Кіріспе
Жастың балалық шақтан ересекке өтуі – жас адамның бала күнінен ересекке айналу кезеңі. Бұл кезеңге жеткен жас әр қоғамда әртүрлі болады, сондай-ақ өзгерістің мәні де айырмашылыққа ие. Бұл қарапайым заңдық норма болуы мүмкін, немесе дәстүрлі немесе рухани оқиғаның бір бөлігі болуы мүмкін. Бұрынғы және кейбір қазіргі қоғамдарда мұндай өзгеріс көбінесе жыныстық жетілу жасымен (балиғатқа толумен) байланысты, әсіресе қыздарда менструацияның басталуы (менархе) және ұлдарда сперматогенездің басталуы (спермархе) кезінде. Ал кейбіреулерінде діни міндеттерге жететін жаспен байланысты. Әсіресе Батыс елдерінде заманауи заңдық нормалар жасөспірімдік шақтың соңы мен ерте ересек өмірдің басталуын (көбінесе 18 жас, бірақ 16-дан 21-ге дейін ауытқулар болуы мүмкін) белгілейді, осы жасқа жеткен жандар енді кәмелетке толмағандар саналмайды және ересек адамның толық құқықтары мен міндеттеріне ие болады. Көптеген мәдениеттерде ересекке айналуды растайтын дәстүрлі рәсімдер сақталған, ал ересекке айналу туралы әңгімелер әдебиетте, киноиндустрияда және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында кең таралған жанр болып табылады.
Coming of age is a young person's transition from being a child to being an adult. The specific age at which this transition takes place varies between societies, as does the nature of the change. It can be a simple legal convention or can be part of a ritual or spiritual event. In the past, and in some societies today, such a change is often associated with the age of sexual maturity (puberty), especially menarche and spermarche. In others, it is associated with an age of religious responsibility. Particularly in Western societies, modern legal conventions stipulate points around the end of adolescence and the beginning of early adulthood (most commonly 18 though ranging from 16 to 21) when adolescents are generally no longer considered minors and are granted the full rights and responsibilities of an adult. Many cultures retain ceremonies to confirm the coming of age, and coming of age stories are a well established sub genre in literature, the film industry, and other forms of media.
Ежелгі грек тілі
Ежелгі Грекияның Спарта және Крит сияқты мемлекеттерінде жасөспірім ұлдар ересек ер адаммен тәлімдік қарым-қатынасқа түсуі күтілді, онда олар ересек өмірге қажетті дағдыларды – аң аулау, соғыс өнері және қолөнерді үйренетін.
Ежелгі Рим
Римдік жас жігіттердің ересек болу салты сақал-мұртының қырқылуымен және балалық шақтың белгісі әрі қорғаушысы болған bulla амулетін шешіп тастаумен басталар еді. Ол toga virilis (“ерекшелік тогасы”) киіп, халық санағына азамат ретінде тіркеліп, жақын арада әскери қызметке қабылданар еді. Дәстүр бойынша, бұл рәсім саяси және жыныстық еркіндіктің құдайы Либердің құрметіне өткізілетін Либералия мерекесінде ұйымдастырылар еді, бірақ жеке себептерге байланысты басқа күндер де таңдалуы мүмкін. Римде ежелгі Грециядағы сияқты әйелдердің ересек болу рәсімдері болған жоқ, ал қыздар үшін үйлену рәсімі күйеуге өтудің бір бөлігі болды. Ересек болған қыздар қуыршақтарын бойжеткендікті сақтау қадағасын ұстаған Артемида құдайына немесе үйленуге дайындалып жатқанда Афродитаға арнап сыйлаған. Ересекке айналуға дайындалып жатқан жасөспірімдердің барлығы “tunica recta” (“түзу көйлек”) киер еді, бірақ қыздар оны өздері тоқыған. Киім “recta” деп аталды, себебі ол дәстүр бойынша кейінірек архаикалық саналып қалған тік тоқыма станогында тоқылған. Римдік қыздар үйленгенге дейін бойжеткен күйінде болуы күтілді, ал жігіттер көбінесе әйелдермен жыныстық қарым-қатынасқа жезөкше арқылы танысқан. Қыздың әлеуметтік мәртебесі жоғары болған сайын, оның келісімшартқа отырып, үйленуі де ертерек болатын. Жоғарғы топтағы әйелдер үшін келісімшарт жасауға болатын жас он төрт болса, патрицийлер үшін он екіге дейін төмендеуі мүмкін еді. Алайда, қыздың толыққанды ересек болуына дейін үйлену тойы кейінге қалдырылатын. Еркектер әдетте әскери қызметтен кейін және саяси мансаптарын бастағанда, шамамен 25 жасқа келгенде үйленуді кейінге қалдыратын. Дегенмен, патрицийлер ертерек үйленуі мүмкін еді; Юлий Цезарь алғаш рет 18 жасында үйленді. Үйленудің алдындағы түні қалыңдық өзі тоқыған сары түсті шаш торымен шашын байлап қояр еді. Шашын байлап қою оның жыныстық белсенділігінің некеде ғана шектелетінін білдіретін. Tunica recta және шаш торының тоқылуы оның шеберлігін және дәстүрлі үй иесінің – “үйдің күзетшісі” (custos domi) рөліндегі әрекет ету қабілетін көрсетті. Үйлену күні ол құнарлылықты бейнелейтін қойдың жұлынан жасалған cingulum белбеуін тағып, оны “Геркулес түйінімен” байлады. Бұл түйін әйелдің пәктігін білдіретін, оны тек күйеуі ғана шеше алатын. Cingulum белбеуі күйеудің әйеліне «байланысқан» екенін де білдіретін. Қалыңдықтың шашы «алты өрім» (seni crines) түрінде рәсімдік түрде жасалып, рәсімнің соңында күйеуі оның пәктігін қабылдағанда ашылғанша жамылған күйде болатын.
Англо-кельт тілі
Көптеген англо-кельт мәдениеттерінде (мысалы, Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания және Ирландия) көпшіліктің заңды жасы 18-ге толады. Осы жасқа толған адамға дауыс беруге, темекі мен алкоголь сатып алуға, ата-анасының келісімінсіз некеге тұруға (әйтсе де, Шотландия мен Жаңа Зеландияда 16 жаста некеге тұруға рұқсат етіледі) және келісімшарттарға қол қоюға заң бойынша құқық беріледі. Бірақ, ХХ ғасырдың басында заңды түрде кәмелетке толу жасы 21-ге дейін созылған, алайда некеге тұруға рұқсат берілетін жас көбінесе одан төмен болған. Қазіргі таңда 21 жасқа толудың көптеген елдерде заңдық мәні жоқтың немесе өте аз, бірақ бұрынғы заңды жасқа толу мәртебесі оны мерекелеу дәстүрін сақтап қалуға себеп болды.
Канада
Канадада 16 жасқа толған адам заңды түрде көлік жүргізе және жұмыс істей алады, бірақ АҚШ-тағыдай 18 жасқа келгенде ғана ересек деп есептеледі. Көптеген провинцияларда алкоголь мен темекіні сатып алуға рұқсат етілген жас 19-ға дейін, бірақ Альберта, Манитоба және Квебек провинцияларында 18 жастан бастап болады.
Үндістан
Үндістанда 18 және одан жоғары жастағы адам көлікке ие болуға және оны жүргізуге құқылы, сонымен қатар дауыс беру құқығына ие болады және жасқа толуға (келісім беру жасына) жетеді. Алайда, батыс мәдениетінің ықпалымен ел бойынша жиі он алты жасқа толу тойлары тойланады, бірақ олардың мәдени маңызы жоғары емес, жас ересек адамға айналғаннан басқа. Алкоголь ішуге рұқсат етілген жас штаттар бойынша 18-ден 21-ге дейін өзгереді.
Гуманистік
Кейбір елдерде гуманистік немесе еркін ойлаушы ұйымдар дінсіз жасөспірімдер үшін курстар мен лагерьлер ұйымдастырады, онда олар ересек өмірге қажетті этикалық, әлеуметтік және жеке мәселелерді оқып зерттейді немесе олармен жұмыс істейді, одан кейін христиан дініндегі мінездемеге ұқсас ресми қадам жасау рәсімі өтеді. Мұндай шаралардың кейбіреулері тіпті "азаматтық бекіту" деп аталады. Бұл рәсімдердің мақсаты – ешқандай дінге сенбейтін, бірақ балалық шақтан ересекке өтуді белгілегісі келетін жастарға тойлы рәсім ұйымдастыру.
Индонезия
Балиде ересек болу рәсімі қыздың алғашқы айызы келгеннен немесе ұлдың дауысы өзгергеннен кейін өтуі керек деп саналады. Дегенмен, қаржылық шығындарға байланысты, көбінесе кейінге шегеріледі. Жоғарғы кәдімгі тістері сәл кеседі, бұл адамның "жабайы" мінезінің жоғалуын көрсетеді. Ниас аралында жас жігіт ересек болу рәсімінің бір бөлігі ретінде тасқа (әдетте 1 немесе 2 метр биіктікте) секіруі тиіс.
Жапония
1948 жылдан бері Жапонияда көпшілік жасқа толу шегі 20 жас. 20 жасқа толмаған адамдарға темекі шегуге немесе алкоголь ішуге рұқсат етілмейді. 2016 жылдың маусымына дейін 20 жасқа толмаған адамдарға дауыс беруге құқық болмады. Жапония үкіметі 2021 жылы күшіне енген жаңа заң бойынша көпшілік жасқа толу шегін 18 жасқа төмендетті. Көпшілік жасқа толу рәсімі, «сейжин шики» деп аталады, қаңтар айының екінші дүйсенбісінде өтеді. Рәсімде барлық қатысушы ер және әйел адамдар мемлекеттік ғимаратқа шақырылып, көптеген спикерлердің сөздерін тыңдайды, бұл түлектердің салтанатты жиынына ұқсас. Рәсімнің соңында үкімет өкілдері сөз сөйлейді және жаңадан көпшілік жасқа толғандарға шағын сыйлықтар таратады.
Корея
Кореяда азаматтарға 19 жастан бастап некеге тұруға, дауыс беруге, көлік жүргізуге, алкоголь ішуге және темекі шегуге рұқсат беріледі. Мамыр айының үшінші аптасының дүйсенбісі – "жасқа толу күні". Бұл дәстүрлі рәсім Корё династиясынан бұрыннан келе жатқан, бірақ қазір көбінесе жойылған. Дәстүр бойынша, он бес пен жиырма жас аралығындағы ұлдар гат – бамбук пен жылқы шашынан жасалған корейлік дәстүрлі бас киім киетін, ал қыздар бинёо – корейлік дәстүрлі әшекейлік шаш қыстырғышымен шаштарын жинап тартатын. Екеуі де ханбок киетін, кейде қазіргі кезде үлкендікке жету салтанатында ханбок киіледі.
Латын Америкасы
Латын Америкасының кейбір елдерінде қыз бала 15 жасқа толғанда, туыстары өте қымбат мереке ұйымдастырады. Бұл көбінесе үлкен кеш болып өтеді, испан тілінде сөйлейтін елдерде Quinceañera деп, ал Бразилияда Baile de Debutantes (немесе Festa de 15 [anos], сөзбе-сөз: 15 [жыл] тойы) деп аталады. Ересектікке жетудің заңдық жасы елдер бойынша өзгеше.
Папуа - Жаңа Гвинея
Коваве – Папуа-Жаңа Гвинея ұл балаларын ересектер қауымына қабылдау рәсімі. Онда ұзын жапырақтары белден төменге дейін иілген, конус тәрізді бас киім киіледі. "Коваве" аталысы осы бас киімді атау үшін де қолданылады.
Филиппин
Филиппинде 18 жастағы қыздардың ересек болу мерекесі – дебют. Бұл әдетте ресми шара, жоғары және жоғары орта тап үшін пальто мен галстук сияқты қатаң киім талабы бар, және көбінесе киім-кешек кодымен байланысты белгілі бір тақырыбы немесе түстер схемасы болады. Дебютант әдетте өміріндегі 18 ерекше еркек немесе ұл баладан "18 Розаны" таңдайды, мысалы, жігіттері, туыстары және ағалары, ал "18 Шам" – "18 Розаның" әйел аналогтары. Олардың әрқайсысы бір гүл немесе шам сыйлап, дебютант туралы қысқаша сөз сөйлейді. Кейде "Розалар" гүлдерін және сөздерін ұсынар алдында дебютантпен билейді, соңғы би әкесі немесе жігітімен болады. "18 Қазына" (көрінісіне қарамастан, сыйлықтар ұсынады, шам немесе гүлдің орнына) немесе розадан басқа гүлдердің түрлері де қолданылуы мүмкін, бірақ "18" санының маңызы көбінесе сақталады. Ал филиппин ерлері 21 жасқа толғанда дебют тойлайды. Бұл оқиғаны атап өту үшін белгілі бір дәстүрлі бағдарлама қарастырылмаған, және әр отбасы мерекелерді өздерінің дәстүрлеріне сәйкес өткізеді. Ерлер де, әйелдер де дебют жасамай қалуға құқылы.
Рома
Рома мәдениетінде еркектер 20 жасқа келгенде Шаве, ал әйелдер Шея деп аталады. Ер балалар содан кейін жүргізуді үйренеді және отбасының кәсібімен айналысады, ал қыз балалар әйелдердің жұмысын үйренеді.
Скандинавия және славян тілдері
Украинада, Польшада және Скандинавия елдерінде адамның заң жүзінде толуы 18 немесе 21 жасында тойланады.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкада, Xhosa Ulwaluko және Sotho Lebollo la banna сүндеттеу және ер адам болып қабылдану рәсімдерін көптеген еркектер әлі де өткізеді.
Испания
XIX ғасырда Испанияда жас жігіттер міндетті әскери қызметке шақырылуымен ересек болып саналатын. Квинтос – әскери қызметке жарамдылық жасына (18 жасқа) жеткен ауыл жігіттері, осылайша бір жылдық квинта құрады. Испанияның ауылдық жерлерінде "мили" – отбасынан алшақ өмірдің алғашқы және кейде жалғыз тәжірибесі болды. Кетуге дайындық күндері квинтостар әр үйге азық-түлік пен су сұрап баратын. Жиналғандармен бірге мерекелік дастархан жасайтын, ал кейде жастық шағынан айырылғанын еске алу үшін "Vivan los quintos del año" деген жазумен граффити жазатын. Бірнеше жыл өткен соң сол жылғы квинтостар өткен шақтарды еске алу үшін жыл сайын кездесіп, тойлап отыратын. XX ғасырдың соңында ауылдан қалаға көшу, қалалық әдет-ғұрыптардың таралуы және әскери қызметтің беделінің төмендеуі квинтос тойларының маңыздылығын өзгертті. Кейбір жерлерде тойға сол жастағы ауыл қыздары да қатысып, бұл дәстүр әскери қызметке тікелей қатысы болмайтын жасөспірімдердің мерекесіне айналды. Ал басқа жерлерде бұл дәстүр мүлдем жоғалып кетті. 2002 жылы Испанияда міндетті әскери қызмет жойылып, кәсіби армияға көшті. Осының нәтижесінде квинтос жойылып, тек бірнеше ауылдық аймақтарда салдары жоқ, дәстүрлі жасөспірімдер мерекесі ретінде сақталды.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында Нью-Джерси штатын қоспағанда, барлық штаттарда 16 жастан бастап көлік жүргізуге рұқсат беріледі, онда жүргізушілердің 17 және одан үлкен болуы талап етіледі, және кейде өз көліктеріне жауапкершілік алулары мүмкін. Айдахо және Монтана штаттарында 15 жастан бастап көлік жүргізуге рұқсат беріледі. 16 жаста адамдар заңды түрде қан тапсыруға және көптеген орындарда жұмыс істеуге құқылы. Дегенмен, 18 жасқа толғанға дейін адам заңды түрде ересек деп есептелмейді және дауыс беруге және әскерге қатысуға құқығы жоқ (ата-анасының рұқсатымен 17 жастан бастап). Алкоголь, темекі және рекреациялық марихуананы (қолданылуы заңды штаттарда) сатып алу және тұтынудың заңды жасы – 21 жас. Сонымен қатар, көптеген жергілікті биліктер штат заңдарына қарамастан, ең төменгі сатып алу жасын көтерген.
Вьетнам
Феодалдық дәуірде ақсүйектер 15 жасында ересек деп есептелді. Бүгінде, екі жыныс үшін де 20 жас кәмелетке толу шағы.
Бахаи
Бахаи дінінде "жетілу жасы" деп аталатын 15 жасқа толған бала рухани жағынан жетілген деп есептеледі. Өздерін бахаилер деп жариялаған және жетілу жасына жеткен бахаилер міндетті дұға мен ораза сияқты белгілі бір бахаи заңдарын орындауға кіріседі деп күтіледі.
Буддизм
Тхеравадалық ер балалар, әдетте 20 жасқа толмаған, Синбю рәсімінен өтеді, онда олар ғибадатханаға жаңа монахтар (Саманера) ретінде қабылданады. Олар әдетте монастырда 3 күннен 3 жылға дейін, көбінесе жыл сайын шілде айының соңынан қазан айының басына дейін өткізілетін 3 айлық «жаңбыр маусымындағы уақыттық шегініс» (васса) ішінде болады. Осы кезеңде жігіттер дәстүрлі буддалық монахтық өмір салтының қатаңдықтарын бастан кешіреді – бұл өмір салты ұзақ бойдақтықты, ерікті кедейлікті, толық зорлық-зомбылықтан бас тартуды және күн батқаннан кейінгі келесі таңға дейін ораза ұстауды қамтиды. Олар қанша уақытқа тұратынына байланысты, ұлдар қасиетті тілде (пали) түрлі мантралар мен дұғаларды – әдетте Будданың ең танымал уағыздарын (сутталар) және өлеңдерін (гатхалар) – сондай-ақ буддалық этика мен жоғары монахтық тәртіпті (Виная) үйренеді. Егер олар жеткілікті уақытқа тұрып, жағдайларға мүмкіндік болса, олар буддизмнің сергек тыныштық (самадхи), даналық (праджня) және құдайлық саналық күйлерді (брахмавихара) дамыту бағдарламасының ядросы болып табылатын медитациялық тәжірибелерде (бхавана немесе дхьяна) оқытылуы мүмкін. Біршама уақыт монахтық өмірді өткізгеннен кейін, енді «жетілген» деп есептелетін бала толық құқықты монах (бхикху) ретінде жоғары дәрежеге ие болады немесе (көбінесе) әдеттегі өмірге оралады. Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде, Тхеравада буддизмін ұстанатындар көп шоғырланған жерлерде, әйелдер өмірінің бір кезеңінде уақытша Саманера ретінде орденге кірмеген еркекке үйленуден бас тартады. Осы Саманера орденінен өтіп, қайтадан әдеттегі өмірге оралған ер адамдар ересек отбасылық өмірге дайын деп есептеледі және тай және кхмер тілдерінде тамақ дайындау/тұтыну сияқты мағынада қолданылатын «пісірілген», «дайын» немесе «салқындатылған» сөздерімен сипатталады. Осылайша, монахтық тәрбие адамды отбасылық, әлеуметтік және азаматтық міндеттерге дұрыс дайындайды және/немесе баланың құштарлықтары мен ұстамсыздығы оның әйелге лайықты ер адам ретінде пайдалы болуы үшін жеткілікті түрде «салқындаған» болып көрінеді.
Христиандық
Көптеген батыс христиан шіркеулерінде (Шығыс-Батыс Скизмасынан кейін Римнен тарағандар) жас адам растау рәсімін алуға құқылы, ол католик дінінде сакрамент, ал лютерандық, англикандық, методистік, ирвингтік және реформаланған христиандық бағыттарында рәсім деп есептеледі. Католик және методист діндері, растау рәсімінде Киелі Рух шомылдырылған адамның иман жолында күшін арттырады деп үйретеді. Бұл әдетте епископ немесе аббаттың жас адамның (әдетте 12 мен 15 жас аралығында) маңдайын қолымен тигізіп, оны Киелі Рухтың мөрімен белгілеу арқылы жасалады. Кейбір христиан конфессияларында растау рәсімінен өткен адам (шіркеу алдында ересек саналады) өздеріне әулие есімді растау есімі ретінде таңдайды. Сенушілерді шомылдыруды қабылдайтын христиан діндерінде (ерікті шешіммен шомылдыру, нәрестелік шақтағы шомылдырудан өзгеше) бұл рәсім, есеп беру жасына жеткеннен кейін жүзеге асырылады, мысалы, меннониттер сияқты анабаптист діндерінде. Кейбір дәстүрлерде, балалар діни рәсімнің мәнін толық түсінбегендіктен, есеп беру жасына толмағандарға қасиетті тағамды беруден бас тартады. 20-шы ғасырда католик балаларын растау рәсімінен бірнеше жыл бұрын қауымға қабылдау практикасы пайда болды, жыл сайынғы "Бірінші қауымдасу" рәсімі – бұл практика кейбір педобаптист протестант топтарына, мысалы лютерандық және англикандықтарға тарады. Алайда, Екінші Ватикан кеңесінен кейін, растау рәсімін кейінірек жасқа шегеру, мысалы, АҚШ-та жасөспірім шағында, Ирландия мен Ұлыбританияда орта мектеп шағында, кейбір аймақтарда бастау сакраменттерінің дәстүрлі тәртібін қалпына келтіру мақсатымен тоқтатылды. Кейбір конфессияларда, егер туған кезде толық мүшелік берілмесе, шіркеудің толық құқықты мүшесі болу үшін есеп беру жасына дейін күту қажет, және көбінесе катехизис деп аталатын дайындық кезеңінен кейін ғана беріледі. Құдайдың заңдарын толық түсіну қабілетіне ие болғанға дейін адамның тазалығы және Құдайдың адамды кінәсіз деп санайтыны, сондай-ақ, ақыл-есі бұзылған және Құдайдың заңдарын түсінуге қабілетсіз адамдарға да қатысты деп есептеледі. Осылайша, кейбір христиандар бұл адамдарды мәңгілік тазалықта өмір сүретін жандар деп санайды.
Католицизм
1910 жылы папа Пий X Quam singulari жарлығын шығарды. Бұл жарлық бойынша, тәубе ету және күнәдан тазару рәсімінен және Евхаристияны қабылдауға жарамды болу жасы "бала ойлана бастаған кезде, яғни шамамен жеті жасында" деп белгіленді. Бұрынғы жергілікті талаптар кем дегенде 10, 12 немесе тіпті 14 жас болуы мүмкін еді. Тарихи тұрғыдан алғанда, мінездеме рәсімі "ақыл-есі жеткен" жастарға жүргізілген. Катехизмде мінездеме рәсімін "тиісті уақытта" қабылдау керектігі айтылады, бірақ өмірге қауіп төнген жағдайда оны балаларға да жүргізуге болады. Шомылу және Евхаристиямен бірге, мінездеме рәсімі христиандық бастаманың қасиеттерін толықтырады, "өйткені мінездеме және Евхаристиясыз шомылу әрине жарамды және тиімді, бірақ христиандық бастама толыққанды болмайды". Шығыс католик шіркеулерінде нәрестелер шомылудан кейін дереу мінездеме және қасиетті тамақтан алады. Шығыс христиандығында шомылу рәсімін өткізген дін қызметкері нәрестелерді шомылудан кейін бірден мінездейді.
Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі
Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер Шіркеуі, жауапкершілік жасын және шомылдыруға қабылдаудың ең төменгі жасын 8 жас деп белгілейді. 8 жастан кіші барлық адамдар кінәсіз деп есептеледі және жасаған күнәлері үшін жауапты емес. Шіркеу, ақыл-ойы жетілмеген, ақыл жасы 8-ге толмаған адамдарды мәңгілікке дейін кінәсіз күйде санайды, ал басқа да қағидалар ешкімнің "күнәсіз" емес екенін көрсетеді. Екеуі де, белгілі бір жасқа жеткендердің кінәсіз саналатынына сенеді.
Конфуцийшілдік
Ұлы тарихшының айтуынша, Чжоу герцогы шамамен 3000 жыл бұрын "Чжоу рәсімдерін" жазған, онда ежелгі Қытайдағы негізгі рәсімдер, соның ішінде ересек болу рәсімі сипатталған. Кейін Конфуций және оның шәкірттері Конфуцийшілдіктегі маңызды рәсімдерді енгізіп, оларды кеңінен түсіндіре отырып, "Ритуалдар кітабын" жазды. Ер адам 20 жасқа келгенде, оның ата-анасы Гуан Ли (кейде шапка кигізу рәсімі деп те аталады) өткізеді; ал қыз 15 жасқа келгенде, Джи Ли (сонымен қатар шаш өру рәсімі деп те аталады) ие болады. Бұл рәсімдер адамның есейгенін және үйленуге, отбасы құруға дайын екенін көрсетеді; сондықтан олар барлық моральдық рәсімдердің бастауы болды. Осы өтпелі рәсім кезінде жас адамға жеке есімі беріледі.
Индуизм
Индуизмде кәмелетке толу әдетте ұл немесе қыздың отбасы мен қоғам алдындағы жауапкершілігін түсінуге жетілгенін көрсетеді. Индуизмдегі кейбір касталарда "Упанаяна" деп аталатын қасиетті жіп тағу рәсімі бар, ол двия (екі рет туған) ұлдардың діни рәсімдер атқаруға дайын екенін білдіреді. Ересекке айналу рәсімі ер адамдар үшін Бхратаман (немесе Чудакарма) болып табылады, ол ересек шаққа жетуді белгілейді.
Ifá
Батыс Африкадағы йоруба халқының дәстүрлі Ифа сенімінде және одан кейін пайда болған көптеген Жаңа әлем діндерінде ерлер мен әйелдер көбінесе Ориша Олодумареге қызмет ететін жүздеген бағынышты рухтардың біріне басталады, бұл топтың Құдіретті Құдай туралы түсінігі. Әдетте, шамасы келгенде болатын осы бастамалар арқылы құрылатын мистикалық байланыстар, жақтастарының жеке медитация, қайта туу және рухпен иелену арқылы буддалық ағартуға тең келетін нәрсеге жетуге тырысатын жолдары болып табылады.
Ислам діні
Балалардың жасы жетіге толғаннан бастап намаз оқуға ұмтылулары ұсынылады, бірақ оларға намаз сияқты діни міндеттерді орындау талап етілмейді. Адам бойжеткен кезде, намаз бен исламның басқа да міндеттерін өтеуі қажет. Қыз бала етеккір келгеннен бастап ересек деп есептеледі, ал ұл бала 12-15 жас аралығында ересек болады. Бұған дәлел ретінде Ибн Омар былай деді: "Алла елшісі маған Ухуд шайқасының қарсаңында шақырып алды, мен он төрт жаста болсам да, ол маған соғысқа қатысуға рұқсат бермеді. Бірақ, Қазан шайқасының қарсаңында мен он бес жасқа толғанда, ол маған шақырып алып, соғысқа қатысуға рұқсат берді." (Бұхари мен Муслим жеткізген). Омар ибн Абдул Азиз осы хадисті естіген соң, осы жасты жетілген және жетілмеген адамды ажырату үшін дәлел етіп пайдаланды. Кейбір ислам мәдениеттерінде сүннет (хитан) ұл балалардың кәмелетке толу рәсімі ретінде қарастырылып, балалық шақтың соңында немесе жасөспірімдіктің басында жасалады.
Иудаизм
Яһуди дінінде ұлдар он үш жасқа келгенде діни жауапкершілікке жетеді және бар-мицва ("бар-мицва" сөзбе-сөз "міндеттіліктің ұлы", ал мағынасы бойынша "міндеттерге бағынушы") атанды. Қыздар бір жыл ертерек, он екі жасында бат-мицва ("бат-мицва" – "міндеттіліктің қызы") болады. Осы жасқа келген жігіттер мен қыздар ересектерге тең саналады және яһудилердің бұйрықтары мен заңдарын орындауға міндетті. Сондай-ақ, діни сотта олар ересек деп есептеледі және жаңа статусымен некеге тұруға құқылы. Дегенмен, Талмудта; Pirkei Avot (5:25) раввин Иегуда бен Тейме үйлену үшін қолайлы жас – 18 деп айтады. Бар-мицва немесе бат-мицва аяқталысымен балаға немесе қызға "тәтті тілектер" ретінде дәмділер шашыратылады. Рәсімнен бөлек, көбінесе бар-мицва немесе бат-мицва тойы ұйымдастырылады.
Хасидтер
Әртүрлі хасидтік секталарда ұлдар 3 жасқа толғанда, upsherin (сектаға тән, Бруклиндегі идиш тіліндегі Abshern, неміс тіліндегі Abscheren, "Haare schneiden", ағылшын тілінде "шаш кесу") рәсімі арқылы алғашқы шаш шабылуы болады. Оған дейін ата-аналары олардың шаштарын ұзын өсіріп, осы құпия салтты өткергенге дейін күтеді. Кішкентай қыздар да 3 жасқа толғанда аналарынан кейін қосымша "кәделі шамдарды" (Shabbat candles) жағады.
Синтоизм
Синто дінінде, ұлдар шамамен 12-14 жасқа келгенде өздерінің қамқоршы құдайының ғибадатханасына әкелінетін. Оларға ересектердің киімдері беріліп, шаштары қысқа қырылатын. Бұл рәсім Генпуку деп аталатын.
Сикхизм
Сикхизмде адам еректілік жасына жеткенде, әдетте Дастар Банди деп аталатын рәсімге қатысады. Бұл жасөспірімге сикх түраны алғаш рет дұрыс байланатын сәт. Түрбан киетін әйелдер де бұл рәсімге қатыса алады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі.