Кіріспе

АҚШ Президентінің экономикалық саясат жөніндегі кеңесшілер комитеті

Экономикалық кеңесшілер кеңесі (CEA) – 1946 жылы құрылған, АҚШ Президентіне экономикалық саясат бойынша кеңес беретін, Президенттің Әкімшілік кеңсесі құрамындағы АҚШ мекемесі. CEA Ақ үй үшін көптеген эмпирикалық зерттеулер жүргізеді және Президенттің жылдық экономикалық есебін дайындайды. Кеңес төрағасынан және әдетте екі-үш қосымша мүше-экономистен тұрады. Оның төрағасы тағайындалып, Сенатта бекітілуі керек, ал қалған мүшелерін Президент тағайындайды.

Президенттің экономикалық баяндамасы

Есепті CEA жыл сайын ақпан айында, АҚШ үкіметінің бюджеті ұсынылғаннан кейін 10 күннен кешіктірмей жариялайды. Президент әдетте есепке кіріспе жазады, ол атқарушылық қорытынды ретінде қызмет етеді. Есепте өткен жылғы экономикалық белсенділіктің әсерін талдайтын бірнеше жүз беттік сапалық және сандық зерттеулер, сондай-ақ алдағы жылға қойылған экономикалық мақсаттар (Президенттің экономикалық бағдарламасына сәйкес) және экономикалық көрсеткіштердің сандық болжамдары келтіріледі. Ол жарияланған кезде көбінесе сынға ұшырайды, кейде нақты деректерге немесе мақсаттарға берілген маңызға шабуыл жасалады. Есепте сілтеме жасалған немесе қолданылған деректер Экономикалық талдау бюросы мен АҚШ Еңбек статистикасы бюросынан алынған.

Құру

Трумэн әкімшілігі 1946 жылғы Жұмыспен қамту туралы заң арқылы президенттерге ішкі және халықаралық экономикалық саясат мәселелерінің кең ауқымын әзірлеу және іске асыру бойынша объективті экономикалық талдаулар мен кеңестер беру үшін Экономикалық кеңесшілер кеңесін құрды. Бұл экономикалық саясатты жасаудың арнайы стильден институционалды және мақсатты үрдіске қадам болды. Заңда кеңеске мынадай мақсаттар берілді:

1. Экономикалық есепті дайындауда Президентке көмек және кеңес беру;

2. қазіргі және болашақ экономикалық даму мен үрдістер туралы уақтылы және сенімді ақпарат жинау, осындай ақпаратты 2-бөлімде жарияланған саясат аясында талдау және түсіндіру, осындай даму мен үрдістердің саясатты іске асыруға кедергі келтіретінін немесе кедергі келтіруі мүмкін екенін анықтау, сондай-ақ осындай даму мен үрдістерге қатысты зерттеулерді жинақтау және Президентке ұсыну;

3. Федералды үкіметтің әртүрлі бағдарламалары мен іс-шараларын 2-бөлімде жарияланған саясат аясында бағалау, олардың осы саясатты іске асыруға қаншалықты үлес қосатынын және қаншалықты үлес қоспайтынын анықтау және Президентке осыған байланысты ұсыныстар беру;

4. Ұлттық экономиканы және еркін кәсіпкерлікті дамытуға, экономикалық құбылуларды болдырмауға немесе олардың әсерін азайтуға, жұмыспен қамтуды, өндірісті және сатып алу қабілетін сақтауға бағытталған ұлттық экономикалық саясатты әзірлеу және Президентке ұсыну;

5. Президенттің сұрауы бойынша федералды экономикалық саясат және заңнама мәселелері бойынша зерттеулер, есептер және ұсыныстар жасау. 1949 жылы төраға Эдвин Нурс және мүше Леон Кейзерлинг кеңестің жеке немесе жариялы болуы және экономикалық тұрақтандырудағы үкіметтің рөлі туралы пікір алмасты. Нурс «оқ-дәрі немесе май» арасында таңдау жасау қажет деп сенді, ал Кейзерлинг экономиканың өсуі жоғары тұрмыс деңгейінен айырмай, қорғанысқа жұмсалатын қаражатты арттыруға мүмкіндік береді деп, дефициттік шығындарды қолдады. 1949 жылы Кейзерлинг Трумэннің кеңесшілері Дин Ачесон мен Кларк Клиффордтың қолдауын алды. Нурс төрағалықтан бас тартып, бюджет тапшылығының және «пайдасыз» қорғаныс шығындарының артуының қаупі туралы ескертті. Кейзерлинг төраға болып сайланды және Трумэннің «Әділ келісім» ұсыныстарына, сондай-ақ 1950 жылдың сәуірінде Америкаға қажетті қарулы күштердің күшеюі тұрмыс деңгейіне әсер етпейтіні және «біздің экономикамыздың еркін сипатын өзгерту» қаупін тудырмайтыны туралы мәлімдеме жазған NSC 68-нің экономикалық бөлімдеріне ықпал етті.

1950 - 80-жылдар

1953–1954 жылдардағы экономикалық төмендеу кезінде Артур Бернс басқарған Экономикалық кеңес (CEA) дәстүрлі емес нео-кейнсиандық шаралар қолданды, нәтижесінде кейін "тұрақты елуінші жылдар" деп аталған жағдай туды. Бұл кезеңде көптеген отбасылар бір ғана жалақы алушымен экономикалық "орта тапта" қалып қойды. Эйзенхауэр әкімшілігі кейнсиандық экономиканы екі партиялық ұлттық экономикалық саясат ретінде орнатуға көмектескен белсенді контрциклдік тәсілді қолдады. CEA-ның экономикалық төмендеуге жауап беруін қалыптастыруда – қоғамдық жұмыстар бағдарламаларын жылдамдату, несие беруді жеңілдету және салықтарды төмендету – Артур Ф. Бернс пен Нил Х. Джакобидің үлкен еңбегі болды. 1963 жылға дейін, алғашқы жеті жылында CEA саясатты жасау саласында бес маңызды жетістікке қол жеткізді, оның ішінде экономиканың "циклдік моделін" "өсу моделімен" алмастыру, экономика үшін сандық мақсаттар белгілеу, фискалдық тартылыс және толық жұмыспен қамту бюджеті теорияларын пайдалану, салық салудағы жаңа мүмкіндіктерді тану және жұмыссыздықты құрылымдық проблема ретінде қараудан жалпы сұраныстың төмендігін түсінуге көшу. 1978 жылғы Хамфри-Хокинс толық жұмыспен қамту заңы әрбір әкімшіліктен белгілі бір мерзім ішінде толық жұмыспен қамтуға және баға тұрақтылығына қол жеткізуді талап етті. Бұл заң CEA-ның жылдық экономикалық есебін саясиландырды және екі немесе бес жылдық болжамдардың сенімсіздігі мен дәлдігіне сын бағыттады.

1980 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1980 жылдан бері Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымы (ЭЫДҰ) экономикалық өсім көздеріне, экономиканың ұсыныс тарапына және халықаралық мәселелерге баса назар аударды.