Кіріспе

Рим мен Македония арасындағы соғыс, б.з.д. 150–148 жж.

Төртінші Македония соғысы (б.з.д. 150–148 жж.) Македония (басшысы – талапкер Андриск) мен Рим Республикасы арасында болды. Бұл Македония соғыстарының соңғысы болды және Римнің Грекиядағы билігіне бұрынғыдан бері ең соңғы күшті қарсылық көрсеткен соғыс еді, ал алты жыл өткен соң Бірінші Митридат соғысына дейін. Антигонид әулетінің соңғы македониялық патшасы Персей б.з.д. 168 жылы Үшінші Македония соғысында римдіктерден жеңіліп, тақтан түсірілді. Соғыстан кейін Рим клиенттік мемлекеттер жүйесі арқылы аймақтың бақылауын қолға алды және Македонияның қайтадан күшті мемлекет болуына жол бермеу үшін қатал шарттар қойды. Бұл жүйеге шамамен екі онжылдық бойы Рим үстемдігін сақтауға мүмкіндік берді, бірақ Персейге ұқсайтын грек Андриск өзін бұрынғы патшаның ұлы деп жариялап, фракиялық әскерлермен Македония патшалығын қайта құрғанда бұл жүйе бұзылды. Андриск бастапқыда сәттілікке жетіп, Римнің клиенттік мемлекеттерін және оны тоқтатуға жіберілген римдік әскерін жеңіп, Тесалияның көп бөлігін басып алды. Алайда, ол б.з.д. 148 жылы Пидна шайқасының екінші кезеңінде Квинт Цецилий Метелл басқарған тағы бір римдік әскерден жеңіліп, өзінің беделін күрт әлсіретті; кейіннен ол қуылды және ақыры римдіктерге сатқындық жасады. Одан кейін Македонияда болған бірнеше ұсақ көтерілістерді басып, Рим Македонияны тікелей өзінің билігіне алды, оны рим провинциясына айналдырды.

Өмірбаян

Рим Республикасы мен Македония арасындағы шиеленіс б.з.д. 215 жылы Македонияның Филипп V Карфагенмен одақтасып, Римге қарсы соғыс жариялаған кезде басталды. Бұл Рим мен Карфаген арасындағы Екінші Пуникалық соғыстың шешімсіз аяқталған бір бөлігі – Бірінші Македония соғысын тудырды. Карфагенмен соғыс аяқталғаннан кейін, жеңіске жеткен Римге Филипптің амбицияларынан қорқып, көптеген грек қалалары мен мемлекеттерінен көмек сұраулар келіп түсті. Рим, жақында өткен Пуникалық соғыстан шаршаған болса да, келісім берді. Филип олардың талаптарын қабылдаудан бас тартқанда, Рим оған соғыс жариялады және б.з.д. 200-197 жылдардағы Екінші Македония соғысында жеңді. Нәтижесінде Филип көптеген жерлерін және беделін жоғалтты және Римнің талаптарына бағынуға мәжбүр болды. Осы қақтығыстан кейін Рим мен Селевкид империясы арасында шиеленіс күшейді. Селевкид патшасы Антиох III Ұлы Грекияда үстемдік құруды мақсат етті. Аэтолия лигасының ықпалымен Антиох б.з.д. 192 жылы Римге қарсы соғыс жариялады, бұл Рим-Селевкид соғысын бастады. Соғыс Римнің толық жеңісімен аяқталды. Антиох Кіші Азиядағы барлық жерлерін жоғалтты, флотын таратып, үлкен соғыс өтемақысын төледі және Таурус тауларынан өтуге уәде берді. Бұл Селевкидтерді Азия державасына айналдырып, Грекиядағы олардың ықпалын тоқтатты. Македония осы соғыста римдіктермен ынтымақтастық жасағаны үшін бір бөлігін және ықпалын қайта алды. Бірақ римдіктердің жоғарыпарлы әрекеттері мен македониялықтардың реваншизмі Филиппте наразылық тудырды. Филипптің билігі бойы өсе берді, және оның талантты ұлы және мұрагері Персей оны жалғастырды. Рим онымен «достығын» ресми түрде растағанымен, Македонияның күшінің қайта жаңғыруы, Персейдің гректер арасындағы танымалдылығының артуы және грек әлеміндегі сәтті дипломатиясы, ол Македонияның ықпалын қайта жаңғыртты және оның жетекші держава ретіндегі беделін нығайтты. Пергамондық Евмен II, Римнің берік одақтасы және Персейдің басты қарсыласы, б.з.д. 172 жылы Римге барып, Персей Рим мен гректерге қауіп төндіретінін және оның күшін басып тастауға шақырды. Ақырында, Евмен Пергамонға қайтып келе жатқанда, оған жасалған қастандыққа Персей кінәлі деп айыпталды, бұл Римді соғыс жариялауға итермеледі. 171-168 жылдардағы Үшінші Македония соғысы қызыл қанға толы болды, бірақ Римнің толық жеңісімен және Персейдің қарсыласуымен аяқталды. Бұл Римнің грек әлеміндегі жалғыз үстемдік ететін держава ретіндегі беделін нығайтты. Римнің жеңісінен кейін гректерге қатыгездік көрсетілді. Персейдің одақтастары қатыгездікпен жазаланды, ал Персейге көңіл білдірген деген күдік туғандар Римнің жаңа тәртібінде шеттетілді. Рим Македонияның күшінің қайта жаңғыруын болдырмау үшін бұрын-соңды болмаған шаралар қабылдады. Ежелгі Македония монархиясы жойылды, ал Персей Италияның бір қаласына жер аударылды. Македонияны басып алу үшін солтүстік шекарасындағы варвар тайпаларына қарсы әскери күш қажет екенін білген Рим оны провинцияға айналдырудан бас тартты. Оның орнына Македония Римге салық төлейтін төрт клиенттік республикаға немесе меридке бөлінді. Республикалар арасындағы сауда ережелері мен байланыс шектеулері енгізілді, сондай-ақ Македонияның бай кен орындарын еркін пайдалануға тыйым салынды және олардың әскери күштерін тек солтүстіктегі варвар тайпаларымен күресу үшін қажетті деңгейде ұстауға шектелді. Бұрынғы билік элитасының көп бөлігі Римге жер аударылды. Македония да 168 ж.б.з.д. Үшінші Македония соғысының соңында римдік әскерлердің тонауынан және оған салынған салықтық шектеулерден зардап шекті. Бұл, ескі әлеуметтік тәртіптің жойылуымен бірге, халықтың көп бөлігінде үлкен наразылық тудырды. Алайда Рим 167 ж.б.з.д. барлық әскерлерін кері тартты. Одан кейін ол Македония республикаларын ішкі басқаруда тәуелсіз қалдырды, тіпті 163 ж.б.з.д. македониялық шенеуніктердің жаппай қырғыны сияқты ауыр дағдарыстарды шешу үшін шағымдар түскен кезде де араласпады. Рим македониялықтарды жергілікті автономиямен қанағаттандыруға тырысқан болуы мүмкін, осылайша олар кез келген «ұлттық» сәйкестікті ұмытады деп есептеген. Дегенмен, Македонияда монархияға деген құштарлық сақталды, өйткені адамдар демократиялық институттарға әлі толық бейімделмеген, бірақ Римдік Македониялық республикашылдардың маңызды тобы қалыптасты, олардың ішінде ескі Антигонид монархиясы тарапынан қуғынға ұшырағандар да болды. Кейбір ережелер жеңілдетілді. Мысалы, македониялықтарға 158 ж.б.з.д. бастап кен орындарын қайта пайдалануға рұқсат берілді, бірақ наразылық жалғасты, соның ішінде қалған шектеулерге және Македонияның бөлінуіне байланысты, бұл ескі Антигонидтер тағына үміткерлердің пайда болуына жағдай жасады.

Андриск таққа ие болды .

Б.з.д. 154/153 жылдары Антигонидтерге ұқсас келбеті бар Андриск есімді грек өзінің Персейдің қазірде белгісіз ұлы Филипп екенін және оның асырап алған отбасымен құпия түрде тәрбиеленгенін айта бастады. Бұл жастың тегі нақты емес; көне дереккөздер оның қарапайым отбасынан шыққан адам екеніне және Кіші Азияның солтүстік-батысындағы Эолис аймағындағы Адрамиттиум қаласынан келгеніне келіседі. Ол «өзінің» тағын иелену үшін Македонияға күшпен енді, бірақ төрт клиенттік республиканың үш республикасының біріккен күштерімен қайтарылды (167 ж.б.д. келісімі бойынша үшінші республикаға әскер жинауға тыйым салынған еді). Осы сәтсіздіктен кейін ол Сирияға барып, Селевкид патшасы Димитрий I Сотердің жалдамалы әскеріне қабылданды және осы жерде өзінің талаптарын жариялай бастады. Оның талаптары туралы хабар таралып, жеткілікті даңққа ие болғаннан кейін, ол Селевкид патшасы Димитрий I Сотерден өзінің тағын қайтарып алуға көмектесуді сұрады. Селевкид астанасы Антиохия халқы оған зор қолдау көрсеткеніне қарамастан, Димитрий оған көмектесуден бас тартып, оны тұтқындап Римге жіберді. Бірақ сенат бейжай қарады; оны сенаттың алдына алып келгенімен, Италияның бір қаласына жер аударып жіберді. Ол көп ұзамай Италиядан қашып, Грекияға қайтып келді, бірақ римдіктер оған мән бермеді, оны қабылдаған жоқ. Ол Милетке сапар шегіп, өзінің талаптарын одан әрі ілгерілетуге тырысты, бұл көп назар аударды. Диодордың мәлімдемесінше, Милеттің басшылары осы туралы білгеннен кейін оны тұтқындап, онымен не істеу керектігі туралы кеңес алу үшін Рим елшілеріне жүгінді. Елшілер осы талпынушыны жеңілсініп, оны босатуға болатынын айтты. Босатылғаннан кейін ол Македония патшасы болу мақсатына жетуге талпынуын жалғастырды. Ол Персейдің бұрынғы әйелі Каллиппамен кездесу үшін Пергамонға барды, ол оған ақша және патшалық белгілер сыйлады. Одан кейін ол Византияға барды, онда оны жақсы қабылдады және көптеген ізбасарлар мен жақтастар жинады. Хелисен Андриск осы кезеңде жинаған ізбасарларының көп бөлігі үшінші Македония соғысынан кейін Атталид аймағына қашқан және батыс Лидиядағы гарнизондарда қоныстанған македониялықтардан болды деп болжайды. Содан кейін Андриск Фракияға сапар шегіп, одақтастар мен қолдау тапты, әсіресе Одрисия патшасы Терес III-тен, ол неке арқылы Антигонидтермен байланысты болды. Терес Андриск үшін таққа отыру рәсімін өткізіп, оған тәж кигізіп, жүз сарбаз берді және оны басқа фракиялық көшбасшылармен, соның ішінде Барсабамен таныстырды, ол онымен бірге Македония тағын қайтарып алу науқанына қатысуға келісті. Оған сондай-ақ Рубинсон «эмигранттар тобы» деп атаған македониялықтардан келген күштер де көмектесті.

Андриск Македонияны жаулап алды

Осы күштермен Андриск 149 жылдың көктемінде Македонияға басып кірді. Бастапқыда ол Македония халқының арасында өзіне көп қолдау таба алмады, бұл Македониядағы Рим клиенттік республикаларын күштендірді және Рим Сенатын үміткердің төндіретін қауіп-қатеріне немқұрайлы қалдырды. Македонияны жаулап алуға жасаған алғашқы тыңдаулары сәтсіз аяқталғаны туралы мәліметтер бар; ол өз күштерін қайта жинап, тағы да тырысты, Стримон өзенінің жағасындағы шайқаста республикалардың бірінің әскерлерімен кездесіп, оларды мүжілдіріп жеңіп, Стримонның шығысындағы Македонияның барлық аймағын, соның ішінде бұрынғы патшалық астанасы Пелланы бағындырды. Ол шамамен 149 жылдың жазында Пеллада тұрақтап, Филипп деген патшалық атауын қабылдады. Батыс Македония республикалары оған қарсы тұруын жалғастырды, бірақ Стримонның батыс жағалауындағы келесі шайқаста жеңіліске ұшырады, содан кейін македониялықтар оны патша ретінде мойындады. Оның жеңістері македониялықтардың адалдығын жеңіп алды; халық монархияны аңсады және билеушіні қабылдауға дайын болды, клиенттік республикалардың жасалма бөліністері мен топтық талас-тартыстарынан құтылуға құштар еді. Алайда, көрші гректер, оның ішінде тарихшы Полибий, оқиғаға таң қалды; Полибий "көктеден түскен" және оның пікірінше, тиран болған үміткердің македониялықтар тарапынан қалай қабылдануы мүмкін екеніне қайрандық білдіре жазды. Экштейн бұл көзқарасты Полибий мен гректердің терең тамырланған республикалық қоғамның мүшелері болғандықтарымен және македониялықтардың қасиетті монархиялық өткенге деген құштарлығын түсінбегендерімен байланыстырды. Енді Андриск Тессалияға шабуыл жасады; Тессалия Лигасы Римнің араласуы ұзаққа созылатынын білгендіктен, Ахайя Лигасынан көмек сұрады. Олар және Римге адал македониялықтардың қалдықтары біраз уақыт бойы оған қарсылық көрсетті, содан кейін Рим жағдайды бағалау үшін Сципион Насика Коркулумды жіберуге шешім қабылдады.

Римдіктердің қатысуы

Сципион бейбіт келісім шарттарын талқылау үшін жіберілді; Грюеннің айтуынша, Римнің осы сатыда бейбіт шешімге қол жеткізуге мүмкіндік бар деп сенгені, олардың жағдайды дұрыс түсінбегендігін немесе Үшінші Македония соғысынан кейін жасалған келісімге шынайы берілмегендігін көрсетеді. Андрисктың жорықтары туралы жаңалықтар кеңінен таралғанға дейін ол жіберілген болуы мүмкін, және Рим Карфагенге шабуыл жасауды жоспарлап отырғандықтан, гректердің Карфагенге деген ықыласын басу үшін ғана жіберілген болуы мүмкін деген пікір бар. Дегенмен, Сципионның дипломатиялық әрекеттері сәтсіз аяқталды, себебі римдіктер Андрисктың біріккен Македонияның патшасы ретінде мойындалу талабын қабылдауға дайын болған жоқ. Оның орнына Сципион әскери күш қолданып, бұрыннан соғысып жүрген тесалиялықтар мен ахаялықтардың күштерін біріктіруге кірісті. Олардың көмегімен ол Андрисктың шабуылын уақытша тоқтата алды. Бірақ римдік қолбасшы Сенатқа, жағдай нашарлап бара жатқандықтан, Андриск Тесалияның маңызды бөлігін басып алғандықтан, жалған патшаны тоқтату үшін тікелей әскери араласу қажет екенін хабарлады.

Талнаның жеңілуі

Сципионның баяндамасына жауап ретінде Сенат претор Публий Ювенций Тальнаны легионға басшылық етуге және жағдайды әскери күшпен реттеуге тағайындады. Тальнаға грек контингенттері қосылып, жағдайды тұрақтандыруға екі-үш ай жұмсады. Бірақ ол Андрискусты дұрыс бағаламаған секілді, Андрискустың әскері оның таққа отырғаннан бері күрт өскенін, оның ішінде македониялықтар мен фракиялықтардың да бар екенін түсінбеді. Талнаның Фессалия арқылы Македонияға шабуыл жасау әрекеті 149 жылдың соңында немесе 148 жылдың басында Македония шекарасының жанындағы белгісіз жерде Андрискустың тоқтатуына ұшырады; шайқас туралы мәліметтер аз, бірақ Тална қаза тапты және оның әскері дерлік қырылды, аман қалғандары түнде қашып құтылды. Бұл Римнің эллинистік державаларға қарсы жорықтарындағы ең ауыр жеңілісі болды және Грекия мен Римде зор психологиялық әсер қалдырды. Ішкі саясатта Андрискустың беделі күрт өсті, ол Фессалияға тағы бір шабуыл жасап, оның көп бөлігін қиратып, жаулап алды. Оған шет елдердің қызығушылығы артты; үшінші Пуникалық соғыста Риммен соғысып жатқан Карфаген онымен одақтасуға келісіп, оған ақша және кемелер уәделеді. Ал Пергамонның Аттал II Филадельфусы Римнің адал одақтасы болып қалды; ол күшті және қайта жанданған Македонияны көршісі ретінде көруге ниеттенген жоқ. Бұл шайқас македониялықтардың жаңадан қайта тірілген монархияға берілгендігін де көрсетті, бірақ олардың патшасының құқығы нашар болды. Сонымен қатар, Македонияның жеңісі Риммен бейбіт келісімге келу үмітіне де нүкте қойды. Римдіктер мұндай жеңіліске мойын бұра алмады және Македонияны біржола жоюға шешім қабылдады. Римдіктердің кек алу қаупі Македонияда сатқындыққа әкелді; Андрискус кез келген Римге жақын адамдарға қатысты қатал және қатыгез шаралар қолдана бастады, оларға қарсы терроризм мен қуғын-сүргін актілерін жүргізді.

Метелдің жорығы

Рим көп ұзамай Македонияда соғысу үшін екі легионнан тұратын толық консулдық әскерді дайындауға кірісті; басқа соғыс театрларында қызмет ететін көптеген легиондар болған кезде мұндай күшті жинауға байланысты қиындықтарға қарамастан, Сенат Тальнаның ойсыратылған жеңілісінен кейін ешқандай тәуекелге бармауды қалады және Македония мен Карфаген арасындағы әскери ынтымақтастық мүмкіндігін болдырмауға тырысты. Сол жылғы екі римдік консул да басқа соғыс аймақтарында болғандықтан, Сенат науқанды сол жылғы преторлардың бірі, Квинт Цецилий Метелге тапсырды, оған проконсулдық өкілеттік берді. 148 жылдың жазында Грекияға келген Метелл II Атталдың флотынан көмек алды және Тессалия жағалауы бойымен ілгері жылжыды, ал Пергама флоты Солтүстік Македонияның жағалау аудандарына қауіп төндірді; Амфиполис осы кезде Андрисктың бақылауынан шығып кеткен секілді. Екі шабуылдан өзін қорғау және Македонияның теңіз жағалауын жоғалтудың алдын алу үшін патша Пиднада қорғанысқа орналасты, онда римдік қолбасшы оны шайқасқа шақырды.

Пиднадағы екінші шайқас

Бұл шайқас туралы көп мәлімет қалмаған, сондай-ақ қатысқан әскерлердің нақты саны да белгісіз. Алғашқы қақтығыс атты әскерлердің шайқасы болды, онда Андрисктың әскері басымдыққа ие болып, римдік атты әскер бөлімдерін жеңді. Осы шайқасқа дейін не оның шамасында Телест атты македондық қолбасшы едәуір көлемдегі атты әскермен бірге жақтан шықты. Осыдан кейін Андриск өзінің бір бөлігін Фессалиядағы жорығын жалғастыру үшін жіберді, мүмкін, жабдықтау қиындықтарына байланысты, римдік әскердің тылына қауіп төндіру үшін немесе өзіне тым сенімді болғандықтан. Метел бұл мүмкіндікті пайдаланып, толық күшпен шабуыл жасады, мүмкін Андриск әскеріндегі сатқындардың көмегімен; оның әскерлері көп ұзамай македониялықтардың екі күшін де жеңіп, шайқас алаңынан қуып шықты; Андриск шайқастан қашып кетті.

Соғыстың аяқталуы

Бұл шайқас Андриск әскерін талқандап, македониялықтардың соғыс күшін жойды. Ол Тракияға қашып, жаңа әскер жинауға кірісті, бірақ Метелл оны тез қуып жетіп, Андриск әскері толық дайындалмастан жаңа шайқасқа мәжбүрледі. Бұл шайқаста римдіктер оңай жеңіске жетті; македониялықтардың алдыңғы қатарлары бұзылған соң, қалған әскер үрейленіп қашты. Андриск өзі Тракия князі Бизге қашып кетті, бірақ Метелл оны римдік одақтас болуға және Андрискіні ұстап беруге көндіріп, науқанды аяқтады. Дегенмен, Македония әлі толыққанды бейбіттенбеді. Тракиялықтардың қолдауымен тағы бір көтеріліс болды, оны Персейдің ұлымын деп жариялаған Александр басқарды және ол Нестус өзенінің алабын басып алды. Бірақ ол Метеллден тез жеңіліп, Дарданияға қашуға мәжбүр болды. 147 жылдың соңына қарай Метелл елде тәртіп орнатып, жағдайды жақсартты. Бұл Римге қарсы македониялық көтерілістердің соңы емес еді; кейіннен 143/142 жылдары тағы бір үміткер 16 000 сарбаздан тұратын әскер жинап, квестор Луций Тремеллиус оны жеңіп, өлтіргенге дейін ауыр дағдарыс тудырды; сонымен қатар, бұрынғы македониялық үкіметтер үшін де мәселе болған тракийлермен шекаралық дағдарыстар жалғасты. Метелл македониялықтарға, сондай-ақ бұрын Андриске көмектескен византиялықтарға жазалар салды. Ол көптеген олжа алды, соның ішінде Александр Македонскийдің Граник шайқасында алған олжасы мен көптеген құнды өнер туындылары бар еді. Грекия мен Македониядағы істерді реттегеннен кейін, жеңімпаз претор 146 жылға қарай Римге оралды, онда оған «Македоник» деген лақап есім беріліп, жеңіс тойы өткізілуге рұхсат берілді. Андриск осы тойда көрсетілді, содан кейін өлім жазасына кесілді.

Македонияның римдік қайта ұйымдастырылуы

Сенат 168 жылғы келісімнің өзін-өзі қамтамасыз ете алмайтынын түсінді; Андрисктың көтерілісі македониялықтар арасында қолдау тапқандығы, тікелей емес басқарудың осалдығын және Македонияны толыққанды қайта ұйымдастыру қажеттігін көрсетті. Сенаторлық делегацияның Македонияға, мүмкін Метелдің жеңісінен кейін көп ұзамай жіберілгені мүмкін, және Метелмен бірге Македониядағы басқаруға әкімшілік өзгерістер енгізіп, маңызды функцияларды римдік преторға жүктеді. Осы сәттен бастап легион мен претор Македонияда тұрақты түрде орналасты; бұл рим әскерлерінің Адриатика теңізінің шығысында тұрақты орналасқан алғашқы жағдайы болды. Македония «Македония провинциясы» ретінде біртұтас әкімшілік бірлікке біріктірілді; жаңа провинцияға Македония ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік Иллирияның, Эпир мен Фессалияның бөліктері де кірді. Бұл жағдай әртүрлі реакцияларды тудырды: бір жағынан, халық Македонияның қайта бірігуін қуана қарсы алды, екінші жағынан, бостандықтарынан айырылғанына және римдіктердің қатал билігіне наразылық білдірді. Көптеген преторлар жемқорлыққа және зорлық-зомбылыққа салысты, сонымен қатар, олар аймақты шапқыншылықтардан қорғауда бұрынғы басшылықтан гөрі тиімсіз болды. Провинцияға айналудың нақты мәні мен уақыты әлі де даулы. 148 жылы жаңа провинциялық дәуір, «Македония дәуірі» жарияланғаны белгілі, бірақ бұл провинцияның құрылуын немесе Метелдің жеңісін білдіретіні туралы пікір таласы бар. Метелдің Македонияны провинция ретінде ұйымдастыруға уақыты жетпегені туралы күмән туды, соның орнына бұл міндетті б.з.д. 146 жылғы консулдардың бірі, Луций Муммий, Грекия мәселелерін шешкенде он адамдық комиссияның көмегімен орындағаны болжанып жүр. Грюен мен Экштейн Македонияның формальды түрде провинцияға айналғанына күмән келтіріп, македониялық мерідтердің ерте княздық кезеңге дейін сақталғанын атап өтті. Олардың пікірінше, Төртінші Македония соғысынан кейін өзгерген нәрсе – Рим преторы мен оның легионының Македонияда тұрақты түрде орналасуы болды; олар табиғи түрде әкімшілік және бюрократиялық міндеттерді көбірек өз мойнына алып, провинциализацияға әкелді. Дегенмен, б.з.д. 148 жылдан кейін римдік шенеуніктердің болуы күрт және айқын өзгеріс болды және Македония мен Иллирияның бостандығының жоғалуын білдірді.

Салдары

Көп ұзамай, 146 ж.б.д. Ахаи лигасы Рим Республикасына қарсы жаңа соғысқа жұмылдырылды. Бұл Ахей соғысы деп аталады, ол Македония құлдырағаннан кейін өте қысқа мерзімде болды. Осы уақытқа дейін Рим Грекияда тек Македония күштерімен, олардың одақтастарымен немесе тәуелділерімен ғана соғысқан. Ахаи басшылары Римге қарсы соғыс жариялаудың нәтижесіз екенін түсінді, себебі Рим одан да күшті және үлкен қарсыластарды жеңген, ал рим легиондары Македония фалангасынан өзгеше екенін көрсеткен. Полибий лига қалаларының популисттерін халықты өлімге алып келетін соғысқа итермелегені үшін айыптайды. Панэллиндік риторика және басым күшке қарсы жеңіске жету туралы идея лиганы осы асығыс шешімге итерді. Ахаи лигасы жылдам жеңілді, ал Рим 146 ж.б.д., Карфаген құртылған жылда, Коринф қаласын толығымен қиратты. Грек әлемінде шамамен бір ғасыр бойы үнемі дағдарысты басқарудан кейін, Рим күшін шығарған сайын ішкі тұрақсыздық пен соғыс қайталанғандықтан, Сенат Македония провинциясын құруға шешім қабылдады. Бұл провинция материктік Грекияның барлық аймағын қамтыды және аймақта Римнің тұрақты қатысуын қамтамасыз етті, бірақ Афина және Спарта сияқты кейбір аймақтар өзін-өзі басқару құқығын және ішінара автономияны сақтап қалды. Бір ғасырдан кейін Август Ахаяны жеке провинция ретінде құрды.