Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызықтырмалы өнімдер немесе қызметтердің кең ассортиментінен туындайтын тиімділік
Efficiencies formed by variety of products or services offered
Ауқымдық экономия – бұл "көлемнен емес, әртүрліліктен туындайтын тиімділік" (соңғы түсінік – "көлемдік экономия"). Экономикада "экономия" термині шығындарды үнемдеумен, ал "ауқым" термині әртараптандырылған өнімдер арқылы өндіріс/қызметтерді кеңейтумен синонимді. Ауқымдық экономия – бұл экономикалық теория, ол өндірілетін әр түрлі тауарлар санының артуы нәтижесінде өндірістің орташа жалпы шығындары төмендейтінін көрсетеді. Бизнес тарихшысы Альфред Чандлер ауқымдық экономияның 20-ғасырда американдық бизнес корпорацияларының өсуіне үлкен үлес қосқанын айтты.
Economies of scope are "efficiencies formed by variety, not volume" (the latter concept is "economies of scale"). In economics, "economies" is synonymous with cost savings and "scope" is synonymous with broadening production/services through diversified products. Economies of scope is an economic theory stating that average total cost of production decrease as a result of increasing the number of different goods produced. The business historian Alfred Chandler argued that economies of scope contributed to the rise of American business corporations during the 20th century.
Табиғи монополиялар
Бір өнімді өндіру жағдайында масштабтық үнемдер табиғи монополияны растау үшін жеткілікті шарт болса, бірнеше өнімді өндіру жағдайында олар жеткіліксіз. Дегенмен, ауқымдық үнемдер қажетті шарт болып табылады. Түйсіндіруді жеңілдету үшін, нарықтарда масштабтық және ауқымдық үнемдердің, сондай-ақ батып кеткен шығындар немесе кіруге кедергі жасайтын басқа да факторлар болған жағдайда монополиялық белгілері болуы мүмкін деген пікір қалыптасқан.
While in the single output case, economies of scale are a sufficient condition for the verification of a natural monopoly, in the multi output case, they are not sufficient. Economies of scope are, however, a necessary condition. As a matter of simplification, it is generally accepted that markets may have monopoly features if both economies of scale and economies of scope apply, as well as sunk costs or other barriers to entry.
Мысалдар
Шаралы экономика бизнестің орталықтандырылған функцияларын (мысалы, қаржы немесе маркетинг) бірлесіп пайдаланғанда немесе бизнес процесінің басқа да кезеңдерінде өзара байланыс құрғанда туындайды (мысалы, бір өнімді екіншісімен бірге сату, бір бизнестің өнімдерін екіншісі үшін енгіретін материал ретінде қолдану). Бұл – бір жабдықтың бірнеше өнімді жеке-жеке өндіруге қарағанда біріктіріп арзанрақ шығаруының мысалы. Сату тобы бірнеше өнімді сатса, ол бір өнімді ғана сатудан гөрі тиімдірек жұмыс істей алады, себебі саяхат шығындары үлкенге табысқа бөлінеді, соның нәтижесінде шығындардың тиімділігі артады. Өнімдер арасында синергия да болуы мүмкін, яғни, өнімдердің кең ауқымын ұсыну тұтынушыға бір өнімге қарағанда әлдеқайда тартымды ұсыным береді. Шаралы экономика тарату тиімділігі арқылы да іске асырылуы мүмкін, яғни, белгілі бір жерге өнімнің бір түрін жеткізуге қарағанда, бірнеше түрлі өнімді жеткізу тиімдірек болуы мүмкін. Сонымен қатар, өндіріс процесіндегі қосалқы өнімдерден туындайтын үнемдеулер шаралы экономиканы күшейтеді, мысалы, энергия өндіруден пайда болатын жылутың ауыл шаруашылығы өнімділігіне оң әсері.
Economies of scope arise when businesses share centralized functions (such as finance or marketing) or when they form interrelationships at other points in the business process (e. g., cross selling one product alongside another, using the outputs of one business as the inputs of another). as it is an example of same equipment producing "multiple products more cheaply in combination than separately". If a sales team sells several products, it can often do so more efficiently than if it is selling only one product because the cost of travel would be distributed over a greater revenue base, thus improving cost efficiency. There can also be synergies between products such that offering a range of products gives the consumer a more desirable product offering than would a single product. Economies of scope can also operate through distribution efficiencies—i. e. it can be more efficient to ship to any given location a range of products than a single type of product. Further economies of scope occur when there are cost savings arising from byproducts in the production process, such as when the benefits of heating from energy production has a positive effect on agricultural yields.