Қызметші көшбасшылық философиясы

Кіріспе

Басшылық философиясы

Қызметшілік басшылық – бұл басшылық философиясы, онда басшының мақсаты қызмет ету болып табылады. Бұл дәстүрлі басшылықтан өзгеше, онда басшының басты назары өз компаниясының немесе ұйымының гүлденуіне аударылады. Қызметші басшы билікті бөліседі, қызметкерлердің қажеттіліктерін бірінші орынға қояды және адамдардың ең жоғары деңгейде дамуына және жұмыс істеуіне көмектеседі. Адамдар басшыға қызмет ету үшін емес, керісінше, басшы адамдарға қызмет ету үшін жұмыс істейді. Басшылар өз ойлау жолын өзгертіп, алдымен қызмет көрсеткенде, олардың өзі де, олардың қызметкерлері де пайда көреді, себебі қызметкерлер жеке өсуге қол жеткізеді, ал ұйым қызметкерлердің ұлғаюымен және белсенділігімен бірге дамиды. Бұл басшылық стилі пайда болғаннан бері Starbucks және Marriott International сияқты көптеген ұйымдар осы стильді басшылық етудің жолы ретінде қабылдады. 2002 жылы Сен Сенджая мен Джеймс С. Саррос жүргізген зерттеуге сәйкес, қызметшілік басшылық жоғары деңгейдегі кейбір компанияларда қолданылады, және осы компаниялар басшылық стилі мен ізбасарларының арқасында жоғары бағаланады.

Тарих

"Лидерлік" ұғымының қазіргі заманғы танымалдылығынан бұрын Пруссияның автократиялық ағартылған абсолютист патшасы Фридрих II ("Ұлы") өзін "мемлекеттің бірінші қызметшісі" деп танымал етті. Бұл ұғымның түп-тамыры ертерек мәтіндерден көрінеді. Мысалы, Киелі кітапта Иса Мәсіхтің мына ілімі бар: text=Иса оларды қасына шақырып алып, былай деді: "Сіздер білесіздер, жұрттардың билеушілері оларға үстемдік етеді және билікті жүзеге асырады. Ал сіздерде ондай болмасын. Егер біреулеріңіз ұлы болғысы келсе, ол сіздерге қызмет етуші болсын, ал біреулеріңіз бірінші болғысы келсе, бәріңізге құл болсын. Өйткені Ғайса да адам баласы ретінде қызмет ету үшін келді, емес, оған қызмет ету үшін, және көптеудің құтылу үшін өзінің жанын құрбан ету үшін келді."|title=Mark 10:42–45 ESV Роберт К. Гринлиф 1970 жылы жарияланған "Көшбасшы – қызметші" атты мақаласында "қызметші басшылығы" терминін алғаш рет танымал етті. Бұл мақалада Гринлиф "қызметші басшылығы" идеясын қалай және неліктен ойлап тапқанын, сондай-ақ қызметші басшының анықтамасын түсіндіреді. Гринлиф бұл идеяны өмірге енгізер алдында оны жан-жақты қарастырды. Ларри Спирс, Гринлифтің қызметші басшылығы орталығының директоры, сұхбатында былай деді: "Гринлиф Гессенің 1932 жылғы "Шығысқа саяхат" кітабын оқығанын, осы кітап 1970 жылғы "Көшбасшы – қызметші" мақаласында "қызметші көшбасшы" терминін ойлап табуға шабыттандырғанын айтты." "Шығысқа саяхат" кітабында Лео есімді басты кейіпкер басқалар сияқты қызметші. Барлық қызметшілер жақсы жұмыс істейді, бірақ бір күні Лео жоғалып кетеді. Қызметшілер Леосыз жағдайдың бұрынғыдай емес екенін түсінгенде, Леоның қарапайым қызметші емес екенін, ол – олардың көшбасшысы екенін ұқты. Гринлиф жаңа көшбасшының қызметшілермен немесе жұмысшылармен жақын қарым-қатынас жасай алатын адам болуы керектігіне келді. Алғашқы рецензияланған "қызметші басшылығы" шкаласы жарияланғаннан бері 122 академиялық журналда 270-тен астам рецензияланған мақала жарияланды. 2008 жыл қызметші басшылығы зерттеулерінде маңызды жыл болды, өйткені Сейн Сенджайя, Джеймс С. Саррос және Джозеф С. Сантора, сондай-ақ Лиден, Уэйн, Жао және Хендерсонның еңбегі жарияланды.

Before the modern popularity of the concept of "leadership", the autocratic enlightened absolutist King Frederick II ("the Great") of Prussia famously portrayed himself as "the first servant of the state". The roots of the concept can be seen in much earlier texts. For instance, the Bible contains the following teaching of Jesus Christ:

text=And Jesus called them to him and said to them, "You know that those who are considered rulers of the Gentiles lord it over them, and their great ones exercise authority over them. But it shall not be so among you. But whoever would be great among you must be your servant, and whoever would be first among you must be slave of all. For even the Son of Man came not to be served but to serve, and to give his life as a ransom for many. "|title=Mark 10:42–45 ESV

Robert K. Greenleaf first popularized the phrase servant leadership in "The Servant as Leader", an essay published in 1970. In this essay, Greenleaf explains how and why he came up with the idea of servant leadership, as well as defining a servant leader. Greenleaf gave this idea an extensive amount of thought before bringing it to life. Larry Spears, CEO of the Greenleaf Center for Servant Leadership, stated in an interview:

"Greenleaf credited his reading of Hesse's 1932 book, Journey to the East, as the personal source of inspiration in his coining the term, 'servant leader' in his 1970 essay, The Servant as Leader." In Journey to the East, the main character, named Leo, is a servant just like all the others. All the servants work well together, until one day when Leo disappears. When the servants realize that things are not the same without Leo, they came to the realization that Leo was far more than a servant – he was actually their leader. Greenleaf came to the realization that a newfound leader should be someone that servants or workers can relate to. with the publication of the first peer reviewed servant leadership scale, and since then, over 270 peer reviewed articles have been published across 122 academic journals. The year 2008 was a significant year in servant leadership research with the publication of two seminal papers by Sen Sendjaya, James C. Sarros, and Joseph C. Santora as well as Liden, Wayne, Zhao, and Henderson,

Greenleaf-ті сынға алу

Қызметші басшылығына қатысты түрлі сын-пікірлер айтылды. Мұндай сын-тексерулердің бірінде Сенджайя мен Саррос Акучи сияқты, Киелі кітаптан алынған оқиғаны пайдаланып, Гринлиф емес, Иса Мәсіх күнделікті адам қызметінде қызметші басшылығы туралы ұғымды енгізгенін мәлімдеді. Олар бұл басшылық принципінің христиандық үшін қаншалықты маңызды болса, оны төрт Евангелия авторы (Матфей, Марк, Лұқа, Жохан) бейнелегенін айтты. Зерттеушілердің пікірінше, қызметші басшылар өзінің ізбасарларын дамытуға және олардың толық әлеуетін іске асыруға сенім тапсырылған басқарушылар ретінде қарастырады. Алайда, Сенджайя мен Саррос жүргізген зерттеу жұмысы тексеруге болатын аяқталған модельді ұсынбады, сондай-ақ бұл жұмыс осы және басқа басшылық стильдері арасындағы айырмашылықты нақты көрсетпеді. Сол сияқты, афроамерикандық ғалымдар қызметшілердің бағынышты және зорлық-зомбылыққа ұшырауы туралы түсініктер қызметші басшылығы туралы әңгімелерде көрінбейтінін атап өтті. Афроамерикандық ғалымдар сондай-ақ Гринлиф өзінің идеяларын Герман Гессеге байланыстырса да, Мартин Лютер Кинг-младший осыған ұқсас көзқарастарды уағыздады және Гринлифтің замандасы болды, бірақ Кингтің есімі Гринлифтің еңбектерінде есімдер тізімінде жоқ екенін көрсетті. 2021 жылы «Journal of Management History» журналында жарияланған мақалада қызметші басшылығының, әсіресе этикалық мәселелер мен дилеммаларға қатысты, қандай қауіптер мен шектеулер тудыратыны түсіндірілді.

Қызметкерлер ұйымының міндеттемесі

Ұйымдар қызметкерлер еңбегінің арқасында дамиды, бірақ қызметкерлердің ұйымға адалдығы ұйымның тиімді жұмыс істеуіне зор үлес қосады. Зерттеулер көрсеткендей, басқару стилі сатушылардың жұмыстан кетуінің басты факторы болып табылады. Кашьяп пен Рангнекардың сөзіне сүйенсек, қызмет көрсететін басшылық ұйымды қалыптастырады және оған оң бедел құрайды. Қызмет көрсететін басшылық "ішкі күштердің сарқылуы" сезімін азайтады, сондықтан қызметкерлер жұмыстан отбасына оң әсер ету (WFPS) артуын сезінеді. Сонымен қатар, қызметкерлердің өз қажеттіліктері жұмыс орнында бағаланатынын сезінуі және күнделікті жұмыстағы өзара қарым-қатынастан алған қанағаттылығы олардың отбасылық өміріне де әсер етеді, себебі олар жұмыстан отбасылық ортаға ауысқанда рөлдерін өзгертеді. Осы қасиетінің арқасында зерттеулер көрсеткендей, қызмет көрсететін басшылар қызметкерлерін өз мақсаттарына, сондай-ақ жұмыстық мақсаттарына жетуге ықпал ете алады, өйткені олар қызметкерлерін күшейтеді, бұл олардың тұрақты табысы мен өсуіне маңызды рөл атқарады. Зерттеулер көрсеткендей, қызметкерге аз стресс түскенде және ұйыммен жақсы үйлескенде, олардың психологиялық денсаулығы жақсарады. Қызмет көрсететін басшының "төменнен жоғарыға" стилі, яғни қызметкерлердің қажеттіліктерін бірінші орынға қоюы, қызметкерлердің жұмысына белсенді қатысуына мүмкіндік береді, себебі олар басшылары мен әріптестерінен қолдау алатынын сезінеді. Бұл қызметкерлердің жұмыс орнында өздерін еркін білдіруіне көмектеседі. Өз кезегінде, мұндай қамқорлық олардың әріптестеріне де сондай қамқорлық көрсетуіне және жұмыс орнын қызметкерлердің өсуіне қолайлы ортаға айналдыруына, сондай-ақ ұйымның дамуы үшін сапалы жұмыс өндіруіне әкеледі. Қабылдау – бұл әр түрлі мінездерге, жеке көзқарастарға және құндылықтарға ие қызметкерлерді түсіну және олардың кемшін екенін мойындау. Қызмет көрсететін басшылық ұғымы көп жыл бұрын ұсынылған болса да, дәстүрлі басшылық теорияларынан назар ауысқандықтан, оны көптеген теориялардың арасында "жаңа" теория деп есептейді. Алайда, Ева, Робин, Сенджайя, ван Дирендонк және Лиденнің шолуы көрсеткендей, зерттеулер қызмет көрсететін басшылықты зерттеуге және қолдануға тұрарлық жарамды ұғым ретінде бекітті. Авторлар былай деді:

While organizations thrive based on the work produced by the employees, the commitment of the employees to the organization is a major contributor to how well an organization functions. Research shows that management style is a main factor in sales person turnover. According to Kashyap and Rangnekar, servant leadership molds organizations and builds a positive image for the organization. Servant leadership lessens the feeling of being "drained of inner resources", so employees experience an increase in work to family positive spillover (WFPS). Moreover, employees feeling that their needs are made a priority in the workplace, as well as the feeling of being satisfied with their interactions at work on a daily basis, has an impact on their family's experience with them as they shift from the work role to the family role. With this trait, studies have shown that servant leaders have the ability to influence their employees to achieve their own goals as well as their work goals due to their leaders empowerment, and this plays a major role in their continued success and growth. Studies have shown this in that the less strain on the employee and the more they assimilate at the organization, the better their psychological health. servant leadership's "bottom up" style, or prioritizing the needs of the employees first, causes employees to be more engaged in their work in that they feel that they have social support from their leader as well as their colleagues. aids in the employees' ability to express themselves in the workplace. In turn, this nurturing leads to them returning the same nurturing towards their co workers and making the workplace a suitable environment for employee growth, as well as the production of good quality work to grow the organization. Acceptance refers to having different personalities, personal views, and values as employees, and understanding that employees are not perfect. Although servant leadership was proposed many years ago, it is still considered a "newer" theory among many other theories because of the switch in focus from the traditional leadership theories. However, as demonstrated by Eva, Robin, Sendjaya, van Dierendonck, and Liden's review, research has established servant leadership as a valid construct that is worthwhile researching and implementing. The authors state:

text=Шолу көрсеткендей, қызмет көрсететін басшылық соңғы 20 жылда дамыды, бірақ оның сыншылары әлі де бар. Атап айтқанда, қызмет көрсететін басшылық пен трансформациялық, этикалық және шынайы басшылық арасындағы тұжырымдық және эмпирикалық байланыстар туралы әлі де шешілмеген сұрақтар бар, сондай-ақ осы саладағы зерттеулердің шектеулеріне байланысты олар бізге қаншалықты мәлімет бере алатыны туралы сын-пікірлер де бар. Біздің ойымызша, осы саладағы жұмысты қайта бастау әлі ерте. Көптеген мәселелер ұғымның нашар анықталуынан, дұрыс емес өлшемдерден және нашар жоспарлаудан туындады. Осы мәселелерді шешу үшін осы шолуда ұсынылған кеңестерді ескере отырып, қызмет көрсететін басшылықты зерттеу алдағы 20 жылда басшылық саласына маңызды түсініктер ұсынуын күтуге болады.