Бабриус: Грек нақылдарының авторы және оның шығармаларының тарихы
Babrius
Бабриус – ежелгі грек ақыны, Эзоп ертегілерінің авторы. Өмірі туралы мәлімет аз, Римдік болуы мүмкін. Сирияда өмір сүрген, шығармалары 3 ғ. б.з. дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бабриус (, Бábrios; ғасыр), сондай-ақ Бабриас (Βαβρίας) немесе Габриас (Γαβρίας) деп те аталады, грек мысалдарының жинағының авторы, олардың көптегені бүгінде Эзоп мысалдары ретінде белгілі.
Babrius (, Bábrios; century), also known as Babrias (Βαβρίας) or Gabrias (Γαβρίας), was the author of a collection of Greek fables, many of which are known today as Aesop's Fables.
Өмір
Ол туралы ештеңе дерлік белгілі емес. Ол грек мәдениетіне жақын римдік болған, ал нағыз аты Валериус болған болуы мүмкін. Ол Шығыста, болжам бойынша Сирияда өмір сүрген, себебі аңыздар алғаш рет сол жерде кеңінен танымал болды. "Патша Александрдың ұлына" деген арнау көп пікірталас тудырды, нәтижесінде Бабрийдің өмір сүрген кезеңі б.з.д. 3 ғасыр мен б.з. 3 ғасыр аралығында деп саналды. Мұндағы Александр – әдебиетшілерді сарайына жинаған Александр Север (222–235 жж.) болуы мүмкін. "Александрдың ұлы" аңызда есімдері кездесетін Бранхпен байланыстырылды, сондай-ақ Бабрий оның ұстазы болған деген болжам бар; алайда, Бранхтың есімі ойдан туған болуы мүмкін. Ежелгі авторлар Бабрий туралы б.з. 3 ғасырының басына дейін ешқандай мәлімет қалдырмаған. Қазірге дейін сақталған папирус үзінділерінен оның шығармалары б.з. 200 жылына дейін (немесе одан ертерек емес, өйткені оның тілі мен стилі сол дәуірге тән) жатса керек деген қорытынды жасалады.
Practically nothing is known of him. He is supposed to have been a Hellenized Roman, whose original name may have been Valerius. He lived in the East, probably in Syria, where the fables seem first to have gained popularity. The address to "a son of King Alexander" has caused much speculation, with the result that dates varying between the 3rd century BC and the 3rd century AD have been assigned to Babrius. The Alexander referred to may have been Alexander Severus (AD 222–235), who was fond of having literary men of all kinds about his court. "The son of Alexander" has further been identified with a certain Branchus mentioned in the fables, and it is suggested that Babrius may have been his tutor; probably, however, Branchus is a purely fictitious name. There is no mention of Babrius in ancient writers before the beginning of the 3rd century AD. As appears from surviving papyrus fragments, his work is to be dated before c. 200 AD (and probably not much earlier, for his language and style seem to show that he belonged to that period).
Ричард Бентлидің жұмысы
Бабриустың тек есім емес, сонымен қатар маңызды тұлға екенін алғаш айтқан сыншы Ричард Бентли болды. Максим Планудтың заманынан бері әртүрлі жинақтарда сақталған осы прозалық Эзоп ертегілерін мұқият қарастырған Бентли, оларда өлеңдік құрылымның іздерін анықтады және Бабриуге жатқызылатын бірнеше жолдарды анықтауға қол жеткізді. Тирвитт Бентлидің зерттеулерін жалғастырды, ал біраз уақыт бойы ғалымдардың күші прозалық ертегілердің өлеңдік түпнұсқасын қайта құруға бағытталды.
The first critic who made Babrius more than a mere name was Richard Bentley. In a careful examination of these prose Aesopian fables, which had been handed down in various collections from the time of Maximus Planudes, Bentley discovered traces of versification, and was able to extract a number of verses which he assigned to Babrius. Tyrwhitt followed up the researches of Bentley, and for some time the efforts of scholars were directed towards reconstructing the metrical original of the prose fables.
1842 табу
1842 жылы грек қолжазбаларын жинаушы Миноидс Минас Афон тауындағы Ұлы Лавра монастырінен Бабридің қолжазбасын тапты, ол қазір Британ мұражайында сақтаулы. Бұл қолжазбада болжамды түпнұсқадағы 160 ертегідің ішінде 123-і кездеседі. Олар әліпбилік тәртіппен реттелген, бірақ «О» әрпінде тоқтатылған. Аңыздар холиамбикалық, яғни, ұяңсыз немесе толық емес иамбтық өлеңмен жазылған, соңғы буынында спонде бар – бұл бастапқыда әжуалы өлеңге тән метр. Стилі өте жақсы, тілі қысқа да нұсқалы, өлеңі дұрыс әрі әсем, ал әңгімелердің құрылысы прозалық нұсқаларымен теңдес. Ғалымдар бұл аңыздар жинағының түпнұсқа екенін қабылдады. 1857 жылы Минас Афон тауынан 94 аңыз бен алғы сөзден тұратын тағы бір қолжазба тапқанын хабарлады. Монахтар бұл қолжазбаны сатуға келіспегендіктен, ол оның көшірмесін жасап, Британ мұражайына сатты, ол 1859 жылы сэр Г. Корнуолл Льюис тарапынан жарияланды. Бірақ көп ұзамай бұл қолжазбаның жалған екені анықталды. Алты аңызды А. Эберхард өңдеген Ватикан қолжазбасынан П. Кнолл жарыққа шығарды.
In 1842 the Greek manuscript collector Minoides Mynas came upon a manuscript of Babrius in the convent of Great Lavra on Mount Athos, now in the British Museum. This manuscript contained 123 fables out of the supposed original number, 160. They are arranged alphabetically, but break off at the letter O. The fables are written in choliambic, that is, limping or imperfect iambic verse, having a spondee as the last foot, a meter originally appropriated to scurrilous verse. The style is extremely good, the expression being terse and pointed, the versification correct and elegant, and the construction of the stories is fully equal to that in the prose versions. The genuineness of this collection of the fables was generally admitted by scholars. In 1857, Mynas professed to have discovered at Mount Athos another manuscript containing 94 fables and a preface. As the monks refused to sell this manuscript, he made a copy of it, which was sold to the British Museum, and was published in 1859 by Sir G Cornewall Lewis. This, however, was soon considered to be a forgery. Six more fables were brought to light by P Knoll from a Vatican manuscript edited by A. Eberhard.