Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шашқа тартқан бас киім – адам немесе жануар шашынан, немесе оның синтетикалық имитациясынан жасалған бас жамылғысы. Бұл сөз "periwig" сөзінің қысқартылған түрі. Перукалар шаштың жоқтығын жасыру, киген адамның келбетін өзгерту, немесе кейбір кәсіби формалардың бір бөлігі ретінде тағылуы мүмкін.
Head accessory that mimics hair
A wig is a head covering made from human or animal hair, or a synthetic imitation thereof. The word is short for "periwig". Wigs may be worn to disguise baldness, to alter the wearer's appearance, or as part of certain professional uniforms.
XVI және XVII ғасырлар
Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, париктерді қолдану Батыс елдерінде мың жыл бойы тоқтатылды, бірақ 16 ғасырда шаштың түсіп кетуін жабу немесе адамның сыртқы келбетін жақсарту мақсатымен қайта жаңғыртылды. Олар сонымен қатар практикалық мақсатқа да қызмет етті: сол кездегі нашар гигиеналық жағдайлар шашқа тынышсыздық тудыратын құрттардың тартуына себеп болды, бұл мәселені табиғи шашты қырқып, оның орнына оңай тазартылатын жасанды шашпен алмастыру арқылы едәуір азайтуға болады. Теріден жасалған бас киімдер де осыған ұқсас алдын алу шарасы ретінде қолданылған. Патшалық қолдау париктерді қайта жаңғырту үшін маңызды болды. Англия королевасы Елизавета I қызыл парик киіп, «римдік» стильде тығыз және күрделі түрде бұралған, ал ерлер арасында Франция королі Людовик XIII (1601–1643) 1624 жылы ерте шашы түсе бастаған кезде парик киюді бастады. Бұл сәнді негізінен оның ұлы және мұрагері Франция королі Людовик XIV (1638–1715) ілгерілетті, бұл оның 1660 жылдары Еуропа және еуропалық елдерге таралуына ықпал етті. Парик кию ерлер арасында 140 жылға жуық, 1790 жылдары Француз төңкерісіне байланысты киімнің өзгеруіне дейін басым стиль болып қала берді. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде ерлерге арналған париктер немесе перивигтер 1660 жылы Карл II Франциядағы ұзақ жер аударылыстан кейін таққа отырғанда басқа француз стильдерімен бірге енгізілді. Бұл париктер иыққа дейін немесе одан ұзын болды, 1620 жылдардан бері ерлер арасында сәнге айналған ұзын шашты еліктеді. Оларды ағылшын сарайында қолдану тез арада кең тарады. Лондондық күнделікші Сэмюэл Пепис 1665 жылы шашын қырқып, жаңа перивигін алғаш рет киіп көргенін жазды, бірақ оба ауруының жылында оны киюге алаңдады: 3 қыркүйек 1665 ж. «Және бұл оба аяқталғаннан кейін перивигтерге қатысты қандай мода болады деп таңғалуға болады, ешкім жұқпадан қорқып, ешқандай шаш сатып алуға батыл болмайды? Олардың бастары обадан өлген адамдардан кесілген. Перукалардың басқа да кемшіліктері болды, өйткені Пепис 1663 жылдың 27 наурызында атап өткендей: «Мен Лебедьке бардым, және ол жерде менің ескі перивиг жасаушым Джервасқа шақырдым, ол маған перивиг әкелді, бірақ ол гнидке толы болды, сондықтан мен оны көруге алаңдадым (бұл оның ескі кінәсі) және оны тазалауға жібердім». Әлеуметтік мәртебесі бар ерлер үшін перукалар міндетті киім болғандықтан, перука жасаушылар айтарлықтай беделге ие болды. 1665 жылы Францияда перука жасаушылар гильдиясы құрылды. Олардың жұмысы білікті болды, өйткені 17 ғасырдағы париктер өте күрделі болды, арқа мен иықты жауып, кеудеден төмен ағып жатты; таңқаларлық емес, олар өте ауыр және көбінесе ыңғайсыз болды. Мұндай париктерді жасау қымбатқа түсті. Ең жақсы үлгілер табиғи адам шашынан жасалған. Жылқы мен ешкінің жүнін арзан бағада қолданған. Қазіргі кезде сақталған бірнеше жазуларда кейбіреулер парик киген еркектерді деформацияланған және әлсіз деп санайды. Бұл әсіресе пуритандықтардың наразылығын тудырды, ал оба ауруы кезінде париктер обадан өлген адамдардың шашынан жасалатыны айтылды. Перукаларды фуллер топырағымен тазалау қажет болды, оны жаңарту үшін қолданылатын ұнтақ төмен сапалы ұннан жасалып, хош иіс суретімен иістендірілді. 18 ғасырда ерлер париктеріне ұнтақ қойылып, оларға ерекше ақ немесе сұрғылт ақ түс берілді. 18 ғасырдағы әйелдер парик кимейтін, бірақ қолдан жасалған немесе басқа көздерден алынған шашты қосатын шашты киетін. Ұнтақталған париктер (ерлер) және ұнтақталған табиғи шаштар қосымша шашты (әйелдер) толық киінген жағдайларда маңызды болды және 18 ғасырдың соңына дейін қолданыла берді. 1761 жылы Георг III-нің таққа отырғызылуында киінген париктердің күрделі түрін Уильям Хогарт өзінің «Бес перивигтер ордері» гравировкасында паш етті. Париктер мен ұзартуларды ұнтақтау қиын және ыңғайсыз болды, ал ерлер үшін табиғи ақ немесе сұрғылт ақ түстегі ұнтақсыз париктердің (ат шашынан жасалған) дамуы париктерді күнделікті сот киімінде сақтауды практикалық мүмкіндікке айналдырды. 1765 жылы парик кию кейбір кәсіптерден, мысалы, көлігімен жүретіндер мен заңгерлерден басқа, модадан шығып кетті. Бұл кезеңде адамдар табиғи шаштарын киіп, парикке ұқсату үшін стильдеп, ұнтақтаған. Алайда, 1770 жылдары Макарони кезеңінде бұл үрдіс қайта жанданды. 1780 жылдары жас ерлер табиғи шаштарын жеңіл ұнтақтап, 1770 жылдардан бері әйелдер істегендей, сәнді үрдіс орнатты. 1790 жылдан кейін париктер мен ұнтақ ескі, консервативті ерлерге арналған және сотқа келетін әйелдер қолданған. 1790 жылдан кейін ағылшын әйелдері шаштарын сиректеуді тоқтатты. 1795 жылы британ үкіметі шаш ұнтағына жылына бір гинея салық салды. Бұл салық париктер мен ұнтақ сәнінің тоқтауына себеп болды. 1796 жылдың қысында Парижде болған Гранвилл Левесон Говер «цитоен» сөзі өте сирек қолданылатынын және шаш ұнтағы кең таралғандықтан, адамдардың сыртқы келбеті Англиядағыдан азырақ демократиялық болғанын байқады. 18 ғасырдың ортасы мен соңындағы Франция королевасы Версальдегі әйелдер арасында үлкен, күрделі және көбінесе тақырыптық париктер («қайықтар» сияқты стереотиптік) сәнге айналды. Бұл шаштары жоғары көтерілген және хош иіс суретімен, ұнтақпен және басқа да әшекейлермен салмақталған. 18 ғасырдың соңында бұл шаштар (сондай-ақ француз ақсүйектерінің өміріндегі көптеген басқа да ысыраптармен бірге) француз ақсүйектерінің ысыраптылығының символы болды және осы себепті 1789 жылғы Француз төңкерісінен бастап тез арада сәннен шықты. 18 ғасырда ерлер париктері кішірейіп, формалдырақ болды, ал бірнеше мамандықтар оларды өздерінің ресми киімдерінің бөлігі ретінде қабылдады. Бұл дәстүр кейбір құқықтық жүйелерде сақталған. Олар Ұлтақ Достастығының әртүрлі елдерінде кеңінен қолданылады. 1823 жылға дейін Англия және Ирландия шіркеуінің епископтары салтанатты париктер киеді. Адвокаттар киетін париктер 18 ғасырдың соңындағы стильде жасалған. Сот киімі ретінде күнделікті қолданылатын судьялардың париктері адвокаттардың париктерінен қысқарақ (бірақ сәл өзгеше стильде), бірақ салтанатты жағдайларда судьялар және жоғары дәрежелі адвокаттар (KC) толық түбі бар париктер киеді. 18 ғасырда парик жасау көптеген қалаларда қолөнер гильдиясы болды. Гильдиялар, үкімет және басқалар сапаға үнемі алаңдады. Лиондық парик жасаушылар гильдиясы ақталған адам шашын, сондай-ақ жабайы ешкі мен қой шашын тыйым салатын заңдарды сақтау үшін жергілікті судьяларға шағымданып, олардың ақталған шашқа салынған процестің шашты тым көп зақымдайтынын, осылайша парик жасаушыны сапасыз өнімді тұтынушыларға сатуға мәжбүр ететінін мәлімдеді. Ал жабайы ешкі мен қой шашының өте қатаң екенін, стильдеуге келмейтінін айтты. 18 ғасырдың француз парик жасаушылары шашты ылғалды сақтау үшін қызықты әдіс қолданды: қамырға пісіру. Парижде нан пісірушілер әдетте парик жасаушылар үшін шаш қамырын пісіретін, бірақ Францияның басқа қалаларында бұл міндетті түрде дөңгелек нан болмады. 1705 жылы шаш қамырын пісіруге салық салу ұсынылды. Гренобльде парик жасаушылар мұндай салық міндеттемелері «коммерция еркіндігін жояды; өйткені ешбір нан пісіруші парик жасаушылардың шаш қамырын пісіруге міндетті емес, оның орнына оны олар үшін жақсылыққа жасайды» деп шағымданды.
After the fall of the Western Roman Empire, the use of wigs fell into disuse in the West for a thousand years until they were revived in the 16th century as a means of compensating for hair loss or improving one's personal appearance. They also served a practical purpose: the unhygienic conditions of the time meant that hair attracted head lice, a problem that could be much reduced if natural hair were shaved and replaced with a more easily de loused artificial hairpiece. Fur hoods were also used in a similar preventive fashion. Royal patronage was crucial to the revival of the wig. Queen Elizabeth I of England famously wore a red wig, tightly and elaborately curled in a "Roman" style, while among men King Louis XIII of France (1601–1643) started to pioneer wig wearing in 1624 when he had prematurely begun to bald. This fashion was largely promoted by his son and successor Louis XIV of France (1638–1715), which contributed to its spread in Europe and European influenced countries in the 1660s. Wig wearing remained a dominant style among men for about 140 years until the change of dress, affected by the French Revolution, in the 1790s. Perukes or periwigs for men were introduced into the English speaking world with other French styles when Charles II was restored to the throne in 1660, following a lengthy exile in France. These wigs were shoulder length or longer, imitating the long hair that had become fashionable among men since the 1620s. Their use soon became popular in the English court. The London diarist Samuel Pepys recorded the day in 1665 that a barber had shaved his head and that he tried on his new periwig for the first time, but in a year of plague he was uneasy about wearing it:3rd September 1665: Up, and put on my coloured silk suit, very fine, and my new periwig, bought a good while since, but darst not wear it because the plague was in Westminster when I bought it. And it is a wonder what will be the fashion after the plague is done as to periwigs, for nobody will dare to buy any haire for fear of the infection? That it had been cut off the heads of people dead of the plague. Wigs were not without other drawbacks, as Pepys noted on March 27, 1663:I did go to the Swan; and there sent for Jervas my old periwig maker and he did bring me a periwig; but it was full of nits, so as I was troubled to see it (it being his old fault) and did send him to make it clean. With wigs virtually obligatory garb for men with social rank, wigmakers gained considerable prestige. A wigmakers' guild was established in France in 1665, a development soon copied elsewhere in Europe. Their job was a skilled one as 17th century wigs were extraordinarily elaborate, covering the back and shoulders and flowing down the chest; not surprisingly, they were also extremely heavy and often uncomfortable to wear. Such wigs were expensive to produce. The best examples were made from natural human hair. The hair of horses and goats was often used as a cheaper alternative. Several contemporary writings which have survived noted that some viewed men who wore wigs as looking deformed and emasculated. It especially attracted disapproval from Puritans, and during times of plague, it was said that wigs were made of hair of plague victims. Wigs required cleaning using fuller's earth, and the powder used to freshen it was made from low grade flour and scented with pomatum.]] In the 18th century, men's wigs were powdered to give them their distinctive white or off white color. Women in the 18th century did not wear wigs, but wore a coiffure supplemented by artificial hair or hair from other sources. Powdered wigs (men) and powdered natural hair with supplemental hairpieces (women) became essential for full dress occasions and continued in use until almost the end of the 18th century. The elaborate form of wigs worn at the coronation of George III in 1761 was lampooned by William Hogarth in his engraving Five Orders of Periwigs. Powdering wigs and extensions was messy and inconvenient, and the development of the naturally white or off white powderless wig (made of horsehair) for men made the retention of wigs in everyday court dress a practical possibility. By 1765, wig wearing went out of fashion except for some occupational groups such as coachmen and lawyers. During this period, people tended to simply wear their natural hair, styled and powdered to resemble a wig. However, the trend revived extravagantly during the Macaroni period of the 1770s. By the 1780s, young men were setting a fashion trend by lightly powdering their natural hair, as women had already done from the 1770s onwards. After 1790, both wigs and powder were reserved for older, more conservative men, and were in use by ladies being presented at court. After 1790, English women seldom powdered their hair. In 1795, the British government levied a tax on hair powder of one guinea per year. This tax effectively caused the demise of both the fashion for wigs and powder. Granville Leveson Gower, in Paris during the winter of 1796, at the height of the Thermidorian Directory, noted "The word citoyen seemed but very little in use, and hair powder being very common, the appearance of the people was less democratic than in England." Among women in the French court of Versailles in the mid to late 18th century, large, elaborate and often themed wigs (such as the stereotypical "boat poufs") were in vogue. These combed up hair extensions were often very heavy, weighted down with pomades, powders, and other ornamentation. In the late 18th century these coiffures (along with many other indulgences in court life) became symbolic of the decadence of the French nobility, and for that reason quickly became out of fashion from the beginning of the French Revolution in 1789. During the 18th century, men's wigs became smaller and more formal with several professions adopting them as part of their official costumes. This tradition survives in a few legal systems. They are routinely worn in various countries of the Commonwealth. Until 1823, bishops of the Church of England and Church of Ireland wore ceremonial wigs. The wigs worn by barristers are in the style favoured in the late eighteenth century. Judges' wigs, in everyday use as court dress, are short like barristers' wigs (although in a slightly different style), but for ceremonial occasions judges and also senior barristers (KCs) wear full bottomed wigs. In the 18th century, wigmaking was a craft guild in multiple cities. The guilds, government, and others were constantly concerned about quality. The Lyon Wigmaker Guild petitioned local magistrates to uphold statutes banning bleached human hair, as well as wild goat and lamb hair. The guild officers claimed that the process of bleaching damaged the hair too much, thereby forcing a wigmaker to sell a faulty product to consumers. As for the wild goat and lamb hair, they claimed it was too coarse to style. 18th century French wigmakers used an interesting technique to ensure that the hair retained moisture: baking hair into dough. In Paris, gingerbread bakers would routinely bake hair dough for wigmakers, although in other French cities, it was not necessarily gingerbread. Taxes on hair dough baking were proposed in 1705. In Grenoble, wigmakers complained that such tax obligations "destroy the liberty of commerce; because no baker is obliged to bake wigmakers' hair dough, instead doing it for them as a courtesy."
19 және 20 ғасырлар
Еуропалық монархиялардағы билеуші топтармен байланысты болғандықтан, әлеуметтік мәртебенің символы ретінде перука кию, 19-шы ғасырдың басында жаңадан құрылған республикаларда – АҚШ пен Францияда көбінесе тоқтатылды. Алайда, Еуропалық монархиялардың ресми сарайлық киімдері әлі де ұнтақталған перуканы немесе ұзын, ұнтақталған шашты кезекке байлап тартуды талап етті, бұл Наполеон Бонапарттың император болып таққа отырғанға (1804–1814) дейін сақталды. АҚШ-та Джон Адамстан Джеймс Монроға дейінгі төрт президент ғана 18-шы ғасырдың ескі әдетіне сәйкес кезекке байланған, иілген шашты киді, бірақ Томас Джефферсон сирек-сирек ғана перука тағып, 1801 жылы президент болғаннан кейін көп ұзамай оны тоқтатты. Джон Куинси Адамс жастығында ұнтақталған перука киген, бірақ ол Ресейде АҚШ министрі қызметін атқару кезінде (1809–1814) бұл сәннен бас тарды, тіпті 1825 жылы президенттікке кірмес бұрын. Олардан өзгеше, алғашқы президент Джордж Вашингтон ешқашан перука таққан жоқ; оның орнына ол ұзын шашын ұнтақтап, иіп, кезекке байлаған. Әйелдердің перукалары сәл өзгеше дамыды. Олар 18-шы ғасырдан бастап киілді, бірақ бастапқыда жасырын түрде. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында толық перукалар сәнге енбеді. Оларды көбінесе шашын жоғалтқан қарт әйелдер тақты. «Мистер Скеффингтон» (1944) фильмінде Бетт Дэвис кейіпкері дифтериядан кейін перука киюге мәжбүр болады, бұл оның осалдығының символы және қайғылы сәт. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Англия мен Франциядағы шаштараздар шаштараздыққа қосылатын шағын виглеттер, локондар мен жалған түйіндерді алдын ала дайындап, қарқынды бизнес жүргізді. 1910-1920 жылдар аралығында әйелдердің шашы қысқарып бара жатқанмен де, постиштерді қолдану азаймады, бірақ олар 1920 жылдары сәннен шығып қалған сияқты. 1960 жылдары модакрил талшығын пайдаланатын жаңа синтетикалық перука түрі жасалды, бұл перукаларды қолжетімді етті. Рид Мередит осындай перука түрлерін сатуда пионер болды.
Due to the association with ruling classes in European monarchies, the wearing of wigs as a symbol of social status was largely abandoned in the newly created republics, the United States and France, by the start of the 19th century, though formal court dress of European monarchies still required a powdered wig or long powdered hair tied in a queue until the accession of Napoleon Bonaparte to the throne as emperor (1804–1814). In the United States, only four presidents, from John Adams to James Monroe, wore curly powdered wigs tied in a queue according to the old fashioned style of the 18th century, though Thomas Jefferson wore a powdered wig only rarely and stopped wearing a wig entirely shortly after becoming president in 1801. John Quincy Adams also wore a powdered wig in his youth, but he abandoned this fashion while serving as the U. S. Minister to Russia (1809–1814), long before his accession to the presidency in 1825. Unlike them, the first president, George Washington, never wore a wig; instead, he powdered, curled and tied in a queue his own long hair. Women's wigs developed in a somewhat different way. They were worn from the 18th century onwards, although at first only surreptitiously. Full wigs in the 19th and early 20th century were not fashionable. They were often worn by old ladies who had lost their hair. In the film Mr. Skeffington (1944), Bette Davis's character has to wear a wig after a bout of diphtheria, which is a moment of pathos and a symbol of her frailty. During the late nineteenth and early twentieth century hairdressers in England and France did a brisk business supplying postiches, or pre made small wiglets, curls, and false buns to be incorporated into the hairstyle. The use of postiches did not diminish even as women's hair grew shorter in the decade between 1910 and 1920, but they seem to have gone out of fashion during the 1920s. In the 1960s a new type of synthetic wig was developed using a modacrylic fiber which made wigs more affordable. Reid Meredith was a pioneer in the sales of these types of wigs.
21 ғасыр
21 ғасырда шаштан жасалған париктер индустриясы миллиард долларлық кәсіпке айналды. Индустрияда үш негізгі процесс жүзеге асырылады: материалдарды жинау, өндіру және тарату. Шаштың басты көзі – Үндістан. Әлемдік шаш саудасында Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен келген әйелдердің құрбандыққа түсуі туралы хабарлар мерзімді-мерзімді жарияланып тұрады. Осы аймақтың шашы халықаралық нарықта жоғары коммерциялық құндылыққа ие. Атап айтқанда, Үндістанда әйелдер күйеулері тарапынан шаштарын сатуға мәжбүрленіп, ал кедей балалар "ойыншықтармен шаштарын қырқып алуға" алданып жатыр. Үндістанда қоқыс жинаушылар да шаш көзі болып табылады, олар шашты түрлі орындардан – шаш щеткаларынан, киімдерден, тіпті қоқыстан табады. Өндіріс және өңдеу процестері негізінен Қытайда жүзеге асырылады, онда шаш сұрыпталып, париктерге айналдырылады, ал дайын өнім АҚШ және Ұлыбритания сияқты елдерге экспортталады.
The art of wigs became a billion dollar industry in the 21st century. Three main processes happen within the industry: the collection of material, manufacturing, and distribution. India is the main source of hair. It has been reported from time to time that for global human hair trade, women from the ASEAN region are being exploited. Hair from this region has a significant commercial value in the international market. Particularly in India, the women are forced by their husbands into selling their hair, and slum children were being tricked into "having their heads shaved in exchange for toys". Scrap pickers are another source of hair in India, these people find hair in miscellaneous places such as hair brushes, clothes, or in the trash. While manufacturing and processing mainly takes place in China, where the hair is sorted through and constructed into wigs, the final product exported abroad, with the top countries being the United States and the United Kingdom.
Ресми пайдалану
Ұлыбританияда, көптеген Ұлттар Достастығы елдері мен Ирландияда адвокаттар, судьялар және белгілі бір парламенттік және муниципалдық немесе азаматтық лауазым иелері лауазымның символы ретінде арнайы перука киеді. Гонконг адвокаттары мен судьялары британдық билік тұсындағы сот жүйесінің қалдығы ретінде сот киімінің бір бөлігі ретінде перука киюді жалғастыруда. 2007 жылдың шілдесінде Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы судьялар Жаңа Оңтүстік Уэльс апелляциялық сотында перука киюді тоқтатуға дауыс берді. Жаңа Зеландия заңгерлері мен судьялары, жаңа білікті заңгерлерді адвокаттыққа қабылдау сияқты салтанатты шаралардан басқа, перука киюді тоқтатты. Канадада заңгерлер мен судьялар перука кимейді.
In the United Kingdom, most Commonwealth nations and Ireland, special wigs are also worn by barristers, judges and certain parliamentary and municipal or civic officials as a symbol of the office. Hong Kong barristers and judges continue to wear wigs as part of court dress as a legacy of the court system from the time of British rule. In July 2007, judges in New South Wales, Australia, voted to discontinue the wearing of wigs in the NSW Court of Appeal. New Zealand lawyers and judges have ceased to wear wigs except for ceremonial occasions, such as when newly qualified lawyers are called to the bar. In Canada lawyers and judges do not wear wigs.
Ойын-сауық
Бірқатар танымал тұлғалар, соның ішінде Донна Саммер, Долли Партон, Сиа, Никки Минаж, Кэти Перри, Леди Гага, Диана Росс & The Supremes, Тина Тернер және Ракель Уэлч париктерді танымал етті. Шер соңғы 40 жыл ішінде барлық түрдегі парик киіп жүр, сарыдан қараға дейін, бұйрадан түзуге дейін. Олар сондай-ақ көңіл көтеру үшін, мерекелік киімдердің (костюмдердің) бөлігі ретінде киілуі мүмкін, онда олар ерекше түсте немесе тілмеден жасалған болуы мүмкін. Олар Хэллоуинде жиі кездеседі, кейбір дүкендерде "резеңке перукалар" (шаш сияқты пішінделген, қатты бас киімдер) сатылады. Париктер кино, театр және теледидарда қолданылады. Жапон фильмдері мен теледидар жанрындағы Jidaigeki-де, перукалар көбінесе оқиғалардың көп бөлігі орын алатын Эдо кезеңін бейнелеу үшін сыртқы түрін өзгертуге кеңінен қолданылады. Тек бірнеше актер ғана жоғары бюджетті фильмдер мен телесериалдарда түсу үшін шаштарын өсіріп, оны тиісті стильде кестіріп, парик киюден бас тартады. Театрларда, әсіресе Бродвейде, перукалар актерге тұрақты бейне жасау үшін қолданылады. Көптеген әйелдер мен ерлер бейне жасау үшін ғана емес, сонымен қатар микрофон жиынтығын жасыру үшін де осылай жасайды. Көбінесе микрофон жиынтығы актердің басына бекітіледі, негізінен шапшаң ауысуды жеңілдету үшін. Парик кимеген актер әр сахнаға шыққан сайын өзінің келбетін өзгертуі керек. Парик кейіпкердің бейнесін нығайтуға көмектеседі, ал табиғи шаштар күннен күнге өзгереді.
A number of celebrities, including Donna Summer, Dolly Parton, Sia, Nicki Minaj, Katy Perry, Lady Gaga, Diana Ross & The Supremes, Tina Turner and Raquel Welch, popularized wigs. Cher has worn all kinds of wigs in the last 40 years, from blonde to black, and curly to straight. They may also be worn for fun as part of fancy dress (costume wearing), when they can be of outlandish color or made from tinsel. They are quite common at Halloween, when "rubber wigs" (solid bald cap like hats, shaped like hair), are sold at some stores. Wigs are used in film, theater, and television. In the Japanese film and television genre Jidaigeki, wigs are used extensively to alter appearance to reflect the Edo period when most stories take place. Only a few actors starring in big budgeted films and television series will grow their hair so that it may be cut to the appropriate hair style, and forgo using a wig. In the theater, especially on Broadway, wigs are used to give a performer a fixed character. Nearly all women and many men do so not only for character design, but also to cover their microphone packs. Often the microphone pack goes on the actor's head, mainly to efficiently facilitate quick changes. An actor not wearing a wig needs to change their look every time they go on stage. The wig helps solidify the character's design; natural hair is different day to day.
Қалайты
Кейбір адамдар күнделікті немесе ара-тұра күнделікті өмірде шаш түйреуге арналған жалған шаштарды (париктерді) киеді. Мұндай шара көбінесе ыңғайлылық үшін жасалады, себебі париктерді алдын ала келтіріп қоюға болады. Ыңғайлылық үшін парик киюді қорғау стилі деп атайды. Көптеген адамдар өз шаштарына зиян келтірмеу үшін немесе басқаша жасау мүмкін болмайтын шаш үлгілерін жасау үшін парик киеді. Сонымен қатар, медициналық себептермен шашы түсіп қалған адамдар (көбінесе химиялық терапиядан өтетін қатерлі ісікпен ауыратын науқастар немесе алопеция ареатадан зардап шегетіндер) оларды киеді. Кейбір әйелдерге ұқсап киінетін еркектер шаштарын әйелдік көрінетіндей ету үшін әртүрлі стильдегі париктерді таңдайды.
Wigs are worn by some people on a daily or occasional basis in everyday life. This is sometimes done for reasons of convenience, since wigs can be styled ahead of time. A common practice of wigs for convenience is called protective styling. Many use wigs to avoid damage to their natural tresses, or to create styles that may not be possible otherwise. They are also worn by individuals who are experiencing hair loss due to medical reasons (most commonly cancer patients who are undergoing chemotherapy, or those who are suffering from alopecia areata). Some men who crossdress as women wear wigs in different styles to make their hair seem more feminine.
Меркин
Меркин – интимдік аймаққа кигізілетін, көбінесе әшекей ретінде немесе театр мен сәнде қолданылатын шаш перукасы. Олар кейде эротикалық саналып, ал кейбір үлгілері ойын-сауық немесе комедиялық мақсаттарға арналған.
A merkin is a pubic wig often worn as a decorative item or for theatrical and fashion purposes. They are sometimes viewed as erotic and some designs are meant for entertainment or as a form of comedy.
Әскери перукалар
17-шы ғасырдың соңынан 19-шы ғасырдың басына дейін еуропалық әскерлер сол кездегі азаматтық сәндерді көшіріп жасалған, бірақ әскерилендірілген киімдер киген. Ондай киімнің бір бөлігі ретінде офицерлер Еуропаның сарайларына емес, оның шайқас далаларына көбірек сай келетін париктер таққан. 17-шы ғасырдың соңында офицерлер толық және табиғи түсті париктер киген, бірақ 18-шы ғасырдың басында азаматтық киімдер қысқарып, ұнтақталған стильге ауысқанда офицерлер де сондай стильді қабылдады. Дегенмен, 18-шы ғасырдың соңындағы әсем әрі үлкен сарайлық стильдерді әскерлер қабылдаған жоқ, себебі олар әскери өмірдің қиындықтарына төтеп беруге ыңғайсыз болды және оның орнына қарапайым париктер тағылды. Офицерлер әдетте ұнтақталған парик астында шаштарын қысқа қырқып таратса, жаяу әскердің қатардағы сарбаздарына мұндай мүмкіндік берілмеді. Париктердің орнына, сарбаздар шаштарын ұзартатын, ал елдің әскеріндегі қалыптасқан сәнге сәйкес, француз армиясындағы 1740 жылдардағыдай қарапайым стильде қалдыратын немесе пруссиялық және британдық армиялардағыдай әсем етіп шаштарын жасаушы еді. 1740 жылдардағы британдық сарбаздардың суреттері олардың шаштарын қысқа қырқып таратқанын көрсетеді, бірақ шындығында солай болмады. Олардың орнына, сарбаздар шаштарын майға малып, сосын оны шұбар шаңмен сеуіп, шашты қысқа қырқып таратқандай көрінетіндей етіп өріп тартқан. Кейін, ғасырдың соңына қарай, шаштар да солай өріліп, майланып, ұнтақталды, бірақ жалған шашты шұбар шаштар қосылып, түтікшеге оралып, сарбаздың шашына лентамен байланды. Нәтижесінде, ұзын құйрығы мен доғасы бар парик пайда болды. Пруссия армиясы Фридрих Ұлының тұсында шаш үлгілерін ерекше деңгейге жеткізді, әрбір сарбаздың арқасынан белге дейін түсетін ұзын шұбар шашы болды. Керісінше, 1780 жылдары орыс генералы Потемкин өзінің сарбаздарының тығыз киімдерін, ыңғайсыз париктерін және ұнтақталған шаштарын жек көріп, оларды толығымен өзгертуге ұсыныс жасады. Оның реформалары ыңғайлы, практикалық және жақсы киісетін киімдермен қатар, барлығы үшін табиғи және әдемі шаш үлгілерін енгізді, париктер, ұнтақ, май және шаш өруге орын болмады. Әскери шаш үлгілері 18-шы ғасырдың соңына дейін сақталды және француз төңкерісі батыс әскерлерінде париктер мен ұнтақталған, майланған шаш үлгілерінің соңына шек қойды. Наполеонның билігі тұсында ұнтақталған шаштар мен шұбар шаштар қысқа мерзімге қайта оралды, оны оның жаяу әскерлері, Ескі гвардияның жаяу шебінің шабуылшылары және гвардияның ат шебінің шабуылшылары таққан. АҚШ армиясының сарбаздары 1801 жылға дейін әскери киімнің стандартты бөлігі ретінде шұбар шаштармен байланған париктер киген. 1801 жылы АҚШ армиясының аға офицері Джеймс Уилкинсон Революциялық соғыстан (1775–1783) бері армияда киіліп келген барлық шұбар шаштар мен шұлықтарды алып тастау туралы бұйрық шығарды. Бұл бұйрық шұбар шаштармен байланған париктерге де қатысты және офицерлер мен сарбаздардың арасында кеңінен наразылық тудырды, нәтижесінде бірнеше дезертирлік және отставкаға кететін болдықтары туралы мәлімдемелер жасалды.
From the late 17th to early 19th centuries, European armies wore uniforms more or less imitating the civilian fashions of the time, but with militarized additions. As part of that uniform, officers wore wigs more suited to the drawing rooms of Europe than its battlefields. The late 17th century saw officers wearing full bottomed natural coloured wigs, but the civilian change to shorter, powdered styles with pigtails in the early 18th century saw officers adopting similar styles. The elaborate, oversized court styles of the late 18th century were not followed by armies in the field however, as they were impractical to withstand the rigours of military life and simpler wigs were worn. While officers normally wore their own hair short under a powdered wig, the rank and file of the infantry was not afforded such luxury. Instead of wigs, the men grew their hair long and according to the prevailing fashion in a nation's army, hair was either allowed to grow long with simple modeling, as in the French army of the 1740s, or else was elaborately coiffured as in Prussian and British armies. In the case of British soldiers of the 1740s, contemporary artwork suggests that they cut their hair short, which was not the case. Instead, the men used tallow or other fat to grease the hair, which was then fashioned into pigtails and tied back into the scalp hair to give the impression of short hair. It was then liberally dusted with powdered chalk to give the impression of a powdered wig. Later in the century, hair was likewise tied back, greased and powdered, but false hair pigtails were adopted, kept in a tubular queue and tied back with ribbons to the soldier's own hair. The overall effect was that of a wig with a long tail and bow. The Prussian army took personal hairstyles to an extreme during the time of Frederick the Great, each soldier commonly having a long pigtail hanging down the back nearly to waist level. By contrast, in the 1780s Russian General Potemkin abhorred the tight uniforms and uncomfortable wigs and powdered coiffures worn by his soldiers and instigated a complete revision of both. Along with comfortable, practical, well fitting uniforms, his reforms introduced neat, natural hairstyles for all, with no wigs, powder and grease, or hair tying evident. Formal military hairstyles lasted until beyond the end of the 18th century and it was the French Revolution which spelled the end of wigs and powdered, greased hairstyles in modern, Western armies. Powdered hair and pigtails made a brief return during Napoleon's reign, being worn by infantry of his Foot Grenadiers and Foot Chasseurs of the Old Guard and the Horse Grenadiers of the Guard. United States Army soldiers wore powdered wigs tied in a queue as a standard part of the military uniform until 1801. In 1801 James Wilkinson, a Senior Officer of the U. S. Army, issued an order to remove all queues or pigtails, which had been worn in the army since the Revolutionary War (1775–1783). This order applied also to powdered wigs tied in queue and was highly unpopular with both officers and men, leading to several desertions and threats of resignation.
Өндiру
18-19 ғасырларда шаш жасаушыларды перрукиерлер деп атады. Шашты парикке бекітудің екі тәсілі бар. Бірінші және ең көне тәсіл – шаштың түбірлік бөліктерін үш жібек жіпке тоқып, «тоқыма» деп аталатын шет жасау. Содан кейін, тоқымаларды тор немесе басқа материалдан жасалған негізге тігеді. Қазіргі заманда тоқыманы арнайы тігін машинасымен де жасауға болады (тоқыма – тоқудың тік жіптері, тоқыма – көлденең жіптері), бұл қолмен атқарылатын жұмыстың көлемін азайтады. 19 ғасырда тағы бір тәсіл пайда болды. Сол кездегі тігіс тігіспен маталарды безендіруге қолданылатын домбыра тігіштерге ұқсас «желдету инесі» немесе «түйіндеу инесі» деп аталатын кішкентай ілгек, бірнеше шаш талдарынан тұратын топты тікелей қолайлы негізге түйіп бекіту үшін қолданылады. Бұл жаңа тәсіл жеңіл және табиғи көрінетін париктерді жасауға мүмкіндік береді. Жоғары сапалы, жеке тапсырыс бойынша жасалған париктер, сондай-ақ кино және театр өндірісінде қолданылатын париктер көбінесе осы тәсілмен жасалады. Екі тәсілді де біріктіруге болады: париктің негізгі бөлігі үшін тоқыманы пайдаланып, ал шеттері мен бөлігін желдету арқылы әдемі әрі тегіс көрініс беруге болады.
In the 18th and 19th centuries, wigmakers were called perruquiers. There are two methods of attaching hair to wigs. The first and oldest is to weave the root ends of the hair onto a stretch of three silk threads to form a sort of fringe called a "weft". The wefts are then sewn to a foundation made of net or other material. In modern times, the wefts can also be made (a warp is the vertical thread of a weave, the weft is the horizontal thread) with a specially adapted sewing machine, reducing the amount of hand labour involved. In the 19th century another method came into use. A small hook called a "ventilating needle" or "knotting needle", similar to the tambour hooks used for decorating fabric with chain stitch embroidery at that period, is used to knot a few strands of hair at a time directly to a suitable foundation material. This newer method produces a lighter and more natural looking wig. High quality custom wigs, and those used for film and theatrical productions are usually done this way. It is also possible to combine the two techniques, using weft for the main part of the wig and ventilating hair at the edges and partings to give a fine finish.
Өлшем
Перуиктерді жасау адамның басын өлшеуден басталады. Әртүрлі өлшемдер алынғанда, табиғи шаштар басқа жатық иілімдермен орналастырылады. Пластик қаптамаға жабысатын мөлдір желім таспасынан қалып жасау көбінесе көмектеседі, оның үстіне табиғи шаш сызығын дәл түсіруге болады. Бұл өлшемдер клиенттің басының пішіні мен мөлшерімен бірдей ағаш немесе пробкамен толтырылған кенептен жасалған "блокқа" көшіріледі.
Making custom wigs starts with measuring the subject's head. The natural hair is arranged in flat curls against the head as the various measurements are taken. It is often helpful to make a pattern from layers of transparent adhesive tape applied over a piece of plastic wrap, on which the natural hairline can be traced accurately. These measurements are then transferred to the "block", a wooden or cork stuffed canvas form the same size and shape as the client's head.
Қор
Парик стиліне байланысты, оның негізі тордан немесе басқа материалдан жасалады, париктің әртүрлі бөліктері үшін әртүрлі өлшемдегі және текстуралы торлар қолданылады. Шеттері мен басқа жерлері "галондар" деп аталатын тар лентамен жиектеліп, нығайтылуы мүмкін. Кейде шаштың астынан көрінетін жерлеріне, яғни маңдай және тарамға, дене түсіне жақын жібек немесе синтетикалық материал жабыстырылады, ал перука тығыз орналасуы үшін кішкентай сүйектер немесе серіппелер енгізіледі. Театрлық және кейбір жоғары сапалы, тігілген париктердің алдыңғы бөлігінде "шаш тор" деп аталатын жұқа, дене түсіне жақын тор болады, ол кигенде көзге түспейді және шаштың теріден тікелей өсіп шыққандай көрінуіне мүмкіндік береді. Мұндай париктер көбінесе "алдыңғы жіптік париктер" деп аталады.
Depending on the style of the wig, a foundation is made of net or other material, different sizes and textures of mesh being used for different parts of the wig. The edges and other places might be trimmed and reinforced with a narrow ribbon called "galloon". Sometimes flesh colored silk or synthetic material is applied where it will show through the hair at crown and partings, and small bones or elastic are inserted to make the wig fit securely. Theatrical, and some fine custom wigs, have a fine, flesh colored net called "hair lace" at the front which is very inconspicuous in wear and allows the hair to look as if it is coming directly from the skin underneath. These are usually referred to as "lace front wigs".
Шаш дайындау
Адамның немесе ешкінің, яқтың табиғи шашы, тамырынан тамырға, ұшынан ұшқа дейін өсу бағытын сақтап, мұқият сұрыпталуы керек. Шаш өзегінің қабыршақ құрылымынан, егер шаштардың бір бөлігі кері бұрылса, олар көрші шаштарға қарсы келіп, түйіліп, қаптап кетеді. Ең жоғары сапалы шаш ешқашан ағартылмаған немесе боялмаған, және бағыты дұрыс екеніне көз жеткізу үшін мұқият сұрыпталған. Бұл процесс "бұру" деп аталады. Қымбат емес париктер үшін бұл еңбекті қажет ететін сұрыптау процесі шашты "өңдеу" арқылы алмастырылады. Ол шаш қабыршағын ішінара ерітіп, жіптерді тегіс қалдыратын күшті сілтілік ерітіндімен өңделеді. Содан кейін қажетті түске дейін ағартылып боялады және енді зақымдалған шаштың күшін және жылтырлығын қалпына келтіретін синтетикалық шайырмен жабылады. Ал синтетикалық талшық, әрине, қажетті түстерде жасалады және бағыты жоқ. Парикші парик дизайнына сәйкес қажетті шаштың түрін, ұзындығын және түстерін таңдайды, оларды "қақап" деп аталатын, тік тісті щетка арқылы тартып араластырады, бұл құрал түйіліп қалған шаштарды және қысқа немесе үзілген жіптерді де жояды. Шаш, тамыр ұштары бір жиекке созылған қысқа қылшықты екі щетканың ("тарту щеткалары") біріне орналастырылады; жиек парикшіге (немесе дұрысырақ айтқанда, доңғалақшыға) қаратылады, ал екінші щетка оның үстіне басылады, сонда бірнеше жіптерді бірден тартып алып, қалғанын өзгеріссіз қалдыруға болады. Әдетте, толық адам шашынан жасалған парик жасау үшін алты бас шаш қажет.
Natural hair, either human or from an animal such as a goat or yak, must be carefully sorted so that the direction of growth is maintained, root to root, and point to point. Because of the scale like structure of the cuticle of a hair shaft, if some hairs get turned the wrong way, they will ride backwards against their neighbors and cause tangles and matting. The highest quality of hair has never been bleached or colored, and has been carefully sorted to ensure the direction is correct. This process is called "turning". For less expensive wigs, this labour intensive sorting process is substituted by "processing" the hair. It is treated with a strong base solution which partially dissolves the cuticle leaving the strands smooth. It is then bleached and dyed to the required shade and given a synthetic resin finish which partially restores the strength and luster of the now damaged hair. Synthetic fiber, of course, is simply manufactured in the required colors, and has no direction. The wigmaker will choose the type, length and colors of hair required by the design of the wig and blend them by pulling the hair through the upright teeth of a brush like tool called a "hackle" which also removes tangles and any short or broken strands. The hair is placed on one of a pair of short bristled brushes called "drawing brushes" with the root ends extending over one edge; the edge facing the wigmaker (or properly called, boardworker), and the second brush is pressed down on top of it so that a few strands can be withdrawn at a time, leaving the rest undisturbed. It takes generally six heads of hair to make a full human hair wig.
Стилдеу
Осы кезде перукадағы шаштың бәрі бірдей ұзындықта болады. Перуканы қалаған түріне келтіру үшін, дәл сол сияқты, кәдімгі шаш стилісі сияқты жұмыс істеу керек. "Шаш талдары табиғи сыртқы қабықшаларын сақтайды". Сақталған қабықшалар бір бағытта тізіліп орналасқандықтан, шаш түйіліп немесе араласып қалмайды. Сонымен қатар, донордан алынған шаштың барлық қабықшалары бірдей ұзындықта екеніне көз жеткізу үшін оны мұқият бөліп алады.
At this point, the hair on the wig is all the same length. The wig must be styled into the desired form in much the same manner as a regular stylist. "strands retain their scaled natural outer cuticle." The preserved cuticles are also aligned in a unidirectional manner, which decreases tangling and matting. Also, the hair is carefully separated after collecting from the donor to ensure all the cuticles are of the same length.