Магнус Хиршфельд: 20 ғасырдың белгілі сексологы және гомосексуалдық құқықтарының қорғаушысы

Кіріспе

Еврей неміс дәрігері және сексолог (1868–1935)

Магнус Хиршфельд (14 мамыр 1868 – 14 мамыр 1935) – еврей неміс дәрігері және сексолог, оның азаматтығы кейіннен нацистік үкімет тарапынан жойылды. Хиршфельд философия, филология және медицина салаларында білім алған. Сексуалдық азшылықтардың белсенді жақтасы Хиршфельд Ғылыми-гуманитарлық комитет және Сексуалдық реформа жөніндегі әлемдік лиганы құрды. Веймар дәуірінде ол Берлин Шарлоттенбургтегі практикасын жүргізді. Перформанс зерттеулері және риторика профессоры Дастин Голц бұл комитетті "гомосексуалдар мен трансгендерлердің құқықтарын қорғау бойынша алғашқы күш-жігерді" көрсеткен деп сипаттады. Хиршфельд 20-шы ғасырдың ең беделді сексологтарының бірі саналады. Ол еврей және гомосексуал болғандықтан ерте фашистердің, кейін нацистердің мақсатына айналды. 1920 жылы ол [[Völkisch қозғалысының белсенділері]] тарапынан ұрып-сапаланды, ал 1933 жылы оның Сексуалдық ғылым институты (Institut für Sexualwissenschaft) тоналып, кітаптары нацистер тарапынан өртелді. Хиршфельд Францияға эмиграцияға мәжбүр болды, онда 1935 жылы қайтыс болды.

Ерте өмір

Хиршфельд Померанияның Колберг қаласында (1945 жылдан бастап Польшадағы Коłобжег) ашкенази еврей отбасында, өте беделді дәрігер және аға медициналық қызметкер Герман Хиршфельдтің ұлы болып дүниеге келді. Жастық шағында ол сол кезде протестант мектебі болған Колберг кафедралық мектебінде оқыды. 1887–1888 жылдары Бреслауда философия мен филологияны, ал 1888–1892 жылдары Страсбургте, Мюнхенде, Гейдельбергте және Берлинде медицинаны оқыды. 1892 жылы медицина ғылымдарының докторы болды. Оқуын аяқтағаннан кейін сегіз ай бойы Америка Құрама Штаттарында саяхаттап, Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесін тамашалады және неміс журналдарына жазған еңбектерінен түскен табысымен күш көрді. Чикагода болған кезде Хиршфельд сол қаланың гомосексуалдық субмәдениетіне қатысты. Чикаго мен Берлиннің гомосексуалдық субмәдениеттерінің арасындағы маңызды ұқсастықтарға таң қалған Хиршфельд әлемдегі гомосексуализмнің әмбебаптығы туралы теориясын алғаш рет жасады. Ол Рио-де-Жанейро, Танжер және Токиодағы гей субмәдениеттерінің бар екендігі туралы кітаптар мен газет мақалаларын зерттеді. Содан кейін ол Магдебургте табиғи емдеу практикасын бастады; 1896 жылы практикасын Берлиннің Шарлоттенбург ауданына көшірді. Хиршфельд гейлердің құқықтарымен қызығушылық танытты, себебі оның көптеген гей пациенттері өз өмірін өздері қиды. Немец тілінде суицид сөзі Selbstmord ("өзін-өзі өлтіру") деп аталады, ол ағылшын тіліндегі сәйкес сөзге қарағанда үкімді және айыптаушы мағынаны білдіреді, бұл 19 ғасырдағы Германияда суицид тақырыбын табуға айналдырды. Әсіресе, Хиршфельд өзінің гей-құқықтарын қорғау қызметінің себебі ретінде өзінің пациенттерінің бірінің оқиғасын келтірді: 1896 жылы өзін-өзі өлтірген, ең жақсы күш-жігеріне қарамастан, басқа ер адамдарға деген құштарлығын тоқтатуға шамасы келмеген және кінәсі мен ұялуынан өмірін аяқтаған жас офицер. Ол қалдырған өлім хатында офицер ата-анасына "шындықты" айтуға "күші жетпегенін", сондай-ақ "жүрегін жарып жібергендей" сезінгенін және ұялғанын жазды. Офицер тіпті "гомосексуализм" сөзін қолдануға батылмады, оның орнына "ол" деп атады. Дегенмен, офицер өлім алдындағы хатының соңында: "[Хиршфельд], сіз болашақта неміс отаны бізді әділдей бағалайтын уақытқа үлес қоса алатыныңызды ойлау менің өлім сағатымды тәтті етеді", - деп жазды. Хиршфельд 1895–1896 жылдары офицерді депрессиядан емдеген, ал "біз" деген сөзді қолдану екеуінің арасында жақын қарым-қатынас болғаны туралы болжамдарға әкелді. Алайда офицердің "Du" деген бейресми сөздің орнына "Sie" деген ресми сөзді қолданғаны Хиршфельдтің пациентімен қарым-қатынасы тек кәсіби болғанын көрсетеді. Сонымен қатар, Хиршфельд Оскар Уайльдтың ісіне қатты әсер етті және осы оқиғаға өз жазбаларында жиі сілтеме жасады. Хиршфельд өзінің гей пациенттерінің көптеген жарақаттарына таң қалды (Suizidalnarben – "өзін-өзі өлтіруге талпынудан қалған іздер") және жиі пациенттеріне өмір сүруге себеп табуға тырысты.

Hirschfeld was born in Kolberg to Pomerania (since 1945 Kołobrzeg in Poland), in an Ashkenazi Jewish family, the son of highly regarded physician and Senior Medical Officer Hermann Hirschfeld. As a youth he attended Kolberg Cathedral School, which at the time was a Protestant school. In 1887–1888, he studied philosophy and philology in Breslau, and then from 1888 to 1892 medicine in Straßburg, Munich, Heidelberg, and Berlin. In 1892, he earned his medical degree. After his studies, he traveled through the United States for eight months, visiting the World's Columbian Exposition in Chicago, and living from the proceeds of his writing for German journals. During his time in Chicago, Hirschfeld became involved with the homosexual subculture in that city. Struck by the essential similarities between the homosexual subcultures of Chicago and Berlin, Hirschfeld first developed his theory about the universality of homosexuality around the world, as he researched in books and newspaper articles about the existence of gay subcultures in Rio de Janeiro, Tangier, and Tokyo. Then he started a naturopathic practice in Magdeburg; in 1896, he moved his practice to Berlin Charlottenburg. Hirschfeld became interested in gay rights because many of his gay patients took their own lives. In the German language, the word for suicide is Selbstmord ('self murder'), which carried more judgmental and condemnatory connotations than its English language equivalent, making the subject of suicide a taboo in 19th century Germany. In particular, Hirschfeld cited the story of one of his patients as a reason for his gay rights activism: a young army officer suffering from depression who killed himself in 1896, leaving behind a suicide note saying that despite his best efforts, he could not end his desires for other men, and so had ended his life out of his guilt and shame. In his suicide note, the officer wrote that he lacked the "strength" to tell his parents the "truth", and spoke of his shame of "that which nearly strangled my heart". The officer could not even bring himself to use the word "homosexuality", which he instead conspicuously referred to as "that" in his note. However, the officer mentioned at the end of his suicide note: "The thought that you [Hirschfeld] could contribute a future when the German fatherland will think of us in more just terms sweetens the hour of my death." Hirschfeld had been treating the officer for depression in 1895–1896, and the use of the term "us" led to speculation that a relationship existed between the two. However, the officer's use of Sie, the formal German word for you, instead of the informal Du, suggests Hirschfeld's relationship with his patient was strictly professional. At the same time, Hirschfeld was greatly affected by the trial of Oscar Wilde, which he often referred to in his writings. Hirschfeld was struck by the number of his gay patients who had Suizidalnarben ('scars left by suicide attempts'), and often found himself trying to give his patients a reason to live.

Ғылыми-гуманитарлық комитет

Магнус Хиршфельд медициналық практика мен өзінің зерттеулері туралы жазу арасында үйлесімділік тапты. 1896 жылдың 1 мамыры мен 15 қазаны аралығында «Берлиннің ірі өнеркәсіптік көрмесі» (Große Berliner Gewerbeausstellung) өтті, онда тоғыз «адамдар бағы» ұйымдастырылды, онда Германияның Жаңа Гвинея мен Африкадағы колонияларынан келген адамдар келушілердің тамашалауына қойылды. Мұндай көрмелер өнеркәсіптік жәрмеңкелерде кең таралған. Кейіннен Циндао, Мариан және Каролин аралдары Германия империясының құрамына кіргеннен кейін, қытайлықтар, чаморролар және микронезиялықтар «адамдар бағында» көрсетілген африкалықтар мен жаңа гвинеялықтарға қосылды. Басқа мәдениеттердегі сексуалдыққа қызығушылығы зор Хиршфельд «Берлиннің ірі өнеркәсіптік көрмесіне» және кейін басқа көрмелерге барып, «адамдар бағындағы» адамдардан аудармашылар арқылы олардың мәдениеттеріндегі сексуалдық статусы туралы сұрады. 1896 жылы «Берлиннің ірі өнеркәсіптік көрмесіндегі» «адамдар бағында» көрсетілген адамдармен сөйлескеннен кейін Хиршфельд 1914 жылы жарық көрген «Ерлер мен әйелдердің гомосексуализмі» (Die Homosexualität des Mannes und des Weibes) кітабын жазуға кірісті. Бұл кітаптың мақсаты – әлем бойынша гомосексуализмді жан-жақты зерттеп, оның барлық мәдениеттерде кездесетінін дәлелдеу болды. Кітапта Хиршфельд көптеген гомосексуалдар Англияны гомосексуализмнің ең жоғары деңгейі бар ел деп санайтынын анықтады. Магдебургте бірнеше жыл жалпы тәжірибелік дәрігер болып жұмыс істегеннен кейін, 1896 жылы ол гомосексуалдық махаббат туралы «Сафо және Сократ» атты памфлет жариялады (Th. Ramien псевдонимімен). 1897 жылы Хиршфельд баспагер Макс Споормен (1850–1905), заңгер Эдуард Обергпен (1858–1917) және жазушы Франц Иосиф фон Бюломен (1861–1915) бірге «Ғылыми-гуманитарлық комитет» құрды. Комитеттің мақсаты – гомосексуалдардың құқықтарын қорғау үшін зерттеулер жүргізу және 1871 жылдан бері Германияның қылмыстық кодексінің 175-бабында қылмыстық қылмыс деп есептелген гомосексуализмді жою болды. Олар заң шантажға итермелейді деп дәлелдеді. Комитеттің ұраны – «Ғылым арқылы әділдік», ол Хиршфельдтің гомосексуализм туралы жақсы ғылыми түсінік қоғамдағы гомосексуалдарға деген жаулықты жояды деген сенімін білдірді. Комитет мүшелерінің кейбіреулері Хиршфельдтің (және Ульрихстің) еркек гомосексуалдарының табиғатынан әйелдікке бейім екендігі туралы көзқарасын қабылдамады. Бенедикт Фридлаендер және басқалары «Ғылыми-гуманитарлық комитеттен» шығып, «Еркектер мәдениеті одағы» (Bund für männliche Kultur) атты жаңа ұйым құрды, ол ұзақ өмір сүрмеді. Олар еркектер арасындағы махаббаттың ерекше жағдай емес, еркектіктің бір бөлігі екенін дәлелдеді. Хиршфельдтің басшылығымен «Ғылыми-гуманитарлық комитет» 175-бапты жою туралы петицияға көрнекті немістерден 6000 қол жинады. Петицияға қол қойғандардың арасында Альберт Эйнштейн, Герман Гессе, Кете Коллвиц, Томас Манн, Генрих Манн, Райнер Мария Рильке, Август Бебель, Макс Брод, Карл Каутский, Стефан Цвейг, Герхард Хауптман, Мартин Бубер, Рихард фон Крафт-Эбинг және Эдуард Бернштейн болды. Бұл заң жобасы 1898 жылы Германия империясының Рейхстагына ұсынылды, бірақ оны Германияның Социал-демократиялық партиясының аз бөлігі ғана қолдады. Август Бебель, Хиршфельдтің университет кезінен бергі досы, 175-бапты жоюға бағытталған әрекетті қолдауға келісті. Хиршфельд кейінірек «ауттинг» деп аталатын нәрсені қарастырды: заң жобасы бойынша үнсіз қалған танымал және жасырын гомосексуал заң шығарушыларды жария етуге мәжбүрлеу. Ол заң жобасын қайтадан енгізуді ұйымдастырды және 1920 жылдары нацистік партия билікке келгенше, ол біраз алға жылдырды, содан кейін реформаға үміт қалмады. Халық арасындағы бейтараптыққа қарсы күресу үшін Хиршфельд өзін-өзі өлтіру туралы табу тақырыбын ашық талқылады және гомосексуалдардың гетеросексуалдарға қарағанда өзін-өзі өлтіруге немесе өзін-өзі өлтіруге талпыну ықтималдығы жоғары екенін көрсеткен алғашқы адам болды. Хиршфельд гомосексуализм және өзін-өзі өлтіру туралы гейлерге анонимді түрде жауап беретін сауалнамалар дайындады. Нәтижелерін жинақтап, Хиршфельд әр 100 гейдің 3-і жыл сайын өзін-өзі өлтіретінін, гейлердің төрттен бірі өмірінде бір рет өзін-өзі өлтіруге тырысқанын және қалған үштен бірі өзін-өзі өлтіру туралы ойларға берілгенін есептеді. Ол Германиядағы қазіргі әлеуметтік жағдайларда гомосексуалдар үшін өмірдің шынымен төзімсіз екенін дәлелдеу үшін осы деректерді пайдаланды. Хиршфельд «гомосексуалдардың басынан өткен тозақты» суреттеу үшін жиі айтқан тұлға – Оскар Уайльд болды, ол Германияда белгілі жазушы еді және оның 1895 жылғы сот процесі Германия баспасөзінде кеңінен жарияланды. Хиршфельд 1905 жылы Кембридж университетіне барып, Уайльдтің ұлы Вивиан Холландпен кездесті, ол әкесімен байланысты болмау үшін өзінің тегін өзгерткен. Хиршфельд «Уайльд есімі» сот процесінен бері «ұятты сөздейтінін, гомосексуалдарды ұялуға мәжбүр ететінін, әйелдердің көзін бұруға мәжбүр ететінін және қалыпты еркектерді ашуландыратынын» байқады. Ұлыбританияға сапары барысында Хиршфельд Англияның шалқарында өткен құпия кештің шақыруын алды, онда Кембридж студенттерінің «әдемі, жас жігіттері» Уайльдтің түрме нөмірі – C33-ті киіп, оның тағдырын өздерінің тағдырымен байланыстыру үшін және оның «Рединг түрмесінің балладасын» оқыды. Хиршфельд «Рединг түрмесінің балладасын» оқуды «жанды тебірендіретіндей» (яғни, эмоционалды түрде қиын) деп бағалады және бұл өлеңнің оқылуы «ешқашан басылған жандардың өз қиналулары мен адамзаттың қиналулары туралы айқай» екенін жазды. «Рединг түрмесінің балладасын» оқу аяқталғаннан кейін Хиршфельд «тыныш қуаныш» сезімді, өйткені Уайльдтің өмірі қирағанына қарамастан, жақсы нәрсе болады деп сенді.

Magnus Hirschfeld found a balance between practicing medicine and writing about his findings. Between 1 May–15 October 1896, the Große Berliner Gewerbeausstellung ('Great Business Exhibition of Berlin') took place, which featured nine "human zoos" where people from Germany's colonies in New Guinea and Africa were put on display for the visitors to gawk at. Such exhibitions of colonised peoples were common at industrial fairs, and later after Qingdao, the Mariana Islands, and the Caroline Islands became part of the German empire, Chinese, Chamorros, and Micronesians joined the Africans and New Guineans displayed in the "human zoos". Hirschfeld, who was keenly interested in sexuality in other cultures, visited the Große Berliner Gewerbeausstellung and subsequently other exhibitions to inquire of the people in the "human zoos" via interpreters about the status of sexuality in their cultures. It was in 1896, after talking to the people displayed in the "human zoos" at the Große Berliner Gewerbeausstellung, that Hirschfeld began writing what became his 1914 book Die Homosexualität des Mannes und des Weibes (The Homosexuality of Men and Women), an attempt to comprehensively survey homosexuality around the world, as part of an effort to prove that homosexuality occurred in every culture. In the book, Hirschfeld found that many homosexuals considered England to be the country with the highest rate of homosexuality. After several years as a general practitioner in Magdeburg, in 1896 he issued a pamphlet, Sappho and Socrates, on homosexual love (under the pseudonym Th. Ramien). In 1897, Hirschfeld founded the Scientific Humanitarian Committee with the publisher Max Spohr (1850–1905), the lawyer Eduard Oberg (1858–1917), and the writer Franz Joseph von Bülow (1861–1915). The group aimed to undertake research to defend the rights of homosexuals and to repeal Paragraph 175, the section of the German penal code that, since 1871, had criminalized homosexuality. They argued that the law encouraged blackmail. The motto of the committee, "Justice through science", reflected Hirschfeld's belief that a better scientific understanding of homosexuality would eliminate social hostility toward homosexuals. Within the group, some of the members rejected Hirschfeld's (and Ulrichs's) view that male homosexuals are, by nature, effeminate. Benedict Friedlaender and some others left the Scientific Humanitarian Committee and formed another group, the Bund für männliche Kultur or 'Union for Male Culture', which did not exist long. It argued that male–male love is an aspect of virile manliness, rather than a special condition. Under Hirschfeld's leadership, the Scientific Humanitarian Committee gathered 6000 signatures from prominent Germans on a petition to overturn Paragraph 175. Signatories included Albert Einstein, Hermann Hesse, Käthe Kollwitz, Thomas Mann, Heinrich Mann, Rainer Maria Rilke, August Bebel, Max Brod, Karl Kautsky, Stefan Zweig, Gerhart Hauptmann, Martin Buber, Richard von Krafft Ebing, and Eduard Bernstein. The bill was brought before the [[Reichstag (German Empire) in 1898, but was supported only by a minority from the Social Democratic Party of Germany. August Bebel, a friend of Hirschfeld from his university days, agreed to sponsor the attempt to repeal Paragraph 175. Hirschfeld considered what would, in a later era, be described as "outing": forcing out of the closet some of the prominent and secretly homosexual lawmakers who had remained silent on the bill. He arranged for the bill to be reintroduced and, in the 1920s, it made some progress until the takeover of the Nazi Party ended all hope for any such reform. As part of his efforts to counter popular prejudice, Hirschfeld spoke out about the taboo subject of suicide and was the first to present statistical evidence that homosexuals were more likely to commit suicide or attempt suicide than heterosexuals. Hirschfeld prepared questionnaires that gay men could answer anonymously about homosexuality and suicide. Collating his results, Hirschfeld estimated that 3 out of every 100 gays committed suicide every year, that a quarter of gays had attempted suicide at some point in their lives and that the other three quarters had had suicidal thoughts at some point. He used his evidence to argue that, under current social conditions in Germany, life was literally unbearable for homosexuals. A figure frequently mentioned by Hirschfeld to illustrate the "hell experienced by homosexuals" was Oscar Wilde, who was a well known author in Germany, and whose trials in 1895 had been extensively covered by the German press. Hirschfeld visited Cambridge University in 1905 to meet Wilde's son, Vyvyan Holland, who had changed his surname to avoid being associated with his father. Hirschfeld noted "the name Wilde" has, since his trial, sounded like "an indecent word, which causes homosexuals to blush with shame, women to avert their eyes, and normal men to be outraged". During his visit to Britain, Hirschfeld was invited to a secret ceremony in the English countryside where a "group of beautiful, young, male students" from Cambridge gathered together wearing Wilde's prison number, C33, as a way of symbolically linking his fate to theirs, to read out aloud Wilde's poem "The Ballad of Reading Gaol". Hirschfeld found the reading of "The Ballad of Reading Gaol" to be "markerschütternd" (shaken to the core of one's being, i. e. something that is emotionally devastating), going on to write that the poem reading was "the most earth shattering outcry that has ever been voiced by a downtrodden soul about its own torture and that of humanity". By the end of the reading of "The Ballad of Reading Gaol", Hirshfeld felt "quiet joy" as he was convinced that, despite the way that Wilde's life had been ruined, something good would eventually come of it.

Феминизм

1905 жылы Хиршфельд Хелене Штёкер құрған феминистік ұйым – Bund für Mutterschutz ("Аналарды қорғау лигасы") ұйымына қосылды. Ол абортты қылмыстық қылмыс деп санамау және әйел мұғалімдер мен мемлекеттік қызметкерлерге үйленуге немесе бала тууға тыйым салатын саясатқа қарсы күресті. Хиршфельд пен Штёкердің екеуі де гомосексуалдық құқықтар мен әйелдер құқықтары арасындағы тығыз байланысқа сенді. Штёкер 175-бапты жою науқанына белсенді қатысты, ал Хиршфельд абортты қылмыстық қылмыс деп жариялаған 218-бапты жоюға күш салды. 1909 жылдан 1912 жылға дейін Штёкер, Хиршфельд, Хедвиг Дohm және басқалар әйелдердің гомосексуализмін қылмыстық қылмыс деп санайтын 175-бапқа енгізілмек болған толықтыруға қарсы сәтті науқан жүргізді. 1906 жылы Хиршфельдті дәрігер ретінде Ноймюнстердегі тұтқынды қарап тексеруге шақырды, оның "малярия, қара су ауруы және туа біткен жыныстық аномалияның салдарынан туған ауыр жүйке бұзылысынан" зардап шегуі мүмкін екенін анықтау үшін. Бұрынғы солдат, Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасында (қазіргі Намибия) Хиршфельд "Герро көтерілісі" деп атаған шайқаста қатысқан ол, қазіргі кезде посттравматикалық стресс синдромы деп есептелетін ауруға ұшырағандай көрінді. Ол Оңтүстік-Батыс Африкада қорқынышты істер жасағанын және енді өзімен өмір сүре алмайтынын айтты. 1904 жылы германиялық қоныс аударушыларға орын беру үшін жерлерінен бірте-бірте қуылған херэро және намаква халықтары көтеріліс жасады, нәтижесінде кайзер Вильгельм II генерал Лотар фон Троттаны херэро және намакваны жою мақсатында "жою соғысын" жүргізуге жіберді, бұл оқиға кейіннен херэро және намаква геноциді ретінде танылды. Геноцид кеңінен танымал болды, Рейхстагтағы отырыста СДП жетекшісі Август Бебель үкіметті сынап, қара нәсілді болғандықтан ғана херэроларды жоюға үкіметтің құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Хиршфельд тұтқынға қойған диагнозын және Оңтүстік-Батыс Африкадағы әрекеттері үшін тұтқынның кінәлі екендігінің себебін егжей-тегжейлі айтқан жоқ. Немец ғалымы Хайке Бауэр оны геноцид пен тұтқынның кінәлілігі арасындағы байланысты көруге құлшынбағаны үшін сынады, бұл оның ұсақ-түйек қылмыстар жасауына себеп болды. Хиршфельдтің гомосексуализмді қалыпты және табиғи деп санауы оны сол кезде өте даулы тұлғаға айналдырды, оны гомосексуализмді табиғи емес және дұрыс емес деп санайтын басқа ғалымдармен пікір таласына салды. Хиршфельдтің басты сыншыларының бірі – австриялық барон Кристиан фон Эренфельс, ол "Сары қауіпке" қарсы күресу үшін қоғам мен сексуалдық қатынастарда радикалды өзгерістерді жақтады және Хиршфельдтің теорияларын өзінің сексуалдық көзқарасына қарсылық ретінде қарастырды. Эренфельс бірнеше "биологиялық дегенеративті" гомосексуалдар бар екенін және олар басқаша "сау ұлдарды" өз өмір салтына тартады, гомосексуализмді сол кездегі таңдаудың біріне және дұрыс емес таңдауға айналдырады деп мәлімдеді.

In 1905, Hirschfeld joined the Bund für Mutterschutz ('League for the Protection of Mothers'), the feminist organization founded by Helene Stöcker. He campaigned for the decriminalisation of abortion, and against policies that banned female teachers and civil servants from marrying or having children. Both Hirschfeld and Stöcker believed that there was a close connection between the causes of gay rights and women's rights, and Stöcker was much involved in the campaign to repeal Paragraph 175 while Hirschfeld campaigned for the repeal of Paragraph 218, which had banned abortion. From 1909 to 1912, Stöcker, Hirschfeld, Hedwig Dohm, and others successfully campaigned against an extension to Paragraph 175 which would have criminalised female homosexuality. In 1906, Hirschfeld was asked as a doctor to examine a prisoner in Neumünster to see if he was suffering from "severe nervous disturbances caused by a combination of malaria, blackwater fever, and congenital sexual anomaly". The man, a former soldier and a veteran of what Hirschfeld called the Hereroaufstand ('Herero revolt') in German Southwest Africa (modern Namibia) appeared to be suffering from what would now be considered post traumatic stress disorder, saying that he had done terrible things in Southwest Africa, and could no longer live with himself. In 1904, the Herero and Namaqua peoples who had been steadily pushed off their land to make way for German settlers, had revolted, causing Kaiser Wilhelm II to dispatch General Lothar von Trotha to wage a "war of annihilation" to exterminate the Herero and Namaqua in what has since become known as the Herero and Namaqua genocide. The genocide came to widespread attention when the SPD leader August Bebel criticized the government on the floor of the Reichstag, saying the government did not have the right to exterminate the Herero just because they were Black. Hirschfeld did not mention his diagnosis of the prisoner, nor he did mention in detail the source of the prisoner's guilt about his actions in Southwest Africa; the German scholar Heike Bauer criticized him for his seeming unwillingness to see the connection between the Herero genocide and the prisoner's guilt, which had caused him to engage in a petty crime wave. Hirschfeld's position, that homosexuality was normal and natural, made him a highly controversial figure at the time, involving him in vigorous debates with other academics, who regarded homosexuality as unnatural and wrong. One of Hirschfeld's leading critics was Austrian Baron Christian von Ehrenfels, who advocated radical changes to society and sexuality to combat the supposed "Yellow Peril", and saw Hirschfeld's theories as a challenge to his view of sexuality. Ehrenfels argued that there were a few "biologically degenerate" homosexuals who lured otherwise "healthy boys" into their lifestyle, making homosexuality into both a choice and a wrong one at that time.

Африка антропологиясы

Сонымен қатар, Хиршфельд көптеген антропологтармен «Хоттентоттнщюрзе» («Хоттентот алжапқышы») деп аталатын құбылыстың болуы туралы пікірталасқа қатысты. Хиршфельд Хоекое (Батыс елдерінде «Хоттентоттар» деп белгілі) әйелдерінің қалыптыдан тыс үлкен еріндері бар екеніне ешқандай дәлел жоқ екенін, оның болуы сол кездегі көптеген батыс антропологтарын қызықтырғанын және Хоекое әйелдерінің денесі қара нәсілді болудан басқа, неміс әйелдерінен ешқандай айырмашылығы жоқ екенін мәлімдеді. Хоекое әйелдерінің бірі, Сара Баартман, «Хоттентот Венерасы» деп аталды, ол Солтүстік Еуропалық әйелдерге қарағанда салыстырмалы түрде үлкен жамбас және еріндерге ие болды және 19-ғасырдың басында Еуропадағы фрик-шоуда көрсетілді, осылайша Хоекое әйелдері туралы осы сенімнің бастауы болды. Хиршфельд: «Хоекое және неміс әйелдері арасындағы ортақ нәрселермен салыстырғанда, айырмашылықтар өте аз» деп жазды. Антропологтардың аргументін кері бұрып, Хиршфельд Хоекое әйелдері арасында бір жынысты қатынастар кең таралған болса және Хоекое әйелдерінің денелері батыс әйелдеріне ұқсас болса, онда батыс әйелдерінің де сондай бейімділіктері болуы мүмкін деп тұжырымдады. Хиршфельдтің әлемнің барлық мәдениеттерінде жыныстық спектрдің бар екендігі туралы теориясы, нәсілдер арасындағы айырмашылықтар туралы бинарлық теорияларды жоққа шығарды, бұл ақ нәсілдің үстемдігі туралы талаптың негізі болған еді. Алайда Бауэр Хиршфельдтің гомосексуализмнің барлық жерде кездесетіні туралы теориясы мәдени контекстке жеткілікті назар бөлмегенін және Нигериядағы Хауса әйелдерінің лесбияндық бейімділіктерімен танымал екенін және британдық үкіметке дейін сапфикалық іс-әрекеттері үшін жазаланғанын айтқандығы үшін оны сынға алды, бұл империализм әрқашан отарланған елдер үшін жақсы нәрсе деген тұжырымға келді.

Эуленбург ісі

Хиршфельд 1906-1909 жылдардағы Харден-Эуленбург ісінде маңызды рөл атқарды, ол Императорлық Германиядағы ең көп талқыланған жыныстық дау болды. 1907 жылы қорлауға қатысты сотта генерал Куно фон Мольтке журналист Максимилиан Харденді сотқа берген кезде, соңғысы Мольтке саяси ықпалды князь Филипп фон Эйленбургпен гомосексуалды қарым-қатынаста болды деп айыптаған мақала жариялағаннан кейін, Хиршфельд Харденнің куәгері болды. Сарапшы куәгер ретінде Хиршфельд Мольтке гей екенін және Харден жазғандардың рас екенін мәлімдеді. Германияда гомосексуализмді заңдастыруды көздеген Хиршфельд Мольтке сияқты әскери шенеуніктердің гей екенін дәлелдеу, заңдылыққа қол жеткізуге көмектеседі деп сенді. Ол сондай-ақ Мольткеге ешқандай зиян келтірілмегенін айтты. Хиршфельдтің куәлігі Германияда кеңінен наразылық тудырды. "Воссише цайтунг" газеті редакциондық мақаласында Хиршфельдті "жалған ғылым атынан ерекше адамдар үшін әрекет ететін аномалия" деп сынады. Эльба өзінің жыныстық құштарлығы мен күйеуінің, ол тек Эйленбургпен қана қатынас жасауға қызығушылық танытқанына деген көңілінің тоңуы туралы сол кезең үшін ерекше ашық айтты. Эльбаның куәлігі, оның Мольткеге жыныстық қатынас жасауға мәжбүрлеу үшін табамен шабуыл жасағаны белгілі болғанда, комедиялық сәттерге толы болды. Генерал фон Мольтке әйелінің шабуылдарына қарсы тұра алмағаны, оның еркектік қасиеттерінің жетіспеушілігін көрсетеді, көптеген адамдар бұл оның гомосексуализмін растайды деп ойлады. Ол кезде әйелдердің сексуалдылығы талқылауға жат жайт болатын, Эльбаның куәлігі даулы болды, көптеген адамдар оның сексуалдығын мойындауға дайындығының себебінен психикалық ауруға шалдыққан болуы керек деді. Сол кездегі газеттерге келген хаттар, ерлер мен әйелдерден, Эльбаның сексуалдығына қатысты "қорқынышты" куәлігіне айыптаулармен толы болды. Хиршфельд Мольтке мен Эйленбургтің достығының гомоэротикалық, бірақ жыныстық емес екенін куәлік етті, бұл оның алғашқы сотта айтқан нәрсесімен сәйкес келді. Әртүрлі "фольк" лидерлері, ең танымал радикалды антисемит журналисі Теодор Фрич, Эйленбург ісін еврейлермен "есептесу" мүмкіндігі ретінде пайдаланды. Гей еврей болғандықтан Хиршфельд "фольк" газеттері тарапынан үздіксіз қорланды. Берлиндегі Хиршфельдтің үйінің сыртында "Др. Хиршфельд – қоғамға қауіп: Еврейлер біздің құлдырауымызға себепкер!" деген плакаттар ілінді. Германия үкіметінің салған қорытындысы Хиршфельдтің күткенінен кері болды; генерал фон Мольтке және Эйленбург сияқты көрнекті адамдардың гей екені үкіметті 175-бапты жоюға итермелемеді, керісінше, үкімет 175-баптың жеткіліксіз күшпен орындалып жатқанына шешім берді, бұл гомосексуалдарға қарсы бұрын-соңды болмаған қысымға алып келді, ол нацистік кезеңге дейін асырмайтын еді. Бастапқыда соғысты қолдаған Хиршфельд 1915 жылы соғысқа қарсы көзқарасқа ие болып, бейбітшілдік позициясына қарай жылжи бастады. 1915 жылы жарық көрген "Неге халықтар бізді жек көреді?" атты памфлетінде Хиршфельд өзінің сұрағына Германияның ұлылығы басқа ұлттардың, әсіресе Ұлыбританияның қызғанышын тудырды және олардың Рейхті жою үшін бірігуіне себеп болды деп жауап берді. Хиршфельд Ұлыбританияны 1914 жылы "Германия империясының дамуы мен көлеміне қызғанышпен" соғыс бастады деп айыптады. "Неге халықтар бізді жек көреді?" памфлеті Шарлотта Вольф сияқты Хиршфельдтің қазіргі жақтастарының ұялуына себеп болған шовинистік және ультраұлтшылдық тонмен, сонымен бірге ашық ағылшын тіліне деген жеккөрушілікпен сипатталды, ол памфлетті "Хиршфельд әрқашан тұрған құндылықтардың бұрмалануы" деп атады. Еврей гомосексуалисі болған Хиршфельд көптеген немістердің оны "нағыз" неміс деп санамайтынын, тіпті неміс емес деп есептейтінін жақсы білді; сондықтан ол өте патриоттық ұстанымды қабылдау, неміс еврейлері мен/немесе гомосексуалдар да жақсы, патриоттық немістер бола алатынын көрсету арқылы әділдікке шақыру арқылы прежудистерді жоюға көмектеседі деп ойлады. 1916 жылға қарай Хиршфельд соғысты дереу тоқтатуға шақыратын бейбітшілдік памфлеттерін жазып жүрді. Осы уақытта Хиршфельд және Жыныстық ғылымдар институты полиция тарапынан мазалаудан сақтану үшін трансвеститтік рұқсаттамаларды трансгендер адамдарға берді.

Hirschfeld played a prominent role in the Harden–Eulenburg affair of 1906–09, which became the most widely publicized sex scandal in Imperial Germany. During the libel trial in 1907, when General Kuno von Moltke sued the journalist Maximilian Harden, after the latter had run an article accusing Moltke of having a homosexual relationship with the politically powerful Prince Philipp von Eulenburg, who was the Kaiser's best friend, Hirschfeld testified for Harden. In his role as an expert witness, Hirschfeld testified that Moltke was gay and, thus, what Harden had written was true. Hirschfeld – who wanted to make homosexuality legal in Germany – believed that proving Army officers like Moltke were gay would help his case for legalization. He also testified that he believed there was nothing wrong with Moltke. Hirschfeld's testimony caused outrage all over Germany. The Vossische Zeitung newspaper condemned Hirschfeld in an editorial as "a freak who acted for freaks in the name of pseudoscience". Elbe spoke with remarkable openness for the period of her sexual desires and her frustration with a husband who was only interested in having sex with Eulenburg. Elbe's testimony was marked by moments of low comedy when it emerged that she had taken to attacking Moltke with a frying pan in vain attempts to make him have sex with her. The fact that General von Moltke was unable to defend himself from his wife's attacks was taken as proof that he was deficient in his masculinity, which many saw as confirming his homosexuality. At the time, the subject of female sexuality was taboo, and Elbe's testimony was controversial, with many saying that Elbe must be mentally ill because of her willingness to acknowledge her sexuality. Letters to the newspapers at the time, from both men and women, overwhelmingly condemned Elbe for her "disgusting" testimony concerning her sexuality. Hirschfeld testified that Moltke and Eulenburg had an "intimate" friendship that was homoerotic in nature but not sexual, as he had testified at the first trial. Various völkisch leaders, most notably the radical anti Semitic journalist Theodor Fritsch, used the Eulenburg affair as a chance to "settle the accounts" with the Jews. As a gay Jew, Hirschfeld was relentlessly vilified by the völkisch newspapers. Outside Hirschfeld's house in Berlin, posters were affixed by völkisch activists, which read "Dr. Hirschfeld A Public Danger: The Jews are Our Undoing!". The conclusion drawn by the German government was the opposite of the one that Hirschfeld wanted; the fact that prominent men like General von Moltke and Eulenburg were gay did not lead the government to repeal Paragraph 175 as Hirschfeld had hoped and, instead, the government decided that Paragraph 175 was being enforced with insufficient vigor, leading to a crackdown on homosexuals that was unprecedented and would not be exceeded until the Nazi era. Initially pro war, Hirschfeld started to turn against the war in 1915, moving toward a pacifist position. In his 1915 pamphlet, Warum Hassen uns die Völker? ('Why do other nations hate us? '), Hirschfeld answered his own question by arguing that it was the greatness of Germany that excited envy from other nations, especially Great Britain, and so had supposedly caused them to come together to destroy the Reich. Hirschfeld accused Britain of starting the war in 1914 "out of envy at the development and size of the German Empire". Warum Hassen uns die Völker? was characterized by a chauvinist and ultra nationalist tone, together with a crass Anglophobia that has often embarrassed Hirschfeld's modern admirers such as Charlotte Wolff, who called the pamphlet a "perversion of the values which Hirschfeld had always stood for". As a Jewish homosexual, Hirschfeld was acutely aware that many Germans did not consider him to be a "proper" German, or even a German at all; so, he reasoned that taking an ultra patriotic stance might break down prejudices by showing that German Jews and/or homosexuals could also be good, patriotic Germans, rallying to the cry of the Fatherland. By 1916, Hirschfeld was writing pacifist pamphlets, calling for an immediate end to the war. At this time, Hirschfeld and the Institute for Sexual Sciences issued a number of transvestite passes to trans people in order to prevent them from being harassed by the police.

Өлім

Өзінің 67 жасқа толған күні, 14 мамыр 1935 жылы, Гиршфельд Ниццадағы 63-ші "Promenade des Anglais" мекенжайындағы Gloria Mansions I ғимаратындағы пәтерінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Кавказ зираты – хирург және жастыруды қолдайтын Серж Вороновтың қабірінің орналасқан жері, ал Гиршфельд оның еңбектерін өз басылымдарында талқылаған. 2010 жылдың 14 мамырында Гиршфельдтің қайтыс болуының 75 жылдығын белгілеу үшін Францияның ұлттық ұйымы, Гомосексуалды депортация мемориалы (MDH), Ниццаның жаңа ЛГБТ қоғамдық орталығымен (ЛГБТ Côte d'Azur орталығы) бірлесіп, зиратқа ресми делегация ұйымдастырды. Сөз сөйлеушілер Гиршфельдтің өмірі мен еңбегін еске алып, оның қабіріне үлкен қызғылт гүл шоғын қойды; гүл шоғының таспасына "Au pionnier de nos causes. Le MDH et le Centre LGBT" ("Біздің ісіміздің бастаушысына. MDH және ЛГБТ орталығы").

Мұра

Штетлдің айтуынша, Хиршфельдтің «радикалды идеялары немістердің сексуалдыққа қатысты ойлау жолын өзгертті». Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтас әскерлерінің құрамында болған америкалық Генри Гербер Хиршфельдтің ықпалына түсіп, оның көптеген идеяларын қабылдады. АҚШ-қа оралғаннан кейін Гербер 1924 жылы Чикагодағы «Адам құқықтары қоғамын» құруға ұмтылды, ол елдегі алғашқы гомосексуалдар құқығын қорғау ұйымы болды. Ал, қоғамның бұрынғы мүшесінің әйелі 1929 жылы Лос-Анджелесте тұратын Гарри Хейге қоғамның бар екенін жеткізді; Хей 1950 жылы АҚШ-та көп жылдар бойы жұмыс істеген алғашқы гомосексуалдық құқықтарды қорғау ұйымы – «Матташин қоғамын» құруға көмектесті. 1979 жылы Ұлттық ЛГБТ федерациясы Ирландияның екінші гей және лесбиянкалар орталығы – Хиршфельд орталығын құрды. 1987 жылы өрттен зардап шеккеніне қарамастан, орталық 1997 жылға дейін «Гей жаңалықтары» журналын шығарып тұрды. 1982 жылы неміс зерттеушілер мен белсенділер тобы Батыс Берлинде Магнус Хиршфельд қоғамын (Magnus Hirschfeld Gesellschaft e. V.) құрды. Он жыл өткен соң, қоғам Берлинде сексология тарихын зерттеу орталығын ашты. ХХ ғасырдың соңынан бері Магнус Хиршфельд қоғамымен байланысты зерттеушілер Хиршфельдтің өмірі мен еңбектеріне қатысты бұрын шашырап кеткен және жоғалған құжаттар мен артефакттарды таба алды. Олар осы материалдардың көп бөлігін Берлиндегі қоғамның мұрағатында жинақтады. 2011 жылдың 7 желтоқсанынан 2012 жылдың 31 наурызына дейін Берлиндегі «Швулес мұражайында» өткен көрмеде қоғам осы коллекциялардың бір бөлігін алғаш рет көпшілік назарына ұсынды. 1990 жылы Германияның әлеуметтік ғылыми сексуалдық зерттеулер қоғамы Магнус Хиршфельд медалін тағайындады. Қоғам медальді екі номинация бойынша табыстайды: сексуалдық зерттеулерге және сексуалдық реформаға қосқан үлес. 2007 жылы Германияда құрылған «Хиршфельд Эдди қоры» Хиршфельдтің және лесбиян белсендісі Фанни Энн Эддидің есімімен аталады. 2008 жылдың мамыр айында Мольтке көпірі мен Канцлер саябағы арасындағы жағалау Магнус Хиршфельд Уфер деп қайта аталды. Онда ағылшын тілінде сипаттамасы бар ескерткіш тақта орнатылған. 2011 жылдың тамызында Магнус Хиршфельд қоғамы және басқа да бірлестіктер мен жеке тұлғалардың 30 жылдық күш-жігерінен кейін Германия Федералдық кабинеті Магнус Хиршфельд Ұлттық қорын (Bundesstiftung Magnus Hirschfeld) құруға 10 миллион евро бөлді. Бұл қор Магнус Хиршфельдтің өмірі мен еңбектерін, гомосексуалдарды нацистердің қуғын-сүргінін, неміс ЛГБТ мәдениетін және қоғамдастығын, сондай-ақ ЛГБТ адамдарына қарсы дискриминациямен күресу жолдарын зерттеу мен білім беруді қолдауға арналған. Федералды Әділет министрлігі тағы 5 миллион евро көмектеседі деп күтілді, бұл қордың бастапқы капиталын 15 миллион евроға жеткізеді.

According to Shtetl, Hirschfeld's "radical ideas changed the way Germans thought about sexuality." American Henry Gerber, attached to the Allied Army of Occupation following World War I, became impressed by Hirschfeld and absorbed many of the doctor's ideas. Upon his return to the United States, Gerber was inspired to form the short lived Chicago based Society for Human Rights in 1924, the first known gay rights organization in the nation. In turn, a partner of one of the former members of the Society communicated the existence of the society to Los Angeles resident Harry Hay in 1929; Hay would go on to help establish the Mattachine Society in 1950, the first national homosexual rights organization to operate for many years in the United States. In 1979, the National LGBT Federation established the Hirschfeld Centre, Ireland's second gay and lesbian community centre. Although badly damaged by a 1987 fire, the centre continued to house the Gay Community News magazine until 1997. In 1982, a group of German researchers and activists founded the Magnus Hirschfeld Society (Magnus Hirschfeld Gesellschaft e. V.) in West Berlin, in anticipation of the approaching 50th anniversary of the destruction of Hirschfeld's Institute for Sexual Science. Ten years later, the society established a Berlin based center for research on the history of sexology. Since the late 20th century, researchers associated with the Magnus Hirschfeld Society have succeeded in tracking down previously dispersed and lost records and artifacts of Hirschfeld's life and work. They have brought together many of these materials at the society's archives in Berlin. At an exhibition at the Schwules Museum in Berlin from 7 December 2011 to 31 March 2012, the society publicly displayed a selection of these collections for the first time. The German Society for Social Scientific Sexuality Research established the Magnus Hirschfeld Medal in 1990. The Society awards the Medal in two categories, contributions to sexual research and contributions to sexual reform. The Hirschfeld Eddy Foundation, established in Germany in 2007, is named for Hirschfeld and lesbian activist FannyAnn Eddy. In May 2008, the promenade between Moltke Bridge and the Chancellor's Garden got renamed Magnus Hirschfeld Ufer. On this promenade, there is a Memorial plaque with a description in English. In August 2011, after 30 years of advocacy by the Magnus Hirschfeld Society and other associations and individuals, the Federal Cabinet of Germany granted 10 million euros to establish the Magnus Hirschfeld National Foundation (Bundesstiftung Magnus Hirschfeld), a foundation to support research and education about the life and work of Magnus Hirschfeld, the Nazi persecution of homosexuals, German LGBT culture and community, and ways to counteract prejudice against LGBT people; the Federal Ministry of Justice was expected to contribute an additional 5 million euros, bringing the initial endowment of the foundation to a total of 15 million euros.

Популярлы мәдениеттегі суреттер

Хиршфельд өмірінде де, одан кейін де көптеген мәдениеттік туындыларда бейнеленген. Келесіде түрлері мен атауларының мысалдары келтірілген:

Подкасттар

«Гей тарихын жасау» подкастының 4-ші маусымының 2-ші тарауы Хиршфельд туралы, ал «Bad Gays» подкастының 5-ші маусымындағы арнайы тарау да осы тақырыпқа арналған.

Карикатура

Хиршфельд өмір бойы көпшілік баспасөзінде карикатуралардың жиі нысанасы болды. Тарихшы Джеймс Стикли өзінің «Die Freunde des Kaisers» атты неміс тіліндегі кітабында бірнеше мысал келтіреді. «Die Eulenburg Affäre im Spiegel zeitgenössischer Karikaturen» (Гамбург: MännerschwarmSkript, 2004). Қосымша мысалдар француз тіліндегі «Derrière "lui" (L'Homosexualité en Allemagne)» кітабында (Париж: Э. Бернард, [1908]) табылады.

Кино және теледидар

Басқалардан өзгеше (Германия, 1919); режиссері – Ричард Освальд; сценарийді Освальд пен Магнус Хиршфельд жазды. Хиршфельд камеода өзін ойнайды. Кейіннен Хиршфельдтің сүйіктісі болған Карл Гизе де фильмде роль ойнады. Race d'Ep: Un Siècle d'Images de l'Homosexualité (Франция, 1979); режиссері – Лионель Суказ; сценарийін Суказ және Гай Хоккенгем жазды; АҚШ-та «Гомосексуалдық ғасыр» деген атпен жарық көрді. Бұл фильм – гомосексуализмнің 100 жылдық тарихын төрт эпизодта бейнелейтін тәжірибелік туынды, оның бірі Хиршфельд пен оның жұмысына арналған. Француз гей жазушысы Пьер Хан Гиршфельд рөлін ойнады. Desire: Sexuality in Germany, 1910–1945 (Ұлыбритания, 1989); режиссері – Стюарт Маршалл. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Германияда гомосексуалистік субмәдениет пен гомосексуалистік бостандық қозғалысының қалыптасуын және нацистік режимнің оларды жойғанын көрсететін толық метражды деректі фильм. Кинотарихшы Робин Вудтың сөзіне сәйкес, Маршалл «Хиршфельдтің кітапханасын өртеуді және оның Жыныстық ғылымдар институтын жабуды фильмнің орталық сәті ретінде қарастырады». Жыныстық Эйнштейн (Германия, 1999); режиссері – Роза фон Праунхайм. Хиршфельдтің өмірі мен еңбектеріне сүйенген көркем фильм. Paragraph 175 (АҚШ, 2000); режиссерлері – Роб Эпштейн мен Джеффри Фридман. Нацистік режим кезінде гомосексуалистерді қудалау туралы толық метражды деректі фильм. Фильмнің бірінші бөлімі Германиядағы гомосексуалистік эмансипация қозғалысының тарихына қысқаша шолу жасап, Хиршфельд пен оның еңбектерін ерекше атап көрсетеді. Арно Шмидт (1970). Zettels Traum (Франкфурт-на-Майне: S. Fischer Verlag). Бұл жыныстық қатынас туралы роман Хиршфельдтің көптеген цитаталарын қамтиды. Николас Вердан (2011). Le Patient du docteur Hirschfeld (Орбе, Швейцария: Bernard Campiche). Нацистердің Хиршфельдтің Жыныстық ғылымдар институтын тонауынан шабыттанған француз тіліндегі шпиондық триллер.

Different from the Others (Germany, 1919); directed by Richard Oswald; cowritten by Oswald and Magnus Hirschfeld. Hirschfeld appears in a cameo playing himself. Karl Giese, the young man who subsequently became Hirschfeld's lover, also had a part in the film. Race d'Ep: Un Siècle d'Images de l'Homosexualité (France, 1979); directed by Lionel Soukaz; cowritten by Soukaz and Guy Hocquenghem; released in the United States under the title The Homosexual Century. An experimental film portraying 100 years of homosexual history in four episodes, one of which focuses on Hirschfeld and his work. French gay writer Pierre Hahn played the role of Hirschfeld. Desire: Sexuality in Germany, 1910–1945 (United Kingdom, 1989); directed by Stuart Marshall. A feature length documentary tracing the emergence of the homosexual subculture and the homosexual emancipation movement in pre World War II Germanyand their destruction by the Nazi regime. According to film historian Robin Wood, Marshall "treats the burning of Hirschfeld's library and the closing of his Institute of Sexual Science as the film's central moment "
A segment on Hirschfeld appears in episode 19 of Real Sex, first shown on HBO on 7 February 1998. The Einstein of Sex (Germany, 1999); directed by Rosa von Praunheim. A fictional biopic inspired by Hirschfeld's life and work. Paragraph 175 (US, 2000); directed by Rob Epstein and Jeffrey Friedman. A feature length documentary on the persecution of homosexuals during the Nazi regime. The first part of the film provides a brief overview of the history of the homosexual emancipation movement in Germany from the late 19th century through the early 1930s, with Hirschfeld and his work prominently featured. Arno Schmidt (1970). Zettels Traum (Frankfurt am Main: S. Fischer Verlag). Hirschfeld is quoted often in this novel about sexuality. Nicolas Verdan (2011). Le Patient du docteur Hirschfeld (Orbe, Switzerland: Bernard Campiche). A French language spy thriller inspired by the sacking of Hirschfeld's Institute for Sexual Science by the Nazis.

Өмірбаяндық

Хиршфельд, Магнус. Көнеден бүгінге дейін: 1897–1922 жылдардағы гомосексуалдық қозғалыстың тарихы. Магнус Хиршфельд қоғамының жазбалары, № 1. Берлин: Роза Винкель, 1986. (Хиршфельдтің алғашқыда Die Freundschaft журналында, 1920–21 жылдары жарияланған мақалалар сериясының қайта басылымы.) М. Х. [Магнус Хиршфельд], "Хиршфельд, Магнус (автобиографиялық очерк)", Виктор Робинсон (ред.), Сексуалис энциклопедиясы, Нью-Йорк: Дингволл Рок, 1936, 317–321 беттер. Хиршфельд, Магнус. Өсиет. 2-том; Ральф Доузе кіріспе жазып, түсіндірме берген. Берлин: Хентрих және Хентрих Verlag, 2013. (Хиршфельдтің жеке күнделігінің сақталған жалғыз томының ғылыми басылымы.)

Өмірбаяндары

Бауэр, Дж. Эдгар. "Гермафродиттер мен монгрельдер атынан: Магнус Хиршфельдтің сексуалдық және нәсілдік мәселелер бойынша сын тұрғысынан қарауын қайта қарастыру". Гомосексуализм журналы (2019): 1–25. Домейер, Норман: "Магнус Хиршфельд", 1914–1918 онлайн. Бірінші дүниежүзілік соғыс халықаралық энциклопедиясы, ред. Ute Daniel, Peter Gatrell, Oliver Janz, Heather Jones, Jennifer Keene, Alan Kramer және Bill Nasson, Берлиндегі Эберхард Карлс университеті Берлинде 2016 04 07 шығарылған. Дозе, Ральф. Магнус Хиршфельд: Немец, еврей, әлемдік азамат. Тетц: Хентрих және Хентрих, 2005. Дозе, Ральф. Магнус Хиршфельд: Гей азаттық қозғалысының бастауы. Нью-Йорк: Monthly Review Press, 2014; Дозедің 2005 жылғы неміс тіліндегі өмірбаянының қайта қаралып, кеңейтілген басылымы. Герцер, Манфред. Магнус Хиршфельд: Яһуди, гомосексуал және социалистік сексологтың өмірі мен еңбегі. 2-ші басылым. Гамбург: 2001. Коскович, Жерар (ред.). Магнус Хиршфельд (1868–1935). Гомосексуалдық қозғалысының пионері және нацизмге қарсы күрескер. Париж: Гомосексуалдық депортация еске алу мемориалы, 2010. Котовски, Эльке Вера және Юлиус Х. Шопс (ред.). Сексуалдық реформатор Магнус Хиршфельд. Ғылым, саясат және қоғам шиеленуінің арасындағы өмір. Берлин: Bebra, 2004. Ленг, Кирстен. "Магнус Хиршфельдтің мағыналары: өмірбаяны мен өкілдік саясатын талдау". Немец тарихы 35.1 (2017): 96–116. Манчини, Елена. Магнус Хиршфельд және сексуалдық еркіндік іздеуі: Бірінші халықаралық сексуалдық еркіндік қозғалысының тарихы. Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2010. Стейкли, Джеймс. "Per scientiam ad justitiam: Магнус Хиршфельд және туа біткен гомосексуализмнің сексуалдық саясаты", Science and Homosexualities, ред. Вернон А. Росарио. Нью-Йорк: Routledge, 1997, 133–154-беттер. Вольф, Шарлотта. Магнус Хиршфельд: Сексологиядағы пионердің портреті. Лондон: Quartet, 1986.

Басқалар

Жағажай, Роберт. Гей Берлин: Қазіргі заманғы идентитінің туған жері. Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 2014. Бласиус, Марк және Шейн Фелан (ред.) Біз барлық жердеміз: Гейлер мен лесбиянкалар саясатының тарихи деректер жинағы. Нью-Йорк: Рутледж, 1997. "Германияда гейлер мен лесбиянкалар саяси мәдениетінің қалыптасуы" тарауын қараңыз. Булоу, Верн Л. (2002). Стоунволлға дейін: Гейлер мен лесбиянкалар құқықтары үшін күрескендер тарихи контексте. Нью-Йорк, Харрингтон Парк Пресс, The Haworth Press баспасының бөлімі. Дайнс, Уэйн Р. (ред.) Гомосексуализм энциклопедиясы. Нью-Йорк: Гарланд, 1990. Фридман, Сара, "Қорқыныш пен үміттерді бейнелеу: Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін неміс экранында гей құқықтары", "Идеялар тарихы журналының" блогы, 2019 жылғы 28 мамыр. Гордон, Мел. Қызықты дабыл: Веймар Берлинінің эротикалық әлемі. Лос-Анджелес: Feral House, 2000. Грау, Гюнтер (ред.) Жасырын Холокост? Германияда гейлер мен лесбиянкаларды қудалау, 1933–1945. Нью-Йорк: Рутледж, 1995. Гросман, Атина. Жыныстық реформалау: Германиядағы тууды реттеу және аборт реформасы қозғалысы, 1920–1950. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 1995. Хаеберле Э. Дж. "Die Sexualitaet des Mannes und des Weibes" еңбегінің қайта басылымы, Э. Дж. Хаеберленің түсіндірмелерімен. De Gruyter, 1984. Хаеберле Э. Дж. Сексуалдық ғылымның бастаулары, De Gruyter, 1983. Хаеберле Э. Дж. "Сексологияның тууы". Әлемдік сексология қауымдастығы, 1983. Лаурицен, Джон және Торстад, Дэвид. Гомосексуалистік құқықтар қозғалысының алғашқы кезеңі, 1864–1935. 2-ші түзетілген басылым. Novato, CA: Times Change Press, 1995. Стейкли, Джеймс Д. Германиядағы гомосексуалистерді азат ету қозғалысы. Нью-Йорк: Arno, 1975. Стейкли, Джеймс, "Anders als die Andern:" Фильм және оның тарихы. Гамбург: Männerschwarm Verlag, 2007. (Дирк Нагушевскийдің HSozKult журналындағы шолуы, 2008).