Кіріспе сөздер немесе музыкада алғашқы ноталар

Кіріспе

Өлеңнің немесе музыканың бастапқы қысқа бунақтары.

Поэзия және музыка метрикасында, сондай-ақ баспа ісінде аналогия бойынша, анакрузис (аnakrousis, сөзбе-сөз: 'көтеру', көпше түрі – анакруздер) – қысқаша кіріспе. Музыкада ол «алдын-ала соққы», немесе «бөлшекті соғу», немесе «алғашқы көтерілістен бұрынғы экстраметриялық әлсіз бунақтар» деп те аталады. Бұл тәсіл көне ағылшын поэзиясында кездеседі, ал ямбтік пентаметр жолдарында бұл тәсіл әдеттегі пентаметр жолының өзгеруін қолданады, сондықтан ол көз тартатын болса трохаикалық болып көрінеді. Төменде Уильям Блейктің «Қабылан» өлеңінің төртінші жолындағы анакрузис (пунктуациясы жаңартылған) курсивпен берілген:

Қабылан, Қабылан, жарықтана жанған,
Түннің ормандарында,
Қандай өлмейтін қол немесе көз
Сендерді қорқынышты симметриямен жасай алады? Өлең трохаикалық тетраметрде жазылған, онда әр жолдың бірінші бунағы баса айтылатыны күтіледі, бірақ төртінші жол қосымша әлсіз бунақпен – «Could» сөзімен басталады.

Музыка

Музыкада анакрузис (сонымен қатар пікап немесе фракциялық пікап деп те аталады) – музыкалық фразадағы тактіден бұрын келетін нота немесе ноталар тізбегі, мотив. «Топтың басынан топтағы ең күшті соққыға дейінгі аралық». Анакрузис, әсіресе қайталамалы анакрузис (әр тактіден немесе екінші тактіден бұрын ойналатын анакрузис мотиві) – «бірінші соққыны салмақтаудың жиі қолданылатын тәсілі» және осылайша метрді күшейтеді немесе анықтайды. Бұл термин поэзия терминологиясынан алынған. Анакрузис ырғақ пен фразалау сияқты ұсақ детальдарды, немесе музыкалық форма сияқты кеңрек ерекшеліктерді (мысалы, қайта-қайта қолданылғанда) қамтуы мүмкін. Анакрузис – нақты композицияның жеке фразалауында туындайтын контекстке байланысты қалыптасқан түсінік. Бір немесе бірнеше алдыңғы дыбыстық оқиғалардың тұжырымдалған фраза гештальтына бірігуі, олардың фразаның бірінші төмен соққысына уақыт жағынан жақын болуымен (фразаның қабылданатын басталуы) ырғақты түрде шақырылуы мүмкін. Анакрузис музыкалық фраза гештальтына біріктірілгенімен, ол фразаның «денесі» деп есептелетін бөлігінде емес (оның бірінші соққысынан соңғы соққысына дейін), фразаның алдында орналасады (сондықтан неміс тілінде «Auftakt» термині қолданылады; сөзбе-сөз: «көтерілу»). Осыған байланысты, фразалар тізбегінде анакрузис екі фразаның арасында да қабылдануы мүмкін, ол бұрынғы фразаның аяқталуының бөлігі ретінде немесе келесі фразада орналасқан деп есептелмейді. Бұдан басқа, анакрузис термині көбінесе «бас» (бірінші соққы) және «аяқ» (соңғы соққы) арасындағы фразаның «денесі» ішінде қолданылады, онда қандай да бір музыкалық тәсілмен жоғарыдан төменге (әсіресе фразаның соңғы соққысына) топтастыру қабылданады. Анакрузис – «композицияның [немесе бөлімінің немесе фразаның] бірден басқа соққыдан басталуына мүмкіндік беретін толық емес такт» болғандықтан, егер анакрузис болса, анакрузистен кейінгі бірінші такт 1-ші такт деп белгіленеді, ал батыс нотациясының стандарттары көбінесе музыкалық шығарма анакрузиспен басталғанда, нотада шығарманың соңғы тактысынан немесе қайталау белгісінен бұрынғы соңғы тактіден тиісті соққылардың санын алып тастауды ұсынады, осылайша шығарманың ұзындығы толық тақтар санымен сәйкес келеді. Бұл соңғы шара толықтыру болып табылады. Дегенмен, анакрузис бүкіл тақтың ұзақтығын қамтуы мүмкін.

In music, an anacrusis (also known as a pickup, or fractional pick up) is a note or sequence of notes, a motif, which precedes the first downbeat in a bar in a musical phrase. "The span from the beginning of a group to the strongest beat in the group." Anacrusis, especially reoccurring anacrusis (anacrusis motif played before every measure or every other measure), "is a common means of weighting the first beat," and thus strengthening or articulating the meter. The term is borrowed from the terminology of poetry. Anacruses may involve fine details such as rhythm and phrasing or may involve wider features such as musical form (such as when used repeatedly). The anacrusis is a perceived grouping which is context generated in the individual phrasing of a concrete composition. The grouping of one or more antecedent tone events to a perceived phrase gestalt may be rhythmically evoked by their temporal proximity to the phrase's first downbeat (perceived phrase onset). Although the anacrusis is integrated in a musical phrase gestalt (grouped to it), it is not located in the perceived 'body' of the phrase (which is spanning from its first downbeat to its ending beat) but before the phrase (hence the German term "Auftakt"; literally: "upbeat"). In this respect – in a sequence of phrases – the anacrusis also may be perceived 'between' two phrases, neither being perceived as part of the ending of a former one, nor being located in the following one. Outside of that the term of the anacrusis is most commonly used where it applies everywhere else 'within' the 'body' of the phrase between the 'head' (first downbeat) and the 'foot' (ending beat) where, by what ever musical means, a grouping is perceived from an upbeat to a downbeat (especially also to the phrases ending beat). Since an anacrusis "is an incomplete measure that allows the composition [or section or phrase] to start on a beat other than one," if an anacrusis is present, the first bar after the anacrusis is assigned bar number 1, and Western standards for musical notation often include the recommendation that when a piece of music begins with an anacrusis, the notation should omit a corresponding number of beats from the final bar of the piece, or the final bar before a repeat sign, in order to keep the length of the entire piece at a whole number of bars. This final partial measure is the complement. However, an anacrusis may last an entire bar.

Басқа салалар

Академиялық жариялымдарда бұл термин кейде мақалада абстракт пен толыққанды кіріспе арасындағы бастапқы ойды көрсету үшін қолданылады.