Кіріспе

Ирланд мифологиясында Неман немесе Немейн (қазіргі ирланд тілінде: Neamhan, Neamhain) – соғыстың қаһары мен құлпыратын шатағын бейнелейтін рух әйел немесе қасиетті әйел. Көне мәтіндерде Морриган үш қасиетті әйел ретінде – Морригна құрамына кіретін үш қарындас – Маха мен Бадб түрінде келеді. Немейн Бадбпен тығыз байланысты, олардың ортақ күйеуі Нейт. Немейн, Бадбтың бір жағы болуы мүмкін.

Этимология

Ирланд мәтіндерінде оның есімі пайда болған нұсқалары Nemon ~ Nemain ~ Neman. Бұл ауысулар осы теонимнің протокельттік түрі, егер мұндай теоним сол кезеңде болған болса, *Nemānjā, *Nemani s немесе *Nemoni s болған болар еді. Атаудың мағынасы әртүрлі жолдармен түсіндірілді. Squire (2000:45) атауды «улы» деп түсіндірді, оны протокельттік *nemi «удың дозасы», «бір нәрсе таратылатын нәрсе» Proto-Indo-European түбірі *nem «тарату» (Ескі ирланд тілінде nem, көпше түрі neimi «у») арқылы байланыстырды. Алайда, *nemi – i түбірлі есім, ал *Nemānjā, *Nemani s және *Nemoni s қайта құрылған түрлерінің түбірлері тиісінше a түбірлі және o түбірлі есімдер. Сонымен қатар, протокельттік *nāmant «жау» (ирланд тілінде námhaid, жайлы түрі namhad «жау», көне ирланд тілінде náma, g. námat, көпше түрі n. námait) формасы *Nemānjā, *Nemani s немесе *Nemoni s-тен өте өзгеше, сондықтан оларды теңестіруге болмайды. Атау, ықтималды түрде, Proto-Indo-European түбірі *nem «ұстау, алу, тарату»-дың кеңейтілген түрі болуы мүмкін, оған көне грек тіліндегі Némesis «ашу, келеңсіздік» және Nemesis атауы, грек мифологиясындағы жазалау әділеттілігінің бейнесі байланысты. Бұл ежелгі грек тіліндегі Nomos сөзімен де байланысты, ол әдет-ғұрып немесе заңды білдіреді, сонымен қатар бөлу, тарату немесе үлестіру мағынасын да білдіреді. Proto-Indo-European түбірі – көне жоғары неміс тіліндегі nâma «тоналдық», неміс тілінде nehmen «алу», ағылшын тілінде nimble; Zend nemanh «қылмыс», албан тілінде name «күнә» және валли, корн және бретон тілдерінде nam «кінә». Осы теорияға сәйкес, атау «Ұлы алушы» немесе «Ұлы үлестіруші» сияқты мағынаны білдіруі мүмкін.