Портативтік пештер тарихы мен түрлері

Кіріспе

Тасымалдауға және жеңіл болуға арналған арнайы пісіру пеші.

Тасымалдау пеші – кемпинг, пикник, қапшықпен саяхаттау немесе тамақ пісіруге не жылытуға оңай тасымалданатын құрал қажет болатын шалқап жатқан жерлерде қолданылатын, тасымалдауға және жеңіл болуға арнайы жасалған пісіру пеші. Тасымалдау пештерін әртүрлі жағдайларда қолдануға болады, мысалы, ашық ауада тамақ дайындау және қызмет көрсету, сондай-ақ далалық ауруханаларда. 19 ғасырда тасымалдау пеші ойлап табылғаннан бері, әртүрлі конструкциялар мен модельдер көптеген қолданбаларда қолданылып келеді. Тасымалдау пештерін қолданылатын отын түріне және пеш конструкциясына байланысты бірнеше негізгі категорияға бөлуге болады: жанар отынды пештер, олар қатты немесе сұйық отынды жағу алдында өртегіште орналастырады; қысымды өртегіште ұшқыш сұйық отынды пайдаланатын пештер; газ баллондарындағы пештер; және гравитациялық тарту арқылы жұмыс істейтін "спирт" пештері.

Алғашқы мысалдар

Шичирин – жеңіл көмір пеш, Жапонияда кем дегенде Эдо дәуірінен бері (1603-1868) дерлік өзгермей қолданылып келеді. Ескі шичириндер көбінесе керамикадан жасалған, олардың көптеген түрлерін ескі үйлерде кездестіруге болады. Көбінесе қазіргі шичириндер диатомит топырағын қыздыру арқылы жасалады, бірақ шикізаттың құрамы біркелкі емес. Ішкі және сыртқы қабаттары екі қабатты керамикадан жасалған шичириндер де бар. Олардың пішіні көбінесе цилиндр, шаршы немесе тіктөртбұрышты болады, ал көлемі де әртүрлі келеді. Шичириндердің көптеген түрлері әртүрлі мақсаттар үшін жасалады. Солтүстік Америкада оларды "хибачи" немесе "хибачи стилі" деп те атайды. Еуропаның алғашқы портативті пештері жануар майын пайдаланса, полярлық саяхатшылар 20-ғасырдың басына дейін майды отын қосымшасы ретінде қолданып келді.

Қазіргі заман

Қазіргі заманғы портативті пештер 19 ғасырдың ортасында пайда болды. Француздық шеф-аспазы Алексис Сойер 1837 жылдан бастап Лондондағы Реформа клубында бас аспаз болып жұмыс істеді. Ол газбен пісіру, суық сумен салқындатылатын тоңазытқыштар және температурасы реттелетін пештер сияқты көптеген жаңалықтарды енгізді. 1849 жылы Сойер адамдар қайда барса да тамақ пісіруге мүмкіндік беретін портативті "сиқырлы пешті" сатуға кірісті. Сойердің "Сиқырлы пешінің" дизайны керосин шамдарының принципіне негізделген, онда фитиль отынды резервуардан немесе ыдыстан жаққышқа тарту үшін қолданылады. Қырым соғысы кезінде Сойер өз қаражаты есебінен әскерге қосылып, армияға тамақ пісіру мәселесі бойынша кеңес берді. Кейін оған бригадир-генералдың жалақысы мен шығындары төленді. Ол өзінің жеке далалық пешін, Сойер пешін жасады және әр полкке "полк аспазын" оқытып, орнатты, соның арқасында сарбаздар жеткілікті тамақ алып, дұрыс тамақтанбаудан зардап шегуі немесе тамақтан уланудан өлмеуі керек еді. Алайда, британдық армиядағы тамақтандыру стандарттары тұрақсыз болып қала берді және 1945 жылға дейін жеке армиялық тамақтандыру корпусы құрылмады. Қазір ол Патшалық логистикалық корпусының бөлігі, ал оның тамақтандыру штабы Сойер үйі деп аталады. Оның пештері немесе оның өңделген нұсқалары 20 ғасырдың соңына дейін британдық әскери қызметте қолданылды. 1850 жылдары әйгілі альпинист Фрэнсис Фокс Таккет лагерьшілер мен альпинистер үшін "орыс пеші" деп аталған спирт пешін жасады. Ол "Роб Рой" лақабымен танылған әйгілі каноэші Джон Макгрегордың құрметіне "Роб Рой" деп те аталды. Макгрегордың 1866 жылғы "Роб Рой каноэсімен мың миль" атты кітабы халықаралық деңгейде сәтті болды және оның кемпинг әдістерін сипаттады. Таккет пеші мен пісіру жиынтығы шатырдың ішіндегі арқанға ілінетіндей етіп жасалды. Фридтжоф Нансен 1880 жылдары Адольфус Грилидің жұмысына негізделген спирт пешін де жасады. Бұл алғашқы үлгілерді жақсартты және кейіннен Trangia пешіне негіз болды. Карл Ричард Найберг 1882 жылы өрнекшілгіш ойлап тапты және он жылдан кейін Primus пештерін шығара бастады. "Виктория" деп аталған алғашқы үлгі өте сәтті болмады, бірақ кейінгі "Свеа" жақсырақ болды. Басқа дереккөздер Франс В. Линдквисті де сол уақытта осыған ұқсас нәрсе ойлап тапқандығын айтады. Қазіргі Trangia брендіне ұқсас, кемпинг үшін бір жанатын спирт пештерін қолдану туралы 1919 жылы хабарланған. Көптеген жылдар бойы қауіпсіздік үшін кемелерде керосинмен жұмыс істейтін пештер емес, спирт пештері пайдаланылды; содан бері олар көбінесе сығымдалған газды (мысалы, сұйытылған мұнай газы, бутан немесе пропан) қолданатын, бір рет немесе қайта толтырылатын баллондардағы пештермен алмастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери мақсаттар үшін жасалған пештер, мысалы, G.I. Pocket Stove, бензинмен жұмыс істеуге арналған. "Ақ бензин" немесе нафта көбінесе кемпингтік және рюкзакпен жүретін пештерде, мысалы, ықшам Svea 123 сияқты отын ретінде қолданылады. Жаңа кемпингтік пештер бірнеше типтегі отынды жағуға қабілетті, бұл оларды кейбір типтегі отынды алу қиын болған халықаралық сапарларға өте қолайлы етеді. 19 ғасырдың екінші жартысында Ұлыбритания мен Еуропада кемпинг үшін жеңіл, тасымалданатын пештерді қолдану кең тарады. Бұл практика кейінірек Солтүстік Америкада қабылданды және кемпингшілер мен рюкзакшылардың саяхаттаған аймақтарға тигізетін экологиялық әсері туралы хабардар болумен бірге жүрді. Оларды пайдаланғанға дейін рюкзакпен саяхаттау кезінде әдеттегі практика құлаған бұтақтар сияқты қол жетімді материалдардан пісіру үшін ашық от жағу болды. Өрттің салдарынан жердегі жапырақтар екі-үш жыл бойы өспейтін еді. Көп жүретін жерлердегі өрт салдарынан қалған іздер рюкзакпен саяхаттаушылардың күткен таза көрінісін бұзды, нәтижесінде портативті пештерді кеңінен қолдануға әкелді.

Modern portable stoves emerged from the mid 19th century. French born chef, Alexis Soyer, became chef de cuisine at the Reform Club in London from 1837. He instituted many innovations, including cooking with gas, refrigerators cooled by cold water, and ovens with adjustable temperatures. In 1849 Soyer began to market his portable "magic stove" which allowed people to cook food wherever they were. The design of Soyer's "Magic Stove" was based on the same principle as a kerosene lamp, in which a wick is used to draw fuel from a tank or reservoir to a burner. During the Crimean War, Soyer joined the troops at his own expense to advise the army on cooking. Later he was paid his expenses and wages equivalent to those of a Brigadier General. He designed his own field stove, the Soyer Stove, and trained and installed in every regiment the "Regimental cook" so that soldiers would get an adequate meal and not suffer from malnutrition or die of food poisoning. Catering standards within the British Army would remain inconsistent, however, and there would not be a single Army Catering Corps until 1945. This is now part of the Royal Logistic Corps, whose catering HQ is called Soyer's House. His stove, or adaptions of it, remained in British military service into the late 20th century. In the 1850s, the famous Alpine mountaineer Francis Fox Tuckett developed an alcohol stove for campers and mountaineers known as the "Russian furnace". It was also known as the "Rob Roy", after John MacGregor, the renowned canoeist who was nicknamed "Rob Roy". MacGregor's 1866 book, "A Thousand Miles in the Rob Roy Canoe" was an international success and described his camping methods. Tuckett's stove and integral cook kit was designed to hang from a cord in the interior of a tent. Fridtjof Nansen also developed an alcohol stove in the 1880s based on the work of Adolphus Greely. This improved on early designs and later became the basis for the Trangia cooker. Carl Richard Nyberg invented the blowtorch in 1882 and began manufacturing Primus stoves a decade later. The first model, called Viktoria, was not very successful, but the later Svea did better. Other sources credit Frans W Lindqvist for the same thing at the same time. The use of single burner alcohol stoves for camping, similar to the contemporary Trangia brand, was reported as early as 1919. For many years alcohol based stoves were used on sailboats rather than stoves using kerosene for safety reasons; these have since been largely replaced by stoves using compressed gas (such as liquefied petroleum gas, butane or propane) in disposable or refillable canisters. Stoves designed for military use, such as the World War II era G. I. Pocket Stove, were designed to run on gasoline. So called "white gas" or naphtha is commonly used as a fuel for camping and backpacking stoves, such as the compact Svea 123. Newer camping stoves are capable of burning multiple types of fuel, which makes them well suited for international travel where some particular types of fuel may not be readily available. The use of lightweight portable stoves for camping became commonplace in Britain and Europe in the latter half of the 19th Century. The practice gained acceptance later in North America, and coincided with increased awareness of the environmental impact that campers and backpackers had on the areas where they travelled. Prior to their use, the usual practice when backpacking was to build an open fire for cooking from available materials such as fallen branches. The fire scar left on the ground would remain for two or three years before the vegetation recovered. The accumulation of fire scars in heavily travelled areas detracted from the pristine appearance that backpackers expected, leading to more widespread use of portable stoves.

Қолданылуы

Ошақтар көлемі мен тасымалдауға қолайлылығы жағынан әртүрлі. Ең кішкентай модельдерді әдетте, саяхаттық пештер деп атайды. Олар рюкзакпен және велосипедпен саяхаттау үшін арналған, онда жеңіл салмақ пен кішкентай өлшем ең маңызды факторлар болып табылады. Саяхаттық пештерге тек күйдіргіш, отын бакі және қазандықты тіреуіш кіреді. Егер аяқтары болса, олар көлемді азайту үшін жиналмалы болады. Салмағы қарапайым спирт пештері үшін, MSR типті пештер үшін (отын салмағынсыз) және газ баллондары бар пештер үшін шамамен 1-2 унция (30-60 г) аралығында, ал үлкен пештер үшін одан да көп болуы мүмкін. Бір күйдіргішті спирт пештері, сусыннан жасалған пештер, сұйық отынмен және газ баллондарымен жұмыс істейтін шағын пештер саяхаттауға өте ыңғайлы. Кемпингтік пештер көлікпен, қайықпен, каноэмен немесе атпен саяхаттайтын адамдарға арналған. Олар ас үй пештеріне ұқсас функционалдыққа және пайдалануға оңайлыққа ие, әдетте үстел тәрізді бетке орнатылған екі күйдіргішпен жабдықталған және жинақтау және желден қорғану үшін бүгілетін қақпағы болады. Бұл олардың салмағын арттырады.

Бір отты спирт пештері

Ең қарапайым плита – қысымсыз, бір оттықтан тұратын құрылғы, онда отын отты жағу үшін пайдаланылады және тұтанғаннан кейін отын біткенше немесе сөнгенше жанып тұрады. Мұндай плиталар сұйық және қатты отынмен жұмыс істейтін түрлері бар. Олардың өте кішкентай және жеңіл болуының арқасында, бұл плиталар ультражеңіл саяхатшыларға, сондай-ақ салмақ пен көлемді азайтуға тырысушыларға, әсіресе ұзақ сапарларда қолайлы. Қатты отынмен жұмыс істейтін плиталар авариялық жиынтықта да жиі қолданылады, себебі олар ықшам және отын ұзақ сақталады. Бұл қарапайым плиталар фондю дайындау үшін де қолданылады. Trangia плитасы – танымал коммерциялық спирттік плита, ол бір жалаңаш оттықтан бастап, толыққанды экспедициялық пісіру жүйесіне дейін көптеген модельдерде ұсынылады. Олардың кейбіреулері тығыздағыш қақпақпен жабдықталған, бұл отынды ішінде қалдырып, плитаны тасымалдауға мүмкіндік береді, бірақ пеш ыстық болғанда қақпақты жабу О-сақинасын зақымдауы мүмкін (сондықтан тасымалдау кезінде ағып кетуі мүмкін). Sterno жылытқышында отынды сақтауға арналған банка бірден оттық ретінде де қолданылады. Үйде жасалған сусын банкаларынан жасалған плиталар ("Pepsi/сыра/т.б. банка плиталары") осыған ұқсас. Олар алюминийден жасалған сусын банкаларынан жасалады және әртүрлі дизайнмен келеді.

Гравитациялық желдеткішпен қоректендірілген спирт пештері

Дәстүрлі "спирт пеші" (алкоголь немесе метил спирті) оттықтан жоғары және жанына орналасқан шағын резервуардан немесе отын багынан тұрады. Отын багы, гравитация күші арқылы метил спиртын оттыққа жеткізеді, онда ол буланып, жану процесі жүзеге асырылады. Гравитациялық спирт пеші әлі де көптеген демалыс қайықтарында кездеседі, бірақ көбінесе газ баллондарымен жұмыс істейтін плиталармен алмастырылған. Гравитациялық спирт пешін жағу, дәстүрлі "Примус" пешін жағуға ұқсас. Әрбір оттықтың айналасында, оттықты алдын ала қыздыруға арналған ыдыс орналасқан. Пешті жағу үшін, алдымен оттықты ашып, аз мөлшерде отынның өтіп, ыдыста сұйық түрінде жиналуына рұқсат беру керек. Содан кейін оттықты жабыстырып, ыдыстағы отынды жағып, оттықты қыздыру керек. Ыдыстағы отынның көбісі жанып кеткеннен кейін, оттықты қайта ашып, отын оттыққа өтеді, онда ол буланып, форсункалар арқылы өтеді. Бұл пештер сыртқы түрімен және тіпті дыбысымен де қысыммен жұмыс істейтін пештерге ұқсас, бірақ отын багында қысым болмайды. Олар кішкентай қайықтарда кең таралған, себебі жабық кеңістікте өрт қаупін азайтады.

Primus пештері

Бірінші қысымды жанатын портативті пештің пайда болуы, әдетте, 1892 жылы Франс Вильгельм Линдквистке байланысты. Линдквист пеші қысыммен жұмыс істейтін отқа негізделген, бірақ оның өзіндік дизайны бойынша жоғары орнатылған отқа жинағымен жабдықталған. Серіктесі J. V. Svensson-мен бірге Линдквист Primus пеш брендін құрды, ол тез арада әлемдік нарықта көшбасшыға айналды. Керосинмен жұмыс істейтін Primus пештері және олардың ұқсас түрлері мыстан жасалған және бұрынғы конструкцияларға қарағанда маңызды жетістік болды, олар капиллярлық әрекет арқылы отынды күйдіргішке жеткізу үшін фитильді пайдаланған. Primus отқаруышы отынды пештің төменгі жағындағы отын багынан жоғары көтерілетін құбыр ішінде буландырады, ал ол күйдіргіште жану алдында спиртпен (немесе "метил спиртімен") алдын ала қыздырылады. Бастапқы қысымды пештің отын багына енгізілген кішкентай, қолмен басқарылатын сорғы қамтамасыз етеді. Primus пешіндегі жалынды бактың ішіндегі қысымды арттыру арқылы үлкейтуге немесе бакты желдету арқылы қысымды төмендетіп кішірейтуге болады. Кейінгі модельдерде жалынды реттеу үшін жеке клапан қолданылды. Primus стиліндегі пештер әртүрлі өлшемдер мен үлгілерде жасалды, сондай-ақ көптегендері сақтау және тасымалдау үшін бөлек корпусқа бөлшектеуге арналған.

Кампинг және жаяу жүру үшін арналған шағын пештер

20-ғасырдың басында кішірек, ықшам пештер жасалды, олар бензин (бензин) қолданды, ол сол кездегі «ақ бензин» деп аталатынға ұқсас еді және қазіргі бензиндегі қоспалар мен басқа да құрамдас бөліктерден бос болды. Керосинмен жұмыс істейтін Primus үлгісіндегі пешке ұқсас, кішкентай ақ бензин пеші де мыстан жасалған, отын бакі төменгі жағында, ал күйдіргіш жиынтығы жоғарғы жағында орналасқан. Алайда, Primus үлгісіндегі пештен айырмашылығы, осы типтегі пеште бакты қысыммен толтыру және күйдіргіш жиынтығын алдын ала қыздыру жүзеге асырылады. Жаққаннан кейін, от сөнгенше, күйдіргіштен шыққан жылу бактағы қысымды сақтайды. 1955 жылы ұсынылған Svea 123 осы «өздігінен қысымдалатын» пештердің ең танымал үлгілерінің бірі болып саналады және әдетте алғашқы ықшам саяхалық пеш деп есептеледі. Швецияның Optimus компаниясы ұқсас конструкциядағы пештерді шығарады, онда пештің бөлшектері толығымен бүгілетін металл корпусқа орналасқан. Олардың ең танымал үлгілері – Optimus 8R және 111 (қазір де Optimus Hiker ретінде өндірілуде). Coleman компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясы үшін интегралды отын бакі бар кішкентай ақ бензин пешін жасады, ол «GI қалта пеші» деп аталды. Coleman әлі де 442, 533 және 550B сияқты ұқсас пештерді шығарады (соңғысы керосинмен де жұмыс істей алады). Бұл пештерде отын багіндағы бастапқы қысымды жасау үшін сорғы бар, бірақ жұмыс істеген кезде әдетте өздігінен қысымдалады (пеш толық қуатпен жұмыс істесе, кейде қайта сорғылау қажет болуы мүмкін). 1970 жылдардың басында Mountain Safety Research (MSR) суық немесе қолайсыз жағдайларда, әсіресе тау шаңғысы спортында ақ бензин пештерінің жұмыс істеу кемшіліктерін жоюға арналған қысымды күйдіргіш пешті жасады. Алғаш рет 1973 жылы ұсынылып, Model 9 (кейін XGK Expedition) деп аталды, MSR пешінің төрт негізгі бөлігі болды: интеграцияланған қазандықтармен бірге тұрған күйдіргіш жиынтығы; пештің отын бакісі ретінде екі рет қолданылатын отын бөтелкесі; бөтелкеге бұралатын сорғы; және сорғы/бөтелке жиынтығын күйдіргіш жиынтығымен байланыстыратын икемді түтік немесе құбыр. Бұл типтегі пеш конструкциясында, «сыртқы» отын бакі күйдіргіштен алыс орналасқан, басқа ақ бензин пештері сияқты; алайда, бак өздігінен қысым жасамайтындықтан, күйдіргішке қысымды сақтау үшін бакты мерзімді түрде сорғылау қажет. Бүгінгі таңда нарықтағы сұйық отынмен жұмыс істейтін көптеген саяхалық пештер осы конструкцияға ие. Қазір алкоголь, бензин немесе басқа мотор отындары, керосин және реактивтік отын сияқты бірнеше түрлі отын немесе ұшқыш сұйықтықтарды жағуға болатын қысымды күйдіргіш пештер қолжетімді. Көптеген жағдайларда өзгерту қажет емес; әртүрлі отынның ұшқыштығының өзгеруіне байланысты көп отынды пештердің форсункаларын әртүрлі отынға сәйкес ауыстыру қажет болуы мүмкін.

Smaller, more compact stoves were developed in the early 20th century that used petrol (gasoline), which at that time was similar to so called white gas and did not have the additives and other constituents contained in modern gasoline. Similar in design to the kerosene burning Primus style stove, the smaller white gas stove was also made of brass with the fuel tank at the base and the burner assembly at the top. Unlike the Primus style stove, however, priming both pressurizes the tank and pre heats the burner assembly in this type of stove. Once lit, the heat from the burner maintains the pressure in the tank until the flame is extinguished. The Svea 123, introduced in 1955, is among the most popular of these "self pressurizing" stove designs, and is generally considered to be the first compact camping stove. Optimus of Sweden manufactures a line of similarly designed stoves in which the stove's components are entirely enclosed in a folding metal case, the most popular of which were the Optimus 8R and 111 (still in production as the Optimus Hiker). The Coleman Company developed a small white gas stove with integral fuel tank for the US Army in World War II, the "GI pocket stove". Coleman still makes similar stoves, such as the 442, 533 and 550B (the latter of which can also run on kerosene). These stoves have a pump to build up initial pressure in the fuel tank, but are generally self pressurising when running (occasional re pumping may be necessary if the stove is run at full output). In the early 1970s Mountain Safety Research (MSR) designed a pressurized burner stove intended to address performance shortcomings of white gas stoves in cold or adverse conditions, in particular for mountaineering use. First introduced in 1973 and designated the Model 9 (and later as the XGK Expedition), the MSR stove had four main parts: a free standing burner assembly with integrated pot supports; the fuel bottle, which doubles as the stove's fuel tank; a pump that screws into the bottle; and a flexible tube or pipeline connecting the pump/bottle assembly to the burner assembly. This type of stove design, with the "outboard" fuel tank held away from the burner, is primed in the same manner as other white gas stoves; however, because the tank is not self pressurizing, the tank must periodically be pumped to maintain pressure to the burner. Most commercial liquid fuel camping stoves on the market today are of this design. Pressurized burner stoves are now available that can burn several different fuels or volatile liquids, including alcohol, gasoline or other motor fuels, kerosene, and jet propellant. Little or no modification is needed; due to variability of the volatility of different fuels, the jets of multi fuel stoves may need to be changed for the different fuels, and many others.

Қалқалы от жағу пештері

"Шымыр шындыр" пештері – қысымды оттық конструкциясының бір түрі, онда оттық жиынтығы төменгі жағында кішкентай тесігі бар спираль тәрізді иілген түтікшені құрайды, одан буланған отын шығып, жанады. Әдетте кішкентай, жеңіл және арзан бағалы, олар "Stesco", "Tay Kit", "Handy Camper" және тағы да басқа брендтермен сатылды. "Шымыр шындыр" пешінің күрделірек нұсқасы – швейцариялық de пеші.

Газдық картриджді пештер

Көбінесе портативті газ картриджді пештердің дизайны көптеген қысыммен жұмыс істейтін пештерге ұқсас, бірақ отын резервуары немесе картриджінде сұйытылған газ болады – әдетте бутан, пропан немесе қысымда ұсталатын көмірсутектер қоспасы. Картридждегі газ қысыммен сақталғанда сұйық күйде болса, ол сақтау ыдысынан шыққан кезде (яғни, алдын ала тұтандырусыз) бірден буланып, газ түрінде отқа жетеді. Газ картриджді пештердің басты артықшылығы – ыңғайлылығы: алдын ала тұтандыру қажет емес, олар әдетте техникалық қызмет көрсетуді қажет етпейді және дереу жоғары жылу беруге қабілетті, жалыны оңай реттеледі және оларды пайдалану қарапайым деп саналады. Кемпингке қолданылатын газ картриджді пештердің негізгі екі түрі бар: от жағу жиынтығы газ картриджінің үстіне орнатылады, ол пештің негізі ретінде қызмет етеді, немесе пеш жеке тұр және картридж от жағу жиынтығынан бөлініп, кішкентай шланг немесе құбыр арқылы қосылады. Тамақ дайындау қызметінде жиі қолданылатын бір оттық пештерде газ контейнері пеш корпусына біріктірілген. Бутан картридждері негізгінен Оңтүстік Кореяда өндіріледі, тек бір өндіруші АҚШ-тың Техас штатындағы Хьюстон қаласында орналасқан. Оңтүстік Кореяда өндірілген бутан контейнерлері Сауд Арабиясынан алынған бутанды қамтиды, ал американдық өндіруші контейнерлерді отандық бутанмен толтырады. Кемпингтік пештерге арналған газ картридждері қымбатқа түседі және көбінесе қайта толтырылмайды. Бір рет қолданылатын картридждерді кейбір адамдар экологиялық себептерге байланысты жағымсыз деп санайды. Олар суық ауа райында нашар жұмыс істейді. 1992 жылы EN 417 стандарты бекітілгенге дейін Lindal клапанды картридждері қолданылғанда, әртүрлі өндірушілер мен жүйелер арасында үйлесімділік аз болды және ескі картриджді пештерге арналған картридждерді табу қиын болды. Кемпингтен басқа, қысылған бутан газын пайдаланатын бір оттық пештер қосымша тамақ дайындау және басқа да тамақ қызметтерінде қолданылады. Қайта толтырылатын газ баллондары ауыр болады және көбінесе автомобильдегі кемпинг, экспедициялық базалық лагерьлер және тұрғын үйлерде пайдалануға (барбекю сияқты) арналған үлкен пештерде қолданылады.

The design of most portable gas cartridge stoves is similar to that of many pressurized burner stoves, except the fuel tank or cartridge contains a liquefied gas – typically butane, propane or a mixture of hydrocarbons – that is held under pressure. While the gas in the cartridge is in a liquid state when stored under pressure, it vaporizes immediately as it leaves the storage bottle (i. e., without priming), arriving at the burner as a gas. The principal advantage of gas cartridge stoves is convenience: no priming is required, they are generally maintenance free and capable of immediate high heat output, the flame is easily adjusted and they are generally considered simpler to operate. There are two basic designs for most gas cartridge stoves used for camping: the burner assembly is fitted into the top of the gas cartridge, which serves as the stove's base, or the stove is free standing and the cartridge is separated from the burner and connected by means of a small hose or pipe. Single burner propane stoves commonly used in food service have the gas container integrated into the body of the stove. Butane cartridges are almost exclusively manufactured in South Korea with the only exception being one manufacturer in Houston, Texas. Butane canisters manufactured in South Korea contain butane from Saudi Arabia, while the American manufacturer fills canisters with domestic butane. Gas cartridges for camping stoves tend to be costly and usually are not refillable. Single use cartridges are considered objectionable by some on environmental grounds. They perform poorly in cold weather. Until the approval of EN 417 specification Lindal valve cartridges of 1992 there was little compatibility between different makers and systems, and cartridges for older cartridge stoves were often unobtainable. Outside of camping, single burner stoves using cans of compressed butane gas are used for catering and other food service applications. Refillable gas bottles are heavier, and tend to be used on larger stoves intended for car camping, expedition base camps, and residential use (as for barbecues).

Көп отындық пештер

Бірге немесе жеке-жеке жұмыс істейтін екі немесе одан да көп жалынатын бөліктері бар пештер базалық лагерьде, автокемпингте және үлкен топтарға тамақ дайындау қажет болатын басқа жағдайларда кеңінен қолданылады. Coleman компаниясының бүктелетін "чемодан" стиліндегі пеші осы конструкцияның ең танымал түрі болып табылады және оны үстел сияқты тегіс, тұрақты бетке қоюға арналған. Мұндай пештің әр жалынатын бөлігі үшін жеке отын бакі болса, немесе көбінесе екі жалынатын бөлікке ортақ бір бак болуы мүмкін. Көп жалынатын пештер әдетте қысылған газ, спирт немесе нафта (сондай-ақ ақ газ немесе Coleman отыны деп те аталады) қолданады.

Қатты отынмен жұмыс істейтін пештер

Қатты отынмен жұмыс істейтін пеш металл негізгі тақтадан және отынды ұстайтын ыдыстан, осы жиынтықты жерден көтеріп тұратын аяқтардан және қазандық немесе басқа пісіру ыдысын тіреуге арналған тіректерден тұруы мүмкін. Бұл конструкция өзгертіліп, кішкентай саяхаттық пештерден бастап үлкен көшпелі ағаш пештеріне дейін қолданылуы мүмкін. Отын жасалма, мысалы гексамин, немесе табиғи, мысалы орманның ағаш қалдықтары болуы мүмкін.

Өндірілген отын

Компактты коммерциялық модельдердің ішінде Esbit гексамин пештері алюминийден немесе басқа металлдан жасалған жиналмалы тіреуге гексамин немесе триоксан таблеткаларын жағады. Бұл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болған неміс өнертабысы. Әдетте, бір адамға арналған, жанар таблеткалардың түтіні тамақтың дәмін бұзуы мүмкін, сондай-ақ ыдыстан кетіру қиын болатын лас із қалдырады. Америкадан басқа елдерде металдегід кішкентай көшпелі пештерде қатты отын ретінде қолданылады. Ол жеңіл, иісі аз жанар май, жанар кезде қалдық қалдырмайды. Дегенмен, металдегід таблеткаларын жұтып қойса, адамдар мен жануарлар үшін зиянды, сондықтан оларды кездейсоқ жұтып алудан сақтау үшін сақтықпен қолдану керек.

Табиғи отын, орман ағаш қалдықтары

Табиғи қатты отынды, мысалы, ағаш және басқа да орман қалдықтарын пайдаланатын пештердің айқын артықшылығы бар: пайдаланушыға отынды арқасында алып жүрудің қажеті жоқ. Бұл отын әдетте пайдаланушы лагерьде жинаған бұтақтар мен кішкентай қарағай шоқтарынан тұрады, оларды пештің отын камерасына қояды. Табиғи отынды жасанды отынға алмастыру сапар ұзақтығына байланысты бірнеше унция немесе фунт отын мен оның контейнерлерін саяхатшының қапшығында алып жүруден үнемдеуге мүмкіндік береді. Қатты отынмен жұмыс істейтін портативті пешті пайдаланғанда су құбырының қосылуы, отынның уыттылығы, ағып кету, төгілу және пештің жануы сияқты мәселелер де болмайды. Жергілікті, жаңартылатын биомасса ресурстарын пайдаланатын портативті пешті пайдалану кезінде де климаттың өзгеруіне әсер ету және табиғи жанар-жағармайға тәуелділік азайтылады (бірақ қандай отын көзін қолдансаңыз да, көмірқышқыл газы шығарылады). Қарапайым болғанымен, қатты отынмен жұмыс істейтін пештердің сұйық отынмен жұмыс істейтін пештерге қарағанда кейбір кемшіліктері бар. Көп жағдайда, жану жылдамдығын тек отқа салынатын отын мөлшерін өзгерту арқылы басқаруға болады, ал сұйық отынды клапандармен дәл басқаруға болады. Сонымен қатар, қатты отын толығымен жанып кетпейді. Қатты отынмен жұмыс істейтін пештер аз мөлшерде күл шығарады және ыдыстардың түбін қара және шайырмен жабуы мүмкін. Сонымен қатар, отынның химиялық энергиясының бір бөлігі түтін мен күлде қалып қойғандықтан, қатты отын грамм сайын аз жылу береді. Қарапайым "босқындар" пешін кез келген өлшемдегі тасталған қалайы банкадан жасауға болады: банканың үстіңгі жағын алып тастап, жоғарғы жиегіне бірнеше тесіктер жасап, одан кейін банканың төменгі жағына сәйкес тесіктер жасалады. Ағаш немесе басқа отын банкаға салынып, отқа қойылады. Пісіру үшін банканың үстіне қазан (немесе үлкен қалайы банка) қойылады. Осыған ұқсас пештерді банкалардан басқа материалдардан, мысалы, тасталған түтіктерден де жасауға болады. Күрделірек пештерде екі қабатты конструкция қолданылуы мүмкін, биомассаны жартылай газдандыру және жылу шығысын арттыру және таза, толық жануды қамтамасыз ету үшін қосымша араластыру камерасы болады. Қатты отынмен жұмыс істейтін пештердің тағы бір түрі – "ракеталық" пеш. Ол көбінесе ағаш отын көздері шектеулі дамытпаған елдерде кездеседі. Әртүрлі конструкциялар қолданылады, бірақ кішірек өлшемдегілері тасымалданады және болаттан және басқа материалдардан жасалады, екі қабатты конструкцияның ішінде жылу оқшаулағышы болады, биомассаны жартылай газдандыру және ауа мен ағаш газын араластыру үшін камерасы болады, бұл жылу шығысын арттырып, таза, толық жануды қамтамасыз етеді. Бұл ракеталық пештердің артықшылығы – тамақ пісіру үшін ағаш және құрғақ шөп сияқты аз отын қажет етуі және ауаның ластануын азайтуы. Бір АА батареясымен жұмыс істейтін, желдеткішпен жабдықталған Sierra "Zip" пеші кішкентай бұтақтарды, қарағай шоқтарын, қабықты немесе басқа да кішкентай жанғыш заттарды жағады. Отын кішкентай камераға салынып, желдеткіш қосылған кезде, ол 15 000 БТҰ/сағ (4,40 кВт) жоғары жылу қуатымен жанады, бұл әдеттегі бензин пештерінен екі есе көп. "Zip" пешінде ағаш тез жануына байланысты пісіру кезінде үнемі отын қосу қажет. Алайда, орманнан жиналған ағаштардың кішкентай бөліктерін пайдалануға болатындықтан, қосымша отынның салмағы мен көлемін алып жүру қажеттігінен құтылуға болады. Аппалачи жолының белгілі меценаты және А.Т. арқылы бірнеше рет жаяу өтіп кеткен Эд Гарви 75 жасында А.Т. жолын жаяу өтіп келе жатқанда өзімен бірге "Zip" пешін алып жүрді.

Stoves that use natural solid fuel, e. g., wood and other forest debris, have an obvious advantage: the user need not carry any stove fuel on his or her back. This native fuel typically consists of twigs and small pine cones the user gathers at their campsite and places in the fuel chamber of their stove. This substitution of natural fuel for artificial fuel can amount to a savings of several ounces or pounds of fuel and their containers not carried in a traveler's pack, depending on length of trip. Issues of plumbing connections, fuel toxicity, leakage, spillage, and stove flareup are also nonexistent when using a solid fuel portable stove. Contribution to climate change and dependence on fossil fuel is also minimized when using a portable stove powered by a local, renewable biomass resource (however, carbon dioxide is released no matter what source of fuel you use). While simple, solid fuel stoves have some disadvantages versus their liquid fueled counterparts. In most cases, the burn rate may be controlled only by varying the amount of fuel placed on the fire, while fluid fuels may be controlled precisely with valves. In addition, no solid fuel burns completely. Solid fuel stoves produce a small amount of ash, and they can coat the bottoms of cooking vessels with tars and soot. In addition, because some of the chemical energy of the fuel remains locked up in the smoke and soot, solid fuel releases less heat, gram for gram. A simple hobo stove is constructed out of a discarded tin can of any size by removing the top of the can, punching a number of holes near the upper edge, and punching corresponding holes in the opposite base. Wood or other fuel is placed in the can and ignited. A pot (or larger tin can) is placed on the top of the can for cooking. Stoves of similar design can be made out of materials other than cans, such as discarded duct pipe. More complex stoves may use a double walled design with a chamber for partial biomass gasification and additional mixing to increase heat output and provide a cleaner, more complete burn. Another type of a solid fuel stove which has been becoming more common is what is called the rocket stove. It is found more commonly in lesser developed countries where wood fuel sources are more scarce. There are several different designs that are used but smaller ones are portable and are made of steel and other materials with insulation inside a double walled design with a chamber for partial biomass gasification and additional mixing of air and wood gas to increase heat output and provide a cleaner, more complete burn. The advantage of these rocket stoves is their requiring little fuel, such as wood and dry weeds, to cook a meal, and with this less air pollution. The single AA battery operated, fan driven Sierra "Zip" stove burns small twigs, pinecones, bark, or other small flammable items. The fuel is placed into a small chamber and, with the fan turned on, burns at a high heat output of 15,000 BTUs/hr (4.40 kW), about twice that of typical gasoline stoves. Because the wood burns quickly in a Zip stove, it needs to be constantly refueled during cooking. However, because of its ability to take advantage of whatever small bits of wood that can be scrounged from the forest floor, the additional weight and bulk of packing additional fuel supplies is avoided. Ed Garvey, the noted Appalachian trail benefactor and multiple A. T. thru hiker, carried a Zip stove with him when he hiked the A. T. at the age of 75.