Кіріспе
Австралияның Шығыс Антарктидаға деген аумақтық талабы – Австралияның Шығыс Антарктиданың бір бөлігі, Австралияның сыртқы территориясы ретінде талап етіледі. Оны федералдық Климаттық өзгерістер, Энергия, Қоршаған орта және Су департаментінің агенттігі – Австралияның Антарктикалық бөлімшесі басқарады. Аумақтың тарихы 1841 жылы Ұлыбританияның Эндерби жеріне жасаған талабына дейін жетеді, ол кейіннен кеңейтіліп, 1933 жылы Австралияға берілді. Бұл аумағы бойынша кез келген елдің талап ететін Антарктиданың ең үлкен территориясы. 1961 жылы Антарктика шарты күшіне енді. 4-бап аумақтық талаптарды қарастырады, ол егемендікке қатысты бар болған талаптарды жоққа шығармайды немесе азайта қоймаса да, келісуші тараптардың аумақтық егемендікті тануына немесе мойындамауына қатысты ұстанымдарына ешқандай зиян келтірмейді. Осының салдарынан, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания, Франция және Норвегия сияқты тек төрт ел ғана Австралияның Антарктидадағы егемендігін мойындайды.
The Australian Antarctic Territory (AAT) is a part of East Antarctica claimed by Australia as an external territory. It is administered by the Australian Antarctic Division, an agency of the federal Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. The territory's history dates to a claim on Enderby Land made by the United Kingdom in 1841, which was subsequently expanded and eventually transferred to Australia in 1933. It is the largest territory of Antarctica claimed by any nation by area. In 1961, the Antarctic Treaty came into force. Article 4 deals with territorial claims, and although it does not renounce or diminish any pre existing claims to sovereignty, it also does not prejudice the position of Contracting Parties in their recognition or non recognition of territorial sovereignty. As a result, only four other countries — New Zealand, the United Kingdom, France, and Norway — recognise Australia's claim to sovereignty in Antarctica.
Аумағы
AAT 60°S-тен оңтүстікке қарай және 44°38′E мен 160°E аралығында орналасқан барлық аралдар мен аумақтарды қамтиды, бірақ Аделия жерін (136°E-ден 142°E-ге дейін) қоспағанда, ол аумақты Батыс AAT (үлкен бөлігі) және Шығыс AAT-ға бөледі. Ол батыста Королева Мод жерімен, ал шығыста Росс тәуелділігімен шектеседі. Австралияның Антарктика аймағы – континентке жасалған барлық талаптардың ең ірісі, оның ауданы шамамен 5,9 миллион шаршы километрді құрайды. Бұл Антарктиданың шамамен 42% және Австралияның құрлық бөлігінің 80% -ын құрайды. Сонымен қатар, бұл аудан Үндістан, Аргентина немесе Қазақстанның аумағынан екі есеге жуық. Аймақты көбінесе зерттеу станцияларының қызметкерлері мекендейді. Австралияның Антарктика бөлімшесі аймақты негізінен үш жылдық станцияларды – Маусон, Дэвис және Кейсиді күтіп, түрлі зерттеу жобаларын қолдайды.
Ерекше экономикалық аймақ
Австралия Австралияның Антарктикалық аумағынан ерекше экономикалық аймақ (ЭЭА) талап етеді. Алайда, Австралияның Антарктикадағы ЭЭА жариялауына қарсылық білдірілуде. 1959 жылғы Антарктика шартының IV бабының (Антарктикада жаңа аумақтық талаптар қоюға немесе қолданыстағы талаптарды кеңейтуге тыйым салатын) салдары, осы шарт қолданылатын аумақтарға қатысты (60° оңтүстік градустан оңтүстікке қарай) ЭЭА талап етілмейтіндей болып көрінеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясы (UNCLOS) жағалау мемлекетінің ерекше экономикалық аймағын аумақтық теңіздің базалық сызығынан бастап белгілейді.
Киттер аулау
Австралияның Антарктикалық аумақтық суларында кит аулау мәселесі даулы және халықаралық деңгейде кеңінен талқыланып отыр. Кит аулауға қарсылық білдіретін ұйымдар, әсіресе Sea Shepherd Conservation Society, Австралияның Антарктикалық аумақтық суларында белсенді қызмет атқаруда. Sea Shepherd ұйымының шағын қайық экипаждары зерттеу экспедициясында екенін мәлімдеген жапондық кемелермен бірнеше рет кездесті, бірақ олардың қарсыластары мұны тыйым салынған коммерциялық кит аулауды жасыру үшін жасалған "әрекет" деп санайды. Жапония үкіметі Австралияның Антарктикалық аумағындағы Австралиялық киттер қадағалау орнын мойындамайды.
Тарих
Ұлыбритания алғаш рет Виктория жерін 1841 жылғы 9 қаңтарда, ал кейін 1930 жылы Эндерби жерін иеленді. 1933 жылы британдық императорлық жарлық 60° оңтүстік ендігінен төмен және 160° шығыс бойлықтан 45° шығыс бойлыққа дейінгі аумақтың көп бөлігін Австралияға берді. Оңтүстік ендіктің 60-шы градусынан оңтүстікке қарай орналасқан және Шығыс бойлықтың 160-шы градусы мен Шығыс бойлықтың 45-ші градусы аралығында жатқан, Аделия жерінен басқа барлық аралдар мен аумақтарды қамтитын Антарктика теңіздеріндегі Оның Шаңырағының бұл бөлігі осымен Австралия Ұлттық Достастығының билігіне беріледі. Австралияның Антарктика аумағын қабылдау туралы 1933 жылғы заң. Антарктика теңіздеріндегі Аделия жерінен басқа, 60° оңтүстік ендігінен оңтүстікке қарай орналасқан және 160° шығыс бойлық пен 45° шығыс бойлық аралығында жатқан барлық аралдар мен аумақтарды қамтитын аумақтың бұл бөлігі осымен Австралия Ұлттық Достастығының билігі астындағы Антарктика аумағы деп аталатын аумақ ретінде қабылданады деп жарияланады. Аделия жерімен шекаралар 1938 жылы нақты бекітілді. 1947 жылы Ұлыбритания Хёрд аралы мен Макдональд аралдарын осы аумаққа қосты. 1954 жылғы 13 ақпанда Маусон станциясы континенттегі алғашқы австралиялық станция ретінде құрылды.
Австралияның егемендігін тану және оны дамыту
Австралияның Австралиялық Антарктикалық аумағына егемендік құқығын Ұлыбритания, Жаңа Зеландия, Франция және Норвегия мойындайды. Жапония жапондық кемелер кит аулайтын Австралиялық Антарктикалық аумақтық суларына қатысты Австралияның талаптарын мойындамайды. 2016 жылы Австралия үкіметі Антарктика стратегиясын және құрлықтағы құрлық көлігінің мүмкіндіктерін және континентке авиациялық қол жеткізілуін жақсартуға бағытталған 20 жылдық «Іс-қимыл жоспарын» жасады. Жоспарға Антарктиканың қоршаған ортасын қорғау стратегиясы және кен өндіру және мұнай бұрғылауға бекітілген шектеулер енгізілді. Зерттеу және қайта жабдықтауға арналған мұз бұзатын кеменің құрылысы да жоспарланған. 25 000 тонналық RSV Nuyina 2021 жылы жеткізіліп, дереу Кейси станциясын қолдауға жұмылдырылды. Кеме алдағы 30 жыл бойы ғылыми зерттеулерді қолдауға арналған. «Оңтүстік ашу» операциясы аясында Австралия Қорғаныс күштерінің бөлімдері де Австралиялық Антарктика бөліміне және Австралиялық Антарктика бағдарламасына (ААБ) аймақтық ғылыми, экологиялық және экономикалық іс-шараларда жыл сайын қолдау көрсетеді. Австралия Корольдік Әуе күштері Антарктидадағы Уилкинс әуежайын жабдықтау үшін KC 30 жанармай құюшы ұшақтарымен қолдау көрсетілетін C 17 көліктік ұшақтарын пайдалана отырып, әуе логистикалық қолдау көрсетеді.
Антарктидадағы тау-кен өндірісі
1980 жылдардың басында Австралияда минералға бай континентте кен өндіруге рұқсат беру мәселесі бойынша қысқа пікірсайыс болды. Бірнеше кен өндіру ұсыныстары талқыланды, бірақ барлығы қабылданбады. 2011 жылдың 9 тамызында Австралиядағы беделді саяси-талдау орталығы – Лоуи институты Канберраны өз талабына қатысты сергектікке берілмеуі жөнінде ескертті. Ресурстарды пайдалануға тыйым салатын халықаралық шарт 2041 жылы қайта қарастырылады, содан кейін кейбір мемлекеттер континенттегі минералды қорларды ескере отырып, одан шығуға шешім қабылдауы мүмкін. Оларға көмір, марганец, темір және уран кіреді, ал Антарктиканың болжамды мұнай қоры Сауд Арабиясы мен Венесуэладан кейін әлемдегі ең ірілерінің бірі деп саналады. Лоуи институтының ұлттық қауіпсіздік жөніндегі ғылым қызметкері Элли Фогарти бұл мәселеде Австралияның өз талабын тиісінше күзетуге мүмкіндігі жоқ екенін, себебі кейбір аймақтарға жету үшін қажетті шаңғылы ұшақтары жетіспейді деп мәлімдеді.
Пошта маркалары
Австралия Австралиялық Антарктикалық айманы үшін пошта маркаларын шығарады. Алғашқы маркалар 1957 жылы жарық көрді, содан кейін мерзімімен шығарылып тұрды, 1990 жылдарға қарай жыл сайынғы шығарылым үлгісі орнады. Барлық маркалар Антарктика тақырыбында жасалған және Австралия мен оның барлық аймақтарында, Антарктиканы қоса алғанда, пошта төлемі ретінде қолданылуға жарамды.
Телефондық байланыс
+672 1[0 4] XXXX елдік телефон коды тағайындалған төрт станцияға және Австралия Антарктика бөлімшесі басқаратын «Аврора Австралис» кемесіне әлемнің кез келген жерінен тікелей қоңырау шалу арқылы жетуге болады. Аймақтық кодтар: Дэвис станциясы үшін 10, Маусон станциясы үшін 11, Кейси станциясы үшін 12, Маккуори аралы үшін 13, ал Уилкинс станциясы мен «Аврора Австралис» кемесі үшін 14, одан кейін әрбір жағдайда қосымша төрт сан келеді.
Адамдар
2018 жылдың мамыр айына дейін ААТ-ның қыс айларында шамамен 80 адам, ал жаз айларында 200 адамға жуық халқы бар деп саналды.