Парламенттегі жеке дауыс беру – депутаттардың партиялық шешімдерден емес, өз санасы бойынша дауыс беруі. Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Ұлыбританияда қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арнайы дауыс беру, әсіресе парламенттік жүйелерде
Discretionary votes, particularly in parliamentary systems
Ар-ойына сәйкес дауыс беру немесе еркін дауыс беру – заң шығарушы органда заң шығарушыларға өздерінің жеке ар-ойына сәйкес, саяси партиясы белгілеген ресми бағыт бойынша емес, дауыс беруге рұқсат етілген дауыс беру түрі. Парламенттік жүйеде, әсіресе Вестминстер жүйесінде, бұл сенім мен қолдау көрсету арқылы азшылық үкімет құруға мүмкіндік беретін, бірақ ар-ождан бойынша дауыс беру құқығы сақталатын парламенттің екіжақты мүшелерін көрсетуге де қолданылады. Канада мен кейбір британдық заң шығарушы органдарда еркін дауыс беру жүргізіледі; Австралия мен Жаңа Зеландияның заң шығарушы органдарында ар-ойына сәйкес дауыс беру қолданылады. Вестминстер жүйесінде саяси партияға жататын депутаттар, әдетте, маңызды заңнамада партиялық бағытқа сәйкес дауыс беруді талап етеді, әйтпесе партиядан шығарылу немесе сөгіс алу қаупі бар. Кейде партияның белгілі бір мүшесі, партияның қамшысы деп аталады, осы партиялық тәртіпті сақтауға жауапты болады. Алайда, ар-ойына сәйкес дауыс беру кезінде партия ресми партиялық бағытты көрсетуден бас тартады және мүшелер өздері қалағандай дауыс бере алады. Партиялық тәртіптің маңызы аз және партияға қарсы дауыс беру жиі кездесетін елдерде ар-ойына сәйкес дауыс беру әдетте маңызды емес. Көптеген елдерде ар-ойына сәйкес дауыс беру өте сирек кездеседі және көбінесе өте даулы мәселелерге немесе бір партия мүшелерінің пікірлері әртүрлі болатын мәселелерге қатысты болады, бұл партияларға ресми саясатты қалыптастыруды қиындатады. Әдетте, ар-ойына сәйкес дауыс беру әкімшілік немесе қаржылық емес, діни, моральдық немесе этикалық мәселелерге қатысты болады. Алкогольге тыйым салу, аборт, гомосексуализм заңнамасын реформалау және проституцияның заңдылығы сияқты мәселелер көбінесе ар-ойына сәйкес дауыс беруге жатады. Кейде кейбір партиялар үшін дауыс беру еркін, ал басқалары үшін – емес. Мысалы, Канада премьер-министрі Стивен Харпердің консервативтік үкіметі Канаданың бір жынысты неке заңдары туралы пікірталасқа қайта оралу туралы ұсыныс жасағанда, оның консерваторлары мен оппозициялық либералдары өз мүшелері үшін еркін дауыс беру деп жариялады, ал Квебек блогы мен Жаңа демократтар бұл шараны жеңілдету үшін партиялық тәртіпті сақтады.
A conscience vote or free vote is a type of vote in a legislative body where legislators are allowed to vote according to their own personal conscience rather than according to an official line set down by their political party. In a parliamentary system, especially within the Westminster system, it can also be used to indicate crossbench members of a hung parliament where confidence and supply is provided to allow formation of a minority government but the right to vote on conscience is retained. Free votes are found in Canadian and some British legislative bodies; conscience votes are used in Australian and New Zealand legislative bodies. Under the Westminster system, MPs who belong to a political party are usually required by that party to vote in accordance with the party line on significant legislation, on pain of censure or expulsion from the party. Sometimes a particular party member known as the party whip is responsible for maintaining this party discipline. However, in the case of a conscience vote, a party declines to dictate an official party line to follow and members may vote as they please. In countries where party discipline is less important and voting against one's party is more common, conscience votes are generally less important. In most countries, conscience votes are quite rare and are often about issues which are very contentious, or a matter on which the members of any single party differ in their opinions; thus making it difficult for parties to formulate official policies. Usually, a conscience vote will be about religious, moral or ethical issues rather than about administrative or financial ones. Matters such as the prohibition of alcohol, abortion, homosexuality law reform and the legality of prostitution are often subject to conscience votes. Sometimes a vote may be free for some parties but not for others. For instance, when the Conservative government of Canadian Prime Minister Stephen Harper proposed a motion to re open the debate on Canada's same sex marriage laws, his Conservatives and the opposition Liberals declared it a free vote for their members, while the Bloc Québécois and the New Democrats both maintained party discipline to defeat the measure.
Австралия
Австралия Парламенті мен штаттық парламенттерде республика болу, аборт, эвтаназия, гомосексуализм, жыныстық дискриминация, проституция және көмекші репродукция мен дің жасушаларын зерттеу сияқты биоэтикалық мәселелерге қатысты, сондай-ақ басқа да мәселелер бойынша сана-сезім дауыстары өтті.
Conscience votes have been held in the Australian Parliament and in State Parliaments on issues of becoming a republic, abortion, euthanasia, homosexuality, sex discrimination, prostitution, and bioethical issues like assisted reproduction and stem cell research, besides other issues.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия Парламентіндегі ар-ожданға сай дауыс беру, партиялық дауыс беруден депутаттар партияның қамшысы атынан емес, дауыс беру үшін лоббиге жеке кіріп дауыс беруі керек болғандықтан ерекшеленеді. Кез келген депутат дауыс беру даулы болған жағдайда жеке дауыс беруді сұрай алады, бірақ жеке немесе партиялық дауыс берудің өткізілуі Спикердің қалауына байланысты. Жаңа Зеландияда ар-ождан мәселесі саналған заңдарға 1986 жылғы Гомосексуалдық заң реформасы, 2003 жылғы Жыныстық қызмет реформасы туралы заң, 2007 жылғы Қылмыстық кодекске (59-бапты алмастыру) түзету, 2013 жылғы Неке (Неке анықтамасы) туралы түзету және қазіргі Өмір соңы таңдауы туралы заң мен 2020 жылғы Аборт заңдары кіреді. Жаңа Зеландияда ар-ожданға сай дауыс берудің ең көп таралған тақырыбы – алкоголь; 1890 жылдан бері алкогольге қатысты ар-ождан дауысы әр он жыл сайын өткізіліп келеді.
In the New Zealand Parliament, conscience votes differ from party votes in that MPs must physically enter a lobby to vote on a motion rather than a party's whip calling out the votes on behalf of its MPs. A personal vote can be requested after a contested voice vote by any MP, but whether a personal or party vote is held is at the discretion of the Speaker. Pieces of legislation which were treated as conscience issues in New Zealand include the Homosexual Law Reform Act 1986, Prostitution Reform Act 2003, Crimes (Substituted Section 59) Amendment Act 2007, Marriage (Definition of Marriage) Amendment Act 2013 and the present End of Life Choice Bill and Abortion Legislation Act 2020. The most common topic for conscience votes in New Zealand has been alcohol; a conscience vote relating to alcohol has happened every decade since the 1890s.
Ұлыбритания
Ұлыбританияның Төменгі палатасында бұрын өлім жазасын қайта орнату туралы, әрбір бірнеше жылда бір рет ар-ождан дауысы өтетін еді, ол 1964 жылы жойылған (адам құқықтары туралы заңда 1998 жылы жойылған мемлекетке қарсы қылмыс үшін басқа). Ол әрқашан қабылданбады және қазір бұл практика тоқтатылды. Ұлыбританияда абортқа қатысты заңдар әрқашан еркін дауыс беруге бағынышты болды. Тони Блэр үкіметі ұсынған мысықтармен аң аулауға тыйым салу туралы ұсыныстар 2001 жылдан бастап Парламентте бірнеше рет еркін дауысқа түсті. Сол сияқты, Палата республикалық басшылығы Дональд Трамптың екінші импичментіне қарсы дауыс беруді міндеттемегенде, үшінші ең жоғары лауазымды республикашыл Лиз Чейни бұл мәселені "сенім дауысы" деп атады. Басқа жағдайларда бұл терминдер саяси емес, жеке моральдық принциптерге негізделген дауыс беруді сипаттау үшін қолданылады.
In the British House of Commons there used to be a conscience vote every few years on the restoration of the death penalty, which had been abolished in 1964 (except for treason, for which it was abolished in 1998 in the Human Rights Act). It had always been rejected and this practice has now been abandoned. In Britain, laws concerning abortion have always been subject to a free vote. The proposed bans on hunting with dogs proposed by Tony Blair's government were the subject of several free votes in Parliament from 2001. Similarly, when House Republican leadership decided not to whip votes against the second impeachment of Donald Trump, Liz Cheney—the third highest ranking Republican—referred to the matter as a "vote of conscience". At other times the terms are used to describe a vote based on personal morals rather than political considerations.