Кіріспе

Білек және қолдың алдыңғы жағының бұлшық еттері

Адам анатомиясында, карпи-ульнар кеңейткіші – қолдың алдыңғы жағындағы ольнар жағында орналасқан қаңқа бұлшық еті. Карпи-ульнар кеңейткіші анатомиялық жағдайдан бастап білек/тобуын кеңейту және жинау үшін жұмыс істейді. Кеңейткіш бұлшық ет болғандықтан, карпи-ульнар кеңейткіші қолдың артқы жағында орналасқан.

Шығу тегі және енгізілуі

Ол қолдың иық сүйегінің бүйірлік эпикондилінен және шыбық сүйектің артқы жиегінен басталып, 5-ші метакарпалдың табанына бекітілу үшін қолдың ішкі (медиалдық) жағына дейін кесіп өтеді.

Іс-қимыл

Ұзартқыш карпи-ульнарлы білезік буынын созады, бірақ жалғыз әрекет еткенде қолды күбілік жаққа қарай иеді; оның үздіксіз әрекетімен ол шынтақ буынын созады. Бұл бұлшықет етқоректілерде білезік буынының шағын созғышы, ал еңкейтін жануарларда иілгіш болып табылады. Осы жағдайда ол күбілік бүйірлік деп сипатталады.

Иннервация

Атына қарамастан, шығарушы карпиальды білезік бұлшығы артқы сүйек аралық жүйке (С7 және С8) арқылы иннервацияланады, бұл радиалдық жүйкенің терең тармағының жалғасы. Осылайша, қолдың қысымдық торының артқы бағаны зақымданған жағдайда бұлшық қызметі тоқтайды.

Жарақаттар

Жартылай карпиульнар бұлшықтарының жиі кездесетін жарақаттарының бірі – теннисшінің шынтағы. Бұл жарақат қол, шынтақ және білекке қайталамалы қозғалыстарды талап ететін әрекеттермен айналысатын адамдарда, әсіресе затты мықтап ұстағанда пайда болады. Жартылай карпиульнар бұлшықтарының зақымдану белгілерінің ішінде қолды қысқанда немесе бірдеңені қысып/ұстағанда сезілетін ауырсыну бар. Адам білегін күшпен қозғалтқанда ауырсыну күшейеді. Бұл ауырсыну шынтақ аймағында жартылай карпиульнар бұлшықтарының зақымдануы болғандықтан және қолды қозғалтқанда бұлшықет жирылып, омыртқаның медиалдық эпикондилінің үстінен қозғалатындықтан күшейеді. Соның салдарынан, бұрынғы зақымдану тітіркеніп, күшейе түседі. Теннисшінің шынтағын емдеуге еңбек терапиясы, физиотерапия, қабынуға қарсы дәрілер және жарақатты тудырған әрекеттен тынығу кіреді. Медиалдық шынтаққа ұқсас зақымдануды гольфшінің шынтағы деп атайды.

Емдеу және диагностика

ЕЭК-тің зақымдануын диагностикалау үшін көбінесе суреттеу (КТ, МРТ, УДТ) қажет болады. ЕЭК зақымдануы анықталғаннан кейін, дәрігер зақымданудың ауырлығына қарай емдеу жолын таңдайды. Консервативті емдеуге зардап шеккен білезікті қозғалмайтын күйде ұстау және гипспен бекіту кіреді. Барлық білезек қозғалысын тоқтату үшін ұзын қолға гипс салынуы мүмкін. Иммобилизацияның мерзімі емдеуші дәрігердің шешімімен анықталады. Иммобилизация аяқталғаннан кейін гипс алынып, жарақатты қосымша қарау қажет. Егер консервативті емдеу нәтиже бермесе немесе зақымдану бастапқыда консервативті емдеуге тым ауыр болса, инвазивті шаралар қажет болуы мүмкін. Стериодті инъекциялар және хирургиялық араласулар ең көп қолданылатын инвазивті шаралар. ЕЭК-ті хирургиялық жолмен жаңарту немесе қайта құру жиі қажет болмайды, бірақ ЕЭК-тің ауыр зақымдануы мұндай шараларды қажет етуі мүмкін.