Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лейдангр (Ескі скандинав тілінде), лейданг (норвегиялық), лединг (даниялық), ледунг (шведтік), экспедиция (латын тілінде) немесе кейде летинг (ағылшын тілінде) деп аталатын институт, жауынгерлік (жалпы жиын) нысаны болып табылды. Бұл институт жағалау флотын маусымдық шабуылдарға және мемлекетті қорғауға ұйымдастыру үшін қолданылды, бұл орта ғасырлық скандинавиялықтарға тән еді, және кейіннен еркін шаруалардың жалпы жиыны болды. Аңгло-саксон Англиясында ұқсас мақсаттарға жету үшін басқа жүйе қолданылды, ол fyrd деп аталды. Скандинавиялық летингтің алғашқы жазбалары ғалымдар арасында даулы. Исландия сагалары летингтің енгізілуін 10 ғасырда Норвегияның Хакон I (Жақсы) патшасымен байланыстырады. Алғашқы белгілі летингтер 9 және 10 ғасырларда теңіз патшалары сайланған кезде кездеседі. Бұл билеушілерге белгілі бір шектелген және алдын ала келісілген мақсаттарға жету үшін белгілі бір уақытқа жиналуға тиіс адамдарға уақытша билік берілді. Ерте викинг қоғамының уақытша патшалары өздерінің адамдарына билік жүргізуге құқылы болмағандықтан, олардың билігі тек келісіммен жүзеге асырылды. Норвегиялық лидангр туралы алғашқы мәліметтер 985 жылы Батыс Норвегияның ярл Хакон мен оның ұлы Эрикке арналған скальдикалық өлеңдерде кездеседі. Әр өлеңде ханзадалар лидангр кемелерін Дания флотына қарсы Хьорунгавагр шайқасына шақыруы үшін мақталады. Норвегия королі Харальд Хардрада кейіннен екі сарай Скальдінің Данияға шабуыл жасауға лидангр шақырғаны үшін мақталады. Харальд сондай-ақ лидангр патшасы деп аталды, ал соңғысы барлық адамдардың міндеті мен құқығы болған алленнингр деп аталды. 11 ғасырда Дания теңіз күштері, лидангр деп аталмаса да, Дания патшалары (Кнут Англияны бағындырған кезде) басқарғаны үшін мақталады. 1085 жылғы Дания патшалық жарлығында Лунд канондарының жеріндегі кейбір адамдар экспедицияны елемегені үшін айып төлеуге міндетті екендігі көрсетілген. Тарихшы Нильс Лундтың пікірінше, Данияда 1170 жылға дейін нақты leiðangr болған жоқ. Тарихшы Сверре Багге Лундтың түсіндірмесіне қарсы шығып, leiðangr туралы ертерек сілтемелерге, сагалардағы leiðangr туралы айтылымдарға және едәуір әскери жұмылдырудың бар екенін көрсететін археологиялық дәлелдерге назар салды. Әр округтің шаруалары қайықпен жүретін кеме жасауға және жабдықтауға міндетті болды. Кемелердің мөлшері стандартталған ескектер санымен анықталды, бастапқыда 40 ескек, кейін 24 ескек. Норвегияда 1277 жылы осындай 279 округ болды, ал Данияда екі-үш есе көп. Округ басшысы стейримадр немесе стейрэсманд деп аталды, ол кеме капитанының міндетін атқарды. Ең кіші бөлім - бір ескекке (даниялық хафне, шведтік хамна, Ескі скандинав тілінде маннгерд) қарулануы және қамтамасыз етуі керек шаруалардан тұратын экипаж болды. Швецияда хамна екі аттунгтан тұратын, яғни "ауылдың сегізден екі бөлігі". Бір аттунг қарапайым отбасын асырауға қажетті жер көлеміне тең болған сияқты (шамамен 12 акр, ағылшын тіліндегі эквиваленттері үшін Hide (бірлік), Virgate және Oxgang қараңыз). Әр аттунг сонымен қатар шабуылда "үлеске" ие деп есептелді, сондықтан екі аттунг иеленген адамның рейдке қатысу мүмкіндігі бір аттунг иеленген адамға қарағанда екі есе көп болды. Бір аттунгтан аз иелік еткендер бір аттунг құру үшін бірігіп, ауыртпалықты да, пайданы да бөлісуге тиіс болды. Уппланд заңына сәйкес, Уппландтың жүздері, барлығы 22 жүз (Тюндаланд; 10 жүзді қамтамасыз етеді, Аттундаланд; 8 жүзді және Фьярдхундаланд; 4 жүзді қамтамасыз етеді) әрқайсысы төрт кеме (әрқайсысында 24 экипаж және бір штурман бар, әрқайсысы 100 адамға тең) қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Västmanland екі кемесі және Roslagen бір кемесі (атауы бұл тек бір кеме экипажы ретінде қарастырылғанын көрсетеді, бірақ олар жүздің бөлігі емес және жүзден астам адаммен бірдей құқықтар / функцияларға ие болуы мүмкін). Лейдангрды реттейтін ескі заңдар (норвегиялық "Гулятингтің ескі заңы" 11 немесе 12 ғасырға жатады) әр еркектің найза мен қалқанмен қатар, ең аз дегенде балтамен немесе семсермен қарулануын, әр қатардағы (әдетте екі адамнан тұратын) садақ пен 24 жебе болуын талап етеді. Кейінгі 12-13 ғасырлардағы осы заң кодексіне енгізілген өзгерістерде бай еріктілер үшін көбірек жабдықтар тізімі келтірілген, мысалы, қалқан, темір, қалқан, найза және семсер - жақсы шаруа немесе бургер соғысқа әкелуі керек. 12-13 ғасырлардағы 11 ғасырға қатысты дереккөздерде ярлдар leiðangr-дің басшысы ретінде айтылады. 12 ғасырда епископ та флотты басқарушы болуы мүмкін, бірақ әдетте 12-14 ғасырларда дворяндар салықты басқарды.
The institution known as leiðangr (Old Norse), leidang (Norwegian), leding (Danish), ledung (Swedish), expeditio (Latin) or sometimes lething (English), was a form of conscription (mass levy) to organize coastal fleets for seasonal excursions and in defense of the realm typical for medieval Scandinavians and, later, a public levy of free farmers. In Anglo Saxon England, a different system was used to achieve similar ends, and was known as the fyrd. The first recorded instance of a Norse lething is disputed among scholars. The Icelandic sagas link the introduction of the lething to King Haakon I (The Good) of Norway in the tenth century. The first known lethings are found during the ninth and tenth centuries when Sea Kings could be elected. These rulers were given provisional authority over men who had to assemble for an allotted time to achieve certain limited and pre agreed goals. The temporary kingships of early Viking society had no power of enforcement over their men as they exercised authority only by consent. The leidangr of Norway is first mentioned in 985 AD by the Skaldic courtly poets of Jarl Haakon of Western Norway and his son Erik. In each poem, the princes are praised for summoning the ships of the leidangr to the Battle of Hjörungavágr against a Danish fleet. The King of Norway, Harald Hardrada, is later praised by two court Skalds for summoning the leidangr to attack Denmark. Harald is also called king of the leidangr and the latter is termed almenningr, the duty and right of all men. During the 11th century Danish naval forces, though not termed leidangr, are sporadically praised as led by Danish kings (as Knut in his conquest of England). A Danish royal charter from 1085 stipulates that certain people on the lands of the canons of Lund are liable to pay fines for neglecting expeditio. According to historian Niels Lund, there was no real leiðangr in Denmark until 1170. Historian Sverre Bagge has disputed Lund's interpretation, pointing to earlier references to a leiðangr, saga mentions of leiðangr, and archeological evidence that indicates the presence of considerable military mobilization. The farmers of each district had to build and equip a rowed sailing ship. The size of the ships was defined as a standardized number of oars, initially 40 oars, later 24 oars. In Norway, there were 279 such districts in 1277, in Denmark two three times as many. The head of a district was called styrimaðr or styræsmand, steersman, and he functioned as captain of the ship. The smallest unit was the crew of peasants who had to arm and provide for one oarsman (hafnæ in Danish, hamna in Swedish, manngerð in Old Norse). In Sweden a hamna was made up of two attung, which was "two eighth parts of a village". One attung seems to have been equal to the land area it took to feed an ordinary family (around 12 acres, see Hide (unit), Virgate and Oxgang for English equivalents). Each attung also regard as having a "share" in the raid, so one who owned two attung had twice as much chance to go on the raid as one who owned only one. Those who owned less than an attung had to team up with others to form a unit of one attung and share the burdens as well as the profit. According to the Law of Uppland, the hundreds of Uppland, all in all 22 hundreds (Tiundaland; providing 10 hundreds, Attundaland; providing 8 hundreds and Fjärdhundaland; providing 4 hundreds) each of which providing four ships (four ships, each with 24 crewmen and a steersman, each equals 100 men). Also, those of Västmanland two ships and those of Roslagen one ship (the name indicate that this was seen as just one ship's crew but they were not part of a hundred and might have had the same rights/function of whole hundred only fewer people). The older laws regulating the leiðangr (the Norwegian "Older Law of the Gulating" dates to the 11th or 12th century) require every man to, as a minimum, arm himself with an axe or a sword in addition to spear and shield, and for every rowbench (typically of two men) to have a bow and 24 arrows. Later 12th 13th century changes to this law code list more extensive equipment for the more affluent freemen, with helmet, mail hauberk, shield, spear and sword being what the well to do farmer or burgher must bring to war. In 12th 13th century sources detailing the 11th century, jarls are mentioned as the chieftain of the leiðangr. In the 12th century, a bishop could also be head of the fleet levy, although typically nobles led levies in the 12th to 14th centuries.
Балтық елдеріне қарсы крест жорықтары кезінде
Тарихи мәліметтерге сүйенсек, 12 ғасырдағы Балтық теңізі маңындағы алғашқы крестшілердің көпшілігі жақсы қаруланған болатын. 13 және 14 ғасырларда крестшіл елдердің аристократиясынан атты әскерлер жиналды, бірақ жаяу әскерлер ледунг жүйесі арқылы жиналған әскерлердің негізін құрады. Әр жүздік аудан 100 адам мен төрт кеме жинап, Швеция Корольдігінің өзегі болған Свеланд аймасының бір бөлігін құрады және 2200 сауытты жинауға қабілетті болуы керек еді. Snäcka деп аталатын кеме – викинг дәуіріндегі соғыс кемесінің технологиялық мұрагері еді. Ледунг өз территориясынан тыс жерлерде әскери науқандар жүргізу үшін әскер ұйымдастыруға мүмкіндік берді, бұл Балтық крестшілері үшін пайдалы болды. Ұлы Альфредтің "бурхтар" салумен, атты әскер күштерін дамытумен және флот құрумен бірге фирде жүйесін дамытуына байланысты. Жүйенің әрбір элементі викингтердің шабуылдарынан кейін анықталған Уэст-Саксон әскери құрылымындағы кемшіліктерді жоюға бағытталған. Егер ол қолдағы жүйе бойынша күштерді жеткілікті түрде жылдам жинап, жылдам қозғалатын викингтердің шабуылдарын тоқтатып алмаса, оның жауабы – тұрақты әскер құрамын құру еді. Егер бұл Уэст-Саксон фирдесін патшаның адалдары мен олардың жасақтарының сирек жиналатын әскерінен тұрақты атты әскерге айналдыруды қажет етсе, солай болсын. Егер оның корольдігінде жаудың ілгерілеуіне кедергі келтіретін бекіністер болмаса, ол оларды салар еді. Егер жау теңізден шабуыл жасаса, ол оған өз теңіз күштерімен қарсы тұрар еді. Альфредтің барлық инновациялары дәстүрлі Уэст-Саксон тәжірибесіне берік негізделген, олар кірпіш жұмыстары, бекіністерді жөндеу және корольдің науқандарындағы қызметтер сияқты үш «ортақ жүк» негізінде құрылған, оларды жер иелері Корольге төлеуге міндетті болды. Альфред өзінің генийін далалық әскер мен бурхтарды біртұтас әскери жүйеге енгізу арқылы көрсетті. Альфредтің реформаланған фирдесі де, оның бурхтары да викингтерге қарсы жеткілікті қорғаныс бере алмады; алайда, олар викингтердің стратегиялық артықшылықтарын – күтпеген шабуыл мен жылдамдықты жойды. Тарихшы Дэвид Стёрди фирдені қоғамның барлық топтарынан құралған қазіргі ұлттық армияның алғы құрылымы деп қарастыруға болмайтынын ескертті, оны «күлкілі ойдан шығарылған нәрсе» деп сипаттады: «Шаруалар мен шағын фермерлер елдік армияны немесе фирдені құру үшін жиналды деген ескі сенім – 18 немесе 19 ғасырдың басында жалпыға бірдей әскери міндеттілікті ақтау үшін антикварлар ойлап тапқан ерекше жаңылыс. Англияның Генрих I, тәж кию кезінде Эдуард Исповедниктің заңдарын қалпына келтіруге уәде берген және Уэст-Саксон патшалық әулетінен шыққан шотланд ханшайымына үйленген англо-нормандық король, өз феодалдық әскерін толықтыру үшін фирдені шақырды, Orderic Vitalis хабарлағандай, бүкіл Англияның әскері ретінде, 1101 жылдың жазында да, 1102 жылдың күзінде де, өзінің ағасы Роберт Куртоздың сәтсіз шабуылдарына қарсы тұру үшін.»
According to historical register, majority of early Baltic Crusaders in the 12th century were well armed. During the 13th and 14th, mounted troops were raised from amongst the aristocracies of the crusading nations, but foot soldiers formed the core of armies raised by the ledung system. Each hundare district should have been able to muster up 100 men and four ships and formed a part of a larger region called Svealand, the core of the Swedish Kingdom and able to muster as 2200 warriors. The vessel, called snäcka, was a technological descendant of the Viking age warship. Ledung allows organizing an army to campaign outside its territory, useful for Baltic crusading. Alfred the Great is credited with the development of the fyrd system together with the building of "burhs", the development of a cavalry force, and the building of a fleet. Each element of the system was meant to remedy defects in the West Saxon military establishment exposed by the Viking invasions. If, under the existing system, he could not assemble forces quickly enough to intercept mobile Viking raiders, the obvious answer was to have a standing field force. If this entailed transforming the West Saxon fyrd from a sporadic levy of king's men and their retinues into a mounted standing army, so be it. If his kingdom lacked strongpoints to impede the progress of an enemy army, he would build them. If the enemy struck from the sea, he would counter them with his own naval power. Characteristically, all of Alfred's innovations were firmly rooted in traditional West Saxon practice, drawing as they did on the three so called ‘common burdens' of bridge work, fortress repair and service on the king's campaigns that all holders of bookland and royal loanland owed the Crown. Where Alfred revealed his genius was in designing the field force and burhs to be parts of a coherent military system. Neither Alfred's reformed fyrd nor his burhs alone would have afforded a sufficient defence against the Vikings; together, however, they robbed the Vikings of their major strategic advantages: surprise and mobility. The historian David Sturdy has cautioned about regarding the fyrd as a precursor to a modern national army composed of all ranks of society, describing it as a "ridiculous fantasy":The persistent old belief that peasants and small farmers gathered to form a national army or fyrd is a strange delusion dreamt up by antiquarians in the late eighteenth or early nineteenth centuries to justify universal military conscription. Henry I of England, the Anglo Norman king who promised at his coronation to restore the laws of Edward the Confessor and who married a Scottish princess with West Saxon royal forebears, called up the fyrd to supplement his feudal levies, as an army of all England, as Orderic Vitalis reports, to counter the abortive invasions of his brother Robert Curthose, both in the summer of 1101 and in autumn 1102.