Калевıпоэг – эстондық ұлттық эпос, Ф.Р.Кройцвальдтың 19-ғасырдағы шығармасы. Ертегілердегі батыр Калевıпоэг туралы, табиғат құбылыстары мен көрнекті оқиғалар жайлы айтылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстонияның ұлттық эпосы — Калевипоег (, Калевтің ұлы) — Фридрих Рейнхольд Кройцвальдтың 19 ғасырда жазылған эпостық поэмасы. Ол Эстонияның ұлттық эпосы ретінде танылды.
Estonian national epic
Kalevipoeg (, Kalev's Son) is a 19th century epic poem by Friedrich Reinhold Kreutzwald which has since been considered the Estonian national epic.
Тарих
Негізгі материал эстон фольклорынан алынған, ол Калевипоэг ("Калевтің ұлы", көбінесе "Калевид" деп ағылшынша аударылады). Бұл ертегілер негізінен әртүрлі табиғи нысандар мен ерекшеліктерді Калевипоэгтің ерліктерінің іздері ретінде түсіндіреді және көршілес аймақтардағы ұлттық эпостармен, әсіресе фин Калеваласымен ұқсастықтары бар. 1839 жылы Фридрих Роберт Фейльманн Эстон ғылым академиясында Калевипоэг туралы аңыздар туралы баяндама жасады. Ол ұлттық романтикалық эпостық поэманың сюжетін жасады. 1850 жылы Фейльманның қайтысынан кейін Кройцвальд поэманы жазуға кірісті, оны ежелгі ауызша эпостың қалпына келтіру ретінде қарастырды. Ол ауызша хабарларды жинап, оларды біртұтас шығармаға біріктірді. Калевипоэгтің алғашқы нұсқасы (1853 ж., 13 817 тармақ) цензура себепті басылған жоқ. Екінші, мұқият өңделген нұсқасы (19 087 тармақ) 1857–1861 жылдары Эстон ғылым академиясының академиялық басылымы ретінде жарық көрді. Басылымға неміс тіліне аудармасы да енді. 1862 жылы үшінші, сәл қысқартылған нұсқасы (19 023 тармақ) шықты. Бұл жалпы оқырмандарға арналған кітап болды. Ол Куопио қаласында (Финляндия) басылды.
The main material is taken from Estonian folklore of a giant hero named Kalevipoeg ("Kalev's son", often Anglicised as "Kalevide"). These tales mainly interpret various natural objects and features as traces of Kalevipoeg's deeds and have similarities with national epics from neighbouring regions, especially the Finnish Kalevala. In 1839, Friedrich Robert Faehlmann read a paper at the Learned Estonian Society about the legends of Kalevipoeg. He sketched the plot of a national romantic epic poem. In 1850, after Faehlmann's death, Kreutzwald started writing the poem, interpreting it as the reconstruction of an obsolete oral epic. He collected oral stories and wove them together into a unified whole. The first version of Kalevipoeg (1853; 13,817 verses) could not be printed due to censorship. The second, thoroughly revised version (19,087 verses) was published in sequels as an academic publication by the Learned Estonian Society in 1857–1861. The publication included a translation into German. In 1862, the third, somewhat abridged version (19,023 verses) came out. This was a book for common readers. It was printed in Kuopio, Finland.
Кейіпкерлер
Эстон (негізінен Шығыс Эстония) аңыздарында Калевипоэг тастарды алып жүреді немесе оларды жауларға лақтырады, сондай-ақ, кірпінің кеңесімен бөренелерді жиектерімен қару ретінде пайдаланады. Ол сонымен қатар жер бетінде және суқоймалардың үстінде құрылыстар салады, қалалар тұрғызады және терең судан өтеді. Калевипоэг аяқтарын өз қылышымен кесіп тастайды, себебі ол бұрын берген, өлімге алып келетін екіұшты нұсқаулардың құрбаны болды. Калевипоэг – Калев пен Линданың кенже ұлы, әкесі қайтыс болғаннан кейін дүниеге келген және ағаларынан ақыл-парасаты мен күшімен басып өтті. Кейде Калевипоэгтің нағыз аты Сохни/Соини болған деп есептеледі, бірақ шындығында ол "ұлы" дегенді білдіреді және оның Калевипоэгтен басқа есімі болған емес. Алевипоэг, Эт және Сулевипоэг – оның ағалары. Бұл кейіпкер халық әндерінде сирек кездеседі. Әдебиетте ол алғаш рет 17 ғасырда Генрих Шталь еңбектерінде айтылған.
In Estonian (mainly East Estonian) legends, Kalevipoeg carries stones or throws them at enemies, and also uses planks edgewise as weapons, following the advice of a hedgehog. He also forms surface structures on landscape and bodies of water and builds towns. He walks through deep water. Kalevipoeg eventually dies after his feet are cut off by his own sword owing to his own priorand fatally ambiguousinstructions. Kalevipoeg was the youngest son of Kalev and Linda, born after his father's death and surpassed his brothers in intelligence and strength. It is often thought that Kalevipoeg's real name was Sohni/Soini, but it actually means simply 'son' and he never had other name than Kalevipoeg. Alevipoeg, et and Sulevipoeg were his brothers. The character only rarely appears in folk songs. In literature, he was first mentioned by Heinrich Stahl in the 17th century.
Қысқаша мазмұны
Калевипог ұрланған анасын іздеу үшін Финляндияға сапар шегеді. Саяхаты барысында ол қылыш сатып алады, бірақ ұстаның үлкен ұлын дау кезінде өлтіреді. Ұста қылышқа қарғыс жасайды. Эстонияға оралғанда Калевипог ағаларын тас лақтыру сайысында жеңіп, патша болады. Ол Эстонияда қалалар мен бекіністер салып, жерді жыртейді. Содан кейін Калевипог білімін арттыру үшін жердің шетіне дейін саяхат жасайды. Ол күш сынасында Шайтанды жеңіп, үш қызды тозақтан босатады. Соғыс басталып, Эстонияны қирату шабады. Калевипогтың адал серіктері қаза табады, одан кейін ол патшалықты ағасы Олевке тапсырып, көңілі түскен күйде орманға кетеді. Өзенді кешіп өту кезінде, Теміршінің қарғысымен ұсталған және бұрын өзенге түсіп кеткен қылыш оған шабуыл жасап, аяқтарын кесіп тастайды. Калевипог қайтыс болып, жұмаққа көтеріледі. Таара басқа құдайлармен ақылдасып, Калевипогты қайта тірілтеді, оның аяқсыз денесін ақ жылқыға мінгізіп, тозақ есігіне жібереді, онда оған қолымен тасқа соққы беруге бұйырады, осылайша тозақты тасқа қамап қояды. Осылайша Калевипог тозақ есігін күзету үшін қалады.
Kalevipoeg travels to Finland in search of his kidnapped mother. During his travel he purchases a sword but kills the blacksmith's eldest son in an argument. The blacksmith places a curse on the sword. On returning to Estonia Kalevipoeg becomes king after defeating his brothers in a stone hurling competition. He constructs towns and forts and tills the land in Estonia. Kalevipoeg then journeys to the ends of the earth to expand his knowledge. He defeats Satan in a trial of strength and rescues three maidens from hell. War breaks out and destruction visits Estonia. Kalevipoeg's faithful comrades are killed, after which he hands the kingship to his brother Olev and withdraws to the forest, depressed. Crossing a river, the sword cursed by the Blacksmith and previously lost in the river attacks and cuts off his legs. Kalevipoeg dies and goes to heaven. Taara, in consultation with the other gods, reanimates Kalevipoeg, places his legless body on a white steed, and sends him down to the gates of hell where he is ordered to strike the rock with his fist, thus entrapping hell in the rock. So Kalevipoeg remains to guard the gates of hell.
Поэтикалық құрылым
Эпос ежегі эстон тіліндегі аллитерациялық өлеңмен жазылған. Өлеңдердің шамамен сегізінен бірі түпнұсқа, ал қалғаны – үлгі бойынша жазылған.
The epic is written in old Estonian alliterative verse. Approximately one eighth of the verses are authentic; the rest are imitation.
Салыстырмалы мифология
Калевиде аяқтарының сиқырлы қылышпен кесілуі Хурит мифологиясындағы Улликуммидің табиғаттан тыс пышақпен аяқтарының кесілуі тақырыбына ұқсас. Евстафийдің (ad Hor.) айтуынша, тельхиндар да аяқтары жоқ жандар болған.
The amputation of the legs of Kalevide by a magical sword is similar to the Hurrian mythic theme of the amputation of the feet of Ullikummi by a supernatural knife. According to Eustathius (ad Hor. ), the Telkhin es were likewise beings without feet.
Әсерлер
Калевипойг ресми аяда да, халық мәдениетінде де еске алынған. Эстонияның Тәуелсіздік жариялағының XX-шы әнінде басты кейіпкер Калевипойгтың қазасынан кейін бір құдайдың сөзі келтіріледі: "Ғасырлар бойы эстон халқы тәуелсіздікке ұмтылысын ешқашан жоғалтқан емес. Олар атадан балаға, жаулап алушылардың құлдыққа салуы мен қысым көрсетуіне қарамастан, Эстонияға "екі шетінен барлық тіреулер отқа толады" және "Калив балаларына бақыт әкелу үшін үйіне оралады" деген үмітін сақтап келді. Енді сол сәт жетті."
Kalevipoeg has been referenced in both official contexts and in popular culture. The Estonian Declaration of Independence begins with a passage that quotes a god in Canto XX, right after the death of the protagonist Kalevipoeg: "In the course of centuries never have the Estonian people lost their desire for independence. From generation to generation have they kept alive the hidden hope that in spite of enslavement and oppression by hostile invaders the time will come to Estonia 'when all splints, at both end, will burst forth into flames' and when 'Kalev will come home to bring his children happiness'. Now that time has arrived."
Басылымдар
Эстонияның Батыры. және сол елдің романтикалық әдебиетіне қатысты басқа зерттеулер Уильям Форселл Кирби. 1895
Калевипоэг: Ежелгі эстон ертегісі Фридрих Рейнхольд Кройцвальд, ауд. Юри Курман. 1982
Калевипоэг: Эстон ұлттық эпосы Фридрих Рейнхольд Кройцвальд, ауд. Трину Картус. Эстон әдеби мұражайы, 2011 жыл.
The Hero of Estonia. And other studies in the romantic literature of that country William Forsell Kirby. 1895
Kalevipoeg: An Ancient Estonian Tale Friedrich Reinhold Kreutzwald, Trans. Jüri Kurman 1982
Kalevipoeg: the Estonian National Epic Friedrich Reinhold Kreutzwald, Trans. Triinu Kartus. Estonian Literary Museum, 2011