Кіріспе

Австриядағы темір жол желісі

Австриядағы Семеринг темір жолы (Semmeringbahn), Глоггництен басталып Семеринг арқылы Мүрццушлагқа дейін созылады, Еуропада стандартты өлшемдегі рельстермен салынған алғашқы тау темір жолы болып табылады. Оның құрылысы кезінде күрделі ландшафт пен айтарлықтай биіктік айырмашылығы еңсерілгендіктен, бұл темір жол әлемдегі алғашқы нағыз тау темір жолы деп есептеледі. Қазіргі күні ол Австрия Федералдық темір жолдары басқаратын Оңтүстік темір жолының бір бөлігі ретінде толыққанды жұмыс істеп тұр.

Тарих

Семеринг теміржолы 1848 және 1854 жылдар аралығында шамамен 20 000 жұмысшының күшімен, жобаның дизайнері және директоры Карл фон Геганың басшылығымен салынды. Ол Венецияда албан отбасында Карло Гега болып дүниеге келген. Құрылыста 14 туннель (оның ішінде 1431 метрлік саммит туннелі), 16 виадук (жанекей бірнеше екі қабатты), 100-ден астам тас аркалы көпір және 11 кішкентай темір көпір бар. Станциялар мен бақылаушыларға арналған ғимараттар көбінесе туннельдерді қазу кезінде алынған тас қалдықтарынан тікелей салынған. 41 километрлік жалпы ұзындығында Семеринг теміржолы 460 метрлік биіктік айырмасын жеңеді; оның 60% бөлігінде еңіс 2,0-2,5% (40 метрлік қашықтықта 1 метрлік биіктік айырмасына тең) және 16% бөлігінде қисықтық радиусы бар болғаны 190 метрді құрайды. Бұл теміржол құрылысындағы жаңа техникалық деңгей болды, нәтижесінде туындаған қиындықтарды шешу үшін жаңа құралдар мен зерттеу әдістерін жасау қажет болды. Сондай-ақ, Engerth локомотивтерінде жаңа технологиялар қолданылды, себебі сол кездегі қолданыстағы локомотивтер мұндай тік еңістер мен қисықтарды жеңе алмады. Семеринг теміржолының құрылысы барысында-ақ ол «ландшафтты безендіру» деп есептелді, яғни технология мен табиғаттың үйлесімді үйлесімін жасауға тырысты. Семеринг теміржолы ұсынған ерекше саяхат тәжірибесі Семеринг аймағының туризм үшін ашылуына үлкен үлес қосты. Көптеген қонақ үйлер мен сарайлар осы дәуірдің куәсі болып табылады. ХХ ғасырдың басындағы өркендеу және аймақтың ХХ ғасырдың бірінші үштен бір бөлігінде қысқы спорт орталығы ретінде қайта бағалануы Бірінші дүниежүзілік соғыс және халықтың демалысқа қатысты қажеттіліктерінің өзгеруіне байланысты тоқтап қалды. Сондықтан, бұл ерекше мәдени ландшафтты көп өзгерістерсіз сақтап қалу мүмкін болды. Құрылысынан кейін 160 жыл өткен соң толыққанды қолданыстағы Семеринг теміржолындағы саяхат әлі де саяхатшыларға ерекше әсер қалдырады, өйткені ол әртүрлі ландшафтымен, сарайлардың ерекше стилімен және виадуктар мен туннельдердің ерекше тізбегімен таң қалдырады. 1998 жылы Семеринг теміржолы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне енгізілді.

Семеринг сынақтары

1851 жылы Семерринг теміржолында қызмет ету үшін қандай локомотивтер сатып алынатынын анықтау үшін конкурс өткізілді. Желінің бір бөлігінде 1:40 (2,5%) еңіс және ең кішкентай радиусы және ең үлкен радиусы бар қисықтар болды. Жылдамдық сағатына А болуы керек еді, сонымен қатар осьтік жүктеме А-дан аспауы керек, ал қазандық қысымы А-дан жоғары болмауы тиіс еді.

Қатысушылар

Төрт қатысушы болды: Бавария, «Маффей» компаниясы жасаған; Неуштадт – «Винер Неустадтер Локомотивфабрик» компаниясы жасаған; Сераинг – Бельгиядағы «Société anonyme John Cockerill» компаниясы жасаған; ал Виндобона – Венадағы «Wien Gloggnitzer Bahn» локомотив фабрикасы жасаған. Барлық төрт локомотив сынақ талаптарын орындады, бірақ практикада сенімді емес екені дәлелденді.

Даму

Семеринг сынақтары локомотив құрылымында бірнеше жаңалықтарға жол ашты: 1863 жылғы Фэрли патенты, Мейер локомотиві және Малет локомотиві.

Көлденең конструкциясы

Engerth жобасы тендерді локомотивтің негізгі рамасына буышты етіп жасады, бұл жанармай мен судың бір бөлігінің салмағын жетек дөңгелектерге түсіруге мүмкіндік берді, осылайша дәнекерлеу күші жақсарды. Тендер тікелей рамаға бекітілмей, буышты болғандықтан, локомотив салыстырмалы түрде тік бұрылыстардан өте алды, сонымен бірге қосымша дәнекерлеу салмағының артықшылықтарын сақтап қалды. Алғашқы жобада жетек дөңгелектерден тендердің дөңгелектеріне тікелей емес жетегі қарастырылған. Бұл конструкция күтіп ұстауға тым қиын болып шықты және жобадан алынып тасталды. 1853 жылдың қарашасынан 1854 жылдың мамырына дейін Семеринг темір жолына 16 локомотив жеткізілді. Олар 1:40 (2,5%) еңісте көтерілуге қабілетті еді. 2004 жылы Семеринг темір жолының 150 жылдығына арналған австриялық пошта маркасында Engerth локомотиві бейнеленген. Engerth локомотиві 2004 жылы Австрия шығарған 25 евро монетасында да көрсетілген.

Қазіргі күн

Қазіргі уақытта Semmering темір жолы ÖBB-нің негізгі жұмыс күші ретінде осы бағыт үшін танымал Siemens ES64U2 локомотивтерін пайдаланады. 1963 жылдан бері ÖBB 1142 класындағы локомотивтер де пайдаланылады, қазір олар желіде көмекші локомотивтер ретінде жұмыс істейді, ал 1977 жылдан бастап ÖBB 1144 класы да көмекші локомотивтер және жүк/жолаушылар локомотивтері ретінде қолданылады. 1971 жылы осы жерде SJ Rc локомотивтері сынақтан өтті, бұл ÖBB 1043 класының негізін қалады. Жергілікті пойыздар үшін Bombardier Talent (ÖBB 4024 класы) және Siemens Desiro ML (ÖBB 4744 класы) қолданылады.

Семеринг базалық туннелі

2012 жылдың 25 сәуірінде 27,3 шақырымдық Семеринг базалық туннелінің құрылысы басталды. Бұл туннель Семеринг теміржолын 41 шақырымға айналып өтеді. Туннельдің 2030 жылы ашылуы күтілуде, оның жалпы құны 3,9 миллиард евроны құрайды.

Нумизматикадағы темір жол

Семеринг тау темір жолы көптеген коллекционерлік монеталар мен медальдардың басты себебі болды. Ең танымал және жақыңғыларының бірі – 150 жылдық Семеринг тау темір жолы монетасы. Монетаның бет жағында екі локомотив бейнеленген: тарихи және қазіргі заманғы. Монетаның сырт жағында Семерингке тән көрініс көрсетілген. Енгерт бу локомотиві туннельден шығып, ерекше виадуктардың бірінен өтіп жатыр. 1967 жылғы австриялық шиллинг банкнотасының бір жағында инженер, екінші жағында Семеринг көрінісі (соның ішінде екі қабатты көпірлердің бірі) бейнеленген.