Кіріспе

Ата-ананың қадағалауы (сондай-ақ ересектердің қадағалауы) – баланың іс-әрекеттерін бақылауды немесе қарауды қамтитын тәрбие әдісі. Кішкентай балалар өздерін-өздері баптауға және өздерінің қауіпсіздігі үшін дұрыс шешімдер қабылдауға көбінесе қабілетсіз болады. Сондықтан оларға ата-аналарының немесе басқа ересектердің қадағалауы, немесе кемінде кеңес беруі қажет.

Физикалық қадағалау

Ата-ананың қадағалауының ең негізгі түрі балаларды өздеріне немесе басқаларға зиян келтіруден сақтау, оларды қауіпті заттар мен жағдайлардан аулақ ұстау болып табылады. Өте кішкентай балаларға үнемі бақылау мен күтім қажет, мұның болмауы – немқұрайдылыққа жатады. Кейбір ата-аналар балаларды қадағалау қажеттігін білмейді. Баланың ой-өрісі жетілгенге дейін, яғни 25 жасқа дейін оған басшылық қажет. Өмір мен өлімге қатысты шешімдерді қабылдағанда салмақты ойлау қажет. Балалардың "жеке уақыт өткізуінің" заңдылығы елдер, штаттар және жергілікті аймақтар бойынша әртүрлі. АҚШ-тың көп бөлігіндегі штаттық және жергілікті заңдар 18 жасқа дейінгі балаларды қадағалаусыз қалдыруға рұқсат беретін нақты жасты белгілемейді. Дегенмен, кейбір штаттарда белгілі бір жас шектеулері бар, мысалы: Джорджия, Мэриленд, Солтүстік Каролина штаттарында 8 жасқа дейінгі балаларды үйде жалғыз қалдыруға болмайды; Солтүстік Дакота штатында – 9 жастағы балаларды; Орегон, Теннесси, Вашингтон штаттарында – 10 жастағы балаларды; Мичиган штатында – 11 жастағы балаларды; Колорадо, Делавэр, Канзас штаттарында – 12 жастағы балаларды; Иллинойс штатында – 14 жастағы балаларды жалғыз қалдыруға тыйым салынған.

БАҚ қадағалауы

Сондай-ақ, көптеген адамдар балаларды зорлық-зомбылық немесе порнографиялық суреттерден қорғау керек деп есептейді. Кейбіреулер балаларды олардың жергілікті мәдениеті сіңіретін құндылық жүйесіне қарсы келетін ақпараттан қорғау қажет деп санайды. Кейбір мемлекеттер мұндай шектеулерді заңнама арқылы күшіне енгізеді. Осы мәселеде қабылданатын шекаралар қайда орналасуы керек деген мәселе көбінесе пікірге байланысты және қызу дау-дамай тудырады. Интернеттің пайда болуы бұрынғыда мүмкін болмағандай, үйде цензураланбаған ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз етті. Осы себепті көптеген ата-аналар балаларының интернет қолдану уақытын қадағалауға ұмтылады. Ал басқалары контентті басқару бағдарламаларын пайдалануды жөн көреді. Тағы да бірі, балаларына интернетті жауапты түрде қалай пайдалану керектігін үйретуді өздерінің міндеті деп біледі, цензураға мұқтаж емес.

Ата-ананың тәрбие уақытын қадағалау

Қорғау және қауіпсіздік мәселелеріне байланысты судья баланың ата-анасымен байланысуы үшін кез келген кездесу кезінде бейтарап үшінші тұлғаның болуын қажет деп шеше алады. Мұндай үшінші тұлғаның қатысуымен ұйымдастырылатын кездесу "Ата-аналық уақытты бақылау" деп аталады. Бақыланатын кездесулер жоғары шиеленіс немесе қауіпті жағдайлардағы ата-аналарға қауіпсіз және бақыланатын ортада балаларымен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Баланың күтімінде жоқ ата-ана баламен тек басқа ересек адамның қадағалауымен ғана кездесе алады. Бақыланатын кездесулер балаларды ықтимал қауіпті жағдайлардан қорғауға, сонымен бірге ата-аналық қатынасты сақтауға және ата-ана мен бала арасындағы байланысты қолдауға бағытталған. АҚШ штатарының көпшілігінде сот шешімімен бекітілген ата-аналық жоспарларда баламен өткізілетін уақыт мөлшері мен қолжетімділіктің түрі (яғни бақыланатын/бақыланбайтын) көрсетілуі тиіс заң бар. Штат заңдары мен сот ережелеріне сәйкес, бақылаушы судьяның шешімін өзгерте алмайды, ата-аналық уақыт пен қатынас мөлшеріне елеулі өзгерістер енгізе алмайды. Тек ата-аналық уақыт/қатынас кестелерін немесе демалыс, мерекелер және қолданыстағы жоспардан уақытша ауытқулар сияқты шарттарды ұсақ өзгертуге немесе нақтылауға рұқсат етіледі.