Кіріспе

Діни сенімдерге негіделген терроризм

Діни терроризм – діни зорлық-зомбылықтың бір түрі, онда терроризм белгілі бір діни мақсаттарға жету стратегиясы ретінде пайдаланылады немесе діни сенімдермен және/немесе діни санамен ықпалдастырылады. Қазіргі заманда, патшалардың құдайға берілген құқығы сияқты идеялардың әлсіреуінен және ұлтшылдықтың күшеюінен кейін, терроризм көбінесе анархизм мен революциялық саясатқа негізделген. Алайда, 1980 жылдан бастап діни ынтамен жасалған террористік әрекеттердің саны артты. АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристофер дін мен этникалық ұлттық сана атынан жасалған террористік актілердің "Қырық жылдық соғыстан кейін біз кездесетін ең маңызды қауіпсіздік сынқаттарының біріне" айналғанын айтты. Дегенмен, саяси ғалымдар Роберт Пап және Терри Нардин, сондай-ақ әлеуметтанушы және дінтанушы Марк Юргенсмайер діннің тек бір туындаған фактор ретінде қарастырылуы керек екенін және мұндай терроризм негізінен геосаяси сипатта екенін дәлелдеді.

Анықтама

Юргенсмайердің пікірінше, дін мен зорлықтың арасындағы өзара байланыс крест жорықтарынан және тіпті Киелі кітаптан бұрыннан қалыптасқан. Діни қызметкерлер басшылық қызметтерге міндетті түрде қатысуы керек.

Шейіт және террористік жанкештілік

Қанды құрбандық сияқты маңызды символикалық әрекеттер зорлық-зомбылықты дін мен терроризммен байланыстырады. Өзін-өзі өлтіру терроризмі, өзін-өзі құрбан ету немесе шейіт болу тарих бойында саяси және діни мақсаттары бар топтармен ұйымдастырылып, іске асырылған. Өзін-өзі өлтіру терроризмі немесе шейіт болу тиімді, арзан, оңай ұйымдастырылуы мүмкін және оған қарсы тұру өте қиын, минимал шығынмен максимал зиян келтіреді. Өзін-өзі өлтіру шабуылдарының шоқтығу тұрпаты қоғамның назарын аударады. Шейіт болу мәдениетін дәріптеу террористік ұйымға пайда әкеледі және одан да көп адамдарды топқа қосылуға шақырады. Бір сарапшының пікірінше, өзін-өзі өлтіру шабуылдарына жауап ретіндегі шаралар топтың өзін құрбандыққа ұшыраған сезімін күшейтеді және оның доктриналық қағидалар мен саясатын ұстануға деген бейілділігін арттырады. Бұл процесс шейіт болуға ынталандырады, сондықтан өзін-өзі өлтіру терроризмі, өзін-өзі құрбан ету немесе шейіт болу – «пайшалы инвестиция» болып табылады. Өзін-өзі өлтіру терроризмі саласындағы саясаттанушы Роберт Пейп, көбінесе «діни» деп аталатын көптеген өзін-өзі өлтіру шабуылдарының негізінде секулярлық (дүниелік) мотивациялар мен себептер тұрғанын дәлелдеді. Қайырымдылық – мұқтаж адамдарға көмек көрсетуді қамтиды, ал садақа немесе қайырымдылық сыйлықтары дерлік барлық діни жүйелерде маңызды орын алады, ал құрбандықтар осы дәстүрді одан әрі дамытуға себін тигізеді.