Карл Шпиттелер: Швейцария ақыны және Нобель сыйлығының иесі
Carl Spitteler
Карл Шпиттелер (1845-1924) – швейцар ақыны, 1919 ж. Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері. "Олимпиада көктемі" эпосы, өлеңдері пессимизм мен қаһармандықпен ерекшеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Швейцариялық жазушы (1845–1924)
Swiss writer (1845–1924)
Карл Фридрих Георг Шпиттелер (24 сәуір 1845 – 29 желтоқсан 1924) – 1919 жылы «Олимпия көктемі» поэмасы үшін әдебиет бойынша Нобель сыйлығымен марапатталған швейцариялық ақын. Оның туындылары пессимизмге толы және батырлыққа шақыратын өлеңдерді қамтиды.
Carl Friedrich Georg Spitteler (24 April 1845 – 29 December 1924) was a Swiss poet who was awarded the Nobel Prize for Literature in 1919 "in special appreciation of his epic Olympian Spring". His work includes both pessimistic and heroic poems.
Өмірбаян
Шпиттелер Лиесталь қаласында дүниеге келген. Оның әкесі үкімет қызметкері, 1849–1856 жылдар аралығында Қазынашылықтың федералды хатшысы болды. Жас Шпиттелер Базельдегі гимназияда оқыды, оның ұстаздарының арасында филолог Вильгельм Вакернагель және тарихшы Якоб Буркхардт болды. 1863 жылдан бастап Цюрих университетінде заң білімін алды. 1865–1870 жылдары ол Хайдельберг пен Базельдегі бірдей оқу орнында теологияны оқыды, бірақ оған пасторлық қызмет ұсынылғанда, ол одан бас тартуға мәжбүр болды. Ол өзінің эпикалық ақындық миссиясын сезіне бастады, сондықтан өзін дайындаған сала бойынша жұмыс істеуден бас тартты. Кейін ол 1871 жылдың тамызынан бастап Ресейде ұстаз болып жұмыс істеді, 1879 жылға дейін сонда қалды (кейбір кезеңдерде Финляндияда). Соңынан ол Берн мен Ла-Нёввильде бастауыш сынып мұғалімі, сондай-ақ Der Kunstwart журналының тілшісі және Neue Zürcher Zeitung газетінің редакторы болып жұмыс істеді. 1883 жылы Шпиттелер бұрын оның шәкірті болған Мари оп дер Хофқа үйленді. Карл Феликс Тандем псевдонімімен Шпиттелер 1881 жылы «Прометей мен Эпиметей» атты аллегориялық поэмасын жариялады, онда мифологиялық кейіпкерлер Прометей мен Эпиметей арқылы идеалдар мен догмалардың арасындағы қарама-қайшылықты көрсетті. Осы 1881 жылғы басылымға Карл Густав Юнг 1921 жылғы «Психологиялық типтер» кітабында кеңінен психологиялық түсіндірме берді. Кейін Шпиттелер поэманы 1924 жылы өзінің нағыз атымен «Азап шегуші Прометей» (Prometheus der Dulder) деп қайта өңдеп шығарды. 1882 жылы ол «Экстрамундана» атты өлеңдер жинағын жариялады. 1885 жылы оқытушылық қызметтен бас тартып, Базельде журналистік мансабына белсенді кірісті. Осы кезде оның шығармалары қарқынды түрде жарық көре бастады. 1891 жылы «Фридли, дер Кальдери» атты әңгімелер жинағы жарық көрді, онда Шпиттелер, өзінің айтуынша, орыс реализмін бейнеледі. 1892 жылы «Әдеби теңеулер» (Literarische Gleichnisse) және 1896 жылы «Балладалар» (Balladen) жарық көрді.
Spitteler was born in Liestal. His father was an official of the government, being Federal Secretary of the Treasury from 1849–56. Young Spitteler attended the gymnasium at Basel, having among his teachers philologist Wilhelm Wackernagel and historian Jakob Burckhardt. From 1863 he studied law at the University of Zurich. In 1865–1870 he studied theology in the same institution, at Heidelberg and Basel, though when a position as pastor was offered him, he felt that he must decline it. He had begun to realize his mission as an epic poet and therefore refused to work in the field for which he had prepared himself. Later he worked in Russia as tutor, starting from August 1871, remaining there (with some periods in Finland) until 1879. Later he was elementary teacher in Bern and La Neuveville, as well as journalist for the Der Kunstwart and as editor for the Neue Zürcher Zeitung. In 1883 Spitteler married Marie op der Hoff, previously his pupil in Neuveville. Under the pseudonym Carl Felix Tandem, Spitteler published the allegoric prose poem Prometheus and Epimetheus in 1881, contrasting between ideals and dogmas through the mythological figures of Prometheus and Epimetheus. This 1881 edition received an extended psychological exegesis by Carl Gustav Jung in his 1921 book Psychological Types. Spitteler later reworked the poem as Prometheus der Dulder (Prometheus the Sufferer), published in 1924 under his true name. In 1882 he published his Extramundana, a collection of poems. He gave up teaching in 1885 and devoted himself to a journalistic career in Basel. Now his works began to come in rapid succession. In 1891 there appeared Friedli, der Kalderi, a collection of short stories, in which Spitteler, as he himself says, depicted Russian realism. Literarische Gleichnisse appeared in 1892, and Balladen in 1896.