Кіріспе

Антифосфолипидтік синдром немесе антифосфолипидтік антитело синдромы (АФС немесе АФЛС) – антифосфолипидтік антителолардың салдарынан туындайтын аутоиммундық, қанның ұю қабілетінің артуымен (гиперкоагуляция) сипатталатын жағдай. АФС артериялар мен веналарда қан ұюға (тромбозға), жүктілік кезіндегі асқынуларға, сондай-ақ тромбоциттердің санының төмендеуі, бүйрек аурулары, жүрек аурулары және бөртпелер сияқты басқа да белгілерге алып келуі мүмкін. АФС-тің нақты себебі әлі анықталмаған, бірақ генетикалық факторлар аурудың дамуында маңызды рөл атқарады деп саналады. Диагноз симптомдар мен зерттеулер нәтижелеріне сүйене отырып қойылады, кейде диагнозды нақтылау үшін ғылыми критерийлер қолданылады. АФС диагнозын қою үшін, бір клиникалық оқиға (мысалы, тромбоз немесе жүктілік асқынуы) және үш айдан кем емес аралықта алынған екі позитивті қан сынағы нәтижелері болуы керек. Бұл сынақтарда люпус антикоагулянты, антиаполипопротеин антителолары және/немесе антикардиолипин антителолары анықталады. Сонымен қатар, АФС-і бар адамдарда басқа аутоиммундық аурулардың (мысалы, эритематозды люпус) белгілері де болуы мүмкін, бірақ бұл белгілер АФС-тің салдары емес, екі аурудың бірдей кездесуінен туындауы мүмкін.

Қан ұюлары

АПС-тің пациенттерінде ең көп кездесетін веноздық оқиға – төменгі аяқтардың терең веноздық тромбозы, ал ең көп кездесетін артериялық оқиға – инсульт. Дене мүшелерінде қан қыстық пайда болған адамдарда зардап шеккен аймақта ісіну, ауырсыну немесе қызару болуы мүмкін. Инсультке ұшыраған адамдар мидағы қан тамырларының қайсысына әсер еткеніне байланысты түрлі симптомдарды бастан өткеруі мүмкін. Симптомдарға сөйлеу қиындығы, сезімнің жоғалуы немесе бетінің немесе денесінің бір жағындағы әлсіздік кіруі мүмкін. Қан қыстықтары өкпеде де пайда болуы мүмкін, бұл тыныс алуда қиындықтарға немесе кеудедегі ауырсыңға себеп болуы мүмкін, сондай-ақ жүректе де пайда болуы мүмкін, бұл жүрек шабуына әкелуі мүмкін. АПС-ке байланысты қайталамалы түсіктер көбінесе жүктіліктің 10-аптасына дейін болады, бірақ АПС-ке байланысты түсік жүктіліктің 10-аптасынан кейін де болуы мүмкін.

Басқа белгілер

АПС-ті көрсететін тағы да жиі кездесетін белгілер – тромбоциттердің төмендеуі, жүрек қақпақшаларының ауруы, өкпедегі жоғары қан қысымы, бүйрек аурулары және ливедо ретикуляри деп аталатын бөртпе. Бас ауруы, мигрень, эпилепсия және деменция да кездеседі, бірақ бұл симптомдардың АПС-ті көрсететінін дәлелдеу үшін қосымша зерттеулер қажет. Кейбір АПС-тің науқастарында қатерлі ісік те бірдей уақытта пайда болуы мүмкін.