Кіріспе

Ацтектердің Үштік одағы мен оның жаулары арасында болған ырым-жырымдық соғыс (1454–1519)

Гүл соғысы немесе гүлді соғыс – Ацтектердің Үштік одағы мен оның жаулары арасында Теночтитланның ежелгі және маңызды қаласының маңында және айналасындағы аймақтарда көптеген жылдар бойы үзіліс-үзіліспен жүргізілген ырым-жырымдық соғыс. Бұл соғыс, шамасы, 1519 жылы испандықтардың келуімен аяқталды. Жауларына Тлаксала, Уэхотцинго және Чолула қалалары кірді, олар Мексиканың орталық бөлігіндегі Тлаксала-Пуэбла аңғарында орналасқан.

Шығу тегі

Текскока ақсұлы Икстлильхокитль гүл соғысының шығу тегі және бастапқы себептері туралы ең толық ерте мәлімдеме жасады. 1450-1454 жылдар аралығында ацтектер егін жинаудың нашар болуынан және қатыгез құрғақшылықтан қиын жағдайға түсті; бұл аштыққа және Мексиканың орталық таулы аймақтарында көптеген адамның қаза болуына әкеп соқты.

Практика

Гүлдер соғыстары әдеттегі соғыстардан бірнеше маңызды жағынан ерекшеленді. Әдеттегі ацтек соғыстарында басты мақсаттар саяси, діни және әлеуметтік-экономикалық себептер болды. Гүл соғысы – ацтектер жүргізген соғыстың екінші түрі еді және әдеттегі соғыстан өзгеше болды. Гүл соғысына қатысқан қарсыласатын әскерлер "алдын ала белгіленген уақытта, алдын ала таңдалған жерде" кездесетін. Бұл жерлер қасиетті орындар болып саналды және cuauhtlalli немесе yaotlalli деп аталды, олар үшін шеберлік пен жауға жақын болу қажеттілігі туындады. Гүл соғыстарына әдеттегі ацтек соғыстарына қарағанда аз сарбаз қатысты. Осы ерекшеліктер ацтектерге жылдың кез келген уақытында гүл соғысына қатысуға мүмкіндік берді. Бұл ацтектер мен халкалар үшін гүл соғысының құнын қымбаттатты.

Мақсаты

Ацтектердің соғысының маңыздылығы олардың мифологияны түсінуінен туындайды. Шеффилд университетінің тарихшысы Каролина Доддс Пенноктың айтуынша, ацтектер соғыс құдайы Хуицилопочтлидің бұйрығын орындап, Теночтитлан халқына тек соғыс арқылы көшіп кетуге болатынын айтқан, соның салдарынан өз мәдениеттеріне және әлемге деген көзқарастарын соғыс негізінде қалыптастырған. Бұл олардың қоғамының өте маңызды бір бөлігі болды, сондықтан олардың музыкасының көп бөлігі гүлді метафораларға және жауынгерлерді түрлі құстармен салыстыруға арналған, осылайша жауынгерлерді және соғыстарды жоғары бағалап, ацтек қоғамында олардың есімін мәңгілікке сақтап қалды. Дінің ацтек қоғамы үшін маңызы зор болғандықтан, ол олардың саясатын да қалыптастырды. Дегенмен, Фредерик Хикс сияқты ғалымдар гүл соғысының басты мақсаты құрбандықтар алу екендігіне күмән келтіреді. Сондықтан Хикстің идеясын қолдаушылар ацтектердің таласкаландарды бағындыруға ниеттенгенімен, бірте-бірте жеңе алмағанын айтады. Ацтектер құрбандыққа да, соғыс өнеріне де үлкен мән бергенін ескеретін болсақ. Соңында, Хассигтің сөзін келтірсек, "гүл соғыстарының ең маңызды мақсаты – үгіт-насихат болды". Ацтектер гүл соғысына қатысу арқылы қарсыластарына өз күштерін үнемі көрсетіп тұрды, бұл басқа қала-мемлекеттерге олардың күші туралы ескерту болды. Егер ацтектер жеткілікті күш көрсетсе, бұл олардың жауларының одақтастарын сенімдерін өзгертуге итермелеуі мүмкін.