Жағдай, қан ағыны жеткіліксіздігіне алып келетін қысымның артуы. Белгілері: ауыру, сезімнің төмендеуі, сал, қызғылт бет, және пульстің жоқтығы. Жедел көмек қажет!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қан қысымының артуы салдарынан қанмен жеткілікті қамтамасыз етілмеген жағдай.
Condition in which increased pressure results in insufficient blood supply
Белгілері мен симптомдары
Компартмент синдромы көбінесе себеп болған оқиғадан кейін бірнеше сағат ішінде білінеді, бірақ оқиғадан соң 48 сағатқа дейін кез келген уақытта да пайда болуы мүмкін. Көбінесе, бұл ауруды қабынуға қарсы емес препараттармен (ҚҚЕП) басу қиын.
Compartment syndrome usually presents within a few hours of an inciting event, but may present anytime up to 48 hours after. Usually, the pain cannot be relieved by NSAIDs.
Жедел
Жедел бөлік синдромымен байланысты бес ерекше белгі мен симптом бар: ауырсыну, парестезия (сезімнің төмендеуі), сал, ақсу және пульстің жоқтығы. Бұл ауырсыну айлар бойы, кейбір жағдайларда жылдар бойы сақталуы мүмкін және демалыспен басылуы мүмкін. Аяқ тізегінің түсуі – КБС-нің жиі кездесетін белгісі.
There are five characteristic signs and symptoms related to acute compartment syndrome: pain, paresthesia (reduced sensation), paralysis, pallor, and pulselessness. This pain can occur for months, and in some cases over a period of years, and may be relieved by rest. Foot drop is a common symptom of CECS.
Асқынулар
Қысымды басып алмау салдарынан зардап шеккен анатомиялық бөлімдегі тіндердің өлімі (некроз) пайда болуы мүмкін, себебі бөлімдегі ең кішкентай қан тамырларына (капиллярлық перфузия қысымы) қанның ену қабілеті төмендейді. Бұл, өз кезегінде, осы қанмен қамтамасыз етілетін тіндердің оттегі тапшылығының күрт өсуына алып келеді. Оттегі жеткіліксіз болса, тіндер өледі. Үлкен ауқымда бұл зардап шеккен аяқ-қолдарда Волкманнның қырысуын (контрактурасын) тудыруы мүмкін, бұл қайтымсыз және тұрақты процесс. Басқа да асқынуларға зардап шеккен аяқтың неврологиялық бұзылыстары, гангрена және созылмалы аймақтық ауырсыну синдромы жатады. Рабдомиолиз және одан кейінгі бүйрек жеткіліксіздігі де мүмкін асқынулар болып табылады. Кейбір жағдайларда, АҚС-мен ауыратын пациенттердің 23%-ы рабдомиолизбен ауырады. Ауысымдық синдром ең көп кездесетін жерлер – төменгі аяқтар мен алқыштар. Денедегі басқа да аймақтар, мысалы, сан, жамбас, қол, ішек және аяқ та зардап шегуі мүмкін. Ашық немесе жабық сынықтан туындаған жедел ауысымдық синдромның арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Тібік сүйегінің сынықтарының 2%-9%-ында аяқ бөлімінің синдромы кездеседі. Бұл, тібік сүйегінің диафизіне және басқа да бөліктеріне тиетін сынықтармен тығыз байланысты. Қан тамырларына тікелей зақым келтіру жұмсақ тіндерге қан ағынын азайту арқылы ауысымдық синдромға әкелуі мүмкін. Қан ағынының төмендеуі жұмсақ тіндердің ісінуіне ықпал ететін бірқатар қабыну реакцияларын тудырады. Мұндай қабыну реперфузиялық терапиямен одан әрі күшеюі мүмкін. Антикоагулянттарды қабылдайтын пациенттерде жабық бөлімге қан кету қаупі жоғарылайды. Жылан шаққаннан кейін ауысымдық синдром сирек кездеседі. Жағдайлар бойынша тіркелген деректерге сәйкес, оның жиілігі 0,2%-дан 1,36%-ға дейін ауыспайды. Ауысымдық синдром балаларда жиірек кездеседі, бұл мүмкін жылан уын сұйыту үшін жеткілікті дене сұйықтығының болмауына байланысты болуы мүмкін.
Failure to relieve the pressure can result in the death of tissues (necrosis) in the affected anatomical compartment, since the ability of blood to enter the smallest vessels in the compartment (capillary perfusion pressure) will fall. This, in turn, leads to progressively increasing oxygen deprivation of the tissues dependent on this blood supply. Without sufficient oxygen, the tissue will die. On a large scale, this can cause Volkmann's contracture in affected limbs, a permanent and irreversible process. Other reported complications include neurological deficits of the affected limb, gangrene, and chronic regional pain syndrome. Rhabdomyolysis and subsequent kidney failure are also possible complications. In some case series, rhabdomyolysis is reported in 23% of patients with ACS. The lower legs and the forearms are the most frequent sites affected by compartment syndrome. Other areas of the body such as thigh, buttock, hand, abdomen, and foot can also be affected. There is no difference between acute compartment syndrome originating from an open or closed fracture. Leg compartment syndrome is found in 2% to 9% of tibial fractures. It is strongly related to fractures involving the tibial diaphysis as well as other sections of the tibia. Direct injury to blood vessels can lead to compartment syndrome by reducing the downstream blood supply to soft tissues. This reduction in blood supply can cause a series of inflammatory reactions that promote the swelling of the soft tissues. Such inflammation can be further worsened by reperfusion therapy. Patients on anticoagulant therapy have an increased risk of bleeding into a closed compartment. Compartment syndrome after snake bite is rare. Its incidence varies from 0.2 to 1.36% as recorded in case reports. Compartment syndrome is more common in children possibly due to inadequate volume of the bodily fluid to dilute the snake venom.
Созылмалы
Компармент синдромы бұлшықеттерді қайта-қайта қолданудан туындаған кезде, ол созылмалы компармент синдромы (CCS) деп аталады. Бұл әдетте шұғыл жағдай емес, бірақ қан айналымының жоғалуы жақын маңдағы жүйкелер мен бұлшық еттерге уақытша немесе тұрақты зақым келтіруі мүмкін. Созылмалы компармент синдромының бір түрі – созылмалы физикалық жүктеме кезіндегі компармент синдромы (CECS), оны көбінесе жаттығумен шақырылған компармент синдромы (EICS) деп атайды. Көбінесе CECS – бұл басқа диагнозды жоққа шығару арқылы қойылатын диагноз. Аяқ-қолдың CECS – бұл жаттығу кезінде бұлшықет көлемінің күрт өсуіне байланысты анатомиялық компартменттегі тіндік қысымның артуына әкелетін жағдай. Жаттығу кезінде бұлшықет көлемі 20%-ға дейін өсуі мүмкін. Мұндай кезде тіндер мен бұлшықеттерде қысым пайда болып, тіндік ишемия дамиды. Бұл нашарлау циклі ақырында жұмсақ тіндерге жеткілікті оттегінің жетіспеуіне (тіндік ишемия) және тіндердің өліміне (некрозға) алып келуі мүмкін. Ұю және қалыптан тыс сезім (парестезия) тіндік ишемия басталғаннан кейін 30 минуттан ерте басталуы мүмкін, ал тұрақты зақымдану жарақаттың басталуынан кейін 12 сағаттан кейін пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайда фасциотомия жасалуы керек. Қан қысымы төмен (гипотензия) пациенттерде, ішкі компартменттік қысымнан 20 мм рт.с. жоғары қысым компармент синдромымен байланысты. Созылмалы физикалық жүктеме кезіндегі компармент синдромы әдетте басқа диагнозды жоққа шығару арқылы қойылатын диагноз, оның ерекше белгісі – тынығу кезінде симптомдардың болмауы. Симптомдарды тудырған кезде (әдетте жүгіргеннен кейін) ішкі компартменттік қысымды өлшеу ең пайдалы тест болып табылады. Суреттеу зерттеулері (рентген, КТ, МРТ) компармент синдромының диагнозын растаудың орнына басқа, жиі кездесетін диагнозды жоққа шығару үшін пайдалы болуы мүмкін. Сонымен қатар, МРТ созылмалы физикалық жүктеме кезіндегі компармент синдромын диагностикалауда тиімді екені дәлелденді. Диагноз қойылғанға дейін симптомдардың орташа ұзақтығы 28 айды құрайды.
When compartment syndrome is caused by repetitive use of the muscles, it is known as chronic compartment syndrome (CCS). This is usually not an emergency, but the loss of circulation can cause temporary or permanent damage to nearby nerves and muscles. A subset of chronic compartment syndrome is chronic exertional compartment syndrome (CECS), often called exercise induced compartment syndrome (EICS). Oftentimes, CECS is a diagnosis of exclusion. CECS of the leg is a condition caused by exercise which results in increased tissue pressure within an anatomical compartment due to an acute increase in muscle volume – as much as 20% is possible during exercise. When this happens, pressure builds up in the tissues and muscles causing tissue ischemia. This worsening cycle can eventually lead to a lack of sufficient oxygen in the soft tissues (tissue ischemia) and tissue death (necrosis). Tingling and abnormal sensation (paresthesia) can begin as early as 30 minutes from the start of tissue ischemia and permanent damage can occur as early as 12 hours from the onset of the inciting injury. Fasciotomy is indicated in that case. For those patients with low blood pressure (hypotension), a pressure of 20 mmHg higher than the intracompartmental pressure is associated with compartmental syndrome. Chronic exertional compartment syndrome is usually a diagnosis of exclusion, with the hallmark finding being absence of symptoms at rest. Measurement of intracompartmental pressures during symptom reproduction (usually immediately following running) is the most useful test. Imaging studies (X ray, CT, MRI) can be useful in ruling out other more common diagnoses instead of confirming the diagnosis of compartment syndrome. Additionally, MRI has been shown to be effective in diagnosing chronic exertional compartment syndrome. The average duration of symptoms prior to diagnosis is 28 months.
Жедел
Кез келген сыртқы қысым (турникет, ортопедиялық гипс немесе зардап шеккен мүшеге салынған таңғыш) алынып тасталу керек. Гипсті кесу бөлме ішіндегі қысымды 65%-ға төмендетеді, ал содан кейін жастықтарды кесу арқылы 10-20% қысымды азайту мүмкін. Сыртқы қысымды алып тастағаннан кейін мүше жүрек деңгейінде орналастырылу керек. Науқастың тірілдік белгілері қатаң бақылауда болуы тиіс. Егер клиникалық жағдайы жақсармаса, декомпрессия үшін фасциотомия жасалуы керек. Барлық бөлімдерді декомпрессиялау үшін жеткілікті үлкен тілік жасау қажет. Бұл хирургиялық процедура жалпы немесе жергілікті анестезия астында операциялық бөлмеде жүргізіледі. Жараны жабу үшін тері трансплантациясы қажет болуы мүмкін, бұл емді қиындатады және ауруханада ұзақ қалуға әкелуі мүмкін. Жылан шаққаннан туындаған бөлімше синдромы уқаланғанға қарсы сарысумен емделуі керек, және басқа себептерге қарағанда фасциотомия сирек қолданылады. Егер уқаланғанға қарсы сарысу енгізгеннен кейін қысым төмендемесе, емдеуді жалғастырып, одан көп сарысу енгізу керек. Уқаланғанға қарсы сарысу енгізуге дейін және кейін бөлімше қысымы өлшенуі керек, және тек қосымша сарысуға жауап бермейтін науқастарға ғана фасциотомия жасалуы керек.
Any external compression (tourniquet, orthopedic casts or dressings applied on the affected limb) should be removed. Cutting of the cast will reduce the intracompartmental pressure by 65%, followed by 10 to 20% pressure reduction once padding is cut. After removal of the external compression the limb should be placed at the level of the heart. The vital signs of the patient should be closely monitored. If the clinical condition does not improve, then fasciotomy is indicated to decompress the compartments. An incision large enough to decompress all the compartments is necessary. This surgical procedure is performed inside an operating theater under general or local anesthesia. A skin graft may be required to close the wound, which would complicate the treatment with a much longer hospitalization stay. Compartment syndrome due to snake bite should be treated with antivenom, and, unlike more common causes, fasciotomy is rarely indicated. If the pressure does not reduce after administration of antivenom, the treatment is to administer more antivenom. Compartment pressure should be measured before and after administration of antivenom, and only those patients who fail to respond to additional antivenom should receive a fasciotomy.
Созылмалы
Созылмалы физикалық күш түсірілім синдромын емдеуге жаттығуларды азайту немесе тоқтату және/немесе симптомдарды күшейтетін әрекеттерден бас тарту, массаж, стероид емес қабынуға қарсы препараттар және физиотерапия кіруі мүмкін. Төменгі аяқтағы созылмалы бөлікше синдромын консервативті немесе хирургиялық жолмен емдеуге болады. Консервативті емдеуге демалыс, қабынуға қарсы препараттар және қолмен декомпрессия жатады. Жарақаттанған аймақты жылыту төсенішімен жылыту жаттығулар алдында фасцияны босатуға көмектеседі. Аймақты мұздату фасцияның одан әрі тарылуына әкелуі мүмкін және жаттығудан бұрын немесе кейін ұсынылмайды. Сыртқы қысымды қолданатын құрылғыларды, мысалы, шиналар, гипстер және тығыз жаракерткіш таңғыштарды пайдаланудан аулақ болу керек. Егер консервативті емнен кейін симптомдар сақталса немесе адам симптомдарды тудыратын физикалық белсенділіктен бас тартқысы келмесе, бөлікше синдромын фасциотомия деп аталатын хирургиялық операциямен емдеуге болады. 2012 жылы АҚШ әскери зерттеуі көрсеткендей, төменгі аяқтағы созылмалы күш түсірілім синдромымен ауыратын адамдарды жүгіру стилін алдыңғы табанмен жүгіруге өзгертуге үйрету, симптомдары алдыңғы бөлікшемен шектелгендерде симптомдарды азайтуға көмектеседі. Алдыңғы табанмен жүгіру алдыңғы бөлікше синдромы барларда симптомдардың жеңілдеуін түсіндіретін тібік алдыңғы бұлшық етінің қолданылуын шектейді. Гипербариялық оттегі терапиясы жарақаттар, бөлікше синдромы және басқа да жедел травматикалық ишемиялар үшін жараның жазылуын жақсарту және қайталама хирургия қажеттілігін азайту арқылы тиімді қосымша терапия болып табылуы мүмкін деген деректер бар – бірақ 2011 жылға дейін рандомизацияланған бақылаулы сынақтарда дәлелденбеген.
Treatment for chronic exertional compartment syndrome can include decreasing or subsiding exercise and/or exacerbating activities, massage, non steroidal anti inflammatory medication, and physiotherapy. Chronic compartment syndrome in the lower leg can be treated conservatively or surgically. Conservative treatment includes rest, anti inflammatory medications, and manual decompression. Warming the affected area with a heating pad may help to loosen the fascia prior to exercise. Icing the area may result in further constriction of the fascia and is not recommended before or after exercise. The use of devices that apply external pressure to the area, such as splints, casts, and tight wound dressings, should be avoided. If symptoms persist after conservative treatment or if an individual does not wish to give up the physical activities which bring on symptoms, compartment syndrome can be treated by a surgery known as a fasciotomy. A US military study conducted in 2012 found that teaching individuals with lower leg chronic exertional compartment syndrome to change their running style to a forefoot running technique abated symptoms in those with symptoms limited to the anterior compartment. Running with a forefoot strike limits use of the tibialis anterior muscle which may explain the relief in symptoms in those with anterior compartment syndrome. Hyperbaric oxygen therapy has been suggested by case reports – though as of 2011 not proven in randomized control trials – to be an effective adjunctive therapy for crush injury, compartment syndrome, and other acute traumatic ischemias, by improving wound healing and reducing the need for repetitive surgery.
Болжам
Жамбас аймағының жіті бөлікшелік синдромының өлім-жітім көрсеткіші 47% құрайды. Бір зерттеу бойынша, жіті бөлікшелік синдромы үшін жасалған фасциотомияның көрсеткіші 2%-дан 24%-ға дейін ауытқып келген.
A mortality rate of 47% has been reported for acute compartment syndrome of the thigh. According to one study the rate of fasciotomy for acute compartment syndrome varied from 2% to 24%.
Эпидемиология
164 адамнан тұратын бір сериялық жағдайда, жағдайлардың 69%-ында жіті бөлікше синдромымен қатар сынықтар да болған. Сол мақала авторлары жылдық көрсеткішті 100 000 адамға шаққанда 1-ден 7,3-ке дейін деп есептеген. Травма жағдайында жасқа және жынысқа байланысты жіті бөлікше синдромының таралуы айтарлықтай ерекшеленеді. Бөлікшелердегі бұлшықет массасының жоғары болуына байланысты 35 жасқа дейінгі адамдарда жіті бөлікше синдромы жиірек кездесуі мүмкін.
In one case series of 164 people with acute compartment syndrome, 69% of the cases had an associated fracture. The authors of that article also calculated an annual incidence of acute compartment syndrome of 1 to 7.3 per 100,000. There are significant differences in the incidence of acute compartment syndrome based on age and gender in the setting of trauma. Acute compartment syndrome may occur more often in individuals less than 35 years old due to increased muscle mass within the compartments .