Кіріспе
Медуэй өзені – Оңтүстік-Шығыс Англиядағы өзен. Ол Батыс Сассекс аймағындағы Жоғары Уэльдтен басталып, Тонбридж, Мейдстоун және Кенттегі Медвей агломерациясы арқылы ағып, Шеернесске жақын Темза сағасына құяды, жалпы ұзындығы 113 шақырымды (70 миль) құрайды. Өзеннің 21 шақырымы Шығыс Сассексте, ал қалған бөлігі Кентте орналасқан. Медуэйдің су жиналатын алабы 2409 шаршы километрді (930 шаршы миль) құрайды, бұл Оңтүстік Англияда Темзадан кейін екінші ең ірі алап. Қарсаңындағы картада тек ірі салалары көрсетілген, ал толық картада бас өзенге құятын көптеген кішігірім арналардың кең желісі бейнеленген. Бұл салалар Солтүстік Даунс, Уэльд және Эшдаун ормандық аймандарынан басталады.
The River Medway is a river in South East England. It rises in the High Weald, West Sussex and flows through Tonbridge, Maidstone and the Medway conurbation in Kent, before emptying into the Thames Estuary near Sheerness, a total distance of 70 mile (113 km). About 13 mile (21 km) of the river lies in East Sussex, with the remainder being in Kent. The Medway has a catchment area of 930 square miles (2,409 km2), the second largest in southern England after the Thames. The map opposite shows only the major tributaries: a more detailed map shows the extensive network of smaller streams feeding into the main river. Those tributaries rise from points along the North Downs, the Weald and Ashdown Forest.
Стангейт өзені
Естуардың оңтүстік жағындағы арналардың бірі – Стангейт-Крик, Уильям Тернердің суретінде бейнеленген. 1709 жылдың 16 қыркүйегінде оба эпидемиясы кезінде, "Астық аралына, Шарпфлит сағасына және Хоуптың төменгі жағына қарама-қарсы" орналасқан жерде кемелерге карантин аймағы белгіленді. Бұл жер бұрын острица балықшыларына жалға берілгендіктен, оларға өтемақы төленді. 1712 жылдың алғашқы алты айында шамамен 150 кеме карантинге алынды, ал бұл аймақ 1721-1743 жылдар аралығында қайта қолданылды. 1918-1920 жылдары Стангейт-Криктегі острица шаруашылығына келтірілген зиян үшін өтемақы талап етілді.
Өзен өткелдері
Жақында ғана Медуэйдің ең төменгі қоғамдық өткелі Рочестерде болды, онда римдік заманнан бері көпір салынған. 14 ғасырда сэр Джон де Кобхам Рочестер көпірінің күзетшілері мен жалпы иелігін құрып, көпірді қайта жаңарту мен күтіп ұстауға қаражат жинауды тапсырды. 1963 жылға дейін Рочестер көпіріне ең жақын өткел – 14 ғасырдағы Айлсфордтағы көпір болатын, ол 19 шақырым (12 миль) жоғары орналасқан. Содан бері келесі қосымша өткелдер пайдалануға берілді: 1963 жыл: Рочестердің оңтүстігінде М2 тас жолының бірінші бөлігін өткізу үшін өзен үстінен көпжолғы виадук салынды. 2003 жылы ол екі жеке құрылымға дейін кеңейтілді. 1963 және 1996 жылдар аралығында М20 тас жолы салынды, Айлсфордтың оңтүстігінде Медуэйден көпір салынды. 1996 жыл: Медуэй туннелі Гиллингем мен Строудты байланыстыра отырып, өзеннің ең төменгі қоғамдық өткеліне айналды. Төрт жолақты туннель суға батырылған құбыр әдісімен салынды және оның бір бөлігін Рочестер көпірінің қоры, күзетшілер мен жалпы иеліктің мұрагері төледі. 2003 жыл: Жоғары жылдамдықтың 1-ші бағыты үшін 0,8 миль (1 км) ұзындықтағы теміржол көпірі салынды, оның орталық аралығы 498 фут (152 м) құрады. Теміржол көпірі М2 тас жолының көпірлерімен қатар орналасқан. 2017 жыл: Питерс ауылының дамуын жеңілдету үшін Холбороу мен Холлинг арасындағы A228 жолынан Холл-роудқа, Уигемге жаңа тас жол көпірі салынды. Тағы үш маңызды өткел Тонбриджде орналасқан, онда көпірлер A227 тас жолын және теміржол желісін өзен арқылы өткізеді; сонымен қатар, екі аралық виадук А21 тас жолын Хейсденге жақын Медуэй аңғары арқылы алып өтеді. Медуэйдің ең төменгі өткелі – Грэйн аралы мен Четни батпақтары арасындағы екі кабельді туннель. Олар 1973-1976 жылдары Грэйн электр станциясының іске қосылуын күтіп тұрды. Туннельдердің ұзындығы 1700 м, диаметрі 2,54 м және теңіз деңгейінен 34-47 м төмен орналасқан; әрқайсысы 400 кВ электр қуатын тасымалдайды. Бұл жерге қоғамдық қол жеткізілмейді.
1963: A viaduct over the river was built south of Rochester to carry the first section of the M2 motorway. In 2003 this was widened to two separate spans. Between 1963 and 1996 the M20 was built, with a bridge over the Medway south of Aylesford. 1996: The Medway Tunnel became the river's lowest public crossing, connecting Gillingham to Strood. The four lane tunnel was constructed using the immersed tube method, and was partially paid for by Rochester Bridge Trust, the successor to the Wardens and Commonalty. 2003: A railway bridge 0.8 mile (1 km) long, with a central span of 498 feet (152 m), was constructed for High Speed 1. The railway bridge lies parallel to the M2 motorway bridges. 2017: A new road bridge from the A228 between Holborough and Halling across to Hall Road, Wouldham, to facilitate the development of Peters Village. Three other major crossings are at Tonbridge, where bridges carry the A227 road and a rail link over the river; there is also a two span viaduct which takes the A21 over the Medway Valley near Haysden. The lowest crossing of the Medway are two cable tunnels between the Isle of Grain and Chetney marshes. These were built between 1973 and 1976 in anticipation of the commissioning of Grain power station. The tunnels are 1700 m long, 2.54 m in diameter and between 34 and 47 m below ordnance datum; each carries a 400kV electricity circuit. There is no public access.
Су тасқыны
Медвей өзенінің Тонбриджден жоғары орналасқан ортаңғы бөлігі, ішінара осы учаскеде өзенге құятын түрлі салалардың, әсіресе Едем өзенінің болуына байланысты, әрқашан су тасқынына бейім болған. Тонбридж қаласы ғасырлар бойы жиі су тасқынына ұшырады, сондықтан қаланың солтүстігіндегі жоғары жатқан бөлігі "Драйхилл" деп аталады. Осы себепті, су тасқынынан қорғану шаралары қабылданды. 1981 жылы 1968 жылғы су тасқынынан ауыр зардап шеккен Тонбриджді қорғау мақсатында Лейден төмен ағысында су тасқынына қарсы бөгет салынды. Су ағынының күшті кезеңдерінде, су жинақталып, бөгеттен жоғары орналасқан 1 шаршы миль (3 км²) жерге дейін егістік алқаптардың суға батуына рұқсат беру арқылы ағын бақыланады. Дегенмен, бұл 2013-2014 жылдардың қысында Тонбридж қаласындағы маңызды су тасқынын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Соңғы жылдары Бюль өзенінің құсылысында, шамамен 12 км төменде орналасқан Яльдинг ауылы, Тонбриджге қарағанда су тасқынына көбірек бейімделген.
Жаяу жүргіншілер жолдары
Медуэй алқабының жолы өзен бойымен Рочестерден Тонбриджге дейін, көбінесе Аллингтоннан жоғары жағалаумен өтеді. Ол Рочестердегі Саксон жағалау жолынан басталады. Солтүстік Даунс жолы Медуэй виадугы немесе тас жол көпірі арқылы өзенді кесіп өтеді. Гринсэнд жолы Яльдингте өзеннен өтеді. Батыс Пекхэмде Велдвей қосылады, ол Тонбридж арқылы өтіп, Едем аңғарының жолымен байланысады. Мейдстоунның мыңжылдық өзен саябағы – Тестон ауылдық саябағынан Сэндлингтегі Кент өмірі мұражайына дейінгі жол. 1998-2001 жылдары салынған бұл саябақ бұрынғы шалқыған жерді жаңартқан және өзен үстінен үш жаңа жаяу көпір салынған.
Тарих
Медуэй өзенінің барлық бойында ежелгі ескерткіштер көптеп кездеседі. Айлсфорд аймағы – маңызды Тас дәуірі орны, онда Медуэй мегалиттері – неолиттік камералы қабірлер тобы орналасқан, оның ішінде Колдрум тастары мен Киттің Коти үйі бар. Өзен бойында қола дәуіріне тән әшекейлер мен ыдыстар табылды; ал басқа жерлеу орындары мен табылған заттар Римге дейінгі Темір дәуірінен жеткен. Римдіктер Медуэй өзенінің төменгі ағысында көптеген виллалардың іздерін қалдырды, кейіннен Юттардың жерлеу орындары да табылған. "Дұңғыр кітабында" Медуэй аңғарындағы көптеген поместьелер туралы мәліметтер бар. Рочестер, Эллингтон, Лидс (Мейдстоун қаласының жанында) және Вест-Маллинг сияқты қамалдар ландшафттың маңызды бөлігіне айналды. Өзеннің атымен аталатын екі әскери шайқас бар: Медуэй шайқасы (б.з. 43 жылы, Римдіктердің Британияға басып кіру кезінде) және 1667 жылы болған Екінші ағылшын-голландия соғысы кезіндегі Медуэйге жасалған шабуыл. 18 ғасырда Сэмюэл Ирландия Байхам аббаттығындағы Беул өзеніне жасаған саяхаты туралы суреттермен толық кітап жариялады. Кітаптағы картада бірнеше (аталмаған) салалы өзендер көрсетілген. Суреттерде Куинборо, Апнор, Лейборн, Тонбридж және Хевер қалалары, Пеншёрст Плейс және Тестон, Мейдстоун, Айлсфорд, Ист Фарли, Барминг, Бранбридж және Тонбридждегі көпірлер бейнеленген. Соңғысының жанындағы жусан егістіктері де сипатталған, сондай-ақ Мейдстоун қаласын сумен қамтамасыз еткен шығыстағы Лен өзені туралы да айтылған. Кітапта былай делінген: Тунбридж қаласынан шамамен екі шақырымдай жерде Медуэй бірнеше кішкентай арналарға бөлінеді, олардың бесеуі қаланың ішінде бірігіп, әрқайсысының үстінен тас көпір салынған. Темза және Медуэй каналы 1824 жылы аяқталды, ол Строудтың сағасын Грейвсендке қосып, жағдайдың қолайсыздығына қарамастан, су тасқыны мен ауа райының нашарлығына төтеп беретіндей етілді, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. 1849 жылға қарай Оңтүстік-Шығыс темір жолы оның тау беткейінен өтетін туннелін иеленді. Каналдың батыс бөлігі 1934 жылға дейін қолданыста болды. 1853 жылы болған Хартлейк апатында 30 жусан жинаушы қаза тапты. Оларды тасыған арба Гадлоу маңындағы Голден Гриндегі шіріген ағаш көпірдің жанынан құлап, жолаушыларын суға лақтырып жіберді. 1914 жылы "Булварк" кемесі Ширнесске жақын Кетол Ричте тоқтаған кезде жарылып, 741 адам қаза тауып, 12 ғана адам аман қалды. Келесі жылы Солтпан Ричте жарылыс болды, нәтижесінде 352 адам көз жұмды. 1942 жылы әлемдегі алғашқы су асты мұнай құбыры сынағы Плутон операциясы аясында Медуэй арқылы салынды.
Мәдениет
Медуэйдің Темзаға "одасы" туралы 16 ғасырда Эдмунд Спенсердің "Фери Квин" поэмасында кеңінен айтылған (IV кітап, XI ән). Жозеф Конрад "Теңіздің айнасы" (1906) кітабында Темза эстуариясынан Медуэйге ашылатын көріністі суреттейді. 1999 жылғы "Мумия" фильмі үшін өзен Чатем кемежайында "Каир портының" имитациясы ретінде түсірілді. Сцена қысқа ғана, бірақ онда басты кейіпкерлер өлілер қаласына сапарға шығады. 1980 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан Медвей өзенін тойлау мақсатындағы Мейдстоун өзені фестивалі шілде айының соңғы сенбісінде өтеді. Фестиваль өзенде және оның маңында түрлі шараларды ұйымдастырады және Кент округінің орталық қаласына мыңдаған адамды тартады. 2012 жылы Лондон Олимпиадасының кезегінде фестиваль өткізілмеді, бірақ 2013 жылы қайта жаңғыртылды. Дегенмен, 2013 жылғы шараға бұрынғы жылдардағыдай ойын-сауық паркі мен фейерверк көрсетілімі кірмеді және екі күннің орнына бір күнге ғана созылды. "Medway Flows Softly" – жергілікті Джордж Гилберттің әні, ол 1960 жылдардың ортасында жазылған және көбінесе Кенттегі жергілікті фольклорлық клубтарда және фестивальдарда орындалады. Медвей өзені ITV1 аймақтық жаңалықтар бағдарламасы "Meridian Tonight" студиясының фонында Мейдстоун қаласында көрсетіледі. Жыл сайын 1 мамырда сағат 19:15-те жергілікті морис бишілері Kettle Bridge Clogs Барминг көпірінен (әлде Kettle Bridge деп те аталады) өтіп, морис билеу маусымын ашады. Өзен демалыс үшін көптеген адамдар тарапынан пайдаланылады. Мысалы, жеке тұлғалар мен көптеген клубтар Медуэйдің әртүрлі бөліктерінде (мысалы, Bewl Canoe Club) каноэмен саяхаттайды. Медуэйде және басқа да көптеген өзендерде каноэмен жүзуші жеке тұлғалар мен клуб мүшелері Британдық каноэ федерациясының мүшесі болуы керек.
"Кент тұрғындары" және "Кент тұрғындары"
Медвей өзені Кент графтығын екіге бөледі деп есептеледі: бұл Кенттің 604 жылдан бері екі діни округке – Кентербери және Рочестерге – бөлінуіне сілтеу болуы мүмкін. «Кент және Кенттіктер қауымдастығы» арқылы сақталған дәстүрге сәйкес, Батыс Кентте – өзеннің солтүстігіндегі аймақта, сонымен қатар Мейдстоун, Гиллингхэм (Рейнхемнен басқа), Рочестер және Чатемді қамтитын жерлерде – туғандар Кенттіктер (немесе қыздар) деп аталады; ал Шығыс Кентте туғандар Кенттің адамы (немесе қызы) деп аталады. Бұл атау 1880 жылдан бері Лондон құрамына кірген дәстүрлі графтықтың сол бөліктерінде туғандарға да қатысты.
Су диірмендері
Медуэйдің күші мың жылдан бері пайдаланылып келеді. Медуэй өзені мен оның салаларының суымен қоздырылатын су дөңгелектері мен турбиналар астық ұнтақтау, қағаз, мата жасау, темір балқыту, су сору және электр энергиясын өндіру үшін қолданылған. Медуэйде осылай пайдаланылған 200-ден астам орын белгілі. Бүгінде тек бір ғана диірмен коммерциялық сауда үшін жұмыс істейді. Толық ақпарат алу үшін Medway су диірмендері, сондай-ақ Medway су диірмендері – жоғарғы салалардағы, ортаңғы салалардағы және төменгі салалардағы туралы көріңіз.