Кіріспе

Интенсивті медитация кезеңі

Сесшин (接心, немесе 摂心/攝心 сөзбе-сөз "жүрек пен сананы байланыстыру") – дзен монастырындағы интенсивті медитация (зазен) кезеңі. Монастырдың күнделікті тәртібі монахтардың күніне бірнеше сағат медитация жасауын талап етеді, бірақ сесшин кезінде олар өздерін толығымен зазен практикасына арнайды. Сан алуан 30-50 минуттық медитация кезеңдері қысқа демалыс үзілістерімен, тамақтанумен және кейде қысқа жұмыс кезеңдерімен (жапонша: 作務 samu) бірдей саналылықпен орындалады; түнгі ұйқы алты сағатқа немесе одан да азға дейін шектеледі. Сесшин кезеңінде медитация практикасы кейде шебердің көпшілік алдында сөйлейтін сөздерімен (тейшо) және жеке кездесулерде жеке басшылық беруімен (мұны докусан, даисан немесе санзен деп атайды) үзіледі. Қазіргі буддалық тәжірибеде Жапонияда және Батыс елдерінде сесшинге көбінесе үйден шыққан оқушылар да қатысады, және ол әдетте бір, үш, бес немесе жеті күнге созылады. Жеті күндік сесшин жылына бірнеше рет көптеген дзен орталықтарында өткізіледі, әсіресе Будданың толық оянуын (anuttarā samyak saṃbodhi) еске алу мақсатында. Осы Рохатсу сессиніде практиканттар сананы толық тыныштандырып, ойлар мен эмоциялардың ағынын тоқтатуға, самадхиға, кеншоға немесе саториға қол жеткізуге тырысады.

Сешиннің әдеттегі күні

Батыстағы сешин кестесі әдетте күніне 9-15 зазен кезеңін, әрқайсысы 30-40 минуттан, ал зазен кезеңдері арасында 10 минуттық жүріп медитация жасау (кинхин) кезеңдерін қарастырады. Дәстүрлі сешин кезеңдері күштірек болады, медитациялар әрқайсысы 30-60 минутқа созылады, демалыс немесе жұмыс үзілісі болмайды және күніне бес сағаттан аз ұйықталады. Тамақ ōryōki медитациялық рәсімінде беріледі. Батыстағы сешин кезеңдерінде жұмыс кестесі жасалуы мүмкін, ол күнінің бір-екі сағатын құрайды, көбінесе бағбандарын күту, тамақ пісіру немесе тазалау сияқты жұмыстардан тұрады. Сешин кестесі әдетте түнде төрт-бес сағат ұйықтауға мүмкіндік береді, бірақ кейде тәжірибелілер бес немесе жеті күндік сешиннің соңғы түнінің көп бөлігін зазенде өткізеді. Бұл "яза" деп аталады және ойлау қабілеті мен эгоның тәжірибеден алшақтау үшін энергиясы жетпеген кезде медитация жасаудың өте тиімді уақыты ретінде жоғары бағаланады. Сешинге "бейімделу" үшін кем дегенде үш күн қажет екендігі хабарланған, сонда ғана сана терең медитация мен самадхи түрлерін бастау үшін жеткілікті тыныш болады.

Сесшиннің психологиялық аспектілері

Кейбір процеске таныс емес адамдар сессин кезінде бағдарынан жаңылып, психологиялық зиян келтіруден қорқуларын хабарлайды. Кейбір дзен орталықтары жаңа келгендерге, тәжірибелі емес және тәжірибе жетекшілерімен тексерілмеген жандарға ұзақ сессияларға қатысуға рұқсат бермейді. Сессин кейде "рухани дағдарысқа" немесе Кундалини синдромының белгілеріне ұқсас, кейде ауыр тиюі мүмкін терең ояну сезімдеріне алып келуі мүмкін. Бұл бастапқыда қорқынышты сияқты болғанымен, тұрақты түрде задзенмен айналысатын адамдарда сессинмен айналысуда қиындықтар тумайды. Сессин кезінде сезімдер күшеюі мүмкін. Кейде тәлімгерлер тамақтың керемет дәмді, ал түстердің жарқын әрі айқын болатынын айтады.

Сесшиннің әлеуметтік аспектілері

Сессин барысында сөйлесуге тыйым салынған. Әрбір оқушы өзінің тәжірибесіне толыққанды назар аударуы және басқалардың тәжірибесіне әсер етпеуі үшін үнсіздік сақталады. Сессин аяқталған соң, студенттерге келгеннен бергі алғаш рет бір-бірімен сөйлесуге мүмкіндік беретін тамақ ішу әдетте болады.