Кіріспе

Жеңіл машиналық пулемет

Льюис пулеметі (немесе Льюис автоматты машиналық пулеметі немесе Льюис автоматты мылтығы) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің жеңіл машиналық пулеметі. АҚШ-та жекеше жобаланған, бірақ онда қабылданбаған, конструкциясы Ұлыбританияда аяқталды және жаппай өндірілді, соғыс кезінде Британ империясы әскерлері кеңінен қолданды. Оның ерекше ерекшелігі – түтікшені салқындатуға арналған қаптама (мылтық түтігін салқындату үшін қабыршақты алюминийден жасалған жылуды сіңіретін бөлік бар) және үстіне орнатылған дискілі дүрыл. Льюис Корея соғысының соңына дейін қолданылды және екі дүниежүзілік соғыста да ұшақтарға орнатылатын пулемет ретінде кеңінен пайдаланылды, көбінесе салқындату қаптамасы алынып тасталды, себебі ұшу кезіндегі ауа ағыны жеткілікті салқындатуды қамтамасыз етті.

Тарих

Льюис мылтығының алдыңғы үлгісі, оның негізін құраған қағидаларды біріктіре отырып, Фердинанд Маннлишер жасаған. Льюис мылтығын 1911 жылы АҚШ армиясының полковнигі Исаак Ньютон Льюис, Самуэль Маклиннің алғашқы жұмысына сүйене отырып ойлап тапқан. Бастапқыда АҚШ әскерімен қабылданбаған себебі, бұл Льюис пен Орднанс департаментінің бастығы генерал Уильям Кройзер арасындағы саяси келіспеушіліктерге байланысты болды. Льюис өзінің конструкциясын АҚШ армиясына қабылдатуға тырысып, "білімсіздердің теріске шығаруларынан қиналып" әскерден кетіп қалды. 1913 жылы Льюис АҚШ-ты тастап, Бельгияға кетті, онда ол мылтықтың коммерциялық өндірісін жеңілдету үшін Льежде Armes Automatique Lewis компаниясын құрды. Льюис қару өндірісіндегі кейбір қиындықтарды жеңу үшін британдық қару өндіруші Birmingham Small Arms Company Limited (BSA) компаниясымен тығыз жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Льюис мылтығына сұраныс артты, BSA "Model 1914" атауымен өндірісті бастады. 1915 жылдың 15 қазанында "Gun, Lewis, .303 cal" деген атаумен ресми түрде қолдануға бекітілді. Соғыс кезінде Бельгияда Льюис мылтықтары шығарылмады, өндірістің барлығы Англиядағы BSA және АҚШ-тағы Savage Arms Company жүргізді. Дегенмен, Savage .303 калибрлі британдық Льюис мылтықтарын жасады. 1916 және 1917 жылғы үлгілері Канада мен Ұлыбританияға экспортталды, ал бірнешеуі АҚШ әскеріне, әсіресе Әскери-теңіз күштеріне жеткізілді. Мылтықтың алюминийлі қаптамасы тұмсықтың ауа ағынын қамтамасыз етіп, оны салқындатты, себебі тұмсықтың бұрылысы, радиалды қанатты алюминийлі жылу өткізгіштің тұмсықтың ішінде және қаптаманың артқы жағында, ұзындығы бойынша қарудың оқпанмен жанасып жүреді (кейінгі американдық M1917/18 Марлин Роквелл тапаншасының ұқсас оқпанды салқындату дизайны) "шашаның" жанында және сыртқа шығып, қаптаманың артқы жағында. Кейбір талқылаулар қаптаманың қажеттігі туралы болды: Екінші дүниежүзілік соғыста көптеген ескі ұшақ қарулары түтіксіз болды. Олар британдық үй күзетінің және британдық әуежайлардың әуе шабуылына қарсы бөлімшелеріне берілді, ал басқалары Батыс шөлде көлік құралына орнатылды; барлығы да дұрыс жұмыс істегенін анықтады, бұл Льюис өзінің дизайны Маклиннің бұрынғы прототиптерінен ерекшеленетінін көрсету үшін салқындатуды талап еткеніне әкелді. Тек Корольдік теңіз күштері ғана түтік / жылу бұрғылау салқындату жүйесін палубада орнатылған зениттік Льюис мылтықтарында сақтады. АҚШ-тың әскери-теңіз күштері мен теңіз жаяу әскерлері 1917 жылдың басында M1917 Льюис мылтығын (Savage Arms Co. өндірген) .30 06 калибрінде қабылдады. 1918 жылы Оксфордшир және Букингемширдің 2/4-ші жеңіл жаяу әскерінің сарбазы Артур Буллоктың оқу кезінде жазған жазбаларында, мылтықтың басты артықшылығы "оның беріктігі" және басты кемшіліктері "оның нәзіктігі, шабуыл жасау үшін пайдасыздығы, сондай-ақ ауа салқындату жүйесінің 12 журналдан артық үнемі атылуға мүмкіндік бермейтіні" жазылған. Ол оның салмағын 26 фунт жүксіз және 30 1/2 фунт жүктелген деп жазды (кейін ол 35 фунт жүктелген деп атады), және оның толық жүктелген журналында 47 патрон бар екендігі; сонымен қатар, ол алдыңғы жағында биподпен және артқы жағында оператордың иығымен қолдау тапты. Қызметке кіріп, алты айдай уақыт өткен соң, Буллок Лейс пулеметін қайтадан үйрету курсына жіберілді. Ол оқудың қатаңдығы "әркім 100 пайыз тиімді болды, оның мәні мен соңғы сынақтың бөлігі тапаншаны толықтай алып тастау және содан кейін көзін байлап, 104 бөлшекті бір минут ішінде дұрыс біріктіру болды" дегенді білдірді. Қаруды жеті адамнан тұратын топ қолданды. Баллок бірінші Льюис атқышы болып, қаруы мен револьверін алып жүретін, ал "Екінші атқышы қосалқы бөлшектер салынған сөмке алып жүретін, ал команданың қалған бес мүшесі оқ-дәрілерді тасымалдайтын". Бұлоктың айтуынша, "барлығы қажет болған жағдайда қарудан оқ атып, бірнеше секунд ішінде жөндеу жұмыстарын жүргізе алады". Бұллок қарудың жауынгерлік қолданылуы туралы бірнеше нақты сипаттама берді. Мысалы, 1918 жылы 13 сәуірде ол және оның сарбаздары Калонн / Робекк жолы бойындағы неміс ілгерілеуін ұстап алды, "біз қаруға өте ыстық болғанша кезекпен атып жібердік" және "негізінен менің Льюис қаруыма" байланысты 400 неміс құрбаны болды деп жазды. АҚШ армиясы ешқашан ресми түрде қаруды жаяу әскерге қолданған емес. АҚШ армиясы ақырында 1917 жылы Браунинг автоматты мылтығын қабылдады (бұл жаңа қарулардың біреуі майданға жеткенге дейін 1918 жылдың қыркүйегінде болған). 1917 жылы Ресей империясы Ұлыбритания үкіметінен 10 000 Льюис мылтығын сатып алды және АҚШ-тағы Savage Arms компаниясынан тағы 10 000 қару тапсырыс берді. АҚШ үкіметі сарайлық Ресей үкіметіне қару жеткізуге келіспеді және олардың тізімдемеде көрсетілгендігіне күмән бар, бірақ 1917 жылдың 31 наурызына дейін Savage компаниясынан 5 982 қару Ресейге жеткізілді. Ұлыбританиядан жеткізілген Льюис мылтықтары 1917 жылдың мамырында Ресейге жіберілді, бірақ бұл Savage компаниясы жасаған қарулар Ұлыбритания арқылы қайта жөнелтілгені ме, әлде Ұлыбританияда өндірілген бөлек партиясы ма, белгілі емес. Солтүстік-Батыс Ресейдегі Ақ әскерлер 1918–1919 жылдары бірнеше жүз Льюис мылтығын алды. Ұлыбританияның Mark IV танктерінде Vickers және Hotchkiss танктерінде қолданылған Льюис мылтығы ауыстырылды. Льюис салыстырмалы түрде ықшам журналдары үшін таңдалды, бірақ танк ішіндегі желдету жүйесі Льюис салқындату қаптамасы арқылы ауа ағынын кері жасады, нәтижесінде ыстық ауа мен түтін пулеметшінің бетіне соққы берді. Hotchkiss үшін жақсартылған белдік тізбегі жасалғаннан кейін, Льюис кейінгі танк үлгілерінде олармен ауыстырылды. Дұшпандары қарудың жылдамдығын пайдаланып, неміс шабуылдық тобына шабуыл жасағандықтан, немістер Льюис мылтығын "бельгиялық жылан" деп атады. Олар екі дүниежүзілік соғыста да қолға түскен Льюис мылтықтарын қолданды және оның пайдалану және күтім жөніндегі нұсқауларын өздерінің пулеметшілерді даярлау бөлігіне қосты. Vickers мылтығына қарағанда өндіруге қымбат болғанына қарамастан (1915 жылы Льюис мылтығының құны 165 фунт стерлинг болса, Vickers шамамен 100 фунт стерлинг тұрды), Льюис мылтығына Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық әскерилерден жоғары сұраныс болды. Льюис Vickers-ке қарағанда шамамен 80% жылдам құрастырылды және көбірек тасымалданатын болды. Сәйкесінше, британдық үкімет 1914 жылдың тамызынан 1915 жылдың маусымына дейін 3 052 мылтыққа тапсырыс берді. Ол сонымен қатар 1915 жылдың жазында Ланое Хокердің Bristol Scout C ұшағының екі ерте өндіріс үлгісіне орнатылды, сол жаққа орнатылып, 30 градус бұрышпен алға және сыртқа оқ атып, пернеге тимейтіндей етілді. Көптеген бір моторлы ұшақтарда Льюис мылтығын алға қарай оқ ату үшін орнатудағы қиындық Льюис мылтығының ашық қақпасымен ату циклына байланысты болды, бұл оның мұндай ұшақтардың пернесі арқылы тікелей оқ атумен синхронизациялануына кедеріс келтірді; ерекше француз SPAD S. A "қабір" ұшағы, перненің алдында орналасқан ерекше иілгіш пулеметшінің кабинасымен және британдық итеруші ұшақтары Vickers F. B.5, Airco D. H.2, Royal Aircraft Factory F. E.2 және F. E.8 соғыстың басында Льюис мылтығын тікелей алға қарай оқ ату үшін оңай қолдана алды. Кейбір британдық бір моторлы ұшақтар Льюис мылтығын перненің үстінен көтеру үшін Foster тіреуін қолданды, соның ішінде өндірістік S. E.5/S. E.5a ұшақтары және Avro 504 ұшақтарының өндірістік үлгілері. Көзбен қараушылар немесе артқы пулеметшілерді қолдану үшін Льюис мылтығы Scarff тірегіне орнатылды, бұл қарудың салмағын қолдаумен айналуына және көтерілуіне мүмкіндік берді. 1916 жылдың қыркүйегіне дейін Zeppelin дирижабльдерін ұстау өте қиын болды...

Нидерланды

Митрайлер М. 20. Нидерландыда Льюис мылтығы жердегі және әуе нұсқаларында 6,5 × 53 мм R калибрінде, тек 97 оқтың патрондарымен қолданылды. Жаяу әскер нұсқасы салқындату түтігінің артқы жағына бекітілген тұтқамен жабдықталған. 1940 жылдың мамырында Германия басып кіргеннен кейін, қару Германияда 6,5 мм leichtes Maschinengewehr 100 (h) деген атаумен де қолданылды. Бұл голландтық модификация ескі BSA қайта жасаудан өте қарапайым болған болар, себебі голландтық/румындық 6,5 мм Mannlicher патронының корпусының басы мен жиегінің өлшемдері британдық .303-ке өте жақын.

Ұлыбритания

І белгі. .303 Lewis Mk I – 1915 жылдан бастап британдық және Британ империясы күштері қолданған негізгі жер үлгісі. Марк II. Бұл Льюис автоматтарының алғашқы, ұшаққа арнап жасалған нұсқасы болды, алдыңғы үлгілері Mk I автоматтарынан импровизацияланып жасалған. Салмақты азайту үшін салқындату қабырғалары алынып тасталды, бірақ стволдың айналасындағы жеңіл қорғаныш қаптамасы сақталды. Ағаштан жасалған қолсап алынып, орнына бақша қазығының сабына ұқсас «шапыра» пішіндес тұтқа орнатылды. 97 оқтан тұратын барабанды дүңгіршін енгізілді, ол қару денесінде үлкен дүңгіршін ұңғысын қажет етті. Марк II*. 1918 жылы атыс жылдамдығы арттырылған, жақсартылған Mk II үлгісі енгізілді. Марк III. 1918 жылдың соңында ұсынылған, атыс жылдамдығы одан да жоғары, ал стволдың қаптамасы алынып тасталған Mk II-нің одан әрі жетілдірілген үлгісі. Марк III*. 1940 жылы Отан қорғаушылар үшін 46 000 данасы импортталған АҚШ-тың .30 06 M1918 авиациялық автоматына британдық белгілемесі. Бұл қарулар жерде қолдану үшін өзгертілді, «шапыра» тұтқасы қарапайым қаңқалы қолсапқа алмастырылды және құм қап немесе жылжу кезінде тіреуге мүмкіндік беретін қарапайым ағаш алдыңғы қолсап қосылды. Марк III**. АҚШ-тың M1918 автоматтары сияқты өзгертілген .303 Mark III белгілемесі. Mark III DEMS. Қорғаныспен жабдықталған сауда кемелеріне (DEMS) арналған, Mk III**-ге ұқсас, бірақ алдыңғы қолсапқа тапанша тұтқасы қосылған, бұл қаруды иықтан, кеменің палубасының кез келген бөлігінен бос тұрып атуға мүмкіндік берді. Марк IV. Барлық қолданылатын қарулар жөнделіп, берілгеннен кейін, көптеген толық емес Льюис автоматтары мен қосалқы бөлшектері қалды. Бұлар Mk III**-ге ұқсас қаруларға жинастырылды. Льюис автоматтары үшін нәзік «сағат» серіппелері жетіспеді, сондықтан қарапайым серіппе жасалып, тік түтікке орналастырылды. Осы қарулардың көптеген түрлері арнайы жасалған қарапайым және жеңіл үш аяқты тұғырмен жабдықталды.

Америка Құрама Штаттары

М1917 Льюис. «Савидж» компаниясы АҚШ әскері үшін .30-06 оқ-дәрісіне қайта жасалған және американдық оқ-дәрілердің жоғары қуатынан газ жүйесі өзгертілген Льюис Mk I нұсқасын өндірді. Олардың бір бөлігі ұшақтарда қолдану үшін, синхронды емес орналасуға арналған конструкцияда өзгертілді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бұл модель Льюис Марк VI және Mk VI Mod 1 деп аталды. М1918 Льюис. M1917 нұсқасының ұшаққа арналған, мақсатты түрде жасалған модификациясы.

Эксперименттік жобалар

Бірмингем Small Arms Company компаниясының 1921 жылғы коммерциялық жобасы 12.7×81 мм (0,5 дюймдық Викерс) патронымен оқ атар нұсқа болды, ол ұшақтар мен танктерге қарсы қолдануға арналған еді. Шамамен сол кезде BSA 22 оқдық дүңгіршесі және радиатор қабырғалары мен қаптамасының орнына ағаштан жасалған алдыңғы тұғырлы Жеңіл жаяу әскер моделін әзірледі; оны Браунинг автоматты мылтығы сияқты қолдану жоспарланған. Тағы бір жаңалық – ұшақтарда қолдануға арналған қос "Льюис" пулеметі жасалды, онда екі қарудың корпусы қабырғасынан-қабырғасына біріктірілген, ал барабандық дүңгіршелер тік орнатылып, әр жағына бірер-біреуден бекітілді. Бұл жобалардың ешқайсысы еңкейген күштерге қабылданбады. Льюис сондай-ақ иыққа немесе белге қойып атуға арналған, жеңілдетілген, 30 06 калибрлі, қорапшалы дүңгіршемен жабдықталған жаяу әскер мылтығының нұсқаларын сынады, бұл BAR-ға балама ретінде қарастырылды. Олар "Шабуыл фазасы мылтығы" деп аталды – қазіргі классификация бойынша бұл ұрыс мылтығы болғанына қарамастан, "Шабуыл мылтығы" терминінің алғашқы қолданылуы деп түсіндірілуі мүмкін. Ол одан үш фунт жеңіл және сол кездегі өте прогрессивті мүмкіндіктерге ие болғанына қарамастан (мысалы, екі қолмен қолдануға арналған дүңгірше шығару құрылымы), АҚШ армиясы BAR-ды қабылдауды жөн көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қысқа ұңғылы жеңіл пулеметтің нұсқасы жасалды. Ол қолға ұстауға арналған қорғағышпен және 30 оқтан тұратын Bren дүңгіршесімен жабдықталған, бірақ британдық билік өндірісті ауыстырылатын ұңғысы бар Bren пулеметіне шоғырландыру туралы шешім қабылдады.

Кейінгі жобаларға әсері

Неміс FG 42 әскери-десанттық мылтығы Льюис автоматтарының газ жүйесі мен құлпын пайдаланды, бұл жүйе өз кезегінде M60 пулеметіне енгізілді.

Жалпы сілтемелер

62–64, 66, 69–70, 85–86 беттер.