Кіріспе

Макдональдизация – қоғамның фастфуд мейрамханасының қасиеттерін қабылдау процесі. "Макворд" тұжырымдамасын 1993 жылы әлеуметтанушы Джордж Рицер "Қоғамның Макдональдизациялануы" атты кітабында ұсынған. Макдональдизация – рационализация және ғылыми басқарудың қайта қарастырылуы. Егер Макс Вебер осы өзгеріп жатқан қоғамның бағытын бейнелеу үшін бюрократия моделін қолданған болса, Рицер фастфуд мейрамханасын одан бейімделген заманауи парадигма деп санайды.

Мысалдар

Жемшөп тағамдары туралы жаңалықтар, мұнда ешқандай зиянсыз және ұсақ-түйек жаңалықтар, жеңіл қабылданатын бөліктерде ұсынылатын жаңалықтар ретінде қарастырылады, бұл – Макдональдтандырудың бір мысалы. Тағы бір мысал – McUniversities, ол модульдік оқу жоспарларын ұсынады, барлық талғамға сай келу үшін жылдамдетілген, таңдап-қосып алу тәсілімен дипломдарды ұсынады. Бұл өнімдердің төмендеген сапасын тек оларды жаңаша етіп көрсету арқылы, кең ауқымды жарнама арқылы ғана жасыруға болады. Пенология саласында, жеке қылмыскерлерге қатысты жазалау мен емдеуден, үш рет іс жасағандарға арналған заңдар немесе сот шешімдері арқылы белгіленген стандартталған жазалар арқылы қайта қылмыс жасау қаупі жоғары саналатын қылмыскерлердің топтарын бақылауға ұмтылуға көшу болды. Қылмыскерлер қауіпсіздік деңгейі бойынша жіктеледі және олардың қауіп санатына сәйкес келетіндей, тұтқындарды тиімді түрде оқшаулауға қабілетті деп саналатын мекемелерге жіберіледі. Электрондық бақылау, электрондық қадағалау, зәр талдау және компьютерлік қылмыскерлерді қадағалау жүйелері сияқты технологиялар жиі қылмыстық-атқару жүйесінде адамдардың орнына қолданылады.

McDonald's-тің жауабы

McDonald's-тың Ұлыбританиядағы өкілдері Рицердің, басқа сарапшылар сияқты, компанияның үлкендігі мен танымал брендін компанияның іскерлік практикасына тікелей қатысы жоқ идеяларды тарату үшін пайдаланатынын мәлімдейді.

Білім

Бір батыстық зерттеуші Макдональдтандыру құбылысының мысалын білім беру саласында көруге болады деп санайды, онда батыс сыныптары мен әлемнің қалған бөлігі арасындағы ұқсастықтар артып келеді. Слейтер Перудегі сыныптардың мөлшері, орналасуы және оқыту әдістемесі Америкадағыдай екенін, ал әлемнің басқа аймақтарында білім берудің тиімділігіне бағытталған батыс мәдениетінің айқын мысалдары бар екенін көрсетеді. Бұдан әрі, Слейтер тиімділік – компьютерлік бағалау жүйесі оқытушылардың студенттерге баға беруге жұмсайтын уақытын қысқартады. Білім беруді Макдональдтандыру тек физикалық сыныптармен ғана шектелмейді. Джордж Рицердің болжамы бойынша, MOOC (Massive Open Online Courses) болашақтағы білім беруді одан да көптеп Макдональдтандырады. Әр семестрде жаңа MOOC жасау мүмкін болғанымен, көбінесе негізгі құрылым жасалып, кейін тиімділік үшін өзгертіледі. Уақыт өте келе MOOC-тарға қызығушылық пен сапа артқан сайын, көптеген университеттер бірдей алдын ала жазылған MOOC-тарды пайдалана алады, бұл MOOC студенттері үшін болжамды контент құрайды. Оқытушылар үшін тиімділік үшін компьютерлік емтихандар жазбаша емтихандардан гөрі жиі қолданылады. Дегенмен, MOOC-тар студент пен оқытушы арасындағы байланысты шектейтіндіктен, курсты тереңірек және мағыналы деңгейде меңгеру қиынға соғады.