Сыбызғының құралы: чантер – әуен шығаратын бөлігі. Тесіктері мен кілттері бар, әр түрлі материалдармен әсемделеді. Екі түрі бар: параллельді және параллель емес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құбырдың бөлігі
Құбыр құралы
Part of the bagpipes
the bagpipe component
Ауыздық – бұл құбырдың дыбысшысы мелодияны ойнайтын бөлігі. Ол бірнеше саусақ тесігінен тұрады және қарапайым түрінде флейтаға ұқсас. Нортумбрия құбыры немесе Уиллеан құбыры сияқты күрделі құбырларда аспаптың диапазонын және/немесе оның ойнай алатын тональдық режимдер санын арттыру үшін қосымша кілттер болуы мүмкін. Құбырдың қалған бөлігі сияқты, олар да металл (күміс/никель/алтын/мыс), сүйек, азу немесе пластик әрленулермен безендіріледі.
The chanter is the part of the bagpipe upon which the player creates the melody. It consists of a number of finger holes, and in its simpler forms looks similar to a recorder. On more elaborate bagpipes, such as the Northumbrian bagpipes or the Uilleann pipes, it also may have a number of keys, to increase the instrument's range and/or the number of keys (in the modal sense) it can play in. Like the rest of the bagpipe, they are often decorated with a variety of substances, including metal (silver/nickel/gold/brass), bone, ivory, or plastic mountings.
Цилиндрлік және конустық бұрыштар
Шыршалар екі негізгі типке бөлінеді: параллель және параллель емес тесікті (бірақ екеуінің арасында нақты шекара жоқ). Бұл шыршаның ішкі тесігінің пішініне қатысты. Ұлы Таулық сыбызғысындағы ішкі тесік конустық болып келеді: осының арқасында ғана шырша өте күшті дыбыс береді. Ал Нортумбрия сыбызғыларында параллель тесік бар, бұл оларға әлдеқайда нәзік және тыныш дыбыс сыйлайды.
Chanters come in two main types, parallel and non parallel bored (although there is no clear dividing line between the two). This refers to the shape of the internal bore of the chanter. On the Great Highland Bagpipe, the internal bore is conical: it is this that gives the chanter its exceptional volume. The Northumbrian pipes, on the other hand, have a parallel bore, giving them a much sweeter and quieter tone.
Кілті бар әнші
Көптеген сырнайлар кілтсіз болғанымен, кейбіреулері диапазонды кеңейту және/немесе сырнай ойнай алатын жарты тонды дыбыстар санын арттыру үшін кілттерді кеңінен пайдаланады. Мұндай құрылымға ие ең көп таралған аспап – Нортумбрияның кішкентай сырнайы.
Although the majority of chanters are unkeyed, some make extensive use of keys to extend the range and/or the number of accidentals the chanter can play. The most common pipe featuring this arrangement is the Northumbrian smallpipe.
Қос әнші
Әншінің тағы бір түрі – екі құбырлы әнші (көбінесе қос әнші деп аталады). Әнші құбырларын жеке-жеке, әр қолмен ойнауға болады, немесе екі әнші бірге, үйлесімде ойнауы мүмкін (көптеген араб сыбызғыларындағыдай). Бір әнші екіншісіне тұрақты ырғақ қосымшасы ретінде сүйемелдеуі мүмкін, немесе екі әнші үшінші және алтыншы интервалдарда гармония құруы мүмкін (солтүстік итальяндық Мюса мен орталық-оңтүстік итальяндық зампоньяда). Карпат бассейніндегі сыбызғыларда бір әнші жиынтығында бес жеке әнші саңылауы параллель орналасуы мүмкін, бұл мелодиялық және ырғақтық мүмкіндіктерді ұсынады: ең қарапайым жағдайда, бір құбыр әуен ойнау үшін пайдаланылады, ал екіншісі өзгермелі ырғақ береді, ал күрделі сыбызғылар жеке ноталарды жеке, бітелген құбырларға бөлуі мүмкін.
Another variant of the chanter is the two piped chanter (often called a double chanter). The chanter pipes may be designed to be played separately, one with each hand, or the two chanters may be played in unison (as in most Arabic bagpipes). One chanter may provide a drone accompaniment to the other, or the two chanters may play in a harmony of thirds and sixths (as in the northern Italian Müsa and central southern Italian zampogna). In pipes of the Carpathian basin up to five separate chanter bores may be placed in parallel within a single chanter assembly, providing both melodic and rhythmic possibilities: in the simplest case, one pipe is used to play the melody while the second provides a variable drone, while more complex pipes may separate certain individual notes into separate, stopped pipes.
Әнділік
Қоса жүретін дрон немесе дрондықтардың болуы, қазық сыбызғы әуенінің модуляциясының жоқтығы және қамыстың дыбысының тұрақты тембрінің салдарынан, көптеген қазық дәстүрлерінде сыбызғының ноталары таза интонация бойынша реттеледі, әдетте қазық сыбызғының реттелуі дәстүрлерге қарай өте өзгеріссіз болады. Ұлы Таулы сыбызғысында сыбызғының жеке ноталарын реттеу үшін саусақ тесіктерін қажеттілікке қарай таспамен жартылай жабу арқылы жасалады. Тарихи тұрғыдан алғанда, басқа ағаштан жасалған үрмелі аспаптардағыдай, бұл жұмыс балауызбен орындалған.
Because of the accompanying drone or drones, the lack of modulation in bagpipe melody, and stable timbre of the reed sound, in many bagpipe traditions the tones of the chanter are tuned using just intonation, although bagpipe tuning is highly variable across traditions. On the Great Highland bagpipe, tuning of the individual notes of the chanter is done using tape to slightly cover the finger holes as needed. Historically, it was done with wax, as was done with other woodwind instruments.
Әншілікті жаттығу
Оқу құралы Ұлы таулы аймақтық сыбызғының жаттығу аспабы ретінде қолданылады. Ол сыртқы түрі жағынан ұқсас, бірақ сыбызғының құбырынан сәл кішірек, және қамыстан бұрын жоғарғы бөлігі бар, сондықтан тікелей ауыздан үрлеуге болады. Бұл аспап жаңа бастаушылар үшін алғашқы құрал ретінде де қолданылады, осылайша олар қапты басқарудың ережелерін үйрену алдында саусақтармен ойнау техникасын меңгере алады. Ол көбінесе қатты ағаштан немесе пластиктен жасалады. Бүгінгі күнгі оқу құралы, сондай-ақ, Шотландияның тарихи қамыс құбыры – "аға мен мүйіз" немесе "құбыр және мүйіздің" ұрпағы болуы мүмкін, оны шопандар және басқалар мүйізден жасалған қос қамыспен және қоңыраумен тарата ойнаған.
The practice chanter is used as a practice instrument for the Great Highland Bagpipe. It is somewhat similar in appearance, though slightly smaller than the bagpipe chanter, and has a top piece before the reed so it can be blown directly from the mouth. It is also used as a first instrument so that learners can initially learn the finger technique before learning the mechanics of controlling the bag. It is almost exclusively made of hardwood or plastic. The practice chanter of today may also be a descendant of the hornpipe or "stock and horn", a historical reed pipe of Scotland with a capped double reed and bell made of horn, played by shepherds, among others.