Кіріспе

Теріс эмоция

Қайғы – бұл кемдік, жоғалту, үмітсіздік, қайғыру, көмексіздік, көңілі тоңу және күйдіру сезімдерімен байланысты немесе сипатталатын эмоционалдық азабы. Қайғыны бастан өткерген адам тыныш немесе шаршаған болуы мүмкін, және басқалардан шегініп қалуы мүмкін. Қайғының ауыр түрі – депрессия, ол үлкен депрессивтік бұзылыс немесе тұрақты депрессивтік бұзылыс салдарынан туындауы мүмкін. Жылау – қайғының белгісі болуы мүмкін. Қайғы – Пауль Экман сипаттаған алты негізгі эмоцияның бірі, олардың қатарында бақыт, ашу, таңқалу, қорқу және жиркәулік бар.

Балалық шақ

Балалық шақтағы қасірет – жиі кездесетін жағдай. Кейде қасірет депрессияға алып келуі мүмкін. Кейбір отбасыларда (саналы немесе санасыз) қасіретке "жол жоқ" деген ереже болуы мүмкін, бірақ Робин Скиннер мұның қиындықтар тудыруы мүмкін деп санайды, қасіретті "жасыру" арқылы адамдар бетке шығармайтын және маниялық болуы мүмкін дейді. Педиатр Т. Берри Бразельтон қасіретті мойындау отбасыларға ауыр эмоционалдық мәселелерді шешуді жеңілдетуге көмектеседі деп ұсынады. Қасірет – баланың анасымен ертедегі байланыстан бөлініп, тәуелсіздікке қадам басқандағы қалыпты процесс. Бала әр бөлінген сайын, ол кішкентай жоғалтуға төзе білуі керек. Егер анасы осы азғылыққа төзбесе, бала өзі қасіретпен қалай күресуді ешқашан үйренбейді. Маргарет Малер де қасіретті сезіну қабілетін эмоционалды жетістік деп қарастырды, мысалы, оны тыныштандырудың орнына, шаршағыш белсенділік арқылы жоюға қарағанда. Д. Уинникотт сондай-ақ қасіретті жылаудың кейінгі өмірдегі құнды музыкалық тәжірибелердің психологиялық түбірін көрді.

Нейроанатомия

Көптеген зерттеулер қайғының нейробиологиясы бойынша жүргізілді. Американдық Психиатрия Журналында жарияланғандай, қайғы "ортаңғы және артқы уақытша ми қабығының, бүйірлік мишықтың, мишық құртшасының, мидың ортаңғы бөлігінің, тұмсықты қабықтың және құртшаның маңындағы екі жақты белсенділіктің күшеюімен" байланысты екені анықталды. Хосе В. Пардо медицина және философия докторы және когнитивтік нейробиологиялық зерттеулер бағдарламасын басқарады. Пардо және оның әріптестері позитрон-эмиссиялық томография (ПЭТ) қолданып, жеті ер және әйел адамға қайғылы жағдайды тудыра алды, оларға қайғылы ойлар туралы ойлауды сұрап. Олар екі жақты төменгі және орбитофронтальді қабықта ми белсенділігінің артуын байқады. Эмоционалды фильмдер көрсету арқылы зерттелушілерде қайғыны шақырған зерттеуде, бұл сезім мидың аймақтық белсенділігінің айтарлықтай артуымен байланысты болды, әсіресе префронтальді қабықта, Бродманның 9-аймағы деп аталатын аймақта және таламуста. Екі жақты алдыңғы уақытша құрылымдарда да белсенділіктің айтарлықтай артуы байқалды.

Желідегі қиындықтарды жеңу тетіктері

Адамдар қайғыны әртүрлі тәсілдермен бастан кешіреді, және ол маңызды сезім, себебі ол жағдайды шешуге адамдарды ынталандырады. Кейбір қабылдау механизмдері: әлеуметтік қолдау алу және/немесе үй жануарымен уақыт өткізу, тізім жасау, немесе қайғыны білдіру үшін қандай да бір іс-әрекетпен айналысу. Кейбір адамдар қайғыға батқанда, жағдайдан жазылу үшін әлеуметтік ортадан шеттеуі мүмкін. Қайғы - адамдардың ең көп құтылуды қалайтын көңіл күйі болғанымен, кейде оны жеңу үшін таңдалған стратегиялар, мысалы, ойға шолу, "қайғыны ұмыту" немесе өзін толығымен оқшаулау арқылы оның күшеюіне себеп болуы мүмкін. Ал, эмоционалдық қолдау көрсету адамдарға қайғымен бірге болуға көмектеседі.

Шәкірттер арасында эмпатия

Көздің қарайысының мөлшері қайғының белгісі болуы мүмкін. Кішкентай қарайысы бар қайғылы бет-әлпет, қарайысы кішірейген сайын, терең қайғылы деп бағаланады. Адамның өзінің қарайысы да осыны көрсетеді және кішкентай қарайысы бар қайғылы бетке қарағанда кішірейеді. Адамдар бейтарап, қуанышты немесе ашулы мінез-қалпына қарағанда мұндай әсер байқалмайды. Аутизм және психопатия сияқты ауруларда қайғыны көрсететін бет-әлпеттер айқын болмауы мүмкін, бұл олардың эмпатия деңгейіне әсер ету үшін сөзбен айтылмаған жағдайдың қажеттілігін көрсетеді. Қайғы – "қазіргі сөздік диалог және өңдеу жүйелерімен анықталатын" сезім. Ол негізінен негізгі жиіліктің (f0) орташа және өзгеруін төмендету арқылы беріледі, сондай-ақ төмен дауыс күшімен және уақыт өте келе f0 төмендеуімен байланысты. Йохар "адам қайғылы болғанда, баяу, төмен дауыспен, нашар жоғары жиілікті дыбыс энергиясы пайда болады" деп мәлімдейді. Сол сияқты, "қайғының төмен энергиялық күйі баяу темпке, төмен сөйлеу жылдамдығына және орташа дыбысқа тән".

Мәдениетті зерттеу

Ренессанс дәуірінде Эдмунд Спенсер "Фейри Квин" поэмасында қайғыны рухани міндеттемелердің белгісі ретінде қолдады. "Сақиналар мырзасы" шығармасында қайғы, бақытсыздықтан ажыратылып, Ж.Р.Р. Толкиннің үмітсіздік немесе шамалы үміт сияқты оның ойынша, бетке жығыларлық құштарлықтарға қарағанда, қайғылы, бірақ бекінген нық қадамды ұнатуын көрсетеді. Юлия Кристева "көңіл күйінің алуан түрлілігі, қайғының сан алуандығы, күйзеліс пен жоқтаудың күрделілігі – бұл жеңіске жетпеген, бірақ нәзік, күреске дайын және шығармашылық адамзаттың іздері" деп санайды.