Кіріспе

Фин саясаткері граф Густав Хорн аф Бьорнеборг (22 қазан 1592 – 10 мамыр 1657) – фин тегінен шыққан швед ақсүйегі, әскери офицер және генерал-губернатор. 1625 жылы Корольдік кеңесінің мүшесі, 1628 жылы фельдмаршал, 1652 жылы Ливонияның генерал-губернаторы және 1653 жылдан бастап Жоғарғы маршал болып тағайындалды. Отыз жылдық соғыста (1618–1648) ол 1631 жылы Брейтенфельд шайқасында жеңіске жеткізуде маңызды рөл атқарды. 1625 жылы патшалықтың жоғары кеңесшісі болды, 1628 жылы фельдмаршал шеніне көтерілді, ал Отыз жылдық соғыс кезінде Германиядағы швед әскерлерінің бас қолбасшысы қызметін атқарды. Соғыстан кейін ол 1652 жылы Ливонияның генерал-губернаторы, соғыс департаментінің президенті және 1653 жылы Жоғарғы маршал болып қызмет етті. 1651 жылы патшайым Кристина оны Бьорнеборг графы етіп жариялады.

Өмірбаян

Густав Хорн Швецияның Уппсала округіндегі Орбюхус қаласында дүниеге келген. Ол фельдмаршал Карл Хорн мен Агнета фон Деллвигтің кіші ұлы болды. Ол әкесі Тирптегі Орбюхус қамалында түрмеде отырған кезде дүниеге келген. Густав Хорн шведтік (географиялық және этникалық тұрғыдан фин) асыл тегінен, Хорн аф Канкас әулетінен шыққан және Еуропа университеттерінде жан-жақты білім алған. Нидерландыда Орандық Морис ханзададан әскери ғылымдарды оқыды. Густав Хорн полковник шындығында 1621 жылы Рига қаласын қоршауға қатысып, ауыр жарақат алды. Ол Ливониялық Эстониядағы Тарту қаласын бағындырған әскерге басшылық етті. 1620-ші жылдардың соңында граф Якоб Де ла Гардимен бірге Ливонияны Польшадан қорғауға жетекшілік етті. 35 жасында король Густав II Адольф оны фельдмаршал шеніне көтерді.

Швед күштерінің қолбасшылығы

Густав II Адольф Германиядағы соғысқа (1630) қатысуға шешім қабылдағанда, Густав Хорнды өзінің екінші қолбасшысы етіп тағайындады. 1631 жылы Брайтенфельд шайқасында Хорн Тилли басқаратын императорлық әскерлерді швед армиясының негізгі күштерін бүйірден шабуылдаудан тоқтатты, олардың саксондық одақтастары шайқас алаңынан қашқаннан кейін. Осыдан кейін Хорн Жоғарғы (оңтүстік) Франкониядағы әскерлерді басқарды және басқалармен бірге Тевтон орденінің қаласы Мергентхайм мен Бамберг епископтығын бағындырды. Содан кейін ол корольмен бірге Баварияға барды. Хорн Рейнландтағы әскерлерді басқаруға жіберілді, онда ол Кобленц пен Трирді басып алды және Швабияға қарай жол тартты. 1632 жылы қарашада Лютцен шайқасында король Густав II Адольф қаза болғаннан кейін, фельдмаршал Хорн мен генерал Джон Банер Германиядағы швед әскерлерінің бас командасына тағайындалды. Густав Хорнның қайнағасы, канцлер Оксенстерна азаматтық үкіметтің басшылығын өз мойнына алды. Хорнға әскерін Веймарлық Бернардтың әскерімен біріктіруді бұйырғанда, екеуінің бірге жұмыс істей алмайтыны анық болды, сондықтан оларға жеке-жеке командалар берілді. 1634 жылы Валленштейннің өлімінен кейін Хорн Швабиядағы бірнеше аймақты басып алды: сол жылдың көктемінде оның әскерлері бай және құнды олжа болатын императорлық Үберлинген қаласын қоршауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1634 жылдың қыркүйек айының басында оның және Саксониялық Бернардтың әскерлері Нердлинген шайқасында Габсбург пен испан әскерлерінің біріккен күштерінен жеңіліске ұшырады. Хорн тұтқынға алынып, 1642 жылға дейін Бургхаузен қамалында Рим-католик әскерлерінің қолында ұсталды. Ол үш императорлық генералға айырбасталды.

Кейінгі мансап

Өзгерістерден кейін Хорн Соғыс департаментінің вице-президенті болып тағайындалды. 1644 жылы Дания және Норвегияға қарсы соғыс кезінде Хорн Сканнеге шабуыл жасады және Мальмё мен Кристианстад қалаларынан басқа бүкіл провинцияны жаулап алды. Мальмёнің қоршауы Брёмсебро шарты соғысты аяқтағанға дейін жалғасты. 1651 жылы Хорн Финляндияның батыс жағалауындағы Пори (Бьёрнеборг) қаласын алды. Ливониядағы (Мариенборг) Алюкснедегі иелігі барондыққа айналды. Содан кейін Хорн Ливонияда генерал-губернатор болып, империяның Лорд-констеблі қызметін атқарды, соңынан Соғыс департаментінің Лорд-президенті болды. 1655 жылы Польша-Литва одағына қарсы соғыс басталғанда Густав Хорн Швецияны поляктардың ықтимал шапқыншылығынан қорғауды ұйымдастырды. Густав Хорн Густав II Адольфтің ең қабілетті әскери қолбасшыларының бірі және дарынды әкімші болды. Оның ерекше дағдысы – түрлі жағдайларға сәйкес қорғаныс жүйесін құру еді. Ол сонымен қатар қатаң тәртіпті сақтап, әскерлерінің басқалардан гөрі аз тоналауын және қарақшылық жасауын қамтамасыз етті.

Харинге елордасы

Густав Хорн 1625 жылы Седерманландтың Вестерханинге қауымында Херинге усадьбасын (Херинге слот) алды. Бұл енші король Густав II Адольфтың сыйы ретінде берілді. Басты ғимарат Густав Хорнның бастамасымен салынды және 1657 жылы аяқталды. Густав Хорнның 1657 жылы қайтыс болғаннан кейін, усадьба оның қызы Агнета Хорнға (1629–1672) 1730 жылы, одан әрі оның қызы Хедвиг Катарина Лиллиге (1695–1745) 1745 жылы, содан кейін Карл Юлиус Де ла Гардиге (1729–1786) 1745 жылы мұра болып өтті.