Кіріспе

Ауа тарту және үрлеуге арналған құрылғы

Ауа соққысын жасауға арналған құрылғы – домбыра немесе домбыра жұбы. Ең қарапайым түрі иілгіш қаптан тұрады, ол екі қатаң тақтайшадан құралған, тұтқалары иілгіш былғары жақтарымен қосылған, ішінде ауа өткізбейтін, шамамен жабық кеңістік орналасқан. Бұл кеңістік тұтқаларды қолдану арқылы кеңейтіліп, қысыла алады. Сонымен қатар, кеңейген кезде кеңістікке ауа толтыруға мүмкіндік беретін клапанмен және қысылғанда ауа ағынымен шығарылатын түтікпен жабдықталған. Оның көптеген қолданыс салалары бар, әсіресе отты ауамен қамтамасыз ету үшін үрлеуге қолданылады. "Домбыра" термині ауаны беру үшін емес, көлемін қысып немесе кеңейту арқылы өзгертуге болатын иілгіш қапқа да қолданылады. Мысалы, жарық өткізбейтін (бірақ ауа өткізбейтін) қап, бүктемелі фотокамераның линзасы мен пленкасы арасындағы қашықтықты өзгертуге мүмкіндік береді, осы қап "домбыра" деп аталады.

Этимология

"Бұрқалар" тек көпше түрінде қолданылады. Ескі ағылшын тілінде "бұрқа" сөзі blǽstbęl(i)g, blást bęl(i)g ('үсік қап', 'үру қап') деп аталған; алдынан қосымшасы алынып тасталған, ал он бірінші ғасырда қарапайым bęlg, bylg, bylig ('қап') қолданылған. Бұл сөз "қарын" сөзімен туыс. Бұл технологияны кейіннен ханьқытайлар екі бағытты поршеньді бұрқаға айналдырып, осымен толықтай қытай өгіз терісінен жасалған ыдыс немесе барабан тәрізді бұрқаны алмастырды. Ежелгі гректер, ежелгі римдіктер және басқа да өркениеттер бұрқаларды шойын өндіру үшін гүлді пештерде пайдаланған. Бұрқалар қысымды ауаны бақыланатын түрде отты жылытқышқа жіберу үшін де қолданылады. Қазіргі заманғы өнеркәсіпте, иіріліп-керіліп жұмыс істейтін бұрқалар көбінесе моторлы желдеткіштермен алмастырылады.

Қос әрекет ететін поршеньді балғалар

Екі реттік поршеньді балға – теміршілер мен қорытушылардың балғаға түсетін ауа ағынын арттыру үшін қолданған балғаның бір түрі. Оның ерекшелігі – қақпақтың қозғалысының екі бағытында да ауа үрленеді (қарапайым және көп таралған балғалардың керісінше, олар қақпақ бір бағытта қозғалғанда ауа соғады, ал екінші бағытта балғаны толтырады). Мұндай балғалар қарапайым балғаларға қарағанда тұрақтырақ және күштірек ауа ағынын қамтамасыз етеді. Мұндай балғалар Қытайда б.з.д. 5 ғасырында пайда болған және 16 ғасырға қарай Еуропаға жеткен. Б.з.д. 240 жылы ежелгі грек өнертапқышы Александриялық Ктезивий суды бір деңгейден екінші деңгейге көтеру үшін екі реттік поршеньді балғаны дербес ойлап тапты. Поршень бір жағынан тұтқасы шығатын тікбұрышты қорапқа орналастырылған. Поршень шеттері қауырсынмен, жүнмен немесе жұмсақ қағазбен жабылып, ауа өткізбейтін және майлы болуын қамтамасыз етеді. Поршень тартылғанда ауа алыс жақтан кіреді, ал жақын камерадағы ауа қысылып, бүйірлік камераға итеріледі, онда ол сопақша арқылы өтеді. Содан кейін, итерілгенде жақын жақтан ауа кіреді, ал алыс камерадағы ауа сол сопақша арқылы өтеді. Қазанды балғамен бірге қолданылатын туйерлердің функциясы – қазаннан отқа жететін, тез тозатын түтіктердің ұштарын қорғау болды. Сахара Африкасының кейбір аймақтарында әлі де қарапайым қазанды балғалар қолданылады.

Кеңейту буынының қолдануы

"Белло" термині ауа алмасуды қамтымайтын көптеген қолданулар үшін де қолданылады. Белдер өнеркәсіптік және механикалық қолдануларда кеңінен қолданылады, мысалы, штанга қаусыралары, жабдықтардың қозғалыс жолдарының жабындары, лифт жабындары және рельс жабындары, бұл штангаларды, подшипниктерді және тығыздағыштарды ластанудан қорғау үшін қолданылады. Белдер буынтты автобустар мен трамвайларда кеңінен қолданылады, көліктің иілген жеріндегі буынды жабу үшін пайдаланылады. Белдер механикалық анероидтарда олардың бүйірлік қозғалысына негізделген қысым деңгейінің дәл көрсеткіші ретінде қолданылады. Беллоу түтікшелері, жеңіл, икемді, созылатын түтікшелердің бір түрі, газды немесе ауаны шамамен бөлме температурасында жеткізу үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, алғашқы аквалангистердің конструкцияларында. Қалпақшалы және қарау камералары жарықты жою үшін белдерді пайдаланады, сонымен бірге объективті фокусқа келтіру үшін пленка жазықтығына қатысты жылжытуға мүмкіндік береді және, әсіресе қарау камераларында, объективтің бейнені басқару үшін жылжуына және бұрылуына мүмкіндік береді (камера қозғалыстары). Құбырлардың кеңейтім буыны: Бұл қолдануда, құбыр жүйелеріндегі жылулық кеңею мен дірілді жұту үшін, жоғары температуралы ортаны, мысалы, түтін газдарын немесе буды тасымалдау үшін белдер тізбектей орналастырылады.

Бал арасы шаруашылығы

Арашы түтін шығару құралдарының қабырғасында баяу жануға арналған отынға ауа жеткізетін иінтірек болады. Бұл жану жылдамдығын арттырып, қажет болғанда бірден көп түтін шығаруға мүмкіндік береді, бұл үйретілген араларды тыныштандыру үшін қажетті жағдай.