшеліктерімен және тіркелген әулет ағаштарымен ерекшеленеді, сонымен қатар әдетте ерекше немесе жарқын түсті жабындары болады. Кейбір адамдар оларды "түсті тұқым" деп санауы мүмкін, бірақ олар әулеттік тұқымдар болып табылады. Мысалы, Аппалузалар көбінесе дақты болады, бірақ тіркелген ата-аналарынан туған тұтас түсті ұрпақ та тіркелген Аппалуза бола алады. Сол сияқты, тіркелген ата-анасы бар бір түсті американдық бояулы жылқы да тіркелуге құқылы. Ал фризиандық шаруалар қасқыр түсті жылқыларды мақсатты түрде өсіруден бас тартып, тек қара жануарларды тіркейді. Алайда, бұл қара жануарлар да әулеттік тұрғыдан фризиандық болуы керек және тіркелімге басқа қандық желілер жіберілмейді. Норвегиялық фьордтық жылқылар үшін де осы айтылады, олардың барлығы күміс түстің бір түрі болып табылады.

Түсті асылдандыру

Кейбір жылқы тұқымдары араласқан жануарлардың белгісі саналатын нақты түстерді қабылдамайды. Мысалы, Сабино өрнегінен және ДНК арқылы тексерілген ата-анасы бар жылқыларда жақында ғана ашылған басым ақ аллельдерден басқа, араб жылқысының тізілімі барлық дақты жылқыларды қабылдамайды. Финн жылқысын да ондаған жылдар бойы тек тоққызыл түсті қалдыру үшін, ал әсіресе шетелдік қанның белгісі саналған роан, сұр және дақты (сабино) сияқты "әдемі" түстерді жою үшін селекциялады, бірақ бұл саясат қазір өзгерді, себебі кейбір түстерге қатысты бұл әлі де дұрыс болуы мүмкін – мысалы, бүгінгі күні барлық сұр Финн жылқыларын күмәнді тегі бар белгілі бір сұр биеге дейін табуға болады. Ата-аналық тегі ДНК арқылы тексерілгендіктен, бұрын нақты түстерді қабылдамайтын көптеген негізгі тұқымдық тіркелімдер қазір жануардың таза қанды екені дәлелденсе, оларды қабылдайды. Көптеген түстер арнайы өсіріледі.