Кіріспе

2001 жылы жазылған кітап, J. K. Rowling Гарри Поттер әлеміндегі сиқырлы жаратылыстар туралы. «Fantastic Beasts and Where to Find Them» (көбінесе жай ғана «Fantastic Beasts» деп аталады) – британдық автор J. K. Rowling-тің (қаламгер Ньют Скамандердің псевдонимімен) Гарри Поттер әлеміндегі сиқырлы жаратылыстар туралы жазған 2001 жылғы кітабы. Автордың өзі салған түпнұсқа нұсқасы, Гарри Поттер сериясының алғашқы романы «Гарри Поттер мен философ тасы» (немесе АҚШ-та «Гарри Поттер мен сиқыршы тасы») аталатын сол аттас оқулықтың Гарри Поттерге тиесілі көшірмесі болып саналады. Кітаптың ішінде Гарри, Рон Уизли және Гермиона Гренджердің қолмен жазған бірнеше жазбалары бар, олар кітапта сипатталған жаратылыстармен байланысты өз тәжірибелерін және түпнұсқа серияға қатысты ішкі әзілдерді қамтиды. 2001 жылы Scholastic баспасына берген сұхбатында Роулинг, бұл тақырыптың қызықты болғандықтан және ол бұрынғы кітаптарында көп ақпарат жинағандықтан оны таңдағанын айтты. Роулингтің аты алғашқы басылымның мұқабасында көрсетілмеген, кітап «Ньют Скамандер» деген атпен жарық көрген, ол кітаптарда Гарридің бірінші курсына қажетті құралдар тізімінде көрсетілген оқулықтың авторы. Кітаптан түскен пайда BBC-ге байланысты Comic Relief қайырымдылық қорына беріледі. Сатылған әр кітаптың бағасының 80%-дан астамы әлемнің әртүрлі аймандарынан келген кедей балаларға тікелей жұмсалады. Comic Relief мәліметінше, осы кітаптан және оның серігі «Quidditch Through the Ages» кітабынан 2009 жылдың шілдесіне дейін 17 миллион фунт стерлингтен астам қаржы жиналды. 2013 жылдың 12 қыркүйегінде Warner Bros. және Роулинг кітап негізінде фильм түсіретінін хабарлады, ол бес фильмнен тұратын серияның біріншісі болды. Роулинг өзі сценарийдің авторы болды. Warner Bros. бұл идеяны ұсынғаннан кейін ол фильм түсіру жоспарын жасады. Фильмнің басты кейіпкері – Ньют Скамандер, оқиға Гарри тарихы басталғанға 70 жыл бұрын Нью-Йорк қаласында өтеді. Фильм 2016 жылдың 18 қарашасында көрсетілімге шықты. 2017 жылдың 14 наурызында кітаптың жаңа басылымы жарық көрді, мұқабасын Джонни Даддл, ал ішкі суреттерін Томислав Томич салған, сондай-ақ алты жаңа жаратылыс туралы ақпарат және Ньют Скамандердің алғы сөзі қосылды. Бұл жаңа көшірме деп есептеледі, себебі оның ішінде қолмен жазылған жазбалар жоқ. Осы басылымнан түскен табыс Lumos және Comic Relief қайырымдылық қорларына аударылады. 2017 жылдың 7 қарашасында аталған 2017 жылғы мәтінді қамтитын кітаптың тағы бір жаңа басылымы жарияланды. 2018 жылдың 1 ақпанында осы суреттерді қозғалыспен көрсететін Kindle in Motion нұсқасы, үйлесімді құрылғылар үшін шығарылды.

"Маггльдерге арналған" түпнұсқа нұсқасы

"Фантастикалық аңдар" Гарри Поттерге тиесілі және магизоолог Ньют Скамандер, құмарлық Гарри Поттер сериясының кейіпкері жазған оқулықтың көшірмесі болып табылады. Серияда магизоология – сиқырлы жандарды зерттеу ғылымы. Хогвартс мектебінің директоры Албус Дамблдор кітаптың арнайы басылымының мақсатын түсіндіретін алғы сөз жазады (Comic Relief қайырымдылық қоры). Соңында ол мугль оқырмандарына: "Бұл жерде сипатталған қызықты жандар – ойдан шығарылған және сізге ешқандай зиян келтіре алмайды" деп сендіреді. Ол Хогвартс девизін қайталайды: "Draco dormiens nunquam titillandus", латын тілінде "Ұйықтаған айдаһарды ешқашан тітіркендірме". "Фантастикалық аңдар және оларды қайдан табуға болады" кітабы магизоология тарихын және әлемнің түкпір-түкпірінен табылған 85 сиқырлы түрдің сипаттамасын қамтиды. Скамандер кітаптағы ақпараттың көп бөлігін бес құрлықтағы жылдар бойы жүргізген бақылаулары арқылы жинағанын айтады. Ол кітаптың алғашқы басылымын 1918 жылы Обскурус баспасының Август Ворм тапсырғанын атап өтеді. Бірақ ол 1927 жылға дейін жарық көрген жоқ. Қазіргі таңда кітаптың 52-ші басылымы жарыққа шықты. Гарри Поттер әлемінде бұл кітап Хогвартсқа бірінші курсқа түскен студенттер үшін міндетті оқулық болып саналады және алғашқы басылымынан бері мақұлданған оқулық ретінде қолданылып келеді. Албус Дамблдор кітабының алғы сөзінде оның Хогвартста қолданылуымен қатар, сиқыршылардың үйлері үшін де өте пайдалы анықтамалық ретінде қызмет ететінін айтады. Кітапта Гарри Поттер мен Рон Уизлидің жазған жазбалары мен түсініктемелері бар. Рон кітапты Гарримен бөліседі, себебі "оның кітабы тозып кеткен". Бұл түсініктемелер төртінші кітап, "Гарри Поттер және Отты тостаған" жазылған шаққа дейін жасалған сияқты. Бұл сызбалар серияның жанкүйерлері үшін қосымша ақпарат береді (мысалы, "Акромантула" жазбасында Хогвартс Шотландияда орналасқандығы расталады) және көңіл көтеруге мүмкіндік береді (мысалы, Гарри Венгриялық Қоршалауыл туралы сөйлескенде "сен әзілдемейсің" дейді, бұл төртінші кітапта оған кездескен оқиғасына сілтеме). Кітаптың алғашқы басылымының мұқабасында белгісіз жануардың тырнақ іздері бар.

2017 "Wizards" нұсқасы

Бұл басылымда алты жаңа жаратылыс: жасырын, ходаг, мүйізді жылан, сналлигастер, күн күркіреген құс және вампус мысығы, бастапқы 75-тен қоса, суреттері жаңаланды. Нютт Скамандер алтау жаңа жаратылыстың бұрын қосылмауының себебін түсіндіреді: MACUSA президенті Серафина Пикквери АҚШ сиқыршылар қауымдастығы еуропалық әріптестеріне қарағанда қысымға ұшыраған кезде, және Скамандер Нью-Йоркте Халықаралық құпиялылық туралы заңды бұзуға себеп болғаннан кейін, сиқыршылардың қызығушылығын тудырып, оларды қорқыту үшін маңызды американдық жаратылыстарды атамауды өтінген.

Гарри Поттер сериясындағы рөлі

Кітаптың ойдан шығарылған авторы Ньют Скамандер Гарри Поттер кітаптарының негізгі сериясында көрінбейді. Дегенмен, оның аты Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны фильміндегі Мародёрлер картасында пайда болады. Ол «Fantastic Beasts» фильмінің басты кейіпкері, және оны Эдди Редмейн сомдайды.

Қабылдау

Entertainment Weekly журналынан Джефф Дженсен кітапқа "А" бағасын беріп, "Кеңейтілген тарих сабақтарымен, жан мен жануар арасындағы айырмашылықтарды зерек талқылайтын әдебиетімен, сондай-ақ Роулингтің әдеттегі сөз тіркесімдерімен (Гламбамбл ерекше көзге түседі) толы 85 сиқырлы жаратылыстың жинағымен, бұл кітап Поттер мифологиясына маңызды жаңа көзқарас әкеледі" деп жазды.

Аудиокітап

2017 жылғы кітап нұсқасы 2017 жылы толық көлемді аудиокітап ретінде жазылды. Аудиокітапты Ньют Скамандер рөлінде Эдди Редмэйн оқиды. 2018 жылы Америка кітапханалар қауымдастығы оны жасөсперімдерге арналған үздік он аудиокітаптың қатарына қосты.

Киноға бейімделу

"Фантастикалық аңдар және оларды қайдан табуға болады" – британдық-американдық фантастикалық фильм, ол Дж. К. Роулингтің осы аттас кітабынан шабыттанды. "Гарри Поттер" фильмдер сериясының сиқырлы әлемінің кеңейтілген нұсқасы және Дэвид Йейтс режиссерлік еткен бұл фильмде Эдди Редмэйн, Кэтрин Уотерстон, Элисон Судол, Дэн Фоглер, Саманта Мортон, Езра Миллер, Колин Фаррелл, Кармен Эжого, Фейс Вуд Блэгроув, Дженн Мюррей, Джон Войт және Рон Перлман түскен. Бірінші фильмге тағы төрт фильм жалғас жасау жоспарланған. Басты түсірілім 2015 жылдың 17 тамызында Левесдендегі Warner Bros. студиясында басталды. "Фантастикалық аңдар және оларды қайдан табуға болады" 2016 жылдың 18 қарашасында Ұлыбритания мен АҚШ-та көрсетілімге шықты. Соңынан 2018 жылдың 16 қарашасында жалғасы шықты. Үшінші фильм Ұлыбританияда 2022 жылдың 15 сәуірінде, ал АҚШ-та 2022 жылдың 22 сәуірінде көрсетілді.

Мәдени бейімделу

"Фантастикалық аңдар" табиғаттың кереметі Лондондағы Табиғи тарих мұражайында өткен көрме болды. 2020 және 2021 жылдар аралығында жұмыс істеген бұл көрме, мұражай, Warner Bros. және BBC Studios Natural History Unit бірлесіп ұйымдастырған шара. Көрме – цифрлық интерактивті орналымдармен қатар Табиғи тарих мұражайының коллекциясынан алынған экспонаттарды да қолданатын «гибридтік шоу». Көрме Google Arts and Culture платформасында онлайн көрме ретінде де ұсынылды. Лондонға COVID-19 шектеулері күшейтілген соң, көрме ашылғаннан кейін бір күннен кейін жабылуға мәжбүр болды. Мұражай онлайн көрмені әлеуметтік желілер мен веб-сайты арқылы насихаттады.