Йоркшир Дейлс – Англияның солтүстігіндегі Пеннин тауларындағы әдемі жартастар мен шығанақтар. Ұлттық саябақтар, табиғат көрікті жерлері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Англиядағы Пеннин тауларының жоталық бөлігі
Upland area of the Pennines in Northern England
Йоркшир долалары – Англиядағы Пеннин тауларының жотасында орналасқан бірнеше аңғарлар немесе долалар. Олар көбінесе Солтүстік Йоркшир әкімшілік аймағында орналасқан, бірақ Камбрия және Ланкаширге дейін созылады; тарихи тұрғыдан олар толығымен Йоркшир құрамында болған. Көптеген долалар 1954 жылы құрылған Йоркшир Дальс Ұлттық паркіне кіреді. Ал ерекше жағдай – Ниддердейл аймағы, ол жеке Ниддердейл Табиғи Сұлулығының Ерекше Аймағын құрайды. Йоркшир долаларының ландшафты қорғалған мұздық аңғарлардан тұрады, олар ашық жартастармен бөлінген. Басым тау жынысы – карбон әктасы, ол әсіресе оңтүстік-батыста, мысалы, Малхэм шығанағында жақсы көрінеді. Көптеген жерлерде Yoredale қатары әлсіз тақталы тас пен қатты әктас және құмтастармен жабылады, бұл долаларға тән «басқышталған» көрініс береді. Көптеген долаларда өзендер ағып өтеді, ал аймақта жеті негізгі су жинау алабы бар: Суэйл, Юр, Уорф, Эйр, Нидд, Риббл және Лун. Аймақта бірнеше маңызды үңгір жүйелері бар, соның ішінде Ұлыбританиядағы ең ұзын жүйе – Үш округ. Ауыл шаруашылығы және жерді басқару, мал жаюға арналған жайылымдар мен шөптесін жерлерді құру арқылы, долалардың сыртқы түріне елеулі әсер етті. Құрғақ тас қабырғалар мен далалық қоралар аңғарлардың ерекше белгісі болып табылады, әсіресе солтүстіктегі Уэнслидейл және Сваледейлде. Йоркширдің үш шыңы – аймақтың ең биік үш тауын (Инглборо, Вернсайд және Пен-й-Гент) қамтитын жаяу серуен жолы. Үңгір жүйелерінің кеңдігі Ұлыбританияда үңгірлерге түсу үшін маңызды аймақ болып табылады.
The Yorkshire Dales are a series of valleys, or dales, in the Pennines, an upland range in England. They are mostly located in the ceremonial county of North Yorkshire, but extend into Cumbria and Lancashire; they were historically entirely within Yorkshire. The majority of the dales are within the Yorkshire Dales National Park, created in 1954. The exception is the area around Nidderdale, which forms the separate Nidderdale Area of Outstanding Natural Beauty. The landscape of the Yorkshire Dales consists of sheltered glacial valleys, separated by exposed moorland. The predominant rock is Carboniferous Limestone, which is particularly visible in the south west in features such as Malham Cove. It is overlain in many areas by the Yoredale Series of alternating weak shales and hard limestones and sandstones, which give the dales their characteristic 'stepped' appearance. Most of the dales contain rivers, and the area contains seven primary catchments: the Swale, Ure, Wharfe, Aire, Nidd, Ribble, and Lune. There are several notable cave systems in the area, including the longest system in the United Kingdom, the Three Counties. Agriculture and other land management has significantly affected the appearance of the Dales, through the creation of pastures and meadows for livestock grazing and moorland for red grouse shooting. Dry stone walls and field barns are characteristic of the valley floors, particularly Wensleydale and Swaledale in the north. The Yorkshire Three Peaks is a walking trail entirely within the area which takes in its three highest mountains: Ingleborough , Whernside , and Pen y ghent The extensive cave systems are a major area for caving in the UK.
Этимология
Dale сөзі, Dell сияқты, көне ағылшын сөзі dæl-ден туындаған. Оның скандинавиялық/германдық тілдердегі "долина" мағынасындағы сөздермен (dal, tal) туыс сөздері бар және Йоркшир мен Солтүстік Англиядағы долиналардың атауларында кездеседі. Бұл атаудың қолданысы Дания заңы кезінде скандинавиялық тілдердің ықпалымен күшейген болуы мүмкін. Көптеген долиналар өзендерінің немесе ағындарының атымен аталады (мысалы, Аркенгартдейл, Аркл Бектен пайда болған). Ең танымал ерекшелік – Уэнслидейл, ол Уэр өзенінен емес, Уэнсли деген шағын ауыл мен бұрынғы базар қаласының атымен аталған, бірақ бұл долинаның бұрынғы аты – Йордейл. Йоркширдегі өзен долиналары "(өзеннің аты)+дейл" деп аталады, бірақ "Дейл" терминіне тек солтүстік долиналар (және тек жоғарғы, ауылдық бөліктері) ғана кіреді.
The word dale, like dell, is derived from the Old English word dæl. It has cognates in the Nordic/Germanic words for valley (dal, tal), and occurs in valley names across Yorkshire and Northern England. Usage here may have been reinforced by Nordic languages during the time of the Danelaw. Most of the dales are named after their river or stream (e. g., Arkengarthdale, formed by Arkle Beck). The best known exception is Wensleydale, which is named after the small village and former market town of Wensley, rather than the River Ure, although an older name for the dale is Yoredale. River valleys all over Yorkshire are called "(name of river)+dale"—but only the more northern valleys (and only the upper, rural, reaches) are included in the term "The Dales".
География
Йоркшир Дойлзін солтүстіктегі Солтүстік Пенниндер мен Орттон Феллз, шығыста Йорк және Моубрей долалары, оңтүстіктегі Оңтүстік Пенниндер, батыста Лейк Дистрикт және Хоугилл Феллз қоршап тұрады. Олар Солтүстік Йоркширдегі Settle, Skipton және Harrogate базар және шипа қалаларынан солтүстікке қарай, Wharfedale және Airedale оңтүстік шекарасына дейін созылады. Natural England бұл аймақты Йоркшир Дойлс Ұлттық паркі ретінде, Ниддердейл AONB-нің шеттерімен, бірақ Settle-ден басқа жоғарыда аталған қалаларды қоспай анықтайды. Airedale және Wharfedale-дің төменгі ағысы әдетте бұл аймаққа кірмейді, ал Airedale-ден оңтүстікке қарай және Оңтүстік Пенниндерде орналасқан Calderdale көбінесе Дойлс-тің бөлігі деп есептелмейді (ол доль болғанымен, Йоркширде орналасқан және оның жоғарғы ағысы солтүстіктегі көптеген аймақтармен салыстырғанда әдемі және ауылдық). Сонымен қатар, Ұлттық паркте Хоугилл Феллз және Орттон Феллз де бар болғанымен, олар әдетте Дойлс-тің бөлігі деп саналмайды. Оңтүстіктегі ірі долалардың көпшілігі – Ribblesdale, Malhamdale, Airedale, Wharfedale және Nidderdale – солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен параллель бағытта жатады. Солтүстік долалар – Wensleydale және Swaledale – көбінесе батыстан шығысқа қарай созылады. Arkengarthdale, Bishopdale, Clapdale, Coverdale, Kingsdale, Littondale, Langstrothdale, Raydale, Waldendale және Washburn Valley сияқты көптеген кіші немесе аз танымал долалар бар, олардың салалары мен өзендері үлкен долаларға құйылады, ал Barbondale, Dentdale, Deepdale және Garsdale батысқа қарай River Lune-ге құйылады. Дойлс-тің ерекше ландшафты – құрғақ тас қабырғалармен бөлінген жасыл жайылымдар, онда қойлар мен ірі қара мал жайылады. 1988 жылы жүргізілген сараптама бойынша Йоркшир Дойлс аймағындағы құрғақ тас қабырғалардың ұзындығы 100 мыңнан астам метрді құрайды деп есептелді. Көптеген таулы аймақтар шұңқырлы даладан тұрады, ол 12 тамыздан бастап (Даңқты он екінші күн) шұңқыр ату үшін пайдаланылады.
The Yorkshire Dales are surrounded by the North Pennines and Orton Fells in the north, the Vales of York and Mowbray in the east, the South Pennines in the south, and the Lake District and Howgill Fells to the west. They spread to the north from the market and spa towns of Settle, Skipton, and Harrogate in North Yorkshire, to the southern boundary in Wharfedale and Airedale. Natural England define the area as most of the Yorkshire Dales National Park with fringes of the Nidderdale AONB, but without the towns listed above apart from Settle. The lower reaches of Airedale and Wharfedale are not usually included in the area, and Calderdale, south of Airedale and in the South Pennines, is not often considered part of the Dales (even though it is a dale, is in Yorkshire, and its upper reaches are as scenic and rural as many further north). Additionally, although the National Park includes the Howgill Fells and Orton Fells, they are not usually considered part of the Dales. Most of the larger southern dales – Ribblesdale, Malhamdale and Airedale, Wharfedale and Nidderdale – run roughly parallel from north to south. The more northerly dales – Wensleydale and Swaledale – run generally from west to east. There are many other smaller or lesser known dales such as Arkengarthdale, Bishopdale, Clapdale, Coverdale, Kingsdale, Littondale, Langstrothdale, Raydale Waldendale and the Washburn Valley whose tributary streams and rivers feed into the larger valleys, and Barbondale, Dentdale, Deepdale and Garsdale which feed west to the River Lune. The characteristic scenery of the Dales is green upland pastures separated by dry stone walls and grazed by sheep and cattle. A survey carried out in 1988 estimated that there were just over of dry stone walling in the Yorkshire Dales. Many upland areas consist of heather moorland, used for grouse shooting from 12 August (the Glorious Twelfth).
Мәдениеттік аспектілер
Ауылдық аумақтың көп бөлігі ауыл шаруашылығына пайдаланылады, тұрғындар шағын ауылдар мен шағын елді мекендерде немесе шаруашылықтарда тұрады. Милімен салынған құрғақ тас қабырғалар мен дәстүрлі сәулеттің көп бөлігі, соның ішінде кейбір далалық қоралар сақталған, бірақ олардың көпшілігі енді қолданылмайды. Қой өсіру және мал өсіру әлі де кең таралған. Көбінесе фермерлер табыстарын арттыру үшін басқа да шаруашылық түрлерімен айналысады, ал кейбіреулері туристерге жатақ ұсынады. Жыл сайын бірнеше ауыл шаруашылығы көрмелері өткізіледі. 19 ғасырда, әсіресе 1821-1861 жылдар аралығында, Дейл аймақтарында қорғасын өндіру кең таралған еді. Кейбір өнеркәсіптік іздер әлі де табылуда, мысалы, Грассингтон кеншілерінің үйлері. Кейбір бұрынғы кен орындарын Historic England қорғап сақтайды. Көптеген құрылымдары сақталған Грассингтон Мур қорғасын кен жолы әртүрлі көздерден қаржыландырылды. Йоркшир Дейлс Ұлттық паркі басқармасы осы аумақтарды зерттегісі келетін адамдар үшін мобильді құрылғыға арналған қосымша бағдарламаны ұсынады.
Much of the rural area is used for agriculture, with residents living in small villages and hamlets or in farmsteads. Miles of dry stone walls and much of the traditional architecture have remained, including some field barns, though many are no longer in active use. Breeding of sheep and rearing of cattle remain common. To supplement their incomes, many farmers have diversified, with some providing accommodations for tourists. A number of agricultural shows are held each year. Lead mining was common in some areas of the Dales in the 19th century, particularly during 1821 to 1861, and some industrial remains can still be found, such as the Grassington miners' cottages. Certain former mining sites are maintained by Historic England. The Grassington Moor Lead Mining Trail, with its many remaining structures, has received funding from a variety of sources. The Yorkshire Dales National Park Authority provides a mobile device software app for those who wish to explore the relevant areas.
Туризм
Бұл негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын аймақта туризм экономикаға маңызды үлес қосуда. 2016 жылы Йоркшир-Дейлс ұлттық паркін 3,8 миллион адам барды, оның ішінде 0,48 миллионы кем дегенде бір түн қонақтап кетті. Парк басқармасының есебуынша, бұл экономикаға 252 миллион фунт стерлингтік кіріс әкелді және 3,583 толық жұмыс күніне баламалы жұмыс орнын құрды. Йоркшир-Дейлс аймағына барлығы 9,7 миллион турист келді, олар экономикаға 644 миллион фунт стерлинг үлестірді. Көрермендер көбінесе жаяу серуендеу жолдарына қызығады, олардың кейбіреуі сарқырамаларға және көркем ауылдар мен шағын қалаларға жетелейді. Олардың ішінде Кіркби-Лонсдейл (аумақтан тыс), Хоуз, Апплтривик, Машам, Клэпхэм, Лонг-Престон және Малхэм бар. Network Rail компаниясы басқаратын 73 мильдік (117 км) Сеттл-Карлайл теміржол желісі ұлттық паркінен өтеді, оның ішінде Рибблхед сияқты туннельдер мен виадуктарды пайдаланады. Trip Advisor сайтындағы саяхатшылардың бағалауынша, ең танымал орындарға Айсгарт сарқырамасы, Малхэм Коув (көркем жаяу серуендеу аймақтары), Инглеборо (жаяу серуендеу жолдары) және Рибблхед виадугі кіреді. DalesBus қызметі жаздың белгілі күндері Dales аймағында жұмыс істейді, "оның ішінде Йоркшир-Дейлс ұлттық паркі және Ниддердейлдің ерекше табиғи сұлулығы аймағы". Жазда бұл автобустар Dales аймағында жыл бойы жұмыс істейтін басқа да қызметтерге қосымша болады. 2020 және 2021 жылдары COVID-19 пандемиясына байланысты енгізілген шектеулер салдарынан аймақтағы туризм азайды. 2021 жылдың соңында, Dales аймағында түсірілген 2020 жылғы "All Creatures Great and Small" телесериалының арқасында келушілер санының артуы күтілді. Сериалдың бірінші бөлімі Ұлыбританияда 2020 жылдың қыркүйегінде, ал АҚШ-та 2021 жылдың басында көрсетілді. Бір дереккөздің мәліметінше, 2020 жылдың қыркүйек айының соңына қарай Йоркширдің веб-сайттарына кіру саны күрт өсті. Мысалы, 2021 жылдың басында Discover England веб-сайттары "Yorkshire-да 'Барлық үлкен-кіші жаратылыстарды ашыңыз'" деген слоганді пайдаланды.
In this primarily agricultural area, tourism has become an important contributor to the economy. In 2016, there were 3.8 million visits to the Yorkshire Dales National Park including 0.48 million who stayed at least one night. The park authority estimates that this contributed £252 million to the economy and provided 3,583 full time equivalent jobs. The wider Yorkshire Dales area received 9.7 million visitors who contributed £644 million to the economy. Visitors are often attracted by the hiking trails, including some that lead to waterfalls and picturesque villages and small towns. These include Kirkby Lonsdale (just outside the area), Hawes, Appletreewick, Masham, Clapham, Long Preston and Malham. The 73 mile (117 km) Settle–Carlisle line railway, operated by Network Rail, runs through the National Park using tunnels and viaducts, including Ribblehead. The top rated attractions according to travellers using the Trip Advisor site include Aysgarth Falls, Malham Cove (scenic walking areas), Ingleborough (hiking trails) and Ribblehead Viaduct. The DalesBus service provides service in the Dales on certain days in summer, "including the Yorkshire Dales National Park and Nidderdale Area of Outstanding Natural Beauty". In summer, these buses supplement the other services operating year round in the Dales. Tourism in the region declined because of restrictions implemented in relation to the COVID 19 pandemic in 2020, and into 2021. Later in 2021, the volume of visits was expected to increase as a result of the 2020 TV series All Creatures Great and Small, largely filmed within the Dales. The first series aired in the UK in September 2020 and in the US in early 2021. One source stated that visits to Yorkshire websites had increased significantly by late September 2020. By early 2021, the Discover England websites, for example, were using the tagline "Discover 'All Creatures Great and Small' in Yorkshire".
Геология
Далалар U және V пішінді аңғарлар, алғашқысы мұздықтардың әсерінен кеңейіп, қалыптасқан, көбінесе соңғы Девенс мұздық дәуірінде. Жатақ тас негізінен карбон әктасынан тұрады, бұл карсттік топографияның кең аумақтарының пайда болуына әкеледі, кейбір жерлерде тақтатас және құмтаспен жабылып, үстінен Миллстон Грит орналасқан. Дегенмен, Дент жарылысының солтүстігі мен батысындағы төбелер силур және ордовик дәуірінің ежелгі тас түрлерінен құралған.
The dales are U and V shaped valleys, the former enlarged and shaped by glaciers, mainly in the most recent Devensian ice age. The underlying rock is mainly Carboniferous Limestone, which results in a large areas of karst topography, in places overlain with shale and sandstone and topped with Millstone Grit, although to the north and west of the Dent Fault the hills are formed from older Silurian and Ordovician rocks.