Александр Камерон Ратерфорд: Альбертаның тұңғыш премьер-министрі
Alexander Cameron Rutherford
Александр Камерон Ратерфорд – Әлбертаның тұңғыш премьер-министрі (1905-1910). Заңгер, саяхатшы, Әлберта университетінің басшысы. Тарихы мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық заңгер және саясаткер (1857–1941)
Canadian lawyer and politician (1857–1941)
Александр Камерон Резерфорд (2 ақпан 1857 – 11 маусым 1941) – 1905 жылдан 1910 жылға дейін Альбертаның тұңғыш премьер-министрі болған канадалық заңгер және саясаткер. Ол Канаданың батысындағы Ормондта дүниеге келген, 1895 жылы отбасымен Солтүстік-Батыс территорияларына көшер алдында Оттавада заң оқып, заңгерлікпен айналысты. Заңгер ретінде жұмыс істеуден бөлек, ол саяси мансабын бастады, алғаш Солтүстік-Батыс заң шығару жиналысының мүшесі, сосын Альбертаның заң шығарушы жиналысының депутаты (MLA) және премьер-министрі болды. 1910 жылы «Альберта және Ұлы су жолдары темір жолы» жанжалына байланысты премьер-министрліктен айырылды. Кейін Альберта университетінің басқарушы құрамында көзге түсті, оның жанында оның отбасы ондаған жылдар бойы тұрды. Рутерфорд үйі тарихи нысаны UofA аумағында орналасқан. Территориялық дәстүрге сәйкес, Солтүстік-Батыс территориясының депутаты ретінде Резерфорд өзін тәуелсіз деп атады, бірақ көбінесе Солтүстік-Батыс территориясының премьер-министрі Фредерик У. А. Г. Хоултеннің үкіметін қолдады. Алайда, федералдық деңгейде Резерфорд белгілі либерал болды. 1905 жылы Альберта провинциясы құрылғанда, оның вице-губернаторы Джордж Булия Резерфордты жаңа провинцияның алғашқы үкіметін құруға шақырды. Премьер-министр ретінде Резерфордтың алғашқы міндеті Альберта заң шығару жиналысында жұмыс істейтін көпшілікті қамтамасыз ету болды, ол сол жылы өткен провинциялық сайлауда орындалды. Екінші міндеті – провинциялық үкіметті ұйымдастыру болды, оның үкіметі жылдамдық шектеулерінен бастап провинциялық сот жүйесіне дейіннің барлығын құрды. Заң шығарушы жиналыс даулы түрде, Резерфордтың қолдауымен Эдмонтонды басты бәсекелес Калгариден провинция астанасы етіп таңдады. Калгари тұрғындарының реніші үкімет Премьердің жүрегіне жақын болған Альберта университетін оның туған қаласы Стратконада, Солтүстік Саскачеван өзенінен Эдмонтонның ар жағында орналастырғанда басылды. Үкімет көмір өнеркәсібінде еңбек дауларына тап болды, оны комиссия құрып мәселені зерттеу арқылы шешті. Сондай-ақ, үлкен шығындармен провинциялық үкіметтік телефон желісін (Альберта үкіметтік телефондары) құрды және жаңа теміржолдарды дамытуға ынталандыруға тырысты. Осы мақсатты іске асыру барысында Резерфорд үкіметі жанжалға ұшырады. 1910 жылдың басында Уильям Генри Кушингтің Мемлекеттік жұмыстар министрі лауазымынан кетуі «Альберта және Ұлы су жолдары темір жолы» жанжалын тудырды, бұл Резерфордтың көптеген либералдарын оның үкіметіне қарсы бұрды. Ақырында, партияның көптеген басшыларының қысымы Резерфордты отставкаға кетуге мәжбүр етті. Премьер-министрліктен кеткеннен кейін де ол заң шығарушы жиналыстағы өкілдігін сақтап қалды, бірақ 1913 жылғы сайлауда консерватор Герберт Кроуфордтан жеңілді. Саясаттан кеткеннен кейін Резерфорд заңгерлік тәжірибесін жалғастырып, түрлі қоғамдық ұйымдарға қатысты. Ең бастысы, ол Альберта университетінің канцлері болды, оның құрылуы жеке жоба болған, және жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін сол лауазымда қалды. Альберта университетінің кітапханасы, Эдмонтон қаласындағы бастауыш мектеп және Джаспер ұлттық паркіндегі Рутерфорд тауы оның құрметіне аталды. Сонымен қатар, оның үйі, Рутерфорд үйі, 1973 жылы мұражай ретінде ашылды және Альберта провинциясының тарихи нысаны болып табылады.
Alexander Cameron Rutherford (February 2, 1857 – June 11, 1941) was a Canadian lawyer and politician who served as the first premier of Alberta from 1905 to 1910. Born in Ormond, Canada West, he studied and practiced law in Ottawa before he moved with his family to the North West Territories in 1895. Besides his work as lawyer, he began a political career that would see him first serve as member of the North West Legislative Assembly and then as MLA and premier of Alberta. He lost the premiership in 1910 due to the Alberta and Great Waterways Railway scandal. He later was prominent in the administration of the University of Alberta, beside which his family lived for decades. The Rutherford House historic site is located on the grounds of the UofA. In keeping with the territorial custom, while NWT member, Rutherford described himself as an independent but generally supported the administration of NWT Premier Frederick W. A. G. Haultain. At the federal level, however, Rutherford was a prominent Liberal. When the Province of Alberta was formed in 1905, its Lieutenant Governor, George Bulyea, asked Rutherford to form the new province's first government. As premier, Rutherford's first task was to win a workable majority in the Legislative Assembly of Alberta, which he did in that year's provincial election. His second was to organize the provincial government, and his government established everything from speed limits to a provincial court system. The legislature also controversially, and with Rutherford's support, selected Edmonton over rival Calgary as the provincial capital. Calgarians' bruised feelings were not salved when the government located the University of Alberta, a project dear to the Premier's heart, in his hometown of Strathcona, just across the North Saskatchewan River from Edmonton. The government was faced with labour unrest in the coal mining industry, which it resolved by establishing a commission to examine the problem. It also set up a provincial government telephone network (Alberta Government Telephones) at great expense, and tried to encourage the development of new railways. It was in pursuit of the last objective that the Rutherford government found itself embroiled in scandal. Early in 1910, William Henry Cushing's resignation as Minister of Public Works precipitated the Alberta and Great Waterways Railway scandal, which turned many of Rutherford's Liberals against his government. Eventually, pressure from many party figures forced Rutherford to resign. He kept his seat in the legislature after resigning as premier, but he was defeated in the 1913 election by Conservative Herbert Crawford. After leaving politics, Rutherford continued his law practice and his involvement with a wide range of community groups. Most importantly, he became chancellor of the University of Alberta, whose earlier founding had been a personal project, and stayed in that position until he died of a heart attack. A University of Alberta library, an Edmonton elementary school, and Jasper National Park's Mount Rutherford are named in his honour. Additionally, his home, Rutherford House, was opened as a museum in 1973, and is an Alberta provincial historic site.
Ерте өмір
Александр Рутерфорд 1857 жылдың 2 ақпанында Канаданың батысындағы Ормонд қаласының жанында, отбасының сүт фермасында дүниеге келді. Оның ата-анасы, Джеймс (1817–1891) және Эльспет "Элизабет" (1818–1901) Камерон Рутерфорд, екі жыл бұрын Шотландиядан көшіп келген. Олар баптист шіркеуіне мүше болды, ал әкесі Канаданың Либералдық партиясына қосылып, Осгуд ауылдық кеңесінде қызмет етті. Рутерфорд жергілікті мемлекеттік мектепке барып, сүт шаруашылығын кәсіп етпеуге шешім қабылдағаннан кейін Меткалф орта мектебіне түсті. 1874 жылы бітірген соң, ол Вудсток қаласындағы Канада әдебиет институтына, баптист колледжіне оқуға түсті. 1876 жылы бітіріп, бір жыл Осгудта сабақ берді. Ол Монреальге көшіп, Макгилл университетінде өнер және құқық салаларын оқыды. 1881 жылы екі мамандық бойынша да диплом алды және Скотт, МакТавиш және МакКраккен заң фирмасында жұмыс істеді, онда Ричард Уильям Скотттың жетекшілігімен төрт жыл бойы тәлімгерлікке алынды. 1885 жылы Онтарио адвокатурасына қабылданған ол Ходкинс, Кидд және Рутерфорд фирмасының кіші серігі болды және он жыл бойы Кемптвилл кеңсесіне жауапты болды. Ол сондай-ақ, сол жерде қаржы беру бизнесін ашты. Осы уақытта оның таныстарының арасында Уильям Камерон Эдвардс пайда болды. Эдвардс арқылы Рутерфорд Біркет отбасымен танысты, оның ішінде бұрынғы парламент депутаты Томас Биркет те болды. Рутерфорд 1888 жылдың желтоқсан айында Биркеттің қызы Мэтти Биркетке үйленді. Олардың үш баласы болды: Сесил (1890 жылы туған), Хейзел (1893 жылы туған) және Марджори (1903 жылы туған, бірақ он алты айдан кейін қайтыс болған). Рутерфорд гендерлік рөлдерге қатысты дәстүрлі көзқарасқа ие болды және бала тәрбиесінің көп бөлігін әйеліне тапсыруға дайын болды.
Alexander Rutherford was born February 2, 1857, near Ormond, Canada West, on his family's dairy farm. His parents, James (1817–1891) and Elspet "Elizabeth" (1818–1901) Cameron Rutherford, had immigrated from Scotland two years previous. They joined the Baptist Church, and his father joined the Liberal Party of Canada and served for a time on the Osgoode village council. Rutherford attended public school locally and, after rejecting dairy farming as a vocation, enrolled in a Metcalfe high school. After graduating in 1874, he attended the Canadian Literary Institute, a Baptist college in Woodstock. He graduated from there in 1876 and taught for a year in Osgoode. He moved to Montreal to study arts and law at McGill University. He was awarded degrees in both in 1881, and joined the Ottawa law firm of Scott, McTavish and McCracken, where he was articled for four years under the tutelage of Richard William Scott. Called to the Ontario bar in 1885, he became a junior partner in the firm of Hodkins, Kidd and Rutherford, with responsibility for its Kemptville office for ten years. He also established a moneylending business there. Meanwhile, his social circle grew to include William Cameron Edwards. Through Edwards, Rutherford was introduced to the Birkett family, which included former Member of Parliament Thomas Birkett. Rutherford married Birkett's niece, Mattie Birkett, in December 1888. The couple had three children: Cecil (born in 1890), Hazel (born in 1893), and Marjorie (born in 1903 but died sixteen months later). Rutherford had a traditional view of gender roles and was happy to leave most childrearing responsibilities to his wife.
Батысқа қарай жылжу
1886 жылғы қарашада Рутерфорд алғаш рет Канада батысына сапар шегіп, өзінің туысының жоғалуын анықтау үшін Британдық Колумбияға барды. Роки таулары және жағалау климаты оған үлкен әсер етті, ол оны «өте жағымды» деп тапты. 1894 жылғы жазда ол Канадалық Тынық мұхиты теміржолымен дала арқылы саяхаттады. Оңтүстік Эдмонтонға келгеннен кейін, ол оның өсу мүмкіндіктеріне қуанды және құрғақ ауа оның бронхитін жеңілдеткеніне риза болды. Ол сол жерде қоныстануға шешім қабылдады және бір жылдан кейін, 1895 жылдың 10 маусымында, көңілсіз әйелі мен балаларымен бірге пойызбен келді. Олар келгеннен кейін он күн ішінде Рутерфорд заң кеңсесін ашып, төрт жер учаскесін сатып алды және жергілікті шебер Хью МакКардиге үй салуға тапсырыс берді. Шілде айында отбасы жаңа төрт бөлмелі, бір қабатты үйге көшті. 1896 жылы Рутерфорд қаладағы жалғыз заңгер болды, өйткені оның бәсекелесі Мервин Маккензи Торонтоға көшіп кетті. Рутерфорд тез арада қоғамдық өмірге белсенді түрде араласты. Альберта округіндегі алғашқы үш жылында ол жаңа құрылған Оңтүстік Эдмонтон футбол клубының президенті, Оңтүстік Эдмонтон мектеп кеңесінің хатшысы, Оңтүстік Эдмонтон спорт қауымдастығының президенті, Оңтүстік Эдмонтон әдеби институтының вице-президенті, Оңтүстік Эдмонтон шаруашылық қоғамының аудиторы және Акация ложасының құрметті шебері (Ежелгі еркін және қабылданған масондар) қызметтерін атқарды. Сонымен қатар, ол Эдмонтон округіндегі май және ірімшік өндірушілер қауымдастығының хатшысы болды. Ол Оңтүстік Эдмонтонның, бұрын тіркелмеген қауымдастықтың құрылуын ынталы түрде қолдады. 1899 жылы қала Стрэткона болып құрылғанда, Рутерфорд жаңа қаланың хатшы-қазынашысы болды, ал бұл алдында ол оның алғашқы сайлауында сайлаушы болып қызмет еткен еді. Осы кезеңде ол 1899 жылдан бастап Фредерик С. Джеймисонмен бірге заңгерлікпен айналысты, кейіннен ол Альберта заң шығарушы жиналысының консервативті депутаты болып сайланды. Ол кеңседе әйелдерді хатшы ретінде жұмысқа алды, сол кезде кеңсе қызметкерлерінің көп бөлігі ер адамдардан тұратын, және көптеген заңгерлер мұндай істерден бас тартқан кезде, ол кісі өлтіруде айыпталған жергілікті халықты қорғады. Олардың практикасы өскен сайын, ол Джеймисонмен бірге ақша берумен де айналысты. Заңгерлік практикасынан басқа, Рутерфорд сәтті жылжымайтын мүлікке инвестиция жасады, сондай-ақ ол Солтүстік Саскачеван өзенінде орналасқан алтын кенін өңдеу жабдықтарына да иелік етті.
In November 1886 Rutherford visited the Canadian West for the first time when he travelled to British Columbia to investigate the disappearance of his cousin. The Rocky Mountains left a great impression on him, as did the coastal climate, which he found "very agreeable". He visited again in the summer of 1894, when he took the Canadian Pacific Railway across the prairies. Upon arriving in South Edmonton, he was excited by its growth potential and pleased to find that the dry air relieved his bronchitis. He resolved to settle there and did so one year later, bringing his reluctant wife and his children, who arrived by train June 10, 1895. Within ten days of their arrival, Rutherford had opened a law office, purchased four lots of land, and contracted local builder Hugh McCurdy to build him a house. In July, the family moved into their new four room single storey house. In 1896 Rutherford became the town's only lawyer, as his competition, Mervyn Mackenzie, had moved to Toronto. Rutherford quickly became deeply involved in the community. Among the roles he acquired during his first three years in the District of Alberta were president of the newly formed South Edmonton Football Club, secretary treasurer of the South Edmonton School Board, president of the South Edmonton Athletic Association, vice president of the South Edmonton Literary Institute, auditor of the South Edmonton Agricultural Society, and worthy master of the Acacia Lodge, Ancient Free and Accepted Masons. He also became secretary of the Edmonton District Butter and Cheese Manufacturing Association. He was an early advocate for the incorporation of South Edmonton, hitherto an unincorporated community. When incorporation came in 1899, as the Town of Strathcona, Rutherford became the new town's secretary treasurer after he had acted as returning officer in its first election. Throughout that period, he practiced law, from 1899 with Frederick C. Jamieson, who later was elected as a Conservative member of the Legislative Assembly of Alberta. He employed single women as secretaries in an era that clerical workers were predominantly male, and he defended a First Nations person accused of murder when most lawyers refused such cases. As their practice grew, he and Jamieson also engaged in moneylending. Besides his law practice, Rutherford was a successful real estate investor, and he also owned an interest in gold mining equipment situated on the North Saskatchewan River.
Алғашқы саяси мансап
1896 жылы Фрэнк Оливер, 1888 жылдан бері Солтүстік-Батыс аумақтарының заң шығарушы ассамблеясында Эдмонтоннан өкілдік еткен, федералды саясатта мансап қуу үшін отставкаға кетті. Бірнеше Страткона тұрғыны Рутерфордты Оливердің бұрынғы орнына түсетін қосымша сайлауда бақ сынауға шақырды. Ол бастапқыда тартынғанмен, оған кандидатурасын қолдау туралы 300 қол қойылған петиция ұсынғаннан кейін келісті. Оның жалғыз қарсыласы – Эдмонтонның бұрынғы мэрі Мэтью Маккоули болды, ол Рутерфорд сияқты тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Рутерфорд жолдарды жақсарту, ресурстарды дамыту, аумақтық ережелерді жеңілдету және (оның саяси мансабындағы басты тақырыпқа айналатынындай) білім беруге қаржыландыруды арттыру платформасымен үгіт жүргізді. Маккоули сайлауда жеңіске жетті, бірақ Рутерфорд дауыстардың қырық пайызынан астамын алды. 1898 жылғы аумақтық сайлауда Рутерфорд қайтадан қазіргі мәдениетті Маккоулиге қарсы шықты. Екі жыл бұрынғы жеңілісі әлі есінде болғандықтан, оның бағдарламасында аумақтың сайлау округтерін қайта құру туралы ұсыныс болды. Ол қазіргі Эдмонтон округінің Маккоулидің пайдасына өзгертілгеніне сенді. Ол сондай-ақ жолдарды жақсарту және теміржолдарға салық салуды арттыру туралы бұрынғы ұсыныстарын қайталады. Ол премьер-министр Фредерик Хоултеннің партиялық емес басқаруын «тәуелсіз қолдауға» уәде берді және 1901 жылғы халық санауынан кейін Солтүстік-Батыс аумақтарының оңтүстік бөлігінде бір провинция құру туралы әкімшіліктің ұсынысын қолдады. Рутерфорд Маккоулидің бұрынғы қызметіне сын айтып, оны сайлаушыларын мазалаған мәселелерде үнсіздік танытқандығын айыптады. Осыған қарамастан, Маккоули қайтадан жеңіске жетті, бірақ бұл жолы аз айырмашылықпен. Рутерфорд 1902 жылғы сайлауда, жаңа құрылған Страткона округінде бақ сынағанда, соңғы рет сәттілікке жетті. Оның 1902 жылғы бағдарламасы 1898 жылғы бағдарламасына ұқсас болды және ол Хоултенді қолдады, бірақ енді Солтүстік-Батыс аумақтарының оңтүстік бөлігін екі провинцияға бөлуді қолдады, Хоултеннің батыс жазығының барлығын қамтитын бір провинциялық тәсілінен гөрі, мұндай үлкен провинцияны басқару мүмкін емес екенін ескерді. Бастапқыда ол қарсылықсыз қатысатын сияқты көрінді, бірақ соңғы сәтте жергілікті адвокат Нельсон Д. Миллс, белгілі консерватор, Рутерфордты нағыз тәуелсіз емес, Хоултеннің жақтасы деп айыптап, оған қарсы бақ сынасатынын мәлімдеді. Рутерфордты Стратконаның ең танымал тұрғындары, оның ішінде оның заң серіктесі Джеймисон және болашақ қарсыласы Джон Р. Бойль қолдады және оңай жеңіске жетті. Рутерфорд Солтүстік-Батыс аумақтарының заң шығарушы ассамблеясында Альберта провинцияға айналған 1905 жылға дейін қызмет етті. Ол қызмет еткен кезеңде спикердің орынбасары болып сайланды және кітапханалар, муниципалдық құқық және білім беру комитеттерінде жұмыс істеді. Оның заңнамалық күш-жігеріне Страткона қаласының шекарасын кеңейту және оған қоғамдық жұмыстарды салу үшін қарыз алуға мүмкіндік беру үшін жасалған сәтті әрекеттер кірді. Ол Хоултеннің атқарушы кеңесінің мүшесі болуы мүмкін еді, мүмкін қоғамдық жұмыстар комиссары лауазымында, бірақ бұл лауазым Джордж Булияға берілді. Ол көптеген әріптестерімен бірге провинциялық мәртебеге қолдау көрсетуді жалғастырды, өйткені аумақтың кіріс жинау құралдарындағы шектеулер Солтүстік-Батыс аумақтарының өз міндеттемелерін орындауына кедергі келтірді. Рутерфорд Хоултеннің партиялық емес аумақтық басқару көзқарасын қолдаса да, федералды деңгейде ол ашық либерал болды. 1900 жылы ол Страткона либералдық қауымдастығының президенті болып сайланды және 1900 жылғы федералды сайлауда Оливерді Альбертадағы партияның кандидаты ретінде ұсынған конвенцияға делегат болды. Ол кейін Оливердің қайта сайлануына үгіт жүргізді. 1904 жылғы сайлау алдында Стратконаның жаңа федералды сайлау округі құрылғанда, Рутерфордты либералдық номинацияны қабылдауға шақырды, бірақ ол бас тартты. Оның орнына Питер Талбот таңдалды және Рутерфордтың қолдауымен сайланды.
In 1896, Frank Oliver, who had represented Edmonton in the Legislative Assembly of the Northwest Territories since 1888, resigned to pursue a career in federal politics. Several Strathcona residents urged Rutherford to run for Oliver's old seat in the ensuing by election. Though he was originally reluctant, he agreed to stand after a 300 signature petition urging his candidacy was presented to him. His only opponent was a former mayor of Edmonton, Matthew McCauley, who, like Rutherford, ran as an independent. Rutherford campaigned on a platform of improved roads, resource development, simplification of territorial ordinances, and (in what would become a theme of his political career) increased educational funding. McCauley won the election, but Rutherford received more than forty per cent of the vote. During the 1898 territorial election, Rutherford again challenged the now incumbent McCauley. His defeat of two years previous still fresh in his mind, his platform this time included a call for a redrawing of the territory's electoral boundaries. He believed that the current Edmonton riding was gerrymandered in McCauley's favour. He also repeated his past calls for improved roads and advocated increased taxation on the railroads. He pledged "independent support" for the nonpartisan administration of Premier Frederick Haultain, and he supported that administration's call for the creation of a single province in the southern part of NWT following the 1901 census. Rutherford criticized McCauley's past record, accusing him of silence on issues that were of concern to his constituents. Despite this, McCauley won again but by a reduced margin. Rutherford was at last successful in the 1902 election, when he ran in the newly created riding of Strathcona. His 1902 platform was similar to his 1898 platform and supported Haultain, but he now supported a two province division of the southern part of the Northwest Territories, rather than Haultain's preferred one province approach, on the grounds that a single province covering all the western prairies would be so large as to be ungovernable. It at first looked as though he would run unopposed; however, at the last minute, local lawyer Nelson D. Mills, a promient Conservative, publicly accused Rutherford of being not a true independent, but a dyed in the wool Haultain supporter, and announced that he would run against him. Rutherford was supported by most of Strathcona's most prominent residents, including his law partner Jamieson and his future rival John R. Boyle, and won an easy victory. Rutherford served in the Legislative Assembly of the Northwest Territories until Alberta became a province in 1905. During his tenure, he was elected deputy speaker and sat on standing committees for libraries, municipal law, and education. His legislative efforts included successful attempts to extend the boundaries of the Town of Strathcona and to empower it to borrow for construction of public works. He was considered a possible member of Haultain's executive council, likely in the post of Commissioner of Public Works, but the post instead went to George Bulyea. He joined many of his fellow MLAs in continuing to advocate for provincial status, finding that the limitations on a territory's means to raise revenue prevented the Northwest Territories from meeting its obligations. Though Rutherford supported Haultain's vision of nonpartisan territorial administration, federally he was an avowed Liberal. In 1900, he was elected president of the Strathcona Liberal association, and was a delegate to the convention that nominated Oliver as the party's candidate in Alberta for the 1900 federal election. He subsequently campaigned for Oliver in his successful re election attempt. When the new federal constituency of Strathcona was formed in advance of the 1904 election, Rutherford was urged to accept the Liberal nomination but demurred. Peter Talbot was selected instead and, supported by Rutherford, was elected.
Премьер-министр қызметіне сайлану
1905 жылы ақпанда премьер-министр сэр Уилфрид Лориердің федералды үкіметі Солтүстік-Батыс аумақтарының бір бөлігінен екі жаңа провинция (Альберта және Саскачеван) құру туралы заң енгізді. Хоултен жаңа провинцияларды территориялар сияқты партиялық емес негізде басқаруды қаласа да, либерал Лориер либералды вице-губернатор ретінде ұсынуы тиіс еді, ал вице-губернатор либералды жаңа провинцияның алғашқы үкіметін құруға шақыруы керек еді. Оливер провинцияның ең белгілі либералы болды, бірақ ол жаңа ғана федералдық Ішкі істер министрі болып тағайындалған еді және Оттавадан кетуге мүдделі емес еді. Талбот Лориердің басым кандидаттарының бірі болды, бірақ ол Сенатқа тағайындалатынын күтті және Альбертаның премьері болуға қарағанда осы мүмкіндік оған көбірек ұнады. Екеуі де Рутерфордты қолдады, бірақ екеуі де оған аса ынталы емес еді. Тамыз айында Булия Альбертаның бірінші вице-губернаторы болып тағайындалды, ал сол айдың соңында Альберта либералдары Рутерфордты өздерінің бірінші басшысы ретінде таңдады. Бірнеше күннен кейін соңғы кедергі жойылды, федералды консерватор болған, бірақ коалициялық үкіметтің әлеуетті басшысы деп саналған Хоултен Саскачеван консерваторларын басқару үшін Реджинада қалатынын мәлімдеді. 2 қыркүйекте Булия Рутерфордты Альбертаның алғашқы үкіметін құруды сұрады. Премьер-министр лауазымын қабылдағаннан кейін, 6 қыркүйекте Рутерфорд географиялық тұрғыдан алуан түрлі кабинет мүшелерін таңдады: Эдмонтондық Чарльз Уилсон Кросс – Бас прокурор, Калгарилік Уильям Генри Кушинг – Мемлекеттік жұмыстар министрі, Медисин-Хаттық Уильям Финлей – Ауыл шаруашылығы министрі және провинциялық хатшы, ал Летбридждық Джордж ДеВебер – Портфелі жоқ министр. Рутерфорд провинциялық қазынашы және білім министрі лауазымдарын өзінде сақтап қалды.
In February 1905, the federal government of Prime Minister Sir Wilfrid Laurier introduced legislation to create two new provinces (Alberta and Saskatchewan) out of part of the Northwest Territories. Though Haultain wanted the new provinces to be governed on the same nonpartisan basis as the Territories had been, the Liberal Laurier was expected to recommend a Liberal to serve as Lieutenant Governor, and the Lieutenant Governor was expected to call on a Liberal to form the new province's first government. Oliver was the province's most prominent Liberal, but he had just been named federal Minister of the Interior and was not interested in leaving Ottawa. Talbot was Laurier's preferred candidate, but he expected to be appointed to the Senate and found the latter prospect more congenial than serving as Premier of Alberta. Both men supported Rutherford, but neither was enthusiastic about doing so. In August, Bulyea was appointed Alberta's first Lieutenant Governor and later that month the Alberta Liberals selected Rutherford as their first leader. A final barrier was removed a few days later, when Haultain, who was a Conservative federally but who was thought to be a potential leader of a coalition government, announced that he would stay in Regina to lead the Saskatchewan Conservatives. On September 2, Bulyea asked Rutherford to form the first government of Alberta. After accepting the position of premier, Rutherford selected a geographically diverse cabinet on September 6: Edmonton's Charles Wilson Cross as Attorney General, Calgary's William Henry Cushing as Minister of Public Works, Medicine Hat's William Finlay as Minister of Agriculture and Provincial Secretary, and Lethbridge's George DeVeber as Minister without Portfolio. Rutherford kept for himself the positions of Provincial Treasurer and Minister of Education.
1905 жылғы сайлау
Рутерфорд премьер-министр болды, бірақ ол әлі сайлауда халық алдында көзге шыққан жоқ және заң шығару үшін ұсына алатын заң шығару органы да болмады. Сондықтан Альбертаның бірінші заң шығару жиналысына сайлау 9 қарашаға белгіленді. Жас провинцияның жалғыз басқа саяси партиясы – консерваторлар өздерінің көшбасшысы ретінде Р. Б. Беннетті таңдады. Беннетт Альбертаның провинция мәртебесіне қол жеткізу шарттарына, әсіресе оның жерлері мен табиғи ресурстарын федералды үкіметтің бақылауында қалдыратын және бөлек мектептерді провинциялық деңгейде қаржыландыруды жалғастыруды талап ететін тармақтарға шабуыл жасады. Ол Канаданың ескі провинцияларының өздерінің табиғи ресурстарын басқару құқығына ие екенін және білім беру Британдық Солтүстік Америка заңына сәйкес провинциялық жауапкершілік екенін көрсетті. Либералдар мұндай сынға жауап ретінде провинцияның табиғи ресурстарды бақылау құқығы үшін федералды үкіметтен алған қаржылық өтемақысын атап өтті, ол жылына 375 000 долларды құрады. Олар консерваторлардың жерді бақылауға деген алаңдаушылығының себебі, ұзақ жылдар бойы консерваторлармен жақын қарым-қатынаста болған және Беннетт сонымен қатар адвокаттық қызмет көрсеткен, беделсіз Канадалық Тынық мұхиты темір жолына тиімді жерлерді беруге деген ниеттен туындағанын айтты. Консерваторлардың КПР-мен байланысынан өзге, Рутерфордтың либералдары үкіметтік ықпал ету құралдарын бақылаудың артықшылығына ие болды, сондықтан сайлау нәтижесіне күмән келтіруге болмады. Тальбот сайлау алдында үкімет провинцияның 25 орынның 18-ін жеңіп алатынын болжады. Сайлаудан кейін либералдар 21 орын жеңіп алғандай көрінді. Барлық дауыс саналғаннан кейін либералдар 23 орынды, ал консерваторлар 2 орынды иеленді. Беннетт өзі Калгари округінде жеңіліске ұшырады. Нәтиже анықталғаннан кейін Страткона тұрғындары Рутерфордты факелді шерумен және отпен қарсы алды.
Rutherford was now premier but had not yet faced the people in an election and did not yet have a legislature to which he could propose legislation. Elections for the first Legislative Assembly of Alberta were accordingly fixed for November 9. The Conservatives, the young province's only other political party, had already selected R. B. Bennett as their leader. Bennett attacked the terms under which Alberta had been made a province, especially the clauses that left control of its lands and natural resources in the hands of the federal government and required the continued provincial funding of separate schools. He pointed out that Canada's older provinces had control of their own natural resources and that education was a provincial responsibility under the British North America Act. The Liberals responded to such criticisms by highlighting the financial compensation the province received from the federal government in exchange for control of its natural resources, which amounted to $375,000 per year. They further suggested that the Conservatives' concern for control of lands to be caused by desire to make favourable land concessions to the unpopular Canadian Pacific Railway, which had long been friendly with the Conservatives and for which Bennett had acted as solicitor. Besides the Conservatives' ties to the CPR, Rutherford's Liberals enjoyed the incumbent's advantage of controlling the levers of patronage, and the election's result was never really in doubt. Before the election, Talbot predicted that the government would win 18 of the province's 25 seats. Immediately after the election, it appeared that the Liberals had won 21. When all the votes had been counted, the Liberals won 23 seats to the Conservatives' two. Bennett himself was defeated in his Calgary riding. When the outcome was clear, the people of Strathcona feted Rutherford with a torchlight procession and bonfire.
Бірінші заң шығару кезеңі мен аймақтық шиеленістер
Жаңа сайланған үкімет алдындағы ең даулы мәселелердің бірі провинция астанасын анықтау болды. Провинцияны құруға қатысты федералды заң Эдмонтонды уақытша астана ретінде бекітті, бұл Калгариді ашуландырды. Екі партия да сайлау кампаниясы кезінде осы мәселе бойынша нақты ұстаным білдірмеді, бірақ тұрақты астананы таңдау жаңа заң шығарушы органның жұмысының басты бағыттарының бірі болды. Калгаридің мүддесін қоғамдық жұмыстар министрі Кушинг, ал Эдмонтонның мүддесін бас прокурор Кросс ынтамен қорғады. Банф пен Ред-Дир де қарастырылды, бірақ оларды таңдау жөніндегі ұсыныстар қолдау таппады. Ақырында, 16 депутаттың дауысымен, соның ішінде Рутерфордтың дауысы, 8 депутаттың қарсылығына қарамастан, Эдмонтон астана болып тағайындалды. Рутерфордтың басты мақсаты – университет құру еді. Бірақ «Edmonton Bulletin» газеті «Провинция халқы Б.А. немесе М.А. деген атауды иелену үшін төрт пайыздық артықшылыққа ие болуы үшін салық төлеуі әділетсіз болар еді, ал олардың мақтанышы салық төлеушіге қарағанда жоғарырақ болар еді» деп мәлімдеді. Рутерфорд бұл мәселені тез шешуге тырысты. Ол кешігу нәтижесінде діни колледждер құрылуы мүмкін екенінен қаушады, бұл оның жоғары сапалы, діни емес жоғары білім беру жүйесі туралы арманына соққы болар еді. Университетті құру туралы заң қабылданды, бірақ оның орналасқан жерін үкімет шешуге тиіс болды. Калгари провинция астанасы болу үшін күресін жеңіліске ұшыратқанын ескере, университет сол жерде құрылатынын күтті, бірақ бір жылдан кейін үкімет Рутерфордтың туған қаласы Стратконада Альберта университетінің құрылғанын жариялағанда көңілі қалды. Өңірлік мәселелерге көп назар аударылса да, бұл заң шығарушы органның алғашқы сессиясындағы үкіметтің жалғыз бастамалары емес еді. 1906 жылы жаңа провинциялық үкіметтің ұйымдастырылуы мен басқаруына қатысты бірқатар заңдар қабылданды, сондай-ақ Летбридж, Медисин-Хэт және Уетаскивин қалаларына қала мәртебесі берілді. Сондай-ақ, моторлы көлік құралдарының жылдамдығы шектелді және кендерді тексеру жүйесі құрылды. Ең бастысы, Артур Льюис Сифтонды провинцияның алғашқы бас судьясы етіп тағайындап, сот жүйесі құрылды. Альберта университетінің құрылуы Рутерфордтың білім беру саясатының маңызды бөлігі болғанымен, оның Білім министрі ретіндегі қызметі одан да кең ауқымды болды. Альбертаның құрылған алғашқы жылында 140 жаңа мектеп ашылды және мұғалімдерді даярлау үшін Калгариде педагогикалық училище құрылды. Рутерфорд провинцияның басым көп бөлігін мекендеген Орталық және Шығыс Еуропадан келген иммигранттар үшін ағылшын тіліндегі мектептер құруға ерекше мән берді. Иммигранттардың көпшілігі ағылшын тілін білмейтін, сондықтан олардың балаларына осындай мектептер беру олардың Альберта қоғамына тез сіңуіне ықпал етті. Бұл, сонымен қатар, меннониттер сияқты топтар үшін жеке діни мектептердің орнына да келді. Альбертаның Конфедерацияға қабылдану шарттары бойынша Рим-католик діни мектептерінің сақталуы міндетті болғанымен, үкіметтің саясаты бірыңғай және зайырлы мемлекеттік мектеп жүйесін қолдауға бағытталды. Рутерфорд провинцияда тегін оқулықтарды енгізді, бірақ оларды жергілікті емес, Нью-Йоркте басылған Торонто баспасынан тапсырыс бергені үшін сынға ілікті.
One of the most contentious issues facing the newly elected government was the decision of the province's capital city. The federal legislation creating the province had fixed Edmonton as the provisional capital, much to the chagrin of Calgary. Neither party had taken a position on the divisive question during the campaign, but selecting a permanent capital was high on the list of the new legislature's orders of business. Calgary's case was made most enthusiastically by Minister of Public Works Cushing, Edmonton's by Attorney General Cross. Banff and Red Deer were also possibilities, but motions to select each failed to find seconders. In the end, Edmonton was designated by a vote of sixteen members, including Rutherford, to eight. A personal priority of Rutherford had been the establishment of a university. Though the Edmonton Bulletin opined that it would be unfair "that the people of the Province should be taxed for the special benefit of four per cent that they may be able to attach the cognomen of B. A. or M. A. to their names and flaunt the vanity of such over the taxpayer, who has to pay for it," Rutherford proceeded quickly. He was concerned that delay might result in the creation of denominational colleges, striking a blow to his dream of a high quality nonsectarian system of postsecondary education. A bill establishing the university was passed by the legislature but left the government to decide the location. Calgary felt that having lost the fight to be provincial capital, it could expect the university to be established there, and it was not pleased when, a year late the government announced the founding of the University of Alberta in Rutherford's hometown, Strathcona. While the regionally charged issues attracted much attention, they were far from the government's only initiatives during the legislature's first session. In 1906, it passed a series of acts dealing with the organization and administration of the new provincial government and incorporated the cities of Lethbridge, Medicine Hat, and Wetaskiwin. It also established a speed limit of for motorized vehicles and set up a regime for mine inspection. Perhaps most significantly, it set up a court system, with Arthur Lewis Sifton as the province's first Chief Justice. Though the founding of the University of Alberta was the centrepiece of Rutherford's educational policy, his activity as Minister of Education extended well beyond it. In the first year of Alberta's existence, 140 new schools were established, and a normal school was set up in Calgary to train teachers. Rutherford put great emphasis on the creation of English language schools in the large portions of the province that were occupied primarily by Central and Eastern European immigrants. The immigrants themselves were often unable to speak English, and the provision of these schools for their children was a major factor in their rapid assimilation into Albertan society. They were also in lieu of separate religious schools for groups such as Mennonites. While the continued existence of Roman Catholic separate schools was mandated by the terms of Alberta's admission into Confederation, the government's policy was otherwise to encourage a unified and secular public school system. Rutherford also introduced free school texts in the province but was criticized for commissioning the texts from a Toronto publisher, which printed them in New York, rather than locally.
Еңбек қозғалысы
1906–1907 жылғы қыс Альберта тарихындағы ең суық қыс болды және көмір тапшылығымен күрделенді. Бұл тапшылықтың бір себебі – провинциядағы көмір шахтерлері мен шахта иелері арасындағы шиеленіскен қарым-қатынас еді. 1907 жылдың сәуір айының басында «Канада Батыс көмір және кокс» компаниясы Табер маңындағы шахтасынан шахтерлерді жұмыстан шығарды. Сол компанияның «Кроу-Нест» жотасындағы шахтасында да жұмыс тоқтатылды, шахтерлер жаңа келісімге қол қоюдан бас тартты. Мәселе таралып, 22 сәуірге қарай Батыс көмір операторлары қауымдастығының мүше компанияларында жұмыс істейтін 3400 шахтердің барлығы жұмыстан босатылды. Шахтерлердің талаптары: жалақыны арттыру, жұмыс уақытын күніне сегіз сағатқа дейін қысқарту (он сағаттан), шахта тексеру есептерін жариялау, жарылғыш заттарды жекелеген жерде сақтау, мұздамайтын жарылғыш заттарды пайдалану және айдың басында емес, ортасында жалақы төлеу. Шахта операторлары соңғы талапқа қарсы болды, себебі көптеген шахтерлер жалақы алған күнінен кейін жұмысқа келмейтін болғандықтан, жалақы төлеу күндерін мүмкіндігінше азайту қажет деп есептеді. Рутерфорд үкіметі ақпан айында комиссия құрды, бірақ ол мамыр айында ғана жиналды. Комиссия құрамына Бас судья Артур Сифтон, тау-кен сарапашысы Льюис Стокетт және шахтерлер кәсіподағының өкілі Уильям Хейсом кірді. Комиссия шілде айында куәліктерді қабылдауды бастады. Осы уақытта мамыр айындағы келісімге сәйкес көптеген шахтерлер жұмысқа оралды. Көмірдің қоры мен бағасы тез өсті. Тамыз айында комиссия ұсыныстарын жариялады, оларға 16 жасқа дейінгі балалардың шахтада жұмыс істеуіне тыйым салу, инспекторлардың есептерін жариялау, шахталарда міндетті жуыну бөлмелері мен жақсартылған желдету жүйесі кірді. Сондай-ақ, Альберта тұрғындарына қысқа пайдалану үшін жазда көмірді сақтап қою ұсынылды. Комиссия жалақы туралы ештеңе айтпады (тек оның заңмен белгіленбеуі керек екенін атады), компаниялық дүкендердің жұмыс істеуі (шахтерлер үшін өзекті мәселе) және шахтерлер кәсіподақтарының құрылуы туралы мәселелерді қарастырмады. Кен басшылығы кәсіподақтарды құруды ұсынса да, кәсіподақтар оған қарсы болды. Комиссия жұмыс уақыты туралы да ешқандай ұсыныс жасамады, бірақ Рутерфорд үкіметі күніне сегіз сағаттық жұмыс күнін заңдастырды. Сонымен қатар, Рутерфорд үкіметі жұмысшыларға өтемақы төлеу туралы заң қабылдады, ол өтемақыны автоматты түрде төлеуді көздеді, зардап шеккен жұмысшының жұмыс берушіні сотқа шақыру қажеттілігін жойды. Еңбек өкілдері заң жобасын немқұрайлы жұмыс берушілерге айыппұл салуды көздемегені үшін, құрылыс жұмысшыларының бағдарлама бойынша жарамдылығын ғимараттардың биіктігі 12 метрден жоғары болғанда алған жарақаттарымен шектегені үшін және кездейсоқ жұмысшыларды босату үшін сынады. Сондай-ақ, 1500 долларлық ең жоғары төлем мөлшерінің жеткіліксіз екенін айтты. Осы сынға жауап ретінде ең жоғары мөлшер 1800 долларға дейін көтерілді, ал ең төменгі ғимараттың биіктігі 9 метрге дейін төмендетілді. Фермерлердің алаңдаушылығына жауап ретінде шаруа қожалықтарының жұмысшылары заң жобасынан толығымен босатылды. Рутерфордтың ұйымдасқан еңбекпен қарым-қатынасы оңай болған жоқ. Тарихшы Л. Г. Томас Рутерфордтың еңбек дауысын ұсынуға қызығушылық танытпағанын көрсететін аз ғана дәлел бар екенін айтты. 1908 жылы Лейборист партиясының үміткері Дональд МакНабб Летбриджтегі қосымша сайлауда жеңіске жетті; бұл округте бұрын Либералдық партия өкілдік еткен. МакНабб Альбертада сайланған алғашқы Лейборист партиясының депутаты болды (ол 1909 жылғы қайта сайлауда жеңіліске ұшырады).
The winter of 1906–07 was the coldest in Alberta's history and was exacerbated by a shortage of coal. One cause of this shortage was the strained relationship between coal miners and mine operators in the province. At the beginning of April 1907, the Canada West Coal and Coke Company locked out the miners from its mine near Taber. The same company was also facing a work stoppage at its mine in the Crow's Nest Pass, where miners were refusing to sign a new contract. The problem spread until by April 22, all 3,400 miners working for member companies of the Western Coal Operators' Association were off work. Miners' demands included increased wages, a reduction in working hours to eight per day (from ten), the posting of mine inspection reports, the isolated storage of explosives, the use of non freezing explosives, and semi monthly rather than monthly pay. The mine operators objected to this last point on the basis that since many miners did not report to work the day after payday, it desirable to keep paydays to a minimum. Rutherford's government appointed a commission in February, but it was not until May that it met. It consisted of Chief Justice Arthur Sifton, mining executive Lewis Stockett, and miners' union executive William Haysom. It began taking evidence in July. In the meantime, a May agreement saw most miners return to work at increased rates of pay. Coal supply promptly increased, as did its price. In August, the commission released its recommendations, which included a prohibition on children under 16 working in mines, the posting of inspectors' reports, mandatory bath houses at mine sites, and improved ventilation inspection. It also recommended for Albertans to keep a supply of coal on hand during the summer for winter use. The commission was silent on wages (other than to say that these should not be fixed by legislation), the operation of company stores (a sore point among the miners), and the incorporation of miners' unions, which was recommended by mine management but opposed by the unions. The committee also made no recommendation about working hours, but Rutherford's government legislated an eight hour day anyway. As well, Rutherford's government also passed workers' compensation legislation designed to make such compensation automatic, rather than requiring the injured worker to sue his employer. Labour representatives criticized the bill for failing to impose fines on negligent employers, for limiting construction workers' eligibility under the program to injuries sustained while they were working on buildings more than 40 feet (12 m) high, and for exempting casual labourers. It also viewed the maximum payout of $1,500 as inadequate. In response to these concerns, the maximum was increased to $1,800 and the minimum building height reduced to 30 feet (9 m). In response to farmers' concerns, farm labourers were made exempt from the bill entirely. Rutherford's relationship with organized labour was never easy. Historian L. G. Thomas argued that there was little indication that Rutherford had any interest in courting the labour vote. In 1908, Labour candidate Donald McNabb was elected in a Lethbridge by election; the riding had previously been held by a Liberal. McNabb was the first Labour MLA elected in Alberta (he was defeated in his 1909 re election bid).
Қоғамдық жұмыстар
Ратфордтың либералдары өзін еркін кәсіпкерлік партиясы ретінде таныстырды, консерваторлардың мемлекеттік меншікті қолдауына қарамастан. Дегенмен, либералдар коммуналдық қызметтерді мемлекеттік басқаруға шектеулі масштабта қатысты, олардың ең маңыздысы – Альберта үкіметтік телефондарын құру болды. 1906 жылы Альбертаның муниципалитеттер заңнамасы қабылданды, онда муниципалитеттерге телефон компанияларын басқаруға рұқсат берілді. Эдмонтон сияқты бірнеше муниципалитет жеке компаниялармен қатар осы іске кірісті. Ең ірі жеке компания – Калгариде монополия құрған «Белл Телефон компаниясы» болды. Мұндай монополиялар және жеке фирмалардың сирек қоныстанған және тиімсіз ауылдық аймақтарға қызмет көрсетуден бас тартуы провинциялық нарыққа кіруге деген сұранысты тудырды, бұл 1907 жылы іске асырылды. Үкімет Калгари мен Банф арасындағы желіні салудан бастап бірнеше желі салды, сондай-ақ «Белл» компаниясының желілерін 675 000 долларға сатып алды. Альбертаның қоғамдық телефон жүйесі қарыз есебінен қаржыландырылды, бұл Рутерфорд сияқты үкімет үшін ерекше жағдай еді, себебі ол әдетте «төлегеніңізге қарай» принципіне сүйенді. Рутерфордтың түсіндіруінше, мұндай ірі жобаның құны бір буынның мойнына жүктелмеуі керек, ал тиісті активті қаржыландыру үшін қарыз алу операциялық дефициттен өзгеше, қабылданатын нәрсе. Бұл қадам сол кезде танымал болғанымен, қаржылық тұрғыдан дұрыс емес болып шықты. Барлық компаниялар назардан тыс қалдырған салаларға назар аудару арқылы үкімет телекоммуникацияның ең қымбат және ең аз табысты салаларына еніп отырды. Алайда, бұл мәселелер Рутерфорд биліктен кеткеннен кейін ғана айқын болды. Қысқа мерзімде телефон бизнесіне араласу үкіметке 1909 жылғы сайлаудағы сәттілікке көмектесті. Либералдар жаңадан кеңейтілген заң шығарушы органдағы 41 орынның 37-сін жеңіп алды. Рутерфорд үкіметінің провинцияның темір жолдарына басшылық етуі де маңызды рөл атқарды. Альбертаның алғашқы жылдары оңтайшыл болды және жаңа темір жол желілерін салуға деген ынта-күштің артуымен көрінді. Әрбір қала темір жол торабы болуды қалады, ал үкімет еркін нарықтың провинция фермерлеріне жеткілікті мөлшерде бәсекелестік компанияларға лицензия берілген жағдайда, төмен жүк тасымалы тарифтерін ұсынуға қабілетті екеніне сенімді болды. Заң шығарушы орган 1907 жылы жаңа темір жолдар үшін құрылымды белгілейтін үкіметтік заңды қабылдады, бірақ жеке фирмалардың желілерді салуға деген қызығушылығы шектеулі болды. Халықтың сұранысы мен барлық партиялардың заң шығарушыларының провинцияның желілерін мүмкіндігінше жылдам кеңейтуді қолдауына байланысты үкімет бірнеше компанияларға желілер салу міндеттемелері үшін несие кепілдіктерін ұсынды. Рутерфорд мұны темір жолдың халық санының өсуімен бірге кеңеюі керек деген сенімімен негіздеді, әйтпесе үкімет араласпаса, халық өсімінен кейін кеңейеді. Консерваторлар стратегия жеткілікті емес деп мәлімдеді және тікелей мемлекеттік меншікке көшуді ұсынды. Көптеген мемлекеттік жұмыстар мәселелерін қоғамдық жұмыстар министрі Кушинг шешті, бірақ 1909 жылғы сайлаудан кейін Рутерфорд өзін провинцияның алғашқы темір жол министрі деп тағайындады.
Rutherford's Liberals self identified as the party of free enterprise, in contrast to the Conservatives, who supported public ownership Still the Liberals made a limited number of large scale forays into government operation of utilities, the most notable of which being the creation of Alberta Government Telephones. In 1906, Alberta's municipalities legislation was passed and included a provision authorizing municipalities to operate telephone companies. Several, including Edmonton, did so, alongside private companies. The largest private company was the Bell Telephone Company, which held a monopoly over service in Calgary. Such monopolies and the private firms' refusal to extend their services into sparsely populated and unprofitable rural areas aroused demand for provincial entry into the market, which was effected in 1907. The government constructed a number of lines, beginning with one between Calgary and Banff, and it also purchased Bell's lines for $675,000. Alberta's public telephone system was financed by debt, which was unusual for a government like Rutherford's, which was generally committed to the principle of "pay as you go". Rutherford's stated rationale was that the cost of such a large capital project should not. be borne by a single generation and that incurring debt to finance a corresponding asset was, in contrast to operating deficits, acceptable. Though the move was popular at the time, it would prove not to be financially astute. By focusing on areas neglected by existing companies, the government was entering into the most expensive and least profitable fields of telecommunication. Such problems would not come to fruition until Rutherford had left office, however. In the short term, the government's involvement in the telephone business helped it to a sweeping victory in the 1909 election. The Liberals won 37 of 41 seats in the newly expanded legislature. Of equal profile was Rutherford's government's management of the province's railways. Alberta's early years were optimistic and manifested itself in a pronounced enthusiasm for the construction of new railway lines. Every town wanted to be a railway centre, and the government had great confidence in the ability of the free market to provide low freight rates to the province's farmers if sufficient charters were issued to competing companies. The legislature passed government sponsored legislation setting out a framework for new railways in 1907, but interest from private firms in actually building the lines was limited. In the face of public demand and support by legislators of all parties for as rapid as possible an expansion of the province's lines, the government offered loan guarantees to several companies in exchange for commitments to build lines. Rutherford justified this in part by his conviction that railways needed to expand along with population, rather than have railway expansion follow population growth, which would be the case without government intervention. The Conservatives argued that the strategy did not go far enough, and they called for direct government ownership. While most public works issues were handled by Public Works Minister Cushing, but after the 1909 election, Rutherford named himself as the province's first Minister of Railways.
Темір жол туралы аңыз
1909 жылғы сайлаудан кейін заң шығарушы орган алғаш рет жиналғанда, Рутерфорд пен оның үкіметі үшін жағдайлар жақсы болып көрінді. Ол 1905 жылғы сайлаудан сәл төмендесе де, үлкен көпшілікті бақылап, кең таралған танымалдылыққа ие болды. Оның үкіметі жаңа провинцияны құруда маңызды жетістіктерге қол жеткізді және сәттілік жалғаса береді деп күтілді. Алайда, жаңа заң шығару сессиясының басында екі мәселе пайда болды: либералдық қатардағы депутат Джон Р. Бойл үкімет пен Альберта және Ұлы су жолдары теміржол компаниясы арасындағы келісім туралы сұрақтар көтерді, ал Кушинг осы келісімге қатысты көзқарастарына байланысты кабинеттен кетті. Альберта және Ұлы су жолдары теміржолы – провинцияда жаңа теміржолдар салуға жарғылар мен көмек берілген бірнеше компанияның бірі болды. Ол алған мемлекеттік қолдау Grand Trunk Pacific Railway және Canadian Northern Railway сияқты беделді теміржолдарға қарағанда жомарт болды. Бойл, Кушинг және Беннетт Рутерфорд пен оның үкіметінің жақсылыққа ұмтылысын немесе тиімсіздігін айыптады және компанияны қолдау үшін үкімет кепілдігімен шығарылған облигациялардың сатылуын осының тағы бір дәлелі ретінде көрсетті. Облигациялар жоғары пайыздық ставкаға байланысты номиналды құнынан жоғары бағамен сатылды, бірақ үкімет олар үшін номиналды құн ғана алды және қалған айырмашылықты компанияның қалтасында қалдырды. Бойл үкіметке сенімсіздік білдіру жөніндегі ұсыныс жасады. Он екі либералдың, Кушингтің де арасында, қолдауына қарамастан, ұсыныс қабылданбады және үкімет қолдау тапты. Рутерфорд дауды басу үшін патшалық комиссия құруға тырысты, бірақ Булия сияқты көптеген либералдардың қысымы салдарынан 1910 жылдың 26 мамырында отставкаға кетті. Оның орнына бұрын провинцияның бас судьясы болған Артур Сифтон тағайындалды. Қараша айында патшалық комиссия өз есебін жариялады, онда дәлелдер Рутерфордтың мүдделер қақтығысына қатысты ешқандай дәлел көрсетпегені анықталды, бірақ көпшілік бөлігі бұрынғы премьер-министрді қатты сынады. Азшылық бөлігі Рутерфордтың оқиғалар туралы айтқандарына толық қанағаттанғанын білдіріп, көбірек мейірімділік танытты.
When the legislature met for the first time after the 1909 election, things seemed to be going well for Rutherford and his government. He controlled a huge majority, albeit slightly reduced from the 1905 election, and enjoyed widespread popularity. His government had achieved significant success in setting up a new province, and success looked poised to continue. Early in this new legislative session, however, two signs of trouble appeared: Liberal backbencher John R. Boyle began to ask questions about the agreement between the government and the Alberta and Great Waterways Railway Company, and Cushing resigned from cabinet over his views of this same agreement. The Alberta and Great Waterways Railway was one of several companies that had been granted charters and assistance by the legislature to build new railways in the province. The government support that it received was more generous than that received by the more established railways, such as the Grand Trunk Pacific Railway and the Canadian Northern Railway. Boyle, Cushing, and Bennett alleged favouritism or ineptitude by Rutherford and his government, and they pointed to the sale of government guaranteed bonds in support of the company as further evidence. Because of the high interest rate they paid, the bonds were sold at above par value, but the government received only par for them and left the company to pocket the difference. Boyle sponsored a motion of non confidence against the government. Despite enjoying the support of twelve Liberals, including Cushing, the motion was defeated and the government upheld. Rutherford attempted to quell the controversy by calling a royal commission, but pressure from many Liberals, including Bulyea, led him to resign May 26, 1910. He was replaced by Arthur Sifton, hitherto the province's chief judge. In November, the royal commission issued its report that found that the evidence did not show a conflict of interest on Rutherford's part, but the majority report was nevertheless highly critical of the former premier. A minority report was much kinder by avowing perfect satisfaction with Rutherford's version of events.
Кейінгі саяси мансап
1911 жылғы федералды сайлау алдында Франк Оливерге қарсы болған бірнеше жергілікті либералдар Рутерфордты Стратконада оған қарсы сайлауға түсуге шақырды. Оливер мен Рутерфордтың арақатынасы әрқашан салқын болған. Оливер Кросқа қатысты ұстанымдарында келіспеді және оны Альбертадағы Либералдық партияның басымдығы үшін бәсекелес деп қарады, ал оның «Эдмонтон бюллетені» теміржол дауы кезінде наразылардың жағын алды. Атау жиналысында Рутерфорд бірауыздан Либералдық партияның үміткері болып тағайындалды, бірақ Оливер оның заңдылығын мойындаудан бас тартып, келесі жиналысты күтті. Бірақ жиналыс өткізілмес бұрын, Рутерфорд кенеттен сайлаудан бас тартты. Тарихшы Дуглас Бэбкок бұл консерваторлар Уильям Антробус Грисбахты ұсынғандықтан болды деп болжады, бұл Рутерфордтың консерваторлар арасындағы беделі оған қарсы кандидатты ұсынбауға мүмкіндік берер деген үмітін жойды. Сол кездегі әңгімелерге сәйкес, Рутерфордтан сайлау қорына 15 000 доллар жеке қаржылай көмек беруді сұраған, бірақ ол одан бас тартқан. Рутерфорд өзі дауыс беруді бөлісуден аулақ болуды қалағанын айтты, ол да, Оливер де осы мәселені қолдады, бірақ Грисбах қарсы болды. Рутерфордтың сайлауға қатыспауының себебі қандай болмасын, Оливер Либералдық партияның үміткері болып тағайындалды және қайта сайланды. Премьер-министрліктен кеткеннен кейін Рутерфорд Либералдық партияның заң шығарушы мүшесі ретінде қызметін жалғастырды. Ол Альберта және Ұлы су жолдары мәселесі бойынша үкіметін қолдаған көптеген либералдардың сенімін жеңіп алды, бірақ бұл топ Кростың нақты көшбасшысы деп санауға көшті. Рутерфорд Сифтон үкіметінің Альберта және Ұлы су жолдары облигацияларының ақшасын тәркілеу және оның жарғысын жою шешіміне қарсы болды және 1913 жылы ол үкіметке қарсы сенімсіздік білдіру ұсынысын қолдаған екі либералдың бірі болды (Крос бұл кезде Сифтон кабинетіне қосылды, бұл Крос-Рутерфорд фракциясының көп бөлігін жұбатты). 1913 жылғы сайлауда Рутерфорд тағы да Эдмонтон Оңтүстігінде Либералдық партияның үміткері болып тағайындалды (Страткона 1912 жылы Эдмонтонға қосылған), Сифтон үкіметіне қарсылық білдіріп, егер консерваторлар оған қарсы кандидатты ұсынбаса, провинция бойынша науқан жүргізуге уәде берді. Атау жиналысында ол «Сифтонның үміткері емес екенін» және «жақсы тәуелсіз кандидат және жақсы либерал екенін» мәлімдеді. Оның үкіметке қарсы ұстанымына қарамастан, консерваторлар оның қолдау ұсынысын қабылдамады және Герберт Кроуфордты оған қарсы кандидат ретінде ұсынды. Белсенді науқаннан кейін Кроуфорд Рутерфордты 250-ден аз дауыспен жеңді. Крос премьер-министр Лориерден Рутерфордты Сенатқа тағайындауды сұрады. Ол сәтті болмады, бірақ Рутерфорд сайлаудан кейін көп ұзамай Корольдің кеңесшісі болып тағайындалды. Рутерфорд Сифтон үкіметіне қатысты қатаң ұстанымды сақтады және 1917 жылғы провинциялық сайлауда консерваторлардың үміткері болып тағайындалды, бірақ Ұлттық қызмет директоры (әскери шақыру) болып тағайындалғаннан кейін сайлауға қатысудан бас тартты. (EB, 6 қараша 1916 ж.) 1921 жылғы Альбертаның жалпы сайлауында ол консерваторлар үшін белсенді науқан жүргізді, оның ішінде сегіз жыл бұрын оны жеңген Кроуфорд үшін де. Рутерфорд өзін либерал деп атады, бірақ провинциялық қарыздың өсуіне және партияның құлдырауына жол бергені үшін қазіргі билікті сынады. Чарльз Стюарт үкіметін «сынық» деп атап, әсіресе министр Джон Р. Бойльге наразылық білдіріп, ол сайлаушыларға «барнаклдар мен Бойлдерден құтылыңыз» деген ұранды ұсынды, бұл кемелерге жабысатын паразиттік организмдерге және Бойл есіміне қатысты ойын. Ол сайлауда Либералдық үкіметтің құлауын көргенде қуанған шығар, бірақ Альбертаның Біріккен фермерлері консерваторларды бір орынға дейін қысқартқанда одан да көңілі тоңған болар.
Before the 1911 federal election, several local Liberals opposed to Frank Oliver asked Rutherford to run against him in Strathcona. Relations between Oliver and Rutherford had always been chilly. Oliver was implacably opposed to Cross and viewed him as a rival for dominance of the Liberal Party in Alberta, and his Edmonton Bulletin had taken the side of the dissidents during the railway scandal. A nominating meeting unanimously nominated Rutherford as Liberal candidate, but Oliver refused to accept its legitimacy and awaited a later meeting. Before the meeting came to pass, however, Rutherford abruptly withdrew. Historian Douglas Babcock suggested that to be caused by the Conservatives' nomination of William Antrobus Griesbach, dashing Rutherford's hopes that his popularity among Conservatives would preclude them from opposing him. Rumours at the time alleged that Rutherford had been asked to make a personal contribution of $15,000 to his campaign fund and had balked. Rutherford himself cited a desire to avoid splitting the vote on reciprocity, which he and Oliver both favoured but Griesbach opposed. Whatever the reason for Rutherford's standing aloof from the election, Oliver was nominated as Liberal candidate and was re elected. After resigning as premier, Rutherford continued to sit as a Liberal MLA. He commanded the loyalty of many Liberals who had supported his government through the Alberta and Great Waterways issue, but the faction began increasingly to see Cross as its real leader. Rutherford opposed the Sifton government's decision to confiscate the Alberta and Great Waterways bond money and revoke its charter, and in 1913, he was one of only two Liberals to support a non confidence motion against the government (Cross had by now joined the Sifton cabinet, which placated most members of the Cross Rutherford faction. In the 1913 election, Rutherford was again nominated as the Liberal candidate in Edmonton South (Strathcona had been amalgamated into Edmonton in 1912), despite pledging opposition to the Sifton government and offering to campaign around the province for the Conservatives if they agreed not to run a candidate against him. At the nomination meeting, he stated that he was "not running as a Sifton candidate" and was "a good independent candidate and a good Liberal too". Despite his opposition to the government, Conservatives declined his offer of support and nominated Herbert Crawford to run against him. After a vigorous campaign, Crawford defeated Rutherford by fewer than 250 votes. Cross lobbied Prime Minister Laurier for Rutherford to be appointed to the Senate. He was unsuccessful, but Rutherford was made King's Counsel shortly after his electoral defeat. Rutherford took a strong line against the Sifton government and was nominated as Conservative candidate for the 1917 provincial election but stood down after being named as Alberta director of the National Service (conscription). (EB, November 6, 1916)
In the 1921 Alberta general election, he campaigned actively for the Conservatives, including for Crawford, who had defeated him eight years earlier. Rutherford continued to call himself a Liberal but criticized the incumbent administration for the growth of the provincial debt and for letting the party fall into disarray. Calling the Charles Stewart government "rotten" and holding a grudge against cabinet minister John R. Boyle in particular, he offered voters the slogan "get rid of the barnacles and the Boyles", a homonymic reference to the parasitic growth on the side of a ship. He may have been thrilled to see the Liberal government fall in the election but probably less so when he saw that the triumphant United Farmers of Alberta had also whittled the Conservatives down to only one seat.
Кәсіби мансап
Саясаттан шыққан соң Рутерфорд заңгерлік тәжірибесіне қайта оралды. Оның Джеймисонмен серіктестігінде серіктестер алмасып тұрды. Рутерфорд уақытын алғашқы Стратконадағы кеңсесі мен 1910 жылы ашқан Эдмонтон кеңсесі арасында бөліп отырды. Оның тәжірибесі келісімшарттар, жылжымайтын мүлік, өсиеттер, мұрагерлік және компания құрумен айналысты. 1923 жылы Рутерфордтың ұлы Сесил және 1919 жылы Рутерфордтың қызы Хейзелға үйленген Стэнли Харвуд МакКуэйг фирмаға қосылды. 1925 жылы Джеймисон серіктестіктен шығып, жеке фирмасын құрды. 1939 жылы МакКуэйг та солай жасады. Сесилдің әкесімен серіктестігі соңғысының өліміне дейін жалғасты. Александр Рутерфорд заңгерлік жұмысынан өзге, бірнеше кәсіпорынмен де айналысты. Ол Эдмонтон ипотекалық корпорациясының президенті, ал Ұлы Батыс киім компаниясының вице-президенті және заң кеңесшісі болды. Рутерфорд бірлесіп құрған бұл кәсіпорын үлкен табысқа жетті: 1911 жылы сегіз тігіншімен құрылған компания бір жылдың ішінде төрт есеге өсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әскери формалар тігіп, Британ империясындағы ең ірі киім өндірісі болып есептелді. 1961 жылы Levi Strauss & Co. компаниясы оны сатып алды, бірақ 2004 жылға дейін Эдмонтонда киім шығаруды жалғастырды. Рутерфорд сонымен қатар Канада Ұлттық өрттен сақтандыру компаниясының, Императорлық Канадалық сенім компаниясының, Ұлы Батыс тұрақты қарыз компаниясының және Монарх өмірді сақтандыру компаниясының директоры қызметін атқарды.
Once out of politics, Rutherford returned to his law practice. His partnership with Jamieson saw partners come and go. Rutherford divided his time between the original Strathcona office and the Edmonton office that he opened in 1910. His practice focussed on contracts, real estate, wills and estates, and incorporations. In 1923, Rutherford's son Cecil joined the firm, along with Stanley Harwood McCuaig, who, in 1919, would marry Rutherford's daughter Hazel. In 1925, Jamieson left the partnership to establish his own firm. In 1939, McCuaig did the same. Cecil's partnership with his father continued until the latter's death. Besides his work as a lawyer, Alexander Rutherford was involved in a number of business enterprises. He was President of the Edmonton Mortgage Corporation and Vice President and solicitor of the Great Western Garment Company. The latter enterprise, which Rutherford co founded, was a great success: established in 1911 with eight seamstresses, it had quadrupled in size within a year. During the Second World War, it made military uniforms and was reputed to be the largest garment operation in the British Empire. It was acquired by Levi Strauss & Co. in 1961 but continued to manufacture garments in Edmonton until 2004. Rutherford also acted as director of the Canada National Fire Insurance Company, the Imperial Canadian Trust Company, the Great West Permanent Loan Company, and the Monarch Life Assurance Company.
Альберта университеті
Рутерфорд үшін білім беру жеке басымдық болды, бұл оның премьер-министр қызметінің барлық кезеңінде Білім министрі лауазымын сақтап, Альберта университетін құрудағы белсенді еңбегінен көрінеді. 1911 жылы Альберта университетінің түлектері оны Альберта университетінің Сенатына сайлады, ол мекеменің академиялық мәселелеріне жауапты болды. 1912 жылы ол ең жоғары көрсеткіштерге ие болған ағылшын тіліндегі студенттерге арналған Рутерфордтың алтын медалін белгіледі; бұл жүлде бүгінде де ағылшын тіліндегі Рутерфорд естелік медалі ретінде сақталып келеді. 1912 жылы университеттің алғашқы түлектерімен бірге Рутерфорд студенттерді үйіне шайға шақыру дәстүрін қалыптастырды; бұл дәстүр 26 жылға созылды. Студенттер Рутерфордтың үйіне тек диплом алу үшін ғана емес, сонымен қатар келіп тұратын. Ол Канада тарихы бойынша мол білімге және кітаптарға ие болды және студенттерді жеке кітапханасымен танысуға шақырды. Кітапхана ақырында оған арналған бөлмеден тысқары кеңейіп, үйдің кабинетін, қызметшілердің отыратын бөлмесін және тіпті гаражды да қамтыды. Ол қайтыс болғаннан кейін жинақ университет кітапханасына сыйға беріліп, сатылды; 1967 жылы ол «әлі де кітапхананың ең маңызды сирек кітаптар жинағы» деп сипатталды. Рутерфорд 1927 жылға дейін университет Сенатында қызмет етті, содан кейін ректор болып сайланды. Бұл лауазым университет басшысының атағын білдірді және оның басты міндеті – диплом беру салтанатына төрағалық ету болды. Рутерфордтың өмірбаяуын жазған Дуглас Бэбкокқа сәйкес, бұл Рутерфорд үшін ең құнды құрмет болды. Ол қайтыс болғанға дейін әр төрт жыл сайын қайта сайланды. Ол бес мыңнан астам студентке диплом тапсырған деп есептеледі. Дегенмен, оның соңғы диплом беру салтанаты дау-дамайға толы болды. 1941 жылы университет Сенатының комитеті премьер-министр Уильям Аберхартқа құрметті диплом беруді ұсынды. Аберхарт қуанып, университет президенті Уильям Александр Робб Керрдің диплом беру салтанатында сөз сөйлеу туралы шақыруын қабылдады. Алайда, диплом беру салтанатына бір апта қалғанда, университеттің барлық академиялық мәселелеріне жауапты Сенаттың толық құрамы жиналып, Аберхартқа диплом беруге қарсы дауыс берді. Аберхарт Керрдің шақыруын қабылдаудан бас тартты, ал кейіннен Сенаттың өкілеттіктерін алып тастады, бірақ ирониялық түрде, құрметті дипломдар беру өкілеттігін сақтап қалды, ал Керр наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Рутерфорд қатты ұялғанмен, салтанатты өткізуге мәжбүр болды.
Education was a personal priority of Rutherford, as evidenced by his retention of the office of Education Minister for his entire time as Premier and by his enthusiastic work in founding the University of Alberta. In 1911, he was elected by Alberta's university graduates to the University of Alberta Senate, responsible for the institution's academic affairs. In 1912, he established the Rutherford Gold Medal in English for the senior year honours English student with the highest standing; the prize still exists today as the Rutherford Memorial Medal in English. In 1912, with the university's first graduating class, Rutherford instituted a tradition of inviting convocating students to his house for tea; this tradition would last for 26 years. Convocation was not the only reason that students visited Rutherford's home. He had a wealth of both knowledge and books on Canadian subjects and welcomed students to consult his private library. The library eventually expanded beyond the room in his mansion devoted to it, to encompass the house's den, maid's sitting room, and garage as well. After his death, the collection was donated and sold to the university's library system; it was described in 1967 as "still the most important rare collection in the library". Rutherford remained on the university's senate until 1927, when he was elected Chancellor. The position was the titular head of the university, and its primary duty was presiding over convocations. According to Rutherford biographer Douglas Babcock, it was the honour that Rutherford prized most. He was acclaimed to the position every four years until his death. It has been estimated that he awarded degrees to more than five thousand students. His final convocation, however, was marred by controversy. It 1941, a committee of the university senate recommended awarding an honorary degree to Premier William Aberhart. Aberhart was pleased and happily accepted University President William Alexander Robb Kerr's invitation to deliver the commencement address at convocation. However, a week prior to convocation the full senate, responsible for all university academic affairs, met, and voted against awarding Aberhart a degree. Aberhart rescinded his acceptance of Kerr's invitation and later removed the senate's authority except, ironically, the authority to award honorary degrees and Kerr resigned in protest. Rutherford was mortified but presided over convocation nonetheless.
Қоғамның қатысуы және отбасылық өмір
Рутерфорд саясаттан кеткен соң да көптеген қоғамдық ұйымдарда белсенді қызметін жалғастырды. Өмірінің соңына дейін шіркеуінде диякон болып қызмет етті, 1913 жылдан қайтыс болғанға дейін Жас әйелдер христиан қауымдастығының кеңесші кеңесінің мүшесі болды, Эдмонтон қаласындағы «Қайырымды және қорғаушы Елктер» орденінің алғашқы билеушісі және үш жыл бойы Канада Елктер орденінің бас билеушісі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1916 жылдан 1918 жылға дейін әскери шақыруды қадағалаған Ұлттық қызмет комиссиясының Альберта облыстық директоры болды, ал 1916 жылы Канада экспедициялық корпусының 194-ші таулы батальонының құрметті полковнигі болып тағайындалды. Рутерфорд соғыстан кейін солдаттарды жермен қамтамасыз ету жөніндегі кеңес комитетінде жұмыс істеді, 1919 жылдан қайтыс болғанға дейін Альберта тарихи қоғамының президенті болды (бұл қоғам оның үкіметі тарапынан құрылған болатын), 1922 жылы Альберта МакГилл университетінің түлектер қауымдастығының президенті болып сайланды және өмірінің соңғы жылдарын Канада авторлар қауымдастығының құрметті президенті ретінде өткізді. Ол сонымен қатар Солтүстік Альберта пионерлері мен ескі мерзімдік қызметкерлер қауымдастығының, ғылымды дамыту жөніндегі британдық қауымдастықтың, Лондонның Корольдік колония институтының және масондардың мүшесі болды. Ол 50 жасқа дейін керлинг және теннис ойнауды жалғастырды, ал 64 жасында гольф ойнауға кірісіп, Мейфэр гольф клубының негізін қалаушыларының бірі болды. Ол төрт университеттен құрметті заң ғылымы докторы атағын алды: МакГилл, Альберта университеті, Макмастер университеті және Торонто университеті. 1911 жылы Рутерфордтар Альберта университетінің кампусына жақын жерде жаңа үй салды. Рутерфорд оны Шотландиядағы ата-бабаларының туған жерінің құрметіне «Архнакарри» деп атады. Қазір Рутерфорд үйі деп аталатын бұл үй мұражай ретінде қызмет етеді. Ол бірнеше рет Ұлыбританияға сапар шекті және король Георг VI мен королева Елизаветаның тәж кию рәсіміне қатысуға шақырылды, бірақ шарадан бұрын Канадаға оралуға мәжбүр болды. 1938 жылдың 19 желтоқсанында Рутерфордтар 50 жылдық тойларын тойлады; Канаданың түкпір-түкпірінен құттықтаулар мен тілектер келіп түсті.
Rutherford remained active in a wide range of community organizations well after his departure from politics. He was a deacon in his church until well into his dotage, was a member of the Young Women's Christian Association advisory board from 1913 until his death, was Edmonton's first exalted ruler of the Benevolent and Protective Order of Elks, and was for three years the grand exalted ruler of the Elk Order of Canada. During World War I, he was Alberta director of the National Service Commission, which oversaw conscription from 1916 until 1918, and in 1916, he was appointed Honorary Colonel of the 194th Highland Battalion of the Canadian Expeditionary Force. Rutherford served on the Loan Advisory Committee of the Soldier Settlement Board after the war, was President of the Alberta Historical Society (which had been created by his government) from 1919 to his death, was elected President of the McGill University Alumni Association of Alberta in 1922, and spent the last years of his life as honorary president of the Canadian Authors Association. He was also a member of the Northern Alberta Pioneers and Old Timers Association, the British Association for the Advancement of Science, the Royal Colonial Institute of London, and the Masons. He continued to play curling and tennis into his late fifties, and he took up golf at the age of sixty four, becoming a charter member of the Mayfair Golf and Country Club. He received honorary doctorates of laws from four universities: McGill, the University of Alberta, McMaster University, and the University of Toronto. In 1911, the Rutherfords built a new house adjacent to the University of Alberta campus. Rutherford named it "Archnacarry", after his ancestral homeland in Scotland. Now known as Rutherford House, it serves as a museum. He made several trips to the United Kingdom and was invited to attend the coronation of King George VI and Queen Elizabeth, but he had to return to Canada before the event. On December 19, 1938, the Rutherfords celebrated their fiftieth wedding anniversary; tributes and well wishes arrived from across Canada.
Өлім және мұра
Кейінгі жылдары Ратфорд бронхитінен басқа қант диабетіне де шалдықты. Әйелі оның тамақтағы қант мөлшерін қадағалап отырды, бірақ олар бірге болмағанда, Ратфорд кейде оның қалағаннан гөрі аз қамқорлық танытты. 1938 жылы, мүмкін, диабет салдарынан, ол инсульт алды, осының нәтижесінде денесі салданып, сөйлей алмады. Ол қайтадан жүруді үйреніп, 1-сынып оқулығының көмегімен сөйлеу қабілетін қалпына келтірді. 1940 жылдың 13 қыркүйегінде Мэтти Ратфорд қатерлі ісіктен қайтыс болды. Одан небәрі бір жыл өткен соң, 1941 жылдың 11 маусымында Ратфорд инсулинмен емделіп жатқан ауруханада жүрек талмасынан көз жұмды. Ол 84 жасқа толыпты. Ол отбасымен бірге Эдмонтон қаласындағы Маунт-Плезант зиратында жерленді. Оның есімі оның өмірінде де, содан кейін де көптеген мекемелерге берілді. Эдмонтондағы Ратфорд бастауыш мектебі 1911 жылы, ал Альберта университетінің Ратфорд кітапханасы 1951 жылы ашылды. 1954 жылы Джаспер ұлттық паркіндегі бір тауға Ратфорд тауы деген ат берілді. 1980 жылы Альберта үкіметі Александр Ратфорд стипендиясын құрды, ол орта мектепті бітірген, кем дегенде 75% орташа бағасы бар студенттерге жыл сайын 20 миллион доллардан астам сомада табысталды. Александр Ратфорд стипендиясын алған үздік он студент «Ратфорд стипендиясының иегері» деп танылып, қосымша стипендия мен құрметті дипломмен марапатталады. Ратфордтың саяси мұрасы әртүрлі бағаланады. Л.Г. Томас оның әлсіз басшы екенін, өзінің қолбасшыларының амбицияларын бағындыра алмағанын және дебатта шеберлік таныта алмағанын айтады. Дегенмен, Томас Ратфорд үкіметінің провинция құруға қосқан үлесін мойындайды. Дуглас Бэбкок Ратфорд өзінің адалдығына қарамастан, саяси мансабын құлатқан адалсыз адамдардың ықпалына бой ұсынғанын болжайды. Ратфордтың қарсыласы және кейін премьер-министр болған Беннетт осы пікірмен келісіп, Ратфордты «ескі мектептің адамы, батыс саясатының қатал талаптарына дайындықтан өтпеген» деп сипаттады. Барлық сарапшылар Ратфордтың ең маңызды мұрасы және оның ең мақтан тұтатын жетістігі – Альбертаның білім беру саласына қосқан үлесі екеніне келіседі. Маунт-Роял колледжінің тарихшысы Патриция Рум Альбертаның алғашқы он екі премьер-министрі туралы кітабында Ратфордқа арналған тарауды аяқтағанда: «Ратфордтың білім беруге қосқан үлесі Альберта халқы үшін оның ең бағалы мұрасы болып қала береді» деген қорытынды жасады.
Besides his bronchitis, Rutherford developed diabetes in later years. His wife monitored his sugar intake, but when they were apart, Rutherford sometimes took less care than she would have liked him to. In 1938, possibly as a result of diabetes, he suffered a stroke that left him paralysed and mute. He learned to walk again and, with the help of a grade 1 reader, got his speech back. On September 13, 1940, Mattie Rutherford died of cancer. Less than a year later, June 11, 1941, Rutherford suffered a fatal heart attack while he was in hospital for insulin treatment. He was 84 years old. He was buried in Mount Pleasant Cemetery in Edmonton, alongside his family. His name was attached to many institutions both during his life and later. Rutherford Elementary School in Edmonton was established in 1911 and the University of Alberta's Rutherford Library in 1951. In 1954, a mountain in Jasper National Park was named Mount Rutherford. In 1980, the government of Alberta created the Alexander Rutherford Scholarship, which awards more than $20 million annually to high school students selected on the basis of a minimum of a 75% average. The top ten students receiving Alexander Rutherford scholarships are recognized as Rutherford Scholars and are presented with an additional scholarship and plaque. Rutherford's policy legacy is mixed. L. G. Thomas concludes that he was a weak leader, unable to dominate the ambitions of his lieutenants and with very little skill at debate. Still, Thomas recognizes the Rutherford government's legacy of province building. Douglas Babcock suggests that Rutherford, while himself honourable, left himself at the mercy of unscrupulous men who ultimately ruined his political career. Bennett, Rutherford's rival and later Prime Minister, concurred with this assessment, calling Rutherford "a gentleman of the old school not equipped by experience or temperament for the rough and tumble of western politics". There is general agreement that Rutherford's greatest legacy and the one in which he took the most pride lies in his contributions to Alberta's education. As Mount Royal College historian Patricia Roome concludes her chapter on Rutherford in a book about Alberta's first twelve premiers, "Rutherford's educational contribution remains his ultimate legacy to Albertans."
1909 Alberta provincial electionPartyParty leader# ofcandidatesSeatsPopular vote19051909% Change#%% Change Alexander C. Rutherford 42 23 36 +63.8% 29,634 59.3% +1.7% Albert Robertson29 2 2 0% 15,848 31.7% −5.4%Independent 6 — 1 — 1,695 3.4% −1.9%Independent Liberal 2 — 1 — 1,311 2.6% — 2 — 1 — 1,302 2.6% — Donald McNabb 1 — — — 214 0.4% —Total 82 25 42 +64.0% 50,004 100% 1905 Alberta provincial electionTurnout Herbert Crawford1,52354.4%1909 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Rice Sheppard17314.1%1905 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Alexander C. Rutherford57789.5%N. D. Mills6810.5%1898 Northwest Territories general election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley58248.8%Alexander C. Rutherford49841.8%Harry Havelock Robertson1129.4%1896 by election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley56758.6%Alexander C. Rutherford40041.4%
1909 Альберта жалпы сайлау нәтижесі (Стратконна)
Қатысу Райс Шеппард 173 14,1%
1909 Alberta provincial electionPartyParty leader# ofcandidatesSeatsPopular vote19051909% Change#%% Change Alexander C. Rutherford 42 23 36 +63.8% 29,634 59.3% +1.7% Albert Robertson29 2 2 0% 15,848 31.7% −5.4%Independent 6 — 1 — 1,695 3.4% −1.9%Independent Liberal 2 — 1 — 1,311 2.6% — 2 — 1 — 1,302 2.6% — Donald McNabb 1 — — — 214 0.4% —Total 82 25 42 +64.0% 50,004 100% 1905 Alberta provincial electionTurnout Herbert Crawford1,52354.4%1909 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Rice Sheppard17314.1%1905 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Alexander C. Rutherford57789.5%N. D. Mills6810.5%1898 Northwest Territories general election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley58248.8%Alexander C. Rutherford49841.8%Harry Havelock Robertson1129.4%1896 by election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley56758.6%Alexander C. Rutherford40041.4%
1905 Альберта жалпы сайлау нәтижесі (Стратконна)
Қатысу Александр К. Рестерфорд 577 89,5%
N. D. Mills 68 10,5%
1909 Alberta provincial electionPartyParty leader# ofcandidatesSeatsPopular vote19051909% Change#%% Change Alexander C. Rutherford 42 23 36 +63.8% 29,634 59.3% +1.7% Albert Robertson29 2 2 0% 15,848 31.7% −5.4%Independent 6 — 1 — 1,695 3.4% −1.9%Independent Liberal 2 — 1 — 1,311 2.6% — 2 — 1 — 1,302 2.6% — Donald McNabb 1 — — — 214 0.4% —Total 82 25 42 +64.0% 50,004 100% 1905 Alberta provincial electionTurnout Herbert Crawford1,52354.4%1909 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Rice Sheppard17314.1%1905 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Alexander C. Rutherford57789.5%N. D. Mills6810.5%1898 Northwest Territories general election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley58248.8%Alexander C. Rutherford49841.8%Harry Havelock Robertson1129.4%1896 by election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley56758.6%Alexander C. Rutherford40041.4%
1898 Солтүстік-Батыс аумақтары жалпы сайлау нәтижесі (Эдмонтон)
Қатысу Мэттью МакКоули 582 48,8%
Александр К. Рестерфорд 498 41,8%
Гарри Хавлок Робертсон 112 9,4%
1909 Alberta provincial electionPartyParty leader# ofcandidatesSeatsPopular vote19051909% Change#%% Change Alexander C. Rutherford 42 23 36 +63.8% 29,634 59.3% +1.7% Albert Robertson29 2 2 0% 15,848 31.7% −5.4%Independent 6 — 1 — 1,695 3.4% −1.9%Independent Liberal 2 — 1 — 1,311 2.6% — 2 — 1 — 1,302 2.6% — Donald McNabb 1 — — — 214 0.4% —Total 82 25 42 +64.0% 50,004 100% 1905 Alberta provincial electionTurnout Herbert Crawford1,52354.4%1909 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Rice Sheppard17314.1%1905 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Alexander C. Rutherford57789.5%N. D. Mills6810.5%1898 Northwest Territories general election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley58248.8%Alexander C. Rutherford49841.8%Harry Havelock Robertson1129.4%1896 by election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley56758.6%Alexander C. Rutherford40041.4%
1896 сайлау нәтижесі (Эдмонтон)
Қатысу Мэттью МакКоули 567 58,6%
Александр К. Рестерфорд 400 41,4%
1909 Alberta provincial electionPartyParty leader# ofcandidatesSeatsPopular vote19051909% Change#%% Change Alexander C. Rutherford 42 23 36 +63.8% 29,634 59.3% +1.7% Albert Robertson29 2 2 0% 15,848 31.7% −5.4%Independent 6 — 1 — 1,695 3.4% −1.9%Independent Liberal 2 — 1 — 1,311 2.6% — 2 — 1 — 1,302 2.6% — Donald McNabb 1 — — — 214 0.4% —Total 82 25 42 +64.0% 50,004 100% 1905 Alberta provincial electionTurnout Herbert Crawford1,52354.4%1909 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Rice Sheppard17314.1%1905 Alberta general election results (Strathcona)Turnout Alexander C. Rutherford57789.5%N. D. Mills6810.5%1898 Northwest Territories general election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley58248.8%Alexander C. Rutherford49841.8%Harry Havelock Robertson1129.4%1896 by election results (Edmonton)Turnout Matthew McCauley56758.6%Alexander C. Rutherford40041.4%