Кіріспе

Дененің жамбас пен тізе аралығындағы бөлігі; жоғарғы жамбас

Анатомияда, жамбас – жамбас пен тізе аралығындағы аймақ. Анатомиялық тұрғыдан қарағанда, ол төменгі аяқтың бір бөлігі болып табылады. Жамбастағы жалғыз сүйек – сан сүйегі. Бұл сүйек өте қалың және берік (сүйек тінінің жоғары пайыздық үлесіне байланысты) және жамбас буынында шарлы-ілік буынды, ал тізеде – өзгертілген ілік буынды құрайды.

Сүйектері

Фемур - санның жалғыз сүйегі және сан бұлшықтарының барлығына бекітілу орны болып табылады. Фемурдың басы жамбас сүйегіндегі ацетабулуммен байланысып, жамбас буынын құрайды, ал фемурдың дисталь бөлігі тібік пен тоқпан сүйектерімен байланысып, тізе буынын құрайды. Көптеген өлшемдер бойынша, фемур - денедегі ең күшті сүйек. Фемур сонымен қатар денедегі ең ұзын сүйек болып табылады. Фемур ұзын сүйектерге жатады және диафизден (шафт немесе дене) және екі эпифизден - фемурдың төменгі және жоғарғы ұштарынан тұрады, олар жамбас және тізе буындарындағы көрші сүйектермен байланысады.

Қанмен қамтамасыз ету

Артериялық қанмен жабдықтау femoral артериясы және obturator артериясы арқылы жүзеге асырылады. Лимфалық дренаж артериялық қан ағынымен тығыз байланысты және сәйкес жақтағы белдік лимфалық түбірлеріне ағып түседі, ал олар өз кезегінде цистерна хилиіне құяды. Жамбас аймағының терең веналық жүйесі жамбас венасынан, жалпы жамбас венасынан, терең жамбас венасынан, поплитеал венасының проксимальді бөлігінен және түрлі кіші веналардан тұрады; осы жерлерде проксимальді терең вена тромбозы дамиды. Перфорациялық веналар терең және беткі жүйелерді байланыстырады, ол кіші және үлкен сафенді веналардан тұрады (варикозды веналардың орны).

Клиникалық маңызы

Жамбас бұлшықтарының әлсіздігі физикалық тексеру кезінде Говерс белгісіне алып келуі мүмкін. Спорттан туындаған жамбас жарақаттары, тікелей немесе артық жүктемеден болса да, жұмысқа қабілеттіліктің айтарлықтай төмендеуіне себеп болуы мүмкін. Жұмсақ тіндердің зақымдануына соқпалар, созылулар, көгалдану және сіңір қабынуы жатады. Жүгірушінің тізесі (пателлофеморальдік ауырсыну) – тізе қапшығының жамбас сүйегінің (фемур) соңына тиюінің тікелей салдары. Тізе буынын тұрақтандыруға қажетті тартылған тізе бауыры және әлсіз жамбас бұлшықтары жүгірушінің тізесінің даму қаупін арттырады.

Қоғам және мәдениет

Батыс қоғамдары әдетте жамбасты көрсететін киімдерге, мысалы, қысқа шортылар мен мини-юбкаларға төзеді. Жағажай киімдері мен көптеген спорттық стильдер де көбінесе жамбасты көрсетеді. Кәсіби киім талаптары жалаңаш жамбасты жабуды талап етуі мүмкін. Көптеген ислам елдері, әсіресе әйелдердің жамбасын көрсетуді мақұлдамайды немесе тыйым салады. Әлемдік танымал сәнде жамбасты стратегиялық түрде жабу немесе көрсету қолданылады, мысалы, жамбасқа дейін жететін етіктер және зеттаи рёики.