Кіріспе

Жоқ

Қ

Ἢ τὰν ἢ ἐπὶ τᾶς. "Қалқанмен немесе оның үстінде". Яғни, "жеңіске жетесің немесе қалқаныңмен үйіңе қайтарыласың, бірақ қалқаныңды тастап қашпайсың". Бұл сөзді спартандық аналар ұлдарына соғысқа аттанғанда айтатын, олардың Спарта мен Грекияға деген қайсарлығы мен міндетін еске түсіріп. Оплит ауыр қалқанын тастамайынша, шайқас алаңынан қашып құтыла алмайды. Сондықтан "қалқанды жоғалту" – дезертирлікпен тең. (Плутарх, Моралия, 241)

Ἡ φύσις οὐδὲν ποιεῖ ἅλματα. "Табиғат секірмейді". Аристотель заманынан бері табиғи философияның қағидасы, осы нақты сөз тіркесі Карл фон Линнеден келген.

Ἦλθον, εἶδον, ἐνίκησα. "Келдім, көрдім, жеңдім". Плутархтың айтуынша, Юлий Цезарь Фарнаксқа қарсы жеңісін осы сөздермен сипаттаған.

С С

Жылдамдауға асықпаңыз. "Жылдамдаңыз, бірақ сақтықта болыңыз" (лат. festina lente-мен салыстырыңыз), "асықпаңыз, жылдамдыққа жетесіз". Суетонийдің айтуынша, "σπεῦδε βραδέως, ἀσφαλὴς γάρ ἐστ᾽ ἀμείνων ἢ θρασὺς στρατηλάτης" деген сөзді Август жиі айтқан, ол оның сүйікті нақыл сөзі болған. Афинамен бірге қолыңды да қимылдат. "Афинамен бірге қолыңды да қозға" – "Құдай өзіне көмектесетіндерге көмектеседі" деген мақалдың алдындағы түрі. Эзоптың "Кеме қағылған адам" (νὴρ ναυαγός, Perry 30, Chambry 53) мысалында кездеседі.

Ххх

Қиын нәрселердің құны жоғары. Халепа та кала. "Жақсылық пен сұлулыққа қол жеткізу қиын". "Еңбексіз ештеңе бітпейді". "Жақсылық - қиындықпен келген нәрсе". Платон, Республика 4, 435c; Үлкен Гиппиас, 304e қараңыз.

Ооо

Шет елдік, спарталықтарға хабарлаңдар, біз осы жерде жатырмыз, олардың заңдарына бағынып. Эпитафия, Симонидтің Термопилдағы қаза тапқандарға арналған бір шумақтық элегиялық өлеңі. Цицеронның «Тускуландық әңгімелерде» (1.42.101) «Dic, hospes, Spartae nos te hic vidisse iacentis / dum sanctis patriae legibus obsequimur» деп аударған (жиі iacentes түрінде келтіріледі).