Кіріспе

Адамнан адамға ауызша ақпарат тарату – маркетинг термині.

Ауызша тарату – бұл ауызша байланыс арқылы адамнан адамға ақпараттың берілуі, мысалы, ең қарапайымы – біреуге уақытты айту сияқты. Әңгіме айту – ауызша таратудың кең таралған түрі, онда бір адам басқаларға нақты оқиға немесе ойдан шығарылған жайт туралы айтады. Ауызша дәстүр – ұрпақтан ұрпаққа ауызша беріліп келе жатқан мәдени материалдар мен дәстүрлер. Әңгіме айту және ауызша дәстүр – фольклор мен мифологияда маңызды рөл атқаратын ауызша таратудың түрлері. Ауызша байланыстың тағы бір мысалы – ауызша тарих, ол сөйлеушінің жеке тәжірибесі мен пікірлеріне негізделген тарихи ақпаратты жазу, сақтау және түсіндіруді қамтиды. Ауызша тарихты сақтау – ауызша тарих арқылы жиналған материалдарды, олардың форматына қарамастан, күту және сақтаумен айналысатын сала.

Қисса айту

Әңгіме айту көбінесе импровизация немесе көркемдеуді қамтиды. Әр мәдениетте әңгімелер мен баяндар ойын-сауық, білім беру, мәдени мұраны сақтау және моральдық құндылықтарды сіңіру мақсатымен бөлісілген. Ежелгі мәдениеттердегі әңгіме айтудың ең алғашқы формалары ауызша және қол-жестің үйлесімі түрінде болған деп есептеледі. Австралияның аборигендері әңгімелерді есте сақтау үшін үңгір қабырғаларына оларға байланысты белгілер салған. Содан кейін әңгіме ауызша баяндау, музыка, тас өнер және бидің араласуы арқылы айтылған. Дәстүр бойынша, ауызша айтылатын әңгімелер жадыға сақталып, ұрпақтан ұрпаққа беріліп келген. Дегенмен, сауатты қоғамдарда жазба, теледидар және интернет медиасы жергілікті, отбасылық және мәдени тарихты жеткізудің осы әдісін көптеп ығыстырды. Ауызша әңгіме айту сауаттылығы төмен елдерде білім берудің басты құралы болып қала береді.

Ауызша дәстүр

Ауызша дәстүр (кейде "ауызша мәдениет" немесе "ауызша аңыз" деп аталады) – бір ұрпақтан екіншісіне ауызша беріліп келе жатқан мәдени материалдар мен дәстүрлердің жиынтығы. Хабарлар немесе куәліктер сөз арқылы немесе әнмен жеткізіледі және мысалы, халық аңыздары, мақал-мәтелдер, балладалар, әндер, немесе дүрбілер түрінде болуы мүмкін. Осылайша, қоғам жазу жүйесі болмаса да, ауызша тарих, ауызша әдебиет, ауызша заң және басқа да білімдерді ұрпақтан ұрпаққа жеткізе алады. Әлеуметтанушылар бұл материалды бірнеше ұрпақ бойы адамдар тобының ортақ мүлік етіп сақтауын қажет етеді, осылайша ауызша дәстүрді жеке куәліктерден немесе ауызша тарихтан ажыратады. Жалпы алғанда, "ауызша дәстүр" мәдени материалды дауыс арқылы жеткізуді білдіреді және бұрын фольклордың маңызды белгісі саналды (бірақ қазір барлық фольклоршылар осы критерийді қатаң ұстанбайды). Академиялық ғылым ретінде, ол зерттелетін объектілер жиынтығын және оларды зерттеу әдісін қамтиды. Бұл әдіс "ауызша дәстүр теориясы", "ауызша формулалық композиция теориясы" және "Парри-Лорд теориясы" (оның негізін қалаушы екі ғалымның атымен) деп аталуы мүмкін. Ауызша дәстүрді зерттеу, тарихи оқиғаларды немесе дәуірлерді бастан өткерген адамдардың жеке естеліктері мен тарихын жазуды қамтитын ауызша тарих ғылымынан өзгеше. Сонымен қатар, ол ауызша білімді зерттеуден де ерекшеленеді, ол сауаттылық технологияларының (әсіресе жазу және басып шығару) көпшілікке беймәлім болған қоғамдардағы ойлау және оның ауызша көрінісі ретінде анықталады.

Ауызша емделу

Ауызша тарих – тарихи дәуірлер мен оқиғаларды бастан өткерген адамдардың жеке естеліктері мен тарихын жазу немесе тіркеу.

Ауызша қарым-қатынас

Ауызша қарым-қатынас – адамның немесе басқа адамдардың дауыстап айтатын сөздер арқылы тікелей жүзеге асырылатын қарым-қатынас түрі.